{"id":{"repo_id":"athens","oai_identifier":"oai:lib.uoa.gr:uoadl:3456023"},"canonical_url":"https://search.ndltd.org/etd/athens/oai:lib.uoa.gr:uoadl:3456023","repository":{"repo_id":"athens","name":"National and Kapodistrian University of Athens","base_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh"},"display":{"title":"Συνθετική a priori γνώση κατά Kant και η συγκροτητική της διάσταση κατά Reichenbach εντός του πλαισίου του πρώιμου Λογικού Θετικισμού","abstract":"Ο Immanuel Kant (1724–1804), μέσα από το γνωσιοθεωρητικό του σύστημα και την εισαγωγή των συνθετικών a priori κρίσεων, πέτυχε τη φιλοσοφική θεμελίωση της τότε κυρίαρχης επιστημονικής περιγραφής της φυσικής πραγματικότητας, δηλαδή της νευτώνειας φυσικής και του μαθηματικού της υποβάθρου, της ευκλείδειας γεωμετρίας. Ωστόσο, οι εξελίξεις στις επιστήμες από τον 19ο έως τις αρχές του 20ού αιώνα οδήγησαν στην ανάπτυξη μη-ευκλείδειων γεωμετριών, μεταξύ των οποίων η γεωμετρία του Riemann βρήκε εφαρμογή ως μαθηματική αναπαράσταση του χωροχρονικού πλαισίου νέων φυσικών θεωριών, με αποκορύφωμα τη Γενική Θεωρία της Σχετικότητας (1915) του Albert Einstein. Το φιλοσοφικό κίνημα του Λογικού Θετικισμού (Λ.Θ.), που αναδύεται ως απάντηση σε αυτές τις εξελίξεις, απορρίπτει συλλήβδην τον καντιανό a priori χαρακτήρα της γνώσης, επιδιώκοντας μια προσέγγιση με εμπειριστικές καταβολές. Ωστόσο, ο Hans Reichenbach (1891–1953), κατά την πρώιμη περίοδο του Λ.Θ., ανέπτυξε μια θέση που δεν ακυρώνει πλήρως το a priori στοιχείο. Στο έργο του The Theory of Relativity and a Priori Knowledge (1920/1965) διυλίζει την έννοια του καντιανού a priori αναδεικνύοντας την σημασία του ως προς τη συγκρότηση του αντικειμένου της γνώσης, ενώ παράλληλα αναιρεί τον μη αναθεωρήσιμο χαρακτήρα των a priori αρχών, που στο καντιανό σύστημα λογίζονταν ως αδιάψευστες και καθολικές. Ο Reichenbach εισάγει μια τροποποιημένη έννοια του καντιανού συνθετικού a priori, διαχωρίζοντάς το από τα αξιώματα της ευκλείδειας γεωμετρίας και τις αρχές της νευτώνειας φυσικής. Επισημαίνει ότι οι αρχές συγκρότησης του αντικειμένου της γνώσης επιβάλλονται στο πλαίσιο της εκάστοτε επιστημονικής θεωρίας, όχι όμως καθολικά και σε πλήρη ανεξαρτησία από την εμπειρία. Οι συγκροτητικές αρχές καθορίζουν τη λογική δομή της γνώσης αλλά δεν εξαρτώνται ούτε από το πλαίσιο ανακάλυψής τους ούτε από τη διάρκεια ισχύος τους, την οποία δεν είμαστε σε θέση να γνωρίζουμε εκ των προτέρων. Η παρούσα εργασία, στο πρώτο μέρος, αναλύει τη βασική έννοια του καντιανού συστήματος, δηλαδή τις συνθετικές a priori κρίσεις, ενώ στο δεύτερο μέρος εξετάζει την προσέγγιση της τροποποιημένης έννοιας ενός συγκροτητικού ή “σχετικοποιημένου” a priori, όπως αυτό διαμορφώθηκε από τον Reichenbach στο πολυσήμαντο έργο του The Theory of Relativity and a Priori Knowledge.","abstract_html":"Ο Immanuel Kant (1724–1804), μέσα από το γνωσιοθεωρητικό του σύστημα και την εισαγωγή των συνθετικών a priori κρίσεων, πέτυχε τη φιλοσοφική θεμελίωση της τότε κυρίαρχης επιστημονικής περιγραφής της φυσικής πραγματικότητας, δηλαδή της νευτώνειας φυσικής και του μαθηματικού της υποβάθρου, της ευκλείδειας γεωμετρίας. Ωστόσο, οι εξελίξεις στις επιστήμες από τον 19ο έως τις αρχές του 20ού αιώνα οδήγησαν στην ανάπτυξη μη-ευκλείδειων γεωμετριών, μεταξύ των οποίων η γεωμετρία του Riemann βρήκε εφαρμογή ως μαθηματική αναπαράσταση του χωροχρονικού πλαισίου νέων φυσικών θεωριών, με αποκορύφωμα τη Γενική Θεωρία της Σχετικότητας (1915) του Albert Einstein. Το φιλοσοφικό κίνημα του Λογικού Θετικισμού (Λ.Θ.), που αναδύεται ως απάντηση σε αυτές τις εξελίξεις, απορρίπτει συλλήβδην τον καντιανό a priori χαρακτήρα της γνώσης, επιδιώκοντας μια προσέγγιση με εμπειριστικές καταβολές. Ωστόσο, ο Hans Reichenbach (1891–1953), κατά την πρώιμη περίοδο του Λ.Θ., ανέπτυξε μια θέση που δεν ακυρώνει πλήρως το a priori στοιχείο. Στο έργο του The Theory of Relativity and a Priori Knowledge (1920/1965) διυλίζει την έννοια του καντιανού a priori αναδεικνύοντας την σημασία του ως προς τη συγκρότηση του αντικειμένου της γνώσης, ενώ παράλληλα αναιρεί τον μη αναθεωρήσιμο χαρακτήρα των a priori αρχών, που στο καντιανό σύστημα λογίζονταν ως αδιάψευστες και καθολικές. Ο Reichenbach εισάγει μια τροποποιημένη έννοια του καντιανού συνθετικού a priori, διαχωρίζοντάς το από τα αξιώματα της ευκλείδειας γεωμετρίας και τις αρχές της νευτώνειας φυσικής. Επισημαίνει ότι οι αρχές συγκρότησης του αντικειμένου της γνώσης επιβάλλονται στο πλαίσιο της εκάστοτε επιστημονικής θεωρίας, όχι όμως καθολικά και σε πλήρη ανεξαρτησία από την εμπειρία. Οι συγκροτητικές αρχές καθορίζουν τη λογική δομή της γνώσης αλλά δεν εξαρτώνται ούτε από το πλαίσιο ανακάλυψής τους ούτε από τη διάρκεια ισχύος τους, την οποία δεν είμαστε σε θέση να γνωρίζουμε εκ των προτέρων. Η παρούσα εργασία, στο πρώτο μέρος, αναλύει τη βασική έννοια του καντιανού συστήματος, δηλαδή τις συνθετικές a priori κρίσεις, ενώ στο δεύτερο μέρος εξετάζει την προσέγγιση της τροποποιημένης έννοιας ενός συγκροτητικού ή “σχετικοποιημένου” a priori, όπως αυτό διαμορφώθηκε από τον Reichenbach στο πολυσήμαντο έργο του The Theory of Relativity and a Priori Knowledge.","abstract_has_math":false,"creators":["Μακρίδη Ευδοκία","Makridi Evdokia"],"institution":null,"degree_name":null,"degree_level":null,"degree_discipline":null,"degree_department":null,"school":null,"contributors":[],"advisors":[],"committee_chairs":[],"committee_members":[],"year":2025,"date_issued":"2025","date_published":"2025","updated_at":"2026-11-19T06:31:39Z","subjects":["Θετικές Επιστήμες","Science"],"languages":["Ελληνικά","Greek"],"rights":[],"rights_urls":[],"identifier_entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:3456023"],"render_values":[{"text":"uoadl:3456023","href":null,"code":true}]}],"person_identifier_entries":[]},"links":{"outbound_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/3456023","outbound_label":"Repository record","outbound_source":"dc:identifier","record_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/3456023","record_label":"Repository record","record_kind":"record","record_source":"dc:identifier","download_url":null,"download_label":null,"download_source":null,"access_status":null,"embargo_until":null,"access_note":null},"source_record":{"url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh?verb=GetRecord&metadataPrefix=oai_dc&identifier=oai%3Alib.uoa.gr%3Auoadl%3A3456023","prefix":"oai_dc"},"metadata_groups":[{"id":"people","label":"People","entries":[{"key":"dc:creator","label":"Author","values":["Μακρίδη Ευδοκία","Makridi Evdokia"]}]},{"id":"academic_context","label":"Academic Context","entries":[{"key":"dc:date","label":"Dc Date","values":["2025"]},{"key":"dc:type","label":"Dc Type","values":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]}]},{"id":"subjects_keywords","label":"Subjects and Keywords","entries":[{"key":"dc:subject","label":"Dc Subject","values":["Θετικές Επιστήμες","Science"]}]},{"id":"language_rights","label":"Language and Rights","entries":[{"key":"dc:language","label":"Dc Language","values":["Ελληνικά","Greek"]}]},{"id":"identifiers","label":"Identifiers","entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:3456023","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/3456023"]}]},{"id":"additional","label":"Additional Metadata","entries":[{"key":"dc:description","label":"Description","values":["Ο Immanuel Kant (1724–1804), μέσα από το γνωσιοθεωρητικό του σύστημα και την εισαγωγή των συνθετικών a priori κρίσεων, πέτυχε τη φιλοσοφική θεμελίωση της τότε κυρίαρχης επιστημονικής περιγραφής της φυσικής πραγματικότητας, δηλαδή της νευτώνειας φυσικής και του μαθηματικού της υποβάθρου, της ευκλείδειας γεωμετρίας. Ωστόσο, οι εξελίξεις στις επιστήμες από τον 19ο έως τις αρχές του 20ού αιώνα οδήγησαν στην ανάπτυξη μη-ευκλείδειων γεωμετριών, μεταξύ των οποίων η γεωμετρία του Riemann βρήκε εφαρμογή ως μαθηματική αναπαράσταση του χωροχρονικού πλαισίου νέων φυσικών θεωριών, με αποκορύφωμα τη Γενική Θεωρία της Σχετικότητας (1915) του Albert Einstein. Το φιλοσοφικό κίνημα του Λογικού Θετικισμού (Λ.Θ.), που αναδύεται ως απάντηση σε αυτές τις εξελίξεις, απορρίπτει συλλήβδην τον καντιανό a priori χαρακτήρα της γνώσης, επιδιώκοντας μια προσέγγιση με εμπειριστικές καταβολές. Ωστόσο, ο Hans Reichenbach (1891–1953), κατά την πρώιμη περίοδο του Λ.Θ., ανέπτυξε μια θέση που δεν ακυρώνει πλήρως το a priori στοιχείο. Στο έργο του The Theory of Relativity and a Priori Knowledge (1920/1965) διυλίζει την έννοια του καντιανού a priori αναδεικνύοντας την σημασία του ως προς τη συγκρότηση του αντικειμένου της γνώσης, ενώ παράλληλα αναιρεί τον μη αναθεωρήσιμο χαρακτήρα των a priori αρχών, που στο καντιανό σύστημα λογίζονταν ως αδιάψευστες και καθολικές. Ο Reichenbach εισάγει μια τροποποιημένη έννοια του καντιανού συνθετικού a priori, διαχωρίζοντάς το από τα αξιώματα της ευκλείδειας γεωμετρίας και τις αρχές της νευτώνειας φυσικής. Επισημαίνει ότι οι αρχές συγκρότησης του αντικειμένου της γνώσης επιβάλλονται στο πλαίσιο της εκάστοτε επιστημονικής θεωρίας, όχι όμως καθολικά και σε πλήρη ανεξαρτησία από την εμπειρία. Οι συγκροτητικές αρχές καθορίζουν τη λογική δομή της γνώσης αλλά δεν εξαρτώνται ούτε από το πλαίσιο ανακάλυψής τους ούτε από τη διάρκεια ισχύος τους, την οποία δεν είμαστε σε θέση να γνωρίζουμε εκ των προτέρων. Η παρούσα εργασία, στο πρώτο μέρος, αναλύει τη βασική έννοια του καντιανού συστήματος, δηλαδή τις συνθετικές a priori κρίσεις, ενώ στο δεύτερο μέρος εξετάζει την προσέγγιση της τροποποιημένης έννοιας ενός συγκροτητικού ή “σχετικοποιημένου” a priori, όπως αυτό διαμορφώθηκε από τον Reichenbach στο πολυσήμαντο έργο του The Theory of Relativity and a Priori Knowledge.","Immanuel Kant (1724–1804), through his epistemological system and the introduction of synthetic a priori judgments, succeeded in providing the philosophical foundation for the then-dominant scientific description of physical reality, namely Newtonian physics and its mathematical framework, Euclidean geometry. However, scientific developments from the 19th century to the early 20th century led to the emergence of non-Euclidean geometries, among which Riemannian geometry found its natural counterpart as the mathematical representation of the spatiotemporal framework of new physical theories, culminating in Albert Einstein’s General Theory of Relativity (1915). The philosophical movement of Logical Positivism, which emerged in response to these developments, categorically rejected the Kantian a priori character of knowledge, advancing an approach with empiricist foundations. However, Hans Reichenbach (1891–1953), during the early period of Logical Positivism, developed a position that did not entirely dismiss the a priori element. In his work The Theory of Relativity and A Priori Knowledge (1920/1965), he refined the notion of the Kantian a priori, emphasizing its significance in the constitution of the object of knowledge, while simultaneously revoking the non-revisable nature of a priori principles, which, in the Kantian system, were regarded as incontrovertible and universal. Reichenbach introduced a modified conception of the Kantian synthetic a priori, separating it from the axioms of Euclidean geometry and the principles of Newtonian physics. He argued that the principles constituting the object of knowledge are imposed within the framework of a given scientific theory, yet not universally or entirely independently of experience. Constitutive principles determine the logical structure of knowledge but do not depend on the context of discovery or on the duration of their validity, which cannot be known a priori. This study, in its first part, analyzes the fundamental concept of the Kantian system, namely synthetic a priori judgments, while in its second part, it examines the modified notion of a constitutive or “relativized” a priori, as conceived by Reichenbach in his seminal work The Theory of Relativity and A Priori Knowledge."]},{"key":"dc:title","label":"Title","values":["Συνθετική a priori γνώση κατά Kant και η συγκροτητική της διάσταση κατά Reichenbach εντός του πλαισίου του πρώιμου Λογικού Θετικισμού"]}]}],"canonical_facts":{"dc:creator":["Μακρίδη Ευδοκία","Makridi Evdokia"],"dc:date":["2025"],"dc:description":["Ο Immanuel Kant (1724–1804), μέσα από το γνωσιοθεωρητικό του σύστημα και την εισαγωγή των συνθετικών a priori κρίσεων, πέτυχε τη φιλοσοφική θεμελίωση της τότε κυρίαρχης επιστημονικής περιγραφής της φυσικής πραγματικότητας, δηλαδή της νευτώνειας φυσικής και του μαθηματικού της υποβάθρου, της ευκλείδειας γεωμετρίας. Ωστόσο, οι εξελίξεις στις επιστήμες από τον 19ο έως τις αρχές του 20ού αιώνα οδήγησαν στην ανάπτυξη μη-ευκλείδειων γεωμετριών, μεταξύ των οποίων η γεωμετρία του Riemann βρήκε εφαρμογή ως μαθηματική αναπαράσταση του χωροχρονικού πλαισίου νέων φυσικών θεωριών, με αποκορύφωμα τη Γενική Θεωρία της Σχετικότητας (1915) του Albert Einstein. Το φιλοσοφικό κίνημα του Λογικού Θετικισμού (Λ.Θ.), που αναδύεται ως απάντηση σε αυτές τις εξελίξεις, απορρίπτει συλλήβδην τον καντιανό a priori χαρακτήρα της γνώσης, επιδιώκοντας μια προσέγγιση με εμπειριστικές καταβολές. Ωστόσο, ο Hans Reichenbach (1891–1953), κατά την πρώιμη περίοδο του Λ.Θ., ανέπτυξε μια θέση που δεν ακυρώνει πλήρως το a priori στοιχείο. Στο έργο του The Theory of Relativity and a Priori Knowledge (1920/1965) διυλίζει την έννοια του καντιανού a priori αναδεικνύοντας την σημασία του ως προς τη συγκρότηση του αντικειμένου της γνώσης, ενώ παράλληλα αναιρεί τον μη αναθεωρήσιμο χαρακτήρα των a priori αρχών, που στο καντιανό σύστημα λογίζονταν ως αδιάψευστες και καθολικές. Ο Reichenbach εισάγει μια τροποποιημένη έννοια του καντιανού συνθετικού a priori, διαχωρίζοντάς το από τα αξιώματα της ευκλείδειας γεωμετρίας και τις αρχές της νευτώνειας φυσικής. Επισημαίνει ότι οι αρχές συγκρότησης του αντικειμένου της γνώσης επιβάλλονται στο πλαίσιο της εκάστοτε επιστημονικής θεωρίας, όχι όμως καθολικά και σε πλήρη ανεξαρτησία από την εμπειρία. Οι συγκροτητικές αρχές καθορίζουν τη λογική δομή της γνώσης αλλά δεν εξαρτώνται ούτε από το πλαίσιο ανακάλυψής τους ούτε από τη διάρκεια ισχύος τους, την οποία δεν είμαστε σε θέση να γνωρίζουμε εκ των προτέρων. Η παρούσα εργασία, στο πρώτο μέρος, αναλύει τη βασική έννοια του καντιανού συστήματος, δηλαδή τις συνθετικές a priori κρίσεις, ενώ στο δεύτερο μέρος εξετάζει την προσέγγιση της τροποποιημένης έννοιας ενός συγκροτητικού ή “σχετικοποιημένου” a priori, όπως αυτό διαμορφώθηκε από τον Reichenbach στο πολυσήμαντο έργο του The Theory of Relativity and a Priori Knowledge.","Immanuel Kant (1724–1804), through his epistemological system and the introduction of synthetic a priori judgments, succeeded in providing the philosophical foundation for the then-dominant scientific description of physical reality, namely Newtonian physics and its mathematical framework, Euclidean geometry. However, scientific developments from the 19th century to the early 20th century led to the emergence of non-Euclidean geometries, among which Riemannian geometry found its natural counterpart as the mathematical representation of the spatiotemporal framework of new physical theories, culminating in Albert Einstein’s General Theory of Relativity (1915). The philosophical movement of Logical Positivism, which emerged in response to these developments, categorically rejected the Kantian a priori character of knowledge, advancing an approach with empiricist foundations. However, Hans Reichenbach (1891–1953), during the early period of Logical Positivism, developed a position that did not entirely dismiss the a priori element. In his work The Theory of Relativity and A Priori Knowledge (1920/1965), he refined the notion of the Kantian a priori, emphasizing its significance in the constitution of the object of knowledge, while simultaneously revoking the non-revisable nature of a priori principles, which, in the Kantian system, were regarded as incontrovertible and universal. Reichenbach introduced a modified conception of the Kantian synthetic a priori, separating it from the axioms of Euclidean geometry and the principles of Newtonian physics. He argued that the principles constituting the object of knowledge are imposed within the framework of a given scientific theory, yet not universally or entirely independently of experience. Constitutive principles determine the logical structure of knowledge but do not depend on the context of discovery or on the duration of their validity, which cannot be known a priori. This study, in its first part, analyzes the fundamental concept of the Kantian system, namely synthetic a priori judgments, while in its second part, it examines the modified notion of a constitutive or “relativized” a priori, as conceived by Reichenbach in his seminal work The Theory of Relativity and A Priori Knowledge."],"dc:identifier":["uoadl:3456023","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/3456023"],"dc:language":["Ελληνικά","Greek"],"dc:subject":["Θετικές Επιστήμες","Science"],"dc:title":["Συνθετική a priori γνώση κατά Kant και η συγκροτητική της διάσταση κατά Reichenbach εντός του πλαισίου του πρώιμου Λογικού Θετικισμού"],"dc:type":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]},"updated_at":"2026-11-19T06:31:39Z"}