{"id":{"repo_id":"athens","oai_identifier":"oai:lib.uoa.gr:uoadl:3450467"},"canonical_url":"https://search.ndltd.org/etd/athens/oai:lib.uoa.gr:uoadl:3450467","repository":{"repo_id":"athens","name":"National and Kapodistrian University of Athens","base_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh"},"display":{"title":"Η επιμελητεία των αντιβιοτικών και η αντιμικροβιακή αντοχή στην εποχή της COVID-19","abstract":"Τα τελευταία εκατό χρόνια, τα αντιμικροβιακά διαδραματίζουν καταλυτικό ρόλο στην καταπολέμηση λοιμωδών νοσημάτων. Δυστυχώς όμως, τις τελευταίες δεκαετίες, η δραστικότητα των πολύτιμων αυτών εργαλείων, απειλείται από την ταχύτατη εξάπλωση της αντιμικροβιακής αντοχής, η οποία αποτελεί απειλή για τη δημόσια υγεία παγκοσμίως. Το φαινόμενο αυτό φαίνεται να επιτείνεται από την ανεξέλεγκτη χρήση αντιμικροβιακών σε ανθρώπους, ζώα και φυτά. Η αλόγιστη κατανάλωση αντιμικροβιακών εντός νοσοκομειακών δομών, έχει ως αποτέλεσμα τη συνεπακόλουθη ανάπτυξη αντιμικροβιακής αντοχής στα νοσοκομειακά παθογόνα. Οι λοιμώξεις από ανθεκτικούς μικροοργανισμούς, οδηγούν σε σημαντική επιβάρυνση των συστημάτων υγειονομικής περίθαλψης και σχετίζονται με υψηλότερη νοσηρότητα-θνητότητα. Για τους λόγους αυτούς, η θέσπιση προγραμμάτων διαχείρισης της αντιμικροβιακής αντοχής, μέσω της επιτήρησης της κατανάλωσης των αντιμικροβιακών και της προώθησης της ορθολογιστικής χρησιμοποίησής τους, κρίνεται επιβεβλημένη. Στόχος της παρούσας διπλωματικής είναι η συλλογή των διαθέσιμων βιβλιογραφικών δεδομένων και η παράθεση των βασικών αρχών που διέπουν τη χρήση των αντιμικροβιακών, την ανάπτυξη αντοχής και την υιοθέτηση προγραμμάτων εποπτείας των αντιμικροβιακών, εντός νοσοκομειακών δομών. Η ανασκόπηση της βιβλιογραφίας δίνει έμφαση στο πώς τα δεδομένα αυτά επηρεάστηκαν από την έλευση και διασπορά της COVID-19. Όπως θα αναφερθεί λεπτομερώς στη συνέχεια, παρόλο που η συχνότητα εμφάνισης μικροβιακών συλλοιμώξεων/ επιλοιμώξεων σε ασθενείς με COVID-19 ήταν χαμηλή, η αντιμικροβιακή συνταγογράφηση και κατανάλωση γνώρισαν ανοδική πορεία κατά τη διάρκεια της πανδημίας. Τα γεγονότα αυτά οδήγησαν σε περαιτέρω έξαρση και γιγάντωση του φαινομένου της αντιμικροβιακής αντοχής, με ουσιαστική επικράτηση ανθεκτικών παθογόνων που ορίζονται ως «κρίσιμα» από τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας. Για την αναχαίτιση του φαινομένου, η υιοθέτηση προγραμμάτων αντιμικροβιακής επιμελητείας θεωρήθηκε αναγκαία. Η εφαρμογή τους ωστόσο, συνάντησε σημαντικούς περιορισμούς, και η τροποποίησή τους για να προσαρμοστούν στις νέες ανάγκες και προκλήσεις πρόβαλε σαν αδήριτη ανάγκη. Η χρήση του βιοδείκτη προκαλσιτονίνη ως μέτρου αντιμικροβιακής επιμελητείας για την καθοδήγηση της αντιμικροβιακής θεραπείας σε νοσηλευόμενους ασθενείς με COVID-19 προβάλλει στη βιβλιογραφία ως ένα σημαντικό και αξιόπιστο εργαλείο για την ορθή διαχείριση των αντιμικροβιακών. Τέλος, τα δεδομένα από την βιβλιογραφική ανασκόπηση για τη χώρα μας φαίνεται να είναι ιδιαίτερα ανησυχητικά, αφού την κατατάσσουν ανάμεσα στις χώρες με τα υψηλότερα ποσοστά αντιμικροβιακής συνταγογράφησης και αντιμικροβιακής αντοχής στην Ευρώπη, τόσο πριν όσο και μετά την πανδημία COVID-19.","abstract_html":"Τα τελευταία εκατό χρόνια, τα αντιμικροβιακά διαδραματίζουν καταλυτικό ρόλο στην καταπολέμηση λοιμωδών νοσημάτων. Δυστυχώς όμως, τις τελευταίες δεκαετίες, η δραστικότητα των πολύτιμων αυτών εργαλείων, απειλείται από την ταχύτατη εξάπλωση της αντιμικροβιακής αντοχής, η οποία αποτελεί απειλή για τη δημόσια υγεία παγκοσμίως. Το φαινόμενο αυτό φαίνεται να επιτείνεται από την ανεξέλεγκτη χρήση αντιμικροβιακών σε ανθρώπους, ζώα και φυτά. Η αλόγιστη κατανάλωση αντιμικροβιακών εντός νοσοκομειακών δομών, έχει ως αποτέλεσμα τη συνεπακόλουθη ανάπτυξη αντιμικροβιακής αντοχής στα νοσοκομειακά παθογόνα. Οι λοιμώξεις από ανθεκτικούς μικροοργανισμούς, οδηγούν σε σημαντική επιβάρυνση των συστημάτων υγειονομικής περίθαλψης και σχετίζονται με υψηλότερη νοσηρότητα-θνητότητα. Για τους λόγους αυτούς, η θέσπιση προγραμμάτων διαχείρισης της αντιμικροβιακής αντοχής, μέσω της επιτήρησης της κατανάλωσης των αντιμικροβιακών και της προώθησης της ορθολογιστικής χρησιμοποίησής τους, κρίνεται επιβεβλημένη. Στόχος της παρούσας διπλωματικής είναι η συλλογή των διαθέσιμων βιβλιογραφικών δεδομένων και η παράθεση των βασικών αρχών που διέπουν τη χρήση των αντιμικροβιακών, την ανάπτυξη αντοχής και την υιοθέτηση προγραμμάτων εποπτείας των αντιμικροβιακών, εντός νοσοκομειακών δομών. Η ανασκόπηση της βιβλιογραφίας δίνει έμφαση στο πώς τα δεδομένα αυτά επηρεάστηκαν από την έλευση και διασπορά της COVID-19. Όπως θα αναφερθεί λεπτομερώς στη συνέχεια, παρόλο που η συχνότητα εμφάνισης μικροβιακών συλλοιμώξεων/ επιλοιμώξεων σε ασθενείς με COVID-19 ήταν χαμηλή, η αντιμικροβιακή συνταγογράφηση και κατανάλωση γνώρισαν ανοδική πορεία κατά τη διάρκεια της πανδημίας. Τα γεγονότα αυτά οδήγησαν σε περαιτέρω έξαρση και γιγάντωση του φαινομένου της αντιμικροβιακής αντοχής, με ουσιαστική επικράτηση ανθεκτικών παθογόνων που ορίζονται ως «κρίσιμα» από τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας. Για την αναχαίτιση του φαινομένου, η υιοθέτηση προγραμμάτων αντιμικροβιακής επιμελητείας θεωρήθηκε αναγκαία. Η εφαρμογή τους ωστόσο, συνάντησε σημαντικούς περιορισμούς, και η τροποποίησή τους για να προσαρμοστούν στις νέες ανάγκες και προκλήσεις πρόβαλε σαν αδήριτη ανάγκη. Η χρήση του βιοδείκτη προκαλσιτονίνη ως μέτρου αντιμικροβιακής επιμελητείας για την καθοδήγηση της αντιμικροβιακής θεραπείας σε νοσηλευόμενους ασθενείς με COVID-19 προβάλλει στη βιβλιογραφία ως ένα σημαντικό και αξιόπιστο εργαλείο για την ορθή διαχείριση των αντιμικροβιακών. Τέλος, τα δεδομένα από την βιβλιογραφική ανασκόπηση για τη χώρα μας φαίνεται να είναι ιδιαίτερα ανησυχητικά, αφού την κατατάσσουν ανάμεσα στις χώρες με τα υψηλότερα ποσοστά αντιμικροβιακής συνταγογράφησης και αντιμικροβιακής αντοχής στην Ευρώπη, τόσο πριν όσο και μετά την πανδημία COVID-19.","abstract_has_math":false,"creators":["Τσολάκη Αθηνά","Tsolaki Athina"],"institution":null,"degree_name":null,"degree_level":null,"degree_discipline":null,"degree_department":null,"school":null,"contributors":[],"advisors":[],"committee_chairs":[],"committee_members":[],"year":2025,"date_issued":"2025","date_published":"2025","updated_at":"2026-11-19T06:31:36Z","subjects":["Επιστήμες Υγείας","Health Sciences"],"languages":["Ελληνικά","Greek"],"rights":[],"rights_urls":[],"identifier_entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:3450467"],"render_values":[{"text":"uoadl:3450467","href":null,"code":true}]}],"person_identifier_entries":[]},"links":{"outbound_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/3450467","outbound_label":"Repository record","outbound_source":"dc:identifier","record_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/3450467","record_label":"Repository record","record_kind":"record","record_source":"dc:identifier","download_url":null,"download_label":null,"download_source":null,"access_status":null,"embargo_until":null,"access_note":null},"source_record":{"url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh?verb=GetRecord&metadataPrefix=oai_dc&identifier=oai%3Alib.uoa.gr%3Auoadl%3A3450467","prefix":"oai_dc"},"metadata_groups":[{"id":"people","label":"People","entries":[{"key":"dc:creator","label":"Author","values":["Τσολάκη Αθηνά","Tsolaki Athina"]}]},{"id":"academic_context","label":"Academic Context","entries":[{"key":"dc:date","label":"Dc Date","values":["2025"]},{"key":"dc:type","label":"Dc Type","values":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]}]},{"id":"subjects_keywords","label":"Subjects and Keywords","entries":[{"key":"dc:subject","label":"Dc Subject","values":["Επιστήμες Υγείας","Health Sciences"]}]},{"id":"language_rights","label":"Language and Rights","entries":[{"key":"dc:language","label":"Dc Language","values":["Ελληνικά","Greek"]}]},{"id":"identifiers","label":"Identifiers","entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:3450467","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/3450467"]}]},{"id":"additional","label":"Additional Metadata","entries":[{"key":"dc:description","label":"Description","values":["Τα τελευταία εκατό χρόνια, τα αντιμικροβιακά διαδραματίζουν καταλυτικό ρόλο στην καταπολέμηση λοιμωδών νοσημάτων. Δυστυχώς όμως, τις τελευταίες δεκαετίες, η δραστικότητα των πολύτιμων αυτών εργαλείων, απειλείται από την ταχύτατη εξάπλωση της αντιμικροβιακής αντοχής, η οποία αποτελεί απειλή για τη δημόσια υγεία παγκοσμίως. Το φαινόμενο αυτό φαίνεται να επιτείνεται από την ανεξέλεγκτη χρήση αντιμικροβιακών σε ανθρώπους, ζώα και φυτά. Η αλόγιστη κατανάλωση αντιμικροβιακών εντός νοσοκομειακών δομών, έχει ως αποτέλεσμα τη συνεπακόλουθη ανάπτυξη αντιμικροβιακής αντοχής στα νοσοκομειακά παθογόνα. Οι λοιμώξεις από ανθεκτικούς μικροοργανισμούς, οδηγούν σε σημαντική επιβάρυνση των συστημάτων υγειονομικής περίθαλψης και σχετίζονται με υψηλότερη νοσηρότητα-θνητότητα. Για τους λόγους αυτούς, η θέσπιση προγραμμάτων διαχείρισης της αντιμικροβιακής αντοχής, μέσω της επιτήρησης της κατανάλωσης των αντιμικροβιακών και της προώθησης της ορθολογιστικής χρησιμοποίησής τους, κρίνεται επιβεβλημένη. Στόχος της παρούσας διπλωματικής είναι η συλλογή των διαθέσιμων βιβλιογραφικών δεδομένων και η παράθεση των βασικών αρχών που διέπουν τη χρήση των αντιμικροβιακών, την ανάπτυξη αντοχής και την υιοθέτηση προγραμμάτων εποπτείας των αντιμικροβιακών, εντός νοσοκομειακών δομών. Η ανασκόπηση της βιβλιογραφίας δίνει έμφαση στο πώς τα δεδομένα αυτά επηρεάστηκαν από την έλευση και διασπορά της COVID-19. Όπως θα αναφερθεί λεπτομερώς στη συνέχεια, παρόλο που η συχνότητα εμφάνισης μικροβιακών συλλοιμώξεων/ επιλοιμώξεων σε ασθενείς με COVID-19 ήταν χαμηλή, η αντιμικροβιακή συνταγογράφηση και κατανάλωση γνώρισαν ανοδική πορεία κατά τη διάρκεια της πανδημίας. Τα γεγονότα αυτά οδήγησαν σε περαιτέρω έξαρση και γιγάντωση του φαινομένου της αντιμικροβιακής αντοχής, με ουσιαστική επικράτηση ανθεκτικών παθογόνων που ορίζονται ως «κρίσιμα» από τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας. Για την αναχαίτιση του φαινομένου, η υιοθέτηση προγραμμάτων αντιμικροβιακής επιμελητείας θεωρήθηκε αναγκαία. Η εφαρμογή τους ωστόσο, συνάντησε σημαντικούς περιορισμούς, και η τροποποίησή τους για να προσαρμοστούν στις νέες ανάγκες και προκλήσεις πρόβαλε σαν αδήριτη ανάγκη. Η χρήση του βιοδείκτη προκαλσιτονίνη ως μέτρου αντιμικροβιακής επιμελητείας για την καθοδήγηση της αντιμικροβιακής θεραπείας σε νοσηλευόμενους ασθενείς με COVID-19 προβάλλει στη βιβλιογραφία ως ένα σημαντικό και αξιόπιστο εργαλείο για την ορθή διαχείριση των αντιμικροβιακών. Τέλος, τα δεδομένα από την βιβλιογραφική ανασκόπηση για τη χώρα μας φαίνεται να είναι ιδιαίτερα ανησυχητικά, αφού την κατατάσσουν ανάμεσα στις χώρες με τα υψηλότερα ποσοστά αντιμικροβιακής συνταγογράφησης και αντιμικροβιακής αντοχής στην Ευρώπη, τόσο πριν όσο και μετά την πανδημία COVID-19.","Over the past hundred years, antimicrobials have played a crucial role in the fight against infectious diseases. Unfortunately, in recent decades, the existence of these life-saving tools has been threatened by the rapid spread of antimicrobial resistance, which is considered as a major public health problem globally. This phenomenon seems to be exacerbated by the inappropriate use and misuse of antimicrobials in humans, animals and plants. Antimicrobial consumption within hospital structures, shows an exponential increase and results in the consequent development of resistant hospital pathogens. Healthcare-associated infections caused by resistant microorganisms lead to a significant burden on health care systems and are associated with higher morbidity and mortality. For these reasons, the establishment of antimicrobial resistance management programs, through the surveillance of antimicrobial consumption and the promotion of their rational use, is deemed imperative. The aim of this thesis is to collect the available bibliographic data and to list the basic principles governing the use of antimicrobials, the development of resistance and the adoption of antimicrobial surveillance programs within hospital structures. The literature review emphasizes on how these data have been affected by the advent and spread of COVID-19. As will be detailed below, although the incidence of microbial coinfections/superinfections in patients with COVID-19 was low, antimicrobial prescribing and consumption exploded during the pandemic. These events have led to a further exacerbation and expansion of the phenomenon of antimicrobial resistance, with a substantial prevalence of resistant pathogens defined as \"critical\" by WHO. To curb this threatening trend, the adoption of antimicrobial stewardship programs was considered crucial. Their implementation, however, encountered significant limitations, and their modification to adapt to new needs and challenges was seen as an urgent need. The use of the biomarker procalcitonin as a measure of antimicrobial stewardship to guide antimicrobial therapy in hospitalized patients has shown solid literature evidence and stand out as an important tool in the rational management of antibiotic prescription. Finally, the data from the literature review for our country seem to be particularly worrying, since it is included among the countries with the highest rates of antimicrobial prescription and antimicrobial resistance in Europe, both before and after the COVID-19 pandemic."]},{"key":"dc:title","label":"Title","values":["Η επιμελητεία των αντιβιοτικών και η αντιμικροβιακή αντοχή στην εποχή της COVID-19"]}]}],"canonical_facts":{"dc:creator":["Τσολάκη Αθηνά","Tsolaki Athina"],"dc:date":["2025"],"dc:description":["Τα τελευταία εκατό χρόνια, τα αντιμικροβιακά διαδραματίζουν καταλυτικό ρόλο στην καταπολέμηση λοιμωδών νοσημάτων. Δυστυχώς όμως, τις τελευταίες δεκαετίες, η δραστικότητα των πολύτιμων αυτών εργαλείων, απειλείται από την ταχύτατη εξάπλωση της αντιμικροβιακής αντοχής, η οποία αποτελεί απειλή για τη δημόσια υγεία παγκοσμίως. Το φαινόμενο αυτό φαίνεται να επιτείνεται από την ανεξέλεγκτη χρήση αντιμικροβιακών σε ανθρώπους, ζώα και φυτά. Η αλόγιστη κατανάλωση αντιμικροβιακών εντός νοσοκομειακών δομών, έχει ως αποτέλεσμα τη συνεπακόλουθη ανάπτυξη αντιμικροβιακής αντοχής στα νοσοκομειακά παθογόνα. Οι λοιμώξεις από ανθεκτικούς μικροοργανισμούς, οδηγούν σε σημαντική επιβάρυνση των συστημάτων υγειονομικής περίθαλψης και σχετίζονται με υψηλότερη νοσηρότητα-θνητότητα. Για τους λόγους αυτούς, η θέσπιση προγραμμάτων διαχείρισης της αντιμικροβιακής αντοχής, μέσω της επιτήρησης της κατανάλωσης των αντιμικροβιακών και της προώθησης της ορθολογιστικής χρησιμοποίησής τους, κρίνεται επιβεβλημένη. Στόχος της παρούσας διπλωματικής είναι η συλλογή των διαθέσιμων βιβλιογραφικών δεδομένων και η παράθεση των βασικών αρχών που διέπουν τη χρήση των αντιμικροβιακών, την ανάπτυξη αντοχής και την υιοθέτηση προγραμμάτων εποπτείας των αντιμικροβιακών, εντός νοσοκομειακών δομών. Η ανασκόπηση της βιβλιογραφίας δίνει έμφαση στο πώς τα δεδομένα αυτά επηρεάστηκαν από την έλευση και διασπορά της COVID-19. Όπως θα αναφερθεί λεπτομερώς στη συνέχεια, παρόλο που η συχνότητα εμφάνισης μικροβιακών συλλοιμώξεων/ επιλοιμώξεων σε ασθενείς με COVID-19 ήταν χαμηλή, η αντιμικροβιακή συνταγογράφηση και κατανάλωση γνώρισαν ανοδική πορεία κατά τη διάρκεια της πανδημίας. Τα γεγονότα αυτά οδήγησαν σε περαιτέρω έξαρση και γιγάντωση του φαινομένου της αντιμικροβιακής αντοχής, με ουσιαστική επικράτηση ανθεκτικών παθογόνων που ορίζονται ως «κρίσιμα» από τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας. Για την αναχαίτιση του φαινομένου, η υιοθέτηση προγραμμάτων αντιμικροβιακής επιμελητείας θεωρήθηκε αναγκαία. Η εφαρμογή τους ωστόσο, συνάντησε σημαντικούς περιορισμούς, και η τροποποίησή τους για να προσαρμοστούν στις νέες ανάγκες και προκλήσεις πρόβαλε σαν αδήριτη ανάγκη. Η χρήση του βιοδείκτη προκαλσιτονίνη ως μέτρου αντιμικροβιακής επιμελητείας για την καθοδήγηση της αντιμικροβιακής θεραπείας σε νοσηλευόμενους ασθενείς με COVID-19 προβάλλει στη βιβλιογραφία ως ένα σημαντικό και αξιόπιστο εργαλείο για την ορθή διαχείριση των αντιμικροβιακών. Τέλος, τα δεδομένα από την βιβλιογραφική ανασκόπηση για τη χώρα μας φαίνεται να είναι ιδιαίτερα ανησυχητικά, αφού την κατατάσσουν ανάμεσα στις χώρες με τα υψηλότερα ποσοστά αντιμικροβιακής συνταγογράφησης και αντιμικροβιακής αντοχής στην Ευρώπη, τόσο πριν όσο και μετά την πανδημία COVID-19.","Over the past hundred years, antimicrobials have played a crucial role in the fight against infectious diseases. Unfortunately, in recent decades, the existence of these life-saving tools has been threatened by the rapid spread of antimicrobial resistance, which is considered as a major public health problem globally. This phenomenon seems to be exacerbated by the inappropriate use and misuse of antimicrobials in humans, animals and plants. Antimicrobial consumption within hospital structures, shows an exponential increase and results in the consequent development of resistant hospital pathogens. Healthcare-associated infections caused by resistant microorganisms lead to a significant burden on health care systems and are associated with higher morbidity and mortality. For these reasons, the establishment of antimicrobial resistance management programs, through the surveillance of antimicrobial consumption and the promotion of their rational use, is deemed imperative. The aim of this thesis is to collect the available bibliographic data and to list the basic principles governing the use of antimicrobials, the development of resistance and the adoption of antimicrobial surveillance programs within hospital structures. The literature review emphasizes on how these data have been affected by the advent and spread of COVID-19. As will be detailed below, although the incidence of microbial coinfections/superinfections in patients with COVID-19 was low, antimicrobial prescribing and consumption exploded during the pandemic. These events have led to a further exacerbation and expansion of the phenomenon of antimicrobial resistance, with a substantial prevalence of resistant pathogens defined as \"critical\" by WHO. To curb this threatening trend, the adoption of antimicrobial stewardship programs was considered crucial. Their implementation, however, encountered significant limitations, and their modification to adapt to new needs and challenges was seen as an urgent need. The use of the biomarker procalcitonin as a measure of antimicrobial stewardship to guide antimicrobial therapy in hospitalized patients has shown solid literature evidence and stand out as an important tool in the rational management of antibiotic prescription. Finally, the data from the literature review for our country seem to be particularly worrying, since it is included among the countries with the highest rates of antimicrobial prescription and antimicrobial resistance in Europe, both before and after the COVID-19 pandemic."],"dc:identifier":["uoadl:3450467","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/3450467"],"dc:language":["Ελληνικά","Greek"],"dc:subject":["Επιστήμες Υγείας","Health Sciences"],"dc:title":["Η επιμελητεία των αντιβιοτικών και η αντιμικροβιακή αντοχή στην εποχή της COVID-19"],"dc:type":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]},"updated_at":"2026-11-19T06:31:36Z"}