{"id":{"repo_id":"athens","oai_identifier":"oai:lib.uoa.gr:uoadl:3450267"},"canonical_url":"https://search.ndltd.org/etd/athens/oai:lib.uoa.gr:uoadl:3450267","repository":{"repo_id":"athens","name":"National and Kapodistrian University of Athens","base_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh"},"display":{"title":"Η απονομή της εκκλησιαστικής δικαιοσύνης στην Εκκλησία της Κρήτης και στις Επαρχίες της Δωδεκανήσου.","abstract":"ΠΕΡΙΛΗΨΗ Εισαγωγή: Η παρούσα διπλωματική εργασία έχει ως θέμα την απονομή της εκκλησιαστικής δικαιοσύνης στην ημιαυτόνομη Εκκλησία της Κρήτης και στις εκκλησιαστικές επαρχίες της Δωδεκανήσου. Πρόκειται για δύο ιδιαίτερα εκκλησιαστικά καθεστώτα τα οποία διαφέρουν τόσο μεταξύ τους όσο και σε σχέση με το καθεστώς που ισχύει στην Αυτοκέφαλη Εκκλησία της Ελλάδας και τις Μητροπόλεις των Νέων Χωρών, αλλά και το ιδιαίτερο καθεστώς που ισχύει στο Άγιον Όρος. Κρίθηκε σκόπιμο πριν αναλυθεί διεξοδικά η διαδικασία απονομής της δικαιοσύνης να λάβει χώρα μία λεπτομερής καταγραφή του νομοκανονικού καθεστώτος που διέπει την Εκκλησία της Κρήτης και την Δωδεκάνησο. Αυτό συμβαίνει λόγω του ότι ο τρόπος διοίκησης αυτών των καθεστώτων επιδρά καταλυτικά στον τρόπο διαμόρφωσης του πλαισίου απονομής της εκκλησιαστικής δικαιοσύνης. Πρώτο Μέρος: Στο πρώτο μέρος επιχειρείται η παρουσίαση του ουσιαστικού μέρους του εκκλησιαστικού ποινικού δικαίου. Αυτό επιτυγχάνεται με την αναλυτική παράθεση των εκκλησιαστικών αδικημάτων με συνακόλουθη μελέτη των στοιχείων της αντικειμενικής και υποκειμενικής υπόστασης αυτών. Ακολουθεί η παράθεση των προβλεπόμενων εκκλησιαστικών ποινών με μνεία στα όργανα που τις επιβάλλουν και τις συνέπειες της επιβολής αυτών στους δράστες των σχετικών παραπτωμάτων. Εν συνεχεία, στο δεύτερο κεφάλαιο παρατίθενται τα βασικά στοιχεία της εκκλησιαστικής δικονομίας με ιδιαίτερη μνεία στην φύση των εκκλησιαστικών δικαστηρίων, τις βασικές αρχές που διέπουν την εκκλησιαστική δίκη και το παραδεκτό των αποφάσεων των εκκλησιαστικών οργάνων που προσβάλλονται με αίτηση ακυρώσεως στο ΣτΕ. Η πλούσια νομολογία μας προσέφερε χρήσιμα συμπεράσματα αναφορικά με την φύση των εκκλησιαστικών ποινών και των εκκλησιαστικών δικαστηρίων, ώστε να καταστεί εύληπτο το πότε μία απόφαση εκκλησιαστικού δικαστηρίου μπορεί να προσβληθεί με αίτηση ακυρώσεως στο Συμβούλιο της Επικρατείας. Δεύτερο Μέρος: Στο δεύτερο μέρος παρουσιάζεται το νομοκανονικό καθεστώς της Εκκλησίας της Κρήτης, ιδίως δε οι σχέσεις που υφίστανται μεταξύ αυτής και του Οικουμενικού Πατριαρχείου αλλά και της Ελληνικής Πολιτείας. Σαφώς γίνεται αναφορά στους βασικούς πυλώνες της διοικητικής της οργάνωσης και στο δεύτερο κεφάλαιο ακολουθεί η μελέτη του τρόπου απονομής της δικαιοσύνης στο ιδιαίτερο αυτό καθεστώς. Ενδεικτικά, μελετάται η προδικασία, η κύρια διαδικασία, τα μέσα αποδείξεως και τα ένδικα μέσα. Τρίτο Μέρος: Στο τρίτο μέρος εντοπίζουμε την διεξοδική ανάλυση του αντίστοιχου νομοκανονικού καθεστώτος που ισχύει στις Επαρχίες της Δωδεκανήσου, οι οποίες υπάγονται ευθέως στον Οικουμενικό Θρόνο. Παρατίθενται οι τελευταίες νομοθετικές εξελίξεις αλλά και το Σχέδιο Πατριαρχικής Διάταξης που αποτέλεσε εφαλτήριο για την εξέλιξη των σχετικών ζητημάτων. Στο δεύτερο κεφάλαιο αναλύεται το σύστημα απονομής εκκλησιαστικής δικαιοσύνης με βάση το Σχέδιο του Οικουμενικού Πατριαρχείου. Συμπεράσματα: Στην Εκκλησία της Κρήτης το τοπίο είναι περισσότερο αποκρυσταλλωμένο, ένεκα του ότι υφίσταται από το 1961 ο Καταστατικός Νόμος 4149, ο οποίος ρυθμίζει τα ζητήματα της συγκρότησης των εκκλησιαστικών δικαστηρίων και της απονομής δικαιοσύνης στο πλαίσιο αυτών. Στις περιπτώσεις ύπαρξης νομοθετικών κενών, εκουσίων και μη, η παραπεμπτική διάταξη του άρθρου 72 αποτελεί χρήσιμο εργαλείο καθώς συνεπάγεται την αναλογική εφαρμογή των διατάξεων του νόμου 5383/1932, ο οποίος καθορίζει τα σχετικά με την εκκλησιαστική δικαιοσύνη ζητήματα στην Αυτοκέφαλη Εκκλησία της Ελλάδας. Ο ρόλος του Οικουμενικού Πατριαρχείου στην Εκκλησία της Κρήτης εμφανίζεται σημαίνων λόγω του γεγονότος ότι είναι αρμόδιο για την εκλογή Αρχιεπισκόπου Κρήτης, εγκρίνει τις αποφάσεις του ανώτατου διοικητικού οργάνου της Εκκλησίας της Κρήτης, δηλαδή της Ιεράς Επαρχιακής Συνόδου, ενώ εκδικάζει και τα παραπτώματα των Αρχιεπισκόπων. Όπως επισταμένα αναλύεται, υφίσταται ανάγκη εκσυγχρονισμού του καθεστώτος που διέπει την εκκλησιαστική δικαιοσύνη στην Κρήτη, κάτι που θα καταστεί εφικτό με την ψήφιση ενός νέου νομοθετήματος που θα απηχεί τις σύγχρονες συνθήκες που έχουν διαμορφωθεί. Στις Εκκλησιαστικές Επαρχίες της Δωδεκανήσου μέχρι πρότινος το πεδίο ήταν ιδιαίτερα θολό. Οι νήσοι της Δωδεκανήσου υπάγονται ευθέως στον Οικουμενικό Θρόνο, ενώ στον κλάδο της εκκλησιαστικής δικαιοσύνης εφαρμόζεται το κανονικό δίκαιο του Οικουμενικού Πατριαρχείου, ελλείψει κάποιου αντίστοιχου Καταστατικού Χάρτη αλλά και λόγω της μη επέκτασης του νόμου 5383/1932 σε αυτά. Το Σχέδιο του Οικουμενικού Πατριαρχείου έδωσε μια κατεύθυνση αναφορικά με την διαμόρφωση του εκκλησιαστικού καθεστώτος στα Δωδεκάνησα, το οποίο προσέγγιζε το σύστημα της ομοταξίας αναφορικά με τις σχέσεις Πατριαρχείου και Πολιτείας. Η ψήφιση του νόμου 4957/2022 αποτελεί μια σημαντική εξέλιξη, καθώς ο τελευταίος περιλαμβάνει διατάξεις για τις επαρχίες της Δωδεκανήσου αποτελώντας έναν οιονεί Καταστατικό Χάρτη των επαρχιών της Δωδεκανήσου υιοθετώντας, όμως, ένα πολιτειοκρατικό μοντέλο ως προς τις σχέσεις Εκκλησίας και Ελληνικής Πολιτείας με ταυτόχρονη συρρίκνωση του ρόλου του Οικουμενικού Πατριαρχείου. Ο πρόσφατος αυτός νόμος προϋποθέτει, όμως, την έκδοση των σχετικών προεδρικών διαταγμάτων τα οποία θα περιέχουν πολύ περισσότερες λεπτομέρειες αναφορικά με τον τρόπο απονομής της εκκλησιαστικής δικαιοσύνης στα Δωδεκάνησα. Μέχρι να συμβεί αυτό, χρησιμοποιήθηκε ως πρότυπο το Σχέδιο Πατριαρχικής Διάταξης του 2002 για την παρουσίαση των εκκλησιαστικών δικαστηρίων και της διαδικασίας ενώπιον αυτών εκκινώντας από την προδικασία και φτάνοντας μέχρι την εκτέλεση των ποινών.","abstract_html":"ΠΕΡΙΛΗΨΗ Εισαγωγή: Η παρούσα διπλωματική εργασία έχει ως θέμα την απονομή της εκκλησιαστικής δικαιοσύνης στην ημιαυτόνομη Εκκλησία της Κρήτης και στις εκκλησιαστικές επαρχίες της Δωδεκανήσου. Πρόκειται για δύο ιδιαίτερα εκκλησιαστικά καθεστώτα τα οποία διαφέρουν τόσο μεταξύ τους όσο και σε σχέση με το καθεστώς που ισχύει στην Αυτοκέφαλη Εκκλησία της Ελλάδας και τις Μητροπόλεις των Νέων Χωρών, αλλά και το ιδιαίτερο καθεστώς που ισχύει στο Άγιον Όρος. Κρίθηκε σκόπιμο πριν αναλυθεί διεξοδικά η διαδικασία απονομής της δικαιοσύνης να λάβει χώρα μία λεπτομερής καταγραφή του νομοκανονικού καθεστώτος που διέπει την Εκκλησία της Κρήτης και την Δωδεκάνησο. Αυτό συμβαίνει λόγω του ότι ο τρόπος διοίκησης αυτών των καθεστώτων επιδρά καταλυτικά στον τρόπο διαμόρφωσης του πλαισίου απονομής της εκκλησιαστικής δικαιοσύνης. Πρώτο Μέρος: Στο πρώτο μέρος επιχειρείται η παρουσίαση του ουσιαστικού μέρους του εκκλησιαστικού ποινικού δικαίου. Αυτό επιτυγχάνεται με την αναλυτική παράθεση των εκκλησιαστικών αδικημάτων με συνακόλουθη μελέτη των στοιχείων της αντικειμενικής και υποκειμενικής υπόστασης αυτών. Ακολουθεί η παράθεση των προβλεπόμενων εκκλησιαστικών ποινών με μνεία στα όργανα που τις επιβάλλουν και τις συνέπειες της επιβολής αυτών στους δράστες των σχετικών παραπτωμάτων. Εν συνεχεία, στο δεύτερο κεφάλαιο παρατίθενται τα βασικά στοιχεία της εκκλησιαστικής δικονομίας με ιδιαίτερη μνεία στην φύση των εκκλησιαστικών δικαστηρίων, τις βασικές αρχές που διέπουν την εκκλησιαστική δίκη και το παραδεκτό των αποφάσεων των εκκλησιαστικών οργάνων που προσβάλλονται με αίτηση ακυρώσεως στο ΣτΕ. Η πλούσια νομολογία μας προσέφερε χρήσιμα συμπεράσματα αναφορικά με την φύση των εκκλησιαστικών ποινών και των εκκλησιαστικών δικαστηρίων, ώστε να καταστεί εύληπτο το πότε μία απόφαση εκκλησιαστικού δικαστηρίου μπορεί να προσβληθεί με αίτηση ακυρώσεως στο Συμβούλιο της Επικρατείας. Δεύτερο Μέρος: Στο δεύτερο μέρος παρουσιάζεται το νομοκανονικό καθεστώς της Εκκλησίας της Κρήτης, ιδίως δε οι σχέσεις που υφίστανται μεταξύ αυτής και του Οικουμενικού Πατριαρχείου αλλά και της Ελληνικής Πολιτείας. Σαφώς γίνεται αναφορά στους βασικούς πυλώνες της διοικητικής της οργάνωσης και στο δεύτερο κεφάλαιο ακολουθεί η μελέτη του τρόπου απονομής της δικαιοσύνης στο ιδιαίτερο αυτό καθεστώς. Ενδεικτικά, μελετάται η προδικασία, η κύρια διαδικασία, τα μέσα αποδείξεως και τα ένδικα μέσα. Τρίτο Μέρος: Στο τρίτο μέρος εντοπίζουμε την διεξοδική ανάλυση του αντίστοιχου νομοκανονικού καθεστώτος που ισχύει στις Επαρχίες της Δωδεκανήσου, οι οποίες υπάγονται ευθέως στον Οικουμενικό Θρόνο. Παρατίθενται οι τελευταίες νομοθετικές εξελίξεις αλλά και το Σχέδιο Πατριαρχικής Διάταξης που αποτέλεσε εφαλτήριο για την εξέλιξη των σχετικών ζητημάτων. Στο δεύτερο κεφάλαιο αναλύεται το σύστημα απονομής εκκλησιαστικής δικαιοσύνης με βάση το Σχέδιο του Οικουμενικού Πατριαρχείου. Συμπεράσματα: Στην Εκκλησία της Κρήτης το τοπίο είναι περισσότερο αποκρυσταλλωμένο, ένεκα του ότι υφίσταται από το 1961 ο Καταστατικός Νόμος 4149, ο οποίος ρυθμίζει τα ζητήματα της συγκρότησης των εκκλησιαστικών δικαστηρίων και της απονομής δικαιοσύνης στο πλαίσιο αυτών. Στις περιπτώσεις ύπαρξης νομοθετικών κενών, εκουσίων και μη, η παραπεμπτική διάταξη του άρθρου 72 αποτελεί χρήσιμο εργαλείο καθώς συνεπάγεται την αναλογική εφαρμογή των διατάξεων του νόμου 5383/1932, ο οποίος καθορίζει τα σχετικά με την εκκλησιαστική δικαιοσύνη ζητήματα στην Αυτοκέφαλη Εκκλησία της Ελλάδας. Ο ρόλος του Οικουμενικού Πατριαρχείου στην Εκκλησία της Κρήτης εμφανίζεται σημαίνων λόγω του γεγονότος ότι είναι αρμόδιο για την εκλογή Αρχιεπισκόπου Κρήτης, εγκρίνει τις αποφάσεις του ανώτατου διοικητικού οργάνου της Εκκλησίας της Κρήτης, δηλαδή της Ιεράς Επαρχιακής Συνόδου, ενώ εκδικάζει και τα παραπτώματα των Αρχιεπισκόπων. Όπως επισταμένα αναλύεται, υφίσταται ανάγκη εκσυγχρονισμού του καθεστώτος που διέπει την εκκλησιαστική δικαιοσύνη στην Κρήτη, κάτι που θα καταστεί εφικτό με την ψήφιση ενός νέου νομοθετήματος που θα απηχεί τις σύγχρονες συνθήκες που έχουν διαμορφωθεί. Στις Εκκλησιαστικές Επαρχίες της Δωδεκανήσου μέχρι πρότινος το πεδίο ήταν ιδιαίτερα θολό. Οι νήσοι της Δωδεκανήσου υπάγονται ευθέως στον Οικουμενικό Θρόνο, ενώ στον κλάδο της εκκλησιαστικής δικαιοσύνης εφαρμόζεται το κανονικό δίκαιο του Οικουμενικού Πατριαρχείου, ελλείψει κάποιου αντίστοιχου Καταστατικού Χάρτη αλλά και λόγω της μη επέκτασης του νόμου 5383/1932 σε αυτά. Το Σχέδιο του Οικουμενικού Πατριαρχείου έδωσε μια κατεύθυνση αναφορικά με την διαμόρφωση του εκκλησιαστικού καθεστώτος στα Δωδεκάνησα, το οποίο προσέγγιζε το σύστημα της ομοταξίας αναφορικά με τις σχέσεις Πατριαρχείου και Πολιτείας. Η ψήφιση του νόμου 4957/2022 αποτελεί μια σημαντική εξέλιξη, καθώς ο τελευταίος περιλαμβάνει διατάξεις για τις επαρχίες της Δωδεκανήσου αποτελώντας έναν οιονεί Καταστατικό Χάρτη των επαρχιών της Δωδεκανήσου υιοθετώντας, όμως, ένα πολιτειοκρατικό μοντέλο ως προς τις σχέσεις Εκκλησίας και Ελληνικής Πολιτείας με ταυτόχρονη συρρίκνωση του ρόλου του Οικουμενικού Πατριαρχείου. Ο πρόσφατος αυτός νόμος προϋποθέτει, όμως, την έκδοση των σχετικών προεδρικών διαταγμάτων τα οποία θα περιέχουν πολύ περισσότερες λεπτομέρειες αναφορικά με τον τρόπο απονομής της εκκλησιαστικής δικαιοσύνης στα Δωδεκάνησα. Μέχρι να συμβεί αυτό, χρησιμοποιήθηκε ως πρότυπο το Σχέδιο Πατριαρχικής Διάταξης του 2002 για την παρουσίαση των εκκλησιαστικών δικαστηρίων και της διαδικασίας ενώπιον αυτών εκκινώντας από την προδικασία και φτάνοντας μέχρι την εκτέλεση των ποινών.","abstract_has_math":false,"creators":["Ρουμπέκας Παύλος","Roumpekas Pavlos"],"institution":null,"degree_name":null,"degree_level":null,"degree_discipline":null,"degree_department":null,"school":null,"contributors":[],"advisors":[],"committee_chairs":[],"committee_members":[],"year":2025,"date_issued":"2025","date_published":"2025","updated_at":"2026-11-19T06:31:36Z","subjects":["Δίκαιο – Νομοθεσία","Law and Legislation"],"languages":["Ελληνικά","Greek"],"rights":[],"rights_urls":[],"identifier_entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:3450267"],"render_values":[{"text":"uoadl:3450267","href":null,"code":true}]}],"person_identifier_entries":[]},"links":{"outbound_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/3450267","outbound_label":"Repository record","outbound_source":"dc:identifier","record_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/3450267","record_label":"Repository record","record_kind":"record","record_source":"dc:identifier","download_url":null,"download_label":null,"download_source":null,"access_status":null,"embargo_until":null,"access_note":null},"source_record":{"url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh?verb=GetRecord&metadataPrefix=oai_dc&identifier=oai%3Alib.uoa.gr%3Auoadl%3A3450267","prefix":"oai_dc"},"metadata_groups":[{"id":"people","label":"People","entries":[{"key":"dc:creator","label":"Author","values":["Ρουμπέκας Παύλος","Roumpekas Pavlos"]}]},{"id":"academic_context","label":"Academic Context","entries":[{"key":"dc:date","label":"Dc Date","values":["2025"]},{"key":"dc:type","label":"Dc Type","values":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]}]},{"id":"subjects_keywords","label":"Subjects and Keywords","entries":[{"key":"dc:subject","label":"Dc Subject","values":["Δίκαιο – Νομοθεσία","Law and Legislation"]}]},{"id":"language_rights","label":"Language and Rights","entries":[{"key":"dc:language","label":"Dc Language","values":["Ελληνικά","Greek"]}]},{"id":"identifiers","label":"Identifiers","entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:3450267","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/3450267"]}]},{"id":"additional","label":"Additional Metadata","entries":[{"key":"dc:description","label":"Description","values":["ΠΕΡΙΛΗΨΗ Εισαγωγή: Η παρούσα διπλωματική εργασία έχει ως θέμα την απονομή της εκκλησιαστικής δικαιοσύνης στην ημιαυτόνομη Εκκλησία της Κρήτης και στις εκκλησιαστικές επαρχίες της Δωδεκανήσου. Πρόκειται για δύο ιδιαίτερα εκκλησιαστικά καθεστώτα τα οποία διαφέρουν τόσο μεταξύ τους όσο και σε σχέση με το καθεστώς που ισχύει στην Αυτοκέφαλη Εκκλησία της Ελλάδας και τις Μητροπόλεις των Νέων Χωρών, αλλά και το ιδιαίτερο καθεστώς που ισχύει στο Άγιον Όρος. Κρίθηκε σκόπιμο πριν αναλυθεί διεξοδικά η διαδικασία απονομής της δικαιοσύνης να λάβει χώρα μία λεπτομερής καταγραφή του νομοκανονικού καθεστώτος που διέπει την Εκκλησία της Κρήτης και την Δωδεκάνησο. Αυτό συμβαίνει λόγω του ότι ο τρόπος διοίκησης αυτών των καθεστώτων επιδρά καταλυτικά στον τρόπο διαμόρφωσης του πλαισίου απονομής της εκκλησιαστικής δικαιοσύνης. Πρώτο Μέρος: Στο πρώτο μέρος επιχειρείται η παρουσίαση του ουσιαστικού μέρους του εκκλησιαστικού ποινικού δικαίου. Αυτό επιτυγχάνεται με την αναλυτική παράθεση των εκκλησιαστικών αδικημάτων με συνακόλουθη μελέτη των στοιχείων της αντικειμενικής και υποκειμενικής υπόστασης αυτών. Ακολουθεί η παράθεση των προβλεπόμενων εκκλησιαστικών ποινών με μνεία στα όργανα που τις επιβάλλουν και τις συνέπειες της επιβολής αυτών στους δράστες των σχετικών παραπτωμάτων. Εν συνεχεία, στο δεύτερο κεφάλαιο παρατίθενται τα βασικά στοιχεία της εκκλησιαστικής δικονομίας με ιδιαίτερη μνεία στην φύση των εκκλησιαστικών δικαστηρίων, τις βασικές αρχές που διέπουν την εκκλησιαστική δίκη και το παραδεκτό των αποφάσεων των εκκλησιαστικών οργάνων που προσβάλλονται με αίτηση ακυρώσεως στο ΣτΕ. Η πλούσια νομολογία μας προσέφερε χρήσιμα συμπεράσματα αναφορικά με την φύση των εκκλησιαστικών ποινών και των εκκλησιαστικών δικαστηρίων, ώστε να καταστεί εύληπτο το πότε μία απόφαση εκκλησιαστικού δικαστηρίου μπορεί να προσβληθεί με αίτηση ακυρώσεως στο Συμβούλιο της Επικρατείας. Δεύτερο Μέρος: Στο δεύτερο μέρος παρουσιάζεται το νομοκανονικό καθεστώς της Εκκλησίας της Κρήτης, ιδίως δε οι σχέσεις που υφίστανται μεταξύ αυτής και του Οικουμενικού Πατριαρχείου αλλά και της Ελληνικής Πολιτείας. Σαφώς γίνεται αναφορά στους βασικούς πυλώνες της διοικητικής της οργάνωσης και στο δεύτερο κεφάλαιο ακολουθεί η μελέτη του τρόπου απονομής της δικαιοσύνης στο ιδιαίτερο αυτό καθεστώς. Ενδεικτικά, μελετάται η προδικασία, η κύρια διαδικασία, τα μέσα αποδείξεως και τα ένδικα μέσα. Τρίτο Μέρος: Στο τρίτο μέρος εντοπίζουμε την διεξοδική ανάλυση του αντίστοιχου νομοκανονικού καθεστώτος που ισχύει στις Επαρχίες της Δωδεκανήσου, οι οποίες υπάγονται ευθέως στον Οικουμενικό Θρόνο. Παρατίθενται οι τελευταίες νομοθετικές εξελίξεις αλλά και το Σχέδιο Πατριαρχικής Διάταξης που αποτέλεσε εφαλτήριο για την εξέλιξη των σχετικών ζητημάτων. Στο δεύτερο κεφάλαιο αναλύεται το σύστημα απονομής εκκλησιαστικής δικαιοσύνης με βάση το Σχέδιο του Οικουμενικού Πατριαρχείου. Συμπεράσματα: Στην Εκκλησία της Κρήτης το τοπίο είναι περισσότερο αποκρυσταλλωμένο, ένεκα του ότι υφίσταται από το 1961 ο Καταστατικός Νόμος 4149, ο οποίος ρυθμίζει τα ζητήματα της συγκρότησης των εκκλησιαστικών δικαστηρίων και της απονομής δικαιοσύνης στο πλαίσιο αυτών. Στις περιπτώσεις ύπαρξης νομοθετικών κενών, εκουσίων και μη, η παραπεμπτική διάταξη του άρθρου 72 αποτελεί χρήσιμο εργαλείο καθώς συνεπάγεται την αναλογική εφαρμογή των διατάξεων του νόμου 5383/1932, ο οποίος καθορίζει τα σχετικά με την εκκλησιαστική δικαιοσύνη ζητήματα στην Αυτοκέφαλη Εκκλησία της Ελλάδας. Ο ρόλος του Οικουμενικού Πατριαρχείου στην Εκκλησία της Κρήτης εμφανίζεται σημαίνων λόγω του γεγονότος ότι είναι αρμόδιο για την εκλογή Αρχιεπισκόπου Κρήτης, εγκρίνει τις αποφάσεις του ανώτατου διοικητικού οργάνου της Εκκλησίας της Κρήτης, δηλαδή της Ιεράς Επαρχιακής Συνόδου, ενώ εκδικάζει και τα παραπτώματα των Αρχιεπισκόπων. Όπως επισταμένα αναλύεται, υφίσταται ανάγκη εκσυγχρονισμού του καθεστώτος που διέπει την εκκλησιαστική δικαιοσύνη στην Κρήτη, κάτι που θα καταστεί εφικτό με την ψήφιση ενός νέου νομοθετήματος που θα απηχεί τις σύγχρονες συνθήκες που έχουν διαμορφωθεί. Στις Εκκλησιαστικές Επαρχίες της Δωδεκανήσου μέχρι πρότινος το πεδίο ήταν ιδιαίτερα θολό. Οι νήσοι της Δωδεκανήσου υπάγονται ευθέως στον Οικουμενικό Θρόνο, ενώ στον κλάδο της εκκλησιαστικής δικαιοσύνης εφαρμόζεται το κανονικό δίκαιο του Οικουμενικού Πατριαρχείου, ελλείψει κάποιου αντίστοιχου Καταστατικού Χάρτη αλλά και λόγω της μη επέκτασης του νόμου 5383/1932 σε αυτά. Το Σχέδιο του Οικουμενικού Πατριαρχείου έδωσε μια κατεύθυνση αναφορικά με την διαμόρφωση του εκκλησιαστικού καθεστώτος στα Δωδεκάνησα, το οποίο προσέγγιζε το σύστημα της ομοταξίας αναφορικά με τις σχέσεις Πατριαρχείου και Πολιτείας. Η ψήφιση του νόμου 4957/2022 αποτελεί μια σημαντική εξέλιξη, καθώς ο τελευταίος περιλαμβάνει διατάξεις για τις επαρχίες της Δωδεκανήσου αποτελώντας έναν οιονεί Καταστατικό Χάρτη των επαρχιών της Δωδεκανήσου υιοθετώντας, όμως, ένα πολιτειοκρατικό μοντέλο ως προς τις σχέσεις Εκκλησίας και Ελληνικής Πολιτείας με ταυτόχρονη συρρίκνωση του ρόλου του Οικουμενικού Πατριαρχείου. Ο πρόσφατος αυτός νόμος προϋποθέτει, όμως, την έκδοση των σχετικών προεδρικών διαταγμάτων τα οποία θα περιέχουν πολύ περισσότερες λεπτομέρειες αναφορικά με τον τρόπο απονομής της εκκλησιαστικής δικαιοσύνης στα Δωδεκάνησα. Μέχρι να συμβεί αυτό, χρησιμοποιήθηκε ως πρότυπο το Σχέδιο Πατριαρχικής Διάταξης του 2002 για την παρουσίαση των εκκλησιαστικών δικαστηρίων και της διαδικασίας ενώπιον αυτών εκκινώντας από την προδικασία και φτάνοντας μέχρι την εκτέλεση των ποινών.","SUMMARY Introduction: This diploma thesis focuses on the administration of ecclesiastical justice in the semi-autonomous Church of Crete and the ecclesiastical provinces of the Dodecanese. These are two particular ecclesiastical regimes that differ both from each other and also in relation to the regime in force in the Autocephalous Church of Greece and the Metropolises of the New Territories, as well as the special regime in force on Mount Athos. It was considered appropriate, before thoroughly analyzing the process of administering justice, to make a detailed record of the canonical regime governing the Church of Crete and the Dodecanese. This is because the way these regimes are administered has a catalytic effect on how the framework for the administration of ecclesiastical justice is formed. Part One: The first part attempts to present the essential part of ecclesiastical criminal law. This is achieved by analytically listing ecclesiastical offenses with a consequent study of the elements of their objective and subjective existence. The following is a list of the prescribed ecclesiastical penalties with reference to the bodies that impose them and the consequences of their imposition on the perpetrators of the relevant offenses. Next, the second chapter sets out the basic elements of ecclesiastical procedure, with particular reference to the nature of ecclesiastical courts, the basic principles governing ecclesiastical proceedings and the admissibility of decisions of ecclesiastical bodies challenged by an application for annulment at the Council of State. The rich jurisprudence has provided us with useful conclusions regarding the nature of ecclesiastical penalties and ecclesiastical courts, in order to make it clear when a decision of an ecclesiastical court can be challenged by an application for annulment at the Council of State. Part Two: The second part presents the canonical status of the Church of Crete, especially the relations that exist between it and the Ecumenical Patriarchate and the Greek State. Clearly reference is made to the basic pillars of its administrative organization and in the second chapter follows the study of the way justice is administered in this particular regime. Indicatively, the pre-trial procedure, the main proceedings, the means of proof and the remedies are studied. Part Three: In the third part we find the detailed analysis of the respective canonical regime in force in the Provinces of the Dodecanese, which are directly under the Ecumenical Throne. The latest legislative developments are presented, as well as the Draft Patriarchal Provision that was a springboard for the development of the relevant issues. The second chapter analyzes the system of administration of ecclesiastical justice based on the Plan of the Ecumenical Patriarchate. Conclusions: In the Church of Crete the landscape is more crystallized, due to the fact that the Statute Law 4149 has existed since 1961, which regulates the issues of the constitution of ecclesiastical courts and the administration of justice within them. In cases of legislative gaps, voluntary or not, the referral provision of Article 72 is a useful tool as it implies the proportional application of the provisions of Law 5383/1932, which determines issues related to ecclesiastical justice in the Autocephalous Church of Greece. The role of the Ecumenical Patriarchate in the Church of Crete appears significant due to the fact that it is responsible for electing the Archbishop of Crete, approves the decisions of the highest administrative body of the Church of Crete, namely the Holy Eparchial Synod, and adjudicates the misdeeds of Archbishops. As thoroughly analyzed, there is a need to modernize the regime governing ecclesiastical justice in Crete, something that will be made possible by the adoption of a new legislation that will reflect the modern conditions that have been formed. In the Ecclesiastical Provinces of the Dodecanese, until recently, the field was particularly cloudy. The islands of the Dodecanese fall directly under the Ecumenical Throne, while in the field of ecclesiastical justice the canon law of the Ecumenical Patriarchate applies, in the absence of any corresponding Charter and due to the non-extension of Law 5383/1932 to them. The Plan of the Ecumenical Patriarchate gave a direction regarding the formation of the ecclesiastical regime in the Dodecanese, which approached the system of peer order regarding the relations between the Patriarchate and the State. The enactment of law 4957/2022 is an important development, as the latter includes provisions for the provinces of the Dodecanese, constituting a quasi-Charter of the provinces of the Dodecanese, adopting, however, a state-based model regarding the relations between the Church and the Greek State, while at the same time shrinking the role of the Ecumenical Patriarchate. This recent law, however, requires the issuance of the relevant presidential decrees which will contain much more details regarding the administration of ecclesiastical justice in the Dodecanese. Until this happened, the 2002 Draft Patriarchal Ordinance was used as a model for the presentation of ecclesiastical courts and the procedure before them, starting from pre-trial proceedings to the execution of sentences."]},{"key":"dc:title","label":"Title","values":["Η απονομή της εκκλησιαστικής δικαιοσύνης στην Εκκλησία της Κρήτης και στις Επαρχίες της Δωδεκανήσου."]}]}],"canonical_facts":{"dc:creator":["Ρουμπέκας Παύλος","Roumpekas Pavlos"],"dc:date":["2025"],"dc:description":["ΠΕΡΙΛΗΨΗ Εισαγωγή: Η παρούσα διπλωματική εργασία έχει ως θέμα την απονομή της εκκλησιαστικής δικαιοσύνης στην ημιαυτόνομη Εκκλησία της Κρήτης και στις εκκλησιαστικές επαρχίες της Δωδεκανήσου. Πρόκειται για δύο ιδιαίτερα εκκλησιαστικά καθεστώτα τα οποία διαφέρουν τόσο μεταξύ τους όσο και σε σχέση με το καθεστώς που ισχύει στην Αυτοκέφαλη Εκκλησία της Ελλάδας και τις Μητροπόλεις των Νέων Χωρών, αλλά και το ιδιαίτερο καθεστώς που ισχύει στο Άγιον Όρος. Κρίθηκε σκόπιμο πριν αναλυθεί διεξοδικά η διαδικασία απονομής της δικαιοσύνης να λάβει χώρα μία λεπτομερής καταγραφή του νομοκανονικού καθεστώτος που διέπει την Εκκλησία της Κρήτης και την Δωδεκάνησο. Αυτό συμβαίνει λόγω του ότι ο τρόπος διοίκησης αυτών των καθεστώτων επιδρά καταλυτικά στον τρόπο διαμόρφωσης του πλαισίου απονομής της εκκλησιαστικής δικαιοσύνης. Πρώτο Μέρος: Στο πρώτο μέρος επιχειρείται η παρουσίαση του ουσιαστικού μέρους του εκκλησιαστικού ποινικού δικαίου. Αυτό επιτυγχάνεται με την αναλυτική παράθεση των εκκλησιαστικών αδικημάτων με συνακόλουθη μελέτη των στοιχείων της αντικειμενικής και υποκειμενικής υπόστασης αυτών. Ακολουθεί η παράθεση των προβλεπόμενων εκκλησιαστικών ποινών με μνεία στα όργανα που τις επιβάλλουν και τις συνέπειες της επιβολής αυτών στους δράστες των σχετικών παραπτωμάτων. Εν συνεχεία, στο δεύτερο κεφάλαιο παρατίθενται τα βασικά στοιχεία της εκκλησιαστικής δικονομίας με ιδιαίτερη μνεία στην φύση των εκκλησιαστικών δικαστηρίων, τις βασικές αρχές που διέπουν την εκκλησιαστική δίκη και το παραδεκτό των αποφάσεων των εκκλησιαστικών οργάνων που προσβάλλονται με αίτηση ακυρώσεως στο ΣτΕ. Η πλούσια νομολογία μας προσέφερε χρήσιμα συμπεράσματα αναφορικά με την φύση των εκκλησιαστικών ποινών και των εκκλησιαστικών δικαστηρίων, ώστε να καταστεί εύληπτο το πότε μία απόφαση εκκλησιαστικού δικαστηρίου μπορεί να προσβληθεί με αίτηση ακυρώσεως στο Συμβούλιο της Επικρατείας. Δεύτερο Μέρος: Στο δεύτερο μέρος παρουσιάζεται το νομοκανονικό καθεστώς της Εκκλησίας της Κρήτης, ιδίως δε οι σχέσεις που υφίστανται μεταξύ αυτής και του Οικουμενικού Πατριαρχείου αλλά και της Ελληνικής Πολιτείας. Σαφώς γίνεται αναφορά στους βασικούς πυλώνες της διοικητικής της οργάνωσης και στο δεύτερο κεφάλαιο ακολουθεί η μελέτη του τρόπου απονομής της δικαιοσύνης στο ιδιαίτερο αυτό καθεστώς. Ενδεικτικά, μελετάται η προδικασία, η κύρια διαδικασία, τα μέσα αποδείξεως και τα ένδικα μέσα. Τρίτο Μέρος: Στο τρίτο μέρος εντοπίζουμε την διεξοδική ανάλυση του αντίστοιχου νομοκανονικού καθεστώτος που ισχύει στις Επαρχίες της Δωδεκανήσου, οι οποίες υπάγονται ευθέως στον Οικουμενικό Θρόνο. Παρατίθενται οι τελευταίες νομοθετικές εξελίξεις αλλά και το Σχέδιο Πατριαρχικής Διάταξης που αποτέλεσε εφαλτήριο για την εξέλιξη των σχετικών ζητημάτων. Στο δεύτερο κεφάλαιο αναλύεται το σύστημα απονομής εκκλησιαστικής δικαιοσύνης με βάση το Σχέδιο του Οικουμενικού Πατριαρχείου. Συμπεράσματα: Στην Εκκλησία της Κρήτης το τοπίο είναι περισσότερο αποκρυσταλλωμένο, ένεκα του ότι υφίσταται από το 1961 ο Καταστατικός Νόμος 4149, ο οποίος ρυθμίζει τα ζητήματα της συγκρότησης των εκκλησιαστικών δικαστηρίων και της απονομής δικαιοσύνης στο πλαίσιο αυτών. Στις περιπτώσεις ύπαρξης νομοθετικών κενών, εκουσίων και μη, η παραπεμπτική διάταξη του άρθρου 72 αποτελεί χρήσιμο εργαλείο καθώς συνεπάγεται την αναλογική εφαρμογή των διατάξεων του νόμου 5383/1932, ο οποίος καθορίζει τα σχετικά με την εκκλησιαστική δικαιοσύνη ζητήματα στην Αυτοκέφαλη Εκκλησία της Ελλάδας. Ο ρόλος του Οικουμενικού Πατριαρχείου στην Εκκλησία της Κρήτης εμφανίζεται σημαίνων λόγω του γεγονότος ότι είναι αρμόδιο για την εκλογή Αρχιεπισκόπου Κρήτης, εγκρίνει τις αποφάσεις του ανώτατου διοικητικού οργάνου της Εκκλησίας της Κρήτης, δηλαδή της Ιεράς Επαρχιακής Συνόδου, ενώ εκδικάζει και τα παραπτώματα των Αρχιεπισκόπων. Όπως επισταμένα αναλύεται, υφίσταται ανάγκη εκσυγχρονισμού του καθεστώτος που διέπει την εκκλησιαστική δικαιοσύνη στην Κρήτη, κάτι που θα καταστεί εφικτό με την ψήφιση ενός νέου νομοθετήματος που θα απηχεί τις σύγχρονες συνθήκες που έχουν διαμορφωθεί. Στις Εκκλησιαστικές Επαρχίες της Δωδεκανήσου μέχρι πρότινος το πεδίο ήταν ιδιαίτερα θολό. Οι νήσοι της Δωδεκανήσου υπάγονται ευθέως στον Οικουμενικό Θρόνο, ενώ στον κλάδο της εκκλησιαστικής δικαιοσύνης εφαρμόζεται το κανονικό δίκαιο του Οικουμενικού Πατριαρχείου, ελλείψει κάποιου αντίστοιχου Καταστατικού Χάρτη αλλά και λόγω της μη επέκτασης του νόμου 5383/1932 σε αυτά. Το Σχέδιο του Οικουμενικού Πατριαρχείου έδωσε μια κατεύθυνση αναφορικά με την διαμόρφωση του εκκλησιαστικού καθεστώτος στα Δωδεκάνησα, το οποίο προσέγγιζε το σύστημα της ομοταξίας αναφορικά με τις σχέσεις Πατριαρχείου και Πολιτείας. Η ψήφιση του νόμου 4957/2022 αποτελεί μια σημαντική εξέλιξη, καθώς ο τελευταίος περιλαμβάνει διατάξεις για τις επαρχίες της Δωδεκανήσου αποτελώντας έναν οιονεί Καταστατικό Χάρτη των επαρχιών της Δωδεκανήσου υιοθετώντας, όμως, ένα πολιτειοκρατικό μοντέλο ως προς τις σχέσεις Εκκλησίας και Ελληνικής Πολιτείας με ταυτόχρονη συρρίκνωση του ρόλου του Οικουμενικού Πατριαρχείου. Ο πρόσφατος αυτός νόμος προϋποθέτει, όμως, την έκδοση των σχετικών προεδρικών διαταγμάτων τα οποία θα περιέχουν πολύ περισσότερες λεπτομέρειες αναφορικά με τον τρόπο απονομής της εκκλησιαστικής δικαιοσύνης στα Δωδεκάνησα. Μέχρι να συμβεί αυτό, χρησιμοποιήθηκε ως πρότυπο το Σχέδιο Πατριαρχικής Διάταξης του 2002 για την παρουσίαση των εκκλησιαστικών δικαστηρίων και της διαδικασίας ενώπιον αυτών εκκινώντας από την προδικασία και φτάνοντας μέχρι την εκτέλεση των ποινών.","SUMMARY Introduction: This diploma thesis focuses on the administration of ecclesiastical justice in the semi-autonomous Church of Crete and the ecclesiastical provinces of the Dodecanese. These are two particular ecclesiastical regimes that differ both from each other and also in relation to the regime in force in the Autocephalous Church of Greece and the Metropolises of the New Territories, as well as the special regime in force on Mount Athos. It was considered appropriate, before thoroughly analyzing the process of administering justice, to make a detailed record of the canonical regime governing the Church of Crete and the Dodecanese. This is because the way these regimes are administered has a catalytic effect on how the framework for the administration of ecclesiastical justice is formed. Part One: The first part attempts to present the essential part of ecclesiastical criminal law. This is achieved by analytically listing ecclesiastical offenses with a consequent study of the elements of their objective and subjective existence. The following is a list of the prescribed ecclesiastical penalties with reference to the bodies that impose them and the consequences of their imposition on the perpetrators of the relevant offenses. Next, the second chapter sets out the basic elements of ecclesiastical procedure, with particular reference to the nature of ecclesiastical courts, the basic principles governing ecclesiastical proceedings and the admissibility of decisions of ecclesiastical bodies challenged by an application for annulment at the Council of State. The rich jurisprudence has provided us with useful conclusions regarding the nature of ecclesiastical penalties and ecclesiastical courts, in order to make it clear when a decision of an ecclesiastical court can be challenged by an application for annulment at the Council of State. Part Two: The second part presents the canonical status of the Church of Crete, especially the relations that exist between it and the Ecumenical Patriarchate and the Greek State. Clearly reference is made to the basic pillars of its administrative organization and in the second chapter follows the study of the way justice is administered in this particular regime. Indicatively, the pre-trial procedure, the main proceedings, the means of proof and the remedies are studied. Part Three: In the third part we find the detailed analysis of the respective canonical regime in force in the Provinces of the Dodecanese, which are directly under the Ecumenical Throne. The latest legislative developments are presented, as well as the Draft Patriarchal Provision that was a springboard for the development of the relevant issues. The second chapter analyzes the system of administration of ecclesiastical justice based on the Plan of the Ecumenical Patriarchate. Conclusions: In the Church of Crete the landscape is more crystallized, due to the fact that the Statute Law 4149 has existed since 1961, which regulates the issues of the constitution of ecclesiastical courts and the administration of justice within them. In cases of legislative gaps, voluntary or not, the referral provision of Article 72 is a useful tool as it implies the proportional application of the provisions of Law 5383/1932, which determines issues related to ecclesiastical justice in the Autocephalous Church of Greece. The role of the Ecumenical Patriarchate in the Church of Crete appears significant due to the fact that it is responsible for electing the Archbishop of Crete, approves the decisions of the highest administrative body of the Church of Crete, namely the Holy Eparchial Synod, and adjudicates the misdeeds of Archbishops. As thoroughly analyzed, there is a need to modernize the regime governing ecclesiastical justice in Crete, something that will be made possible by the adoption of a new legislation that will reflect the modern conditions that have been formed. In the Ecclesiastical Provinces of the Dodecanese, until recently, the field was particularly cloudy. The islands of the Dodecanese fall directly under the Ecumenical Throne, while in the field of ecclesiastical justice the canon law of the Ecumenical Patriarchate applies, in the absence of any corresponding Charter and due to the non-extension of Law 5383/1932 to them. The Plan of the Ecumenical Patriarchate gave a direction regarding the formation of the ecclesiastical regime in the Dodecanese, which approached the system of peer order regarding the relations between the Patriarchate and the State. The enactment of law 4957/2022 is an important development, as the latter includes provisions for the provinces of the Dodecanese, constituting a quasi-Charter of the provinces of the Dodecanese, adopting, however, a state-based model regarding the relations between the Church and the Greek State, while at the same time shrinking the role of the Ecumenical Patriarchate. This recent law, however, requires the issuance of the relevant presidential decrees which will contain much more details regarding the administration of ecclesiastical justice in the Dodecanese. Until this happened, the 2002 Draft Patriarchal Ordinance was used as a model for the presentation of ecclesiastical courts and the procedure before them, starting from pre-trial proceedings to the execution of sentences."],"dc:identifier":["uoadl:3450267","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/3450267"],"dc:language":["Ελληνικά","Greek"],"dc:subject":["Δίκαιο – Νομοθεσία","Law and Legislation"],"dc:title":["Η απονομή της εκκλησιαστικής δικαιοσύνης στην Εκκλησία της Κρήτης και στις Επαρχίες της Δωδεκανήσου."],"dc:type":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]},"updated_at":"2026-11-19T06:31:36Z"}