{"id":{"repo_id":"athens","oai_identifier":"oai:lib.uoa.gr:uoadl:3456938"},"canonical_url":"https://search.ndltd.org/etd/athens/oai:lib.uoa.gr:uoadl:3456938","repository":{"repo_id":"athens","name":"National and Kapodistrian University of Athens","base_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh"},"display":{"title":"Θεατρικά στοιχεία και τελετουργία στην καθημερινή ζωή και στα δρώμενα των Σαρακατσάνων","abstract":"Οι Σαρακατσάνοι ήταν ποιμένες νομάδες. Μετακινούνταν ανάλογα με τις ανάγκες των κοπαδιών τους. Έτσι, τον χειμώνα βρίσκονταν στα πεδινά ή αλλιώς χειμαδιά, όπως ονόμαζαν οι ίδιοι τον τόπο, ενώ το καλοκαίρι ξεκαλοκαίριαζαν στα βουνά. Το βασικό ερώτημα που απασχόλησε όλους τους ερευνητές που ασχολήθηκαν με τους Σαρακατσάνους, ήταν η καταγωγή τους και η προέλευση του ονόματός τους. Στο πρώτο κεφάλαιο παρουσιάζονται όλες οι απόψεις που έχουν τεθεί ανά τα χρόνια πάνω στο ζήτημα. Οι διαφωνίες που παρατηρούνται δημιουργούν μεγαλύτερη σύγχυση, με αποτέλεσμα να μην έχει ακόμα δοθεί μία και μοναδική απάντηση στο ερώτημα της προέλευσης του ονόματος και της καταγωγής των Σαρακατσάνων. Το επόμενο κεφάλαιο επικεντρώνεται στο θεωρητικό πλαίσιο, παραθέτοντας τους ορισμούς των όρων τελετουργία και δρώμενο και πως αυτό συνδέεται με το θέατρο, καθώς και με τα έθιμα που εμφανίζονται στις γιορτές και στη ζωή των Σαρακατσάνων εν γένει. Έτσι, με τον όρο τελετουργία αναφερόμαστε σε μια σειρά καθορισμένων, επαναλαμβανόμενων και σχεδόν χορογραφημένων δράσεων με πράξεων με συμβολικό χαρακτήρα, με σκοπό έχουν την ένταξη των συμμετεχόντων σε μια νέα πραγματικότητα. Ο όρος δρώμενο είναι άμεσα συνδεδεμένος με τον όρο δράμα αφού σύμφωνα με τη θεατρολόγο Κ. Κακούρη είναι ένα δράμα σε εμβρυακή μορφή. Στα δρώμενα αυτά παρατηρούνται αναπαραστάσεις και υπόδηση ρόλων, γεγονός που μα επιτρέπει να τα συνδέσουμε με την επιτελεστική λειτουργία. Τα κοινά στοιχεία που παρατηρούνται στα παραδοσιακά έθιμα όπως είναι οι επαναλαμβανόμενες, σκηνοθετημένες δράσεις, ο συγκεκριμένος σκοπός καθώς και η υπόδυση ρόλων μας ενισχύει την άποψη της σύνδεσης του θεάτρου με την τελετουργία και τα λαϊκά δρώμενα. Ο Πούχνερ υποστηρίζει αυτήν την άποψη και την ενισχύει θέτοντας το ζήτημα της αισθητικής. Ο τελευταίος σημειώνει πως η αισθητική είναι παρούσα σε αυτές τις τελετουργικές δράσεις που πλαισιώνουν τα παραδοσιακά έθιμα και τα μεταμορφώνουν σε ένα είδος performance. Στο τρίτο κεφάλαιο παρουσιάζονται αναλυτικά οι γιορτές των Σαρακατσάνων που σχετίζονται με συγκεκριμένη χρονική περίοδο. Αυτές είναι οι γιορτές του δωδεκαημέρου, δηλαδή τα Χριστούγεννα, η Πρωτοχρονιά και τα Φώτα, καθώς και οι εορτασμοί που αφορούν τις Αποκριές, όπως και οι προετοιμασίες για τον εορτασμό του Πάσχα. Οι Σαρακατσάνοι έδιναν ιδιαίτερη σημασία στους εορτασμούς που συνδυάζονταν με την θρησκεία. Αυτό μας το αποδεικνύει η πληθώρα των τελετουργικών δρωμένων που οργάνωναν για να ντύσουν τους εορτασμούς αυτών των ημερών. Στη συνέχεια μελετάται η σχέση τελετουργίας και διάβασης. Σε αυτό το τέταρτο κεφάλαιο γίνεται αναφορά στους εορτασμούς που αφορούν τις τελετές που σχετίζονται με τη μετάβαση της κατάστασης του ανθρώπου σε μια άλλη. Αυτές οι στιγμές μετάβασης αφορούν τη γέννηση, τη βάφτιση, τον γάμο και τον θάνατο. Για τους Σαρακατσάνους η γέννηση δεν ήταν η πιο σημαντική στιγμή, καθώς ήταν για αυτούς ένα φυσιολογικό φαινόμενο που δεν μπορούσαν να προγραμματίσουν. Αντίθετα, το γεγονός του γάμου ήταν υψίστης σημασίας, καθώς δημιουργούσε μια αλλαγή οριστική για τους νέους που παντρεύονταν. Γι’ αυτόν τον λόγο οι προετοιμασίες του γάμου, οι τελετουργικές συνήθειες και οι γιορτές διαρκούσαν μέρες και ήταν πάντα υπό το θρησκευτικό αίσθημα. Έπειτα τα νεκρικά έθιμα καταλάμβαναν και αυτά χώρο στη ζωή των Σαρακατσάνων, τόσο ώστε να τιμηθεί ο νεκρός και να μην πλησιάσει σύντομα το κακό στο κονάκι τους. Στο τελευταίο κεφάλαιο παρουσιάζονται αναπαραστάσεις σαρακατσάνικων εθίμων που ακολουθούν την παραδοσιακή τελετουργία στη σύγχρονη εποχή. Οι σύλλογοι Σαρακατσαναίων που φροντίζουν να παραμείνει ζωντανή η μνήμη των προγόνων αναλαμβάνουν να διεξαχθούν αυτές οι αναπαραστάσεις όσο πιο πιστά γίνεται βασιζόμενοι στην προσωπική τους μνήμη αλλά και στις διηγήσεις των παλαιότερων. Για να πραγματοποιηθούν αυτές οι αναπαραστάσεις χρησιμοποιούνται μέθοδοι συνδεδεμένοι με το θέατρο όπως η υπόδυση ρόλων, η σκηνοθεσία και η χορογραφία δημιουργώντας ένα είδος performance που συνδυάζει μια περασμένη εποχή με τα νέα μέσα. Έτσι, οι θεατές παρακολουθούν μια παράσταση που αφορά το παρελθόν δοσμένη με σύγχρονο τρόπο αφού υποστηρίζεται από ηχητική κάλυψη και φώτα, όπως συμβαίνει και στο θέατρο. Η σύγχρονη εποχή φαίνεται πως ενδιαφέρεται για τη διατήρηση της παράδοσης και αυτό αποδεικνύεται από την πληθώρα καταγραφών με κινηματογραφημένη κάλυψη των αναπαραστάσεων, με μορφή ντοκιμαντέρ και στην πιο σύγχρονη μορφή ηχητικών καλύψεων μέσω podcasts. Οι εορτασμοί και αναπαραστάσεις των δρώμενων στη σημερινή εποχή, τις περισσότερες φορές λαμβάνουν χώρα εκεί όπου ξεκαλοκαίριαζαν οι Σαρακατσάνοι. Έτσι, σε αυτό το μέρος της εργασίας παρουσιάζονται τα Καλογιάννια, ένα έθιμο που πραγματοποιείται την ημέρα του Αγίου Ιωάννη του Προδρόμου στο Γλυκονέρι Ν. Ροδόπης. Στη συνέχεια αναλύεται η αναπαράσταση του Σαρακατσάνικου γάμου από τον Σύλλογο Σαρακατσαναίων Ν. Ξάνθης και τέλος η αναπαράσταση του Κούρου, δηλαδή όλων των τελετουργικών διαδικασιών που περιελάβανε η διαδικασία κουρέματος των προβάτων, από τον Σύλλογο Σαρακατσαναίων Ν. Πιερίας.","abstract_html":"Οι Σαρακατσάνοι ήταν ποιμένες νομάδες. Μετακινούνταν ανάλογα με τις ανάγκες των κοπαδιών τους. Έτσι, τον χειμώνα βρίσκονταν στα πεδινά ή αλλιώς χειμαδιά, όπως ονόμαζαν οι ίδιοι τον τόπο, ενώ το καλοκαίρι ξεκαλοκαίριαζαν στα βουνά. Το βασικό ερώτημα που απασχόλησε όλους τους ερευνητές που ασχολήθηκαν με τους Σαρακατσάνους, ήταν η καταγωγή τους και η προέλευση του ονόματός τους. Στο πρώτο κεφάλαιο παρουσιάζονται όλες οι απόψεις που έχουν τεθεί ανά τα χρόνια πάνω στο ζήτημα. Οι διαφωνίες που παρατηρούνται δημιουργούν μεγαλύτερη σύγχυση, με αποτέλεσμα να μην έχει ακόμα δοθεί μία και μοναδική απάντηση στο ερώτημα της προέλευσης του ονόματος και της καταγωγής των Σαρακατσάνων. Το επόμενο κεφάλαιο επικεντρώνεται στο θεωρητικό πλαίσιο, παραθέτοντας τους ορισμούς των όρων τελετουργία και δρώμενο και πως αυτό συνδέεται με το θέατρο, καθώς και με τα έθιμα που εμφανίζονται στις γιορτές και στη ζωή των Σαρακατσάνων εν γένει. Έτσι, με τον όρο τελετουργία αναφερόμαστε σε μια σειρά καθορισμένων, επαναλαμβανόμενων και σχεδόν χορογραφημένων δράσεων με πράξεων με συμβολικό χαρακτήρα, με σκοπό έχουν την ένταξη των συμμετεχόντων σε μια νέα πραγματικότητα. Ο όρος δρώμενο είναι άμεσα συνδεδεμένος με τον όρο δράμα αφού σύμφωνα με τη θεατρολόγο Κ. Κακούρη είναι ένα δράμα σε εμβρυακή μορφή. Στα δρώμενα αυτά παρατηρούνται αναπαραστάσεις και υπόδηση ρόλων, γεγονός που μα επιτρέπει να τα συνδέσουμε με την επιτελεστική λειτουργία. Τα κοινά στοιχεία που παρατηρούνται στα παραδοσιακά έθιμα όπως είναι οι επαναλαμβανόμενες, σκηνοθετημένες δράσεις, ο συγκεκριμένος σκοπός καθώς και η υπόδυση ρόλων μας ενισχύει την άποψη της σύνδεσης του θεάτρου με την τελετουργία και τα λαϊκά δρώμενα. Ο Πούχνερ υποστηρίζει αυτήν την άποψη και την ενισχύει θέτοντας το ζήτημα της αισθητικής. Ο τελευταίος σημειώνει πως η αισθητική είναι παρούσα σε αυτές τις τελετουργικές δράσεις που πλαισιώνουν τα παραδοσιακά έθιμα και τα μεταμορφώνουν σε ένα είδος performance. Στο τρίτο κεφάλαιο παρουσιάζονται αναλυτικά οι γιορτές των Σαρακατσάνων που σχετίζονται με συγκεκριμένη χρονική περίοδο. Αυτές είναι οι γιορτές του δωδεκαημέρου, δηλαδή τα Χριστούγεννα, η Πρωτοχρονιά και τα Φώτα, καθώς και οι εορτασμοί που αφορούν τις Αποκριές, όπως και οι προετοιμασίες για τον εορτασμό του Πάσχα. Οι Σαρακατσάνοι έδιναν ιδιαίτερη σημασία στους εορτασμούς που συνδυάζονταν με την θρησκεία. Αυτό μας το αποδεικνύει η πληθώρα των τελετουργικών δρωμένων που οργάνωναν για να ντύσουν τους εορτασμούς αυτών των ημερών. Στη συνέχεια μελετάται η σχέση τελετουργίας και διάβασης. Σε αυτό το τέταρτο κεφάλαιο γίνεται αναφορά στους εορτασμούς που αφορούν τις τελετές που σχετίζονται με τη μετάβαση της κατάστασης του ανθρώπου σε μια άλλη. Αυτές οι στιγμές μετάβασης αφορούν τη γέννηση, τη βάφτιση, τον γάμο και τον θάνατο. Για τους Σαρακατσάνους η γέννηση δεν ήταν η πιο σημαντική στιγμή, καθώς ήταν για αυτούς ένα φυσιολογικό φαινόμενο που δεν μπορούσαν να προγραμματίσουν. Αντίθετα, το γεγονός του γάμου ήταν υψίστης σημασίας, καθώς δημιουργούσε μια αλλαγή οριστική για τους νέους που παντρεύονταν. Γι’ αυτόν τον λόγο οι προετοιμασίες του γάμου, οι τελετουργικές συνήθειες και οι γιορτές διαρκούσαν μέρες και ήταν πάντα υπό το θρησκευτικό αίσθημα. Έπειτα τα νεκρικά έθιμα καταλάμβαναν και αυτά χώρο στη ζωή των Σαρακατσάνων, τόσο ώστε να τιμηθεί ο νεκρός και να μην πλησιάσει σύντομα το κακό στο κονάκι τους. Στο τελευταίο κεφάλαιο παρουσιάζονται αναπαραστάσεις σαρακατσάνικων εθίμων που ακολουθούν την παραδοσιακή τελετουργία στη σύγχρονη εποχή. Οι σύλλογοι Σαρακατσαναίων που φροντίζουν να παραμείνει ζωντανή η μνήμη των προγόνων αναλαμβάνουν να διεξαχθούν αυτές οι αναπαραστάσεις όσο πιο πιστά γίνεται βασιζόμενοι στην προσωπική τους μνήμη αλλά και στις διηγήσεις των παλαιότερων. Για να πραγματοποιηθούν αυτές οι αναπαραστάσεις χρησιμοποιούνται μέθοδοι συνδεδεμένοι με το θέατρο όπως η υπόδυση ρόλων, η σκηνοθεσία και η χορογραφία δημιουργώντας ένα είδος performance που συνδυάζει μια περασμένη εποχή με τα νέα μέσα. Έτσι, οι θεατές παρακολουθούν μια παράσταση που αφορά το παρελθόν δοσμένη με σύγχρονο τρόπο αφού υποστηρίζεται από ηχητική κάλυψη και φώτα, όπως συμβαίνει και στο θέατρο. Η σύγχρονη εποχή φαίνεται πως ενδιαφέρεται για τη διατήρηση της παράδοσης και αυτό αποδεικνύεται από την πληθώρα καταγραφών με κινηματογραφημένη κάλυψη των αναπαραστάσεων, με μορφή ντοκιμαντέρ και στην πιο σύγχρονη μορφή ηχητικών καλύψεων μέσω podcasts. Οι εορτασμοί και αναπαραστάσεις των δρώμενων στη σημερινή εποχή, τις περισσότερες φορές λαμβάνουν χώρα εκεί όπου ξεκαλοκαίριαζαν οι Σαρακατσάνοι. Έτσι, σε αυτό το μέρος της εργασίας παρουσιάζονται τα Καλογιάννια, ένα έθιμο που πραγματοποιείται την ημέρα του Αγίου Ιωάννη του Προδρόμου στο Γλυκονέρι Ν. Ροδόπης. Στη συνέχεια αναλύεται η αναπαράσταση του Σαρακατσάνικου γάμου από τον Σύλλογο Σαρακατσαναίων Ν. Ξάνθης και τέλος η αναπαράσταση του Κούρου, δηλαδή όλων των τελετουργικών διαδικασιών που περιελάβανε η διαδικασία κουρέματος των προβάτων, από τον Σύλλογο Σαρακατσαναίων Ν. Πιερίας.","abstract_has_math":false,"creators":["Καραχρήστου Κωνσταντίνα","Karachristou Konstantina"],"institution":null,"degree_name":null,"degree_level":null,"degree_discipline":null,"degree_department":null,"school":null,"contributors":[],"advisors":[],"committee_chairs":[],"committee_members":[],"year":2025,"date_issued":"2025","date_published":"2025","updated_at":"2026-11-19T06:31:41Z","subjects":["Ιστορία","History"],"languages":["Ελληνικά","Greek"],"rights":[],"rights_urls":[],"identifier_entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:3456938"],"render_values":[{"text":"uoadl:3456938","href":null,"code":true}]}],"person_identifier_entries":[]},"links":{"outbound_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/3456938","outbound_label":"Repository record","outbound_source":"dc:identifier","record_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/3456938","record_label":"Repository record","record_kind":"record","record_source":"dc:identifier","download_url":null,"download_label":null,"download_source":null,"access_status":null,"embargo_until":null,"access_note":null},"source_record":{"url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh?verb=GetRecord&metadataPrefix=oai_dc&identifier=oai%3Alib.uoa.gr%3Auoadl%3A3456938","prefix":"oai_dc"},"metadata_groups":[{"id":"people","label":"People","entries":[{"key":"dc:creator","label":"Author","values":["Καραχρήστου Κωνσταντίνα","Karachristou Konstantina"]}]},{"id":"academic_context","label":"Academic Context","entries":[{"key":"dc:date","label":"Dc Date","values":["2025"]},{"key":"dc:type","label":"Dc Type","values":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]}]},{"id":"subjects_keywords","label":"Subjects and Keywords","entries":[{"key":"dc:subject","label":"Dc Subject","values":["Ιστορία","History"]}]},{"id":"language_rights","label":"Language and Rights","entries":[{"key":"dc:language","label":"Dc Language","values":["Ελληνικά","Greek"]}]},{"id":"identifiers","label":"Identifiers","entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:3456938","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/3456938"]}]},{"id":"additional","label":"Additional Metadata","entries":[{"key":"dc:description","label":"Description","values":["Οι Σαρακατσάνοι ήταν ποιμένες νομάδες. Μετακινούνταν ανάλογα με τις ανάγκες των κοπαδιών τους. Έτσι, τον χειμώνα βρίσκονταν στα πεδινά ή αλλιώς χειμαδιά, όπως ονόμαζαν οι ίδιοι τον τόπο, ενώ το καλοκαίρι ξεκαλοκαίριαζαν στα βουνά. Το βασικό ερώτημα που απασχόλησε όλους τους ερευνητές που ασχολήθηκαν με τους Σαρακατσάνους, ήταν η καταγωγή τους και η προέλευση του ονόματός τους. Στο πρώτο κεφάλαιο παρουσιάζονται όλες οι απόψεις που έχουν τεθεί ανά τα χρόνια πάνω στο ζήτημα. Οι διαφωνίες που παρατηρούνται δημιουργούν μεγαλύτερη σύγχυση, με αποτέλεσμα να μην έχει ακόμα δοθεί μία και μοναδική απάντηση στο ερώτημα της προέλευσης του ονόματος και της καταγωγής των Σαρακατσάνων. Το επόμενο κεφάλαιο επικεντρώνεται στο θεωρητικό πλαίσιο, παραθέτοντας τους ορισμούς των όρων τελετουργία και δρώμενο και πως αυτό συνδέεται με το θέατρο, καθώς και με τα έθιμα που εμφανίζονται στις γιορτές και στη ζωή των Σαρακατσάνων εν γένει. Έτσι, με τον όρο τελετουργία αναφερόμαστε σε μια σειρά καθορισμένων, επαναλαμβανόμενων και σχεδόν χορογραφημένων δράσεων με πράξεων με συμβολικό χαρακτήρα, με σκοπό έχουν την ένταξη των συμμετεχόντων σε μια νέα πραγματικότητα. Ο όρος δρώμενο είναι άμεσα συνδεδεμένος με τον όρο δράμα αφού σύμφωνα με τη θεατρολόγο Κ. Κακούρη είναι ένα δράμα σε εμβρυακή μορφή. Στα δρώμενα αυτά παρατηρούνται αναπαραστάσεις και υπόδηση ρόλων, γεγονός που μα επιτρέπει να τα συνδέσουμε με την επιτελεστική λειτουργία. Τα κοινά στοιχεία που παρατηρούνται στα παραδοσιακά έθιμα όπως είναι οι επαναλαμβανόμενες, σκηνοθετημένες δράσεις, ο συγκεκριμένος σκοπός καθώς και η υπόδυση ρόλων μας ενισχύει την άποψη της σύνδεσης του θεάτρου με την τελετουργία και τα λαϊκά δρώμενα. Ο Πούχνερ υποστηρίζει αυτήν την άποψη και την ενισχύει θέτοντας το ζήτημα της αισθητικής. Ο τελευταίος σημειώνει πως η αισθητική είναι παρούσα σε αυτές τις τελετουργικές δράσεις που πλαισιώνουν τα παραδοσιακά έθιμα και τα μεταμορφώνουν σε ένα είδος performance. Στο τρίτο κεφάλαιο παρουσιάζονται αναλυτικά οι γιορτές των Σαρακατσάνων που σχετίζονται με συγκεκριμένη χρονική περίοδο. Αυτές είναι οι γιορτές του δωδεκαημέρου, δηλαδή τα Χριστούγεννα, η Πρωτοχρονιά και τα Φώτα, καθώς και οι εορτασμοί που αφορούν τις Αποκριές, όπως και οι προετοιμασίες για τον εορτασμό του Πάσχα. Οι Σαρακατσάνοι έδιναν ιδιαίτερη σημασία στους εορτασμούς που συνδυάζονταν με την θρησκεία. Αυτό μας το αποδεικνύει η πληθώρα των τελετουργικών δρωμένων που οργάνωναν για να ντύσουν τους εορτασμούς αυτών των ημερών. Στη συνέχεια μελετάται η σχέση τελετουργίας και διάβασης. Σε αυτό το τέταρτο κεφάλαιο γίνεται αναφορά στους εορτασμούς που αφορούν τις τελετές που σχετίζονται με τη μετάβαση της κατάστασης του ανθρώπου σε μια άλλη. Αυτές οι στιγμές μετάβασης αφορούν τη γέννηση, τη βάφτιση, τον γάμο και τον θάνατο. Για τους Σαρακατσάνους η γέννηση δεν ήταν η πιο σημαντική στιγμή, καθώς ήταν για αυτούς ένα φυσιολογικό φαινόμενο που δεν μπορούσαν να προγραμματίσουν. Αντίθετα, το γεγονός του γάμου ήταν υψίστης σημασίας, καθώς δημιουργούσε μια αλλαγή οριστική για τους νέους που παντρεύονταν. Γι’ αυτόν τον λόγο οι προετοιμασίες του γάμου, οι τελετουργικές συνήθειες και οι γιορτές διαρκούσαν μέρες και ήταν πάντα υπό το θρησκευτικό αίσθημα. Έπειτα τα νεκρικά έθιμα καταλάμβαναν και αυτά χώρο στη ζωή των Σαρακατσάνων, τόσο ώστε να τιμηθεί ο νεκρός και να μην πλησιάσει σύντομα το κακό στο κονάκι τους. Στο τελευταίο κεφάλαιο παρουσιάζονται αναπαραστάσεις σαρακατσάνικων εθίμων που ακολουθούν την παραδοσιακή τελετουργία στη σύγχρονη εποχή. Οι σύλλογοι Σαρακατσαναίων που φροντίζουν να παραμείνει ζωντανή η μνήμη των προγόνων αναλαμβάνουν να διεξαχθούν αυτές οι αναπαραστάσεις όσο πιο πιστά γίνεται βασιζόμενοι στην προσωπική τους μνήμη αλλά και στις διηγήσεις των παλαιότερων. Για να πραγματοποιηθούν αυτές οι αναπαραστάσεις χρησιμοποιούνται μέθοδοι συνδεδεμένοι με το θέατρο όπως η υπόδυση ρόλων, η σκηνοθεσία και η χορογραφία δημιουργώντας ένα είδος performance που συνδυάζει μια περασμένη εποχή με τα νέα μέσα. Έτσι, οι θεατές παρακολουθούν μια παράσταση που αφορά το παρελθόν δοσμένη με σύγχρονο τρόπο αφού υποστηρίζεται από ηχητική κάλυψη και φώτα, όπως συμβαίνει και στο θέατρο. Η σύγχρονη εποχή φαίνεται πως ενδιαφέρεται για τη διατήρηση της παράδοσης και αυτό αποδεικνύεται από την πληθώρα καταγραφών με κινηματογραφημένη κάλυψη των αναπαραστάσεων, με μορφή ντοκιμαντέρ και στην πιο σύγχρονη μορφή ηχητικών καλύψεων μέσω podcasts. Οι εορτασμοί και αναπαραστάσεις των δρώμενων στη σημερινή εποχή, τις περισσότερες φορές λαμβάνουν χώρα εκεί όπου ξεκαλοκαίριαζαν οι Σαρακατσάνοι. Έτσι, σε αυτό το μέρος της εργασίας παρουσιάζονται τα Καλογιάννια, ένα έθιμο που πραγματοποιείται την ημέρα του Αγίου Ιωάννη του Προδρόμου στο Γλυκονέρι Ν. Ροδόπης. Στη συνέχεια αναλύεται η αναπαράσταση του Σαρακατσάνικου γάμου από τον Σύλλογο Σαρακατσαναίων Ν. Ξάνθης και τέλος η αναπαράσταση του Κούρου, δηλαδή όλων των τελετουργικών διαδικασιών που περιελάβανε η διαδικασία κουρέματος των προβάτων, από τον Σύλλογο Σαρακατσαναίων Ν. Πιερίας.","The Sarakatsani were nomadic shepherds, moving according to the needs of their flocks. In the winter, they settled in the lowlands, or \"cheimadia\" as they called these areas, while in the summer, they moved to the mountains. The primary question that has occupied all researchers studying the Sarakatsani is their origin and the etymology of their name. In the first chapter, all the perspectives that have been proposed over the years on this issue are presented. The disagreements observed have created further confusion, resulting in no single definitive answer being provided yet regarding the origin of the name and ancestry of the Sarakatsani. The next chapter focuses on the theoretical framework, presenting the definitions of the terms \"ritual\" and \"customary practice\" (dromenon) and exploring their connection to theater as well as to the customs observed during celebrations and in the broader life of the Sarakatsani. The term \"ritual\" refers to a series of predetermined, repetitive, and almost choreographed actions with symbolic meaning, aiming to integrate participants into a new reality. The term \"customary practice\" is closely linked to the concept of drama, as theater scholar K. Kakouri defines it as an embryonic form of drama. These practices involve representations and role-playing, allowing us to connect them with performative function. The common elements observed in traditional customs, such as repetitive, staged actions, specific purposes, and role-playing, reinforce the view that theater is connected to ritual and folk practices. Puchner supports this perspective and strengthens it by introducing the concept of aesthetics. He notes that aesthetics are inherent in these ritualistic actions that frame traditional customs, transforming them into a form of performance. The third chapter provides a detailed presentation of the Sarakatsani festivals associated with specific times of the year. These include the festivities of the Twelve Days of Christmas—Christmas, New Year’s Day, and Epiphany—as well as the celebrations related to Carnival and the preparations for Easter. The Sarakatsani placed particular importance on festivals intertwined with religion. This is evident in the abundance of ritual practices they organized to enrich the celebrations of these occasions. The relationship between ritual and transition is examined next. In this fourth chapter, reference is made to the celebrations associated with rites of passage that mark a person’s transition from one state to another. These transitional moments include birth, baptism, marriage, and death. For the Sarakatsani, birth was not considered the most significant moment, as it was seen as a natural phenomenon that could not be planned. In contrast, marriage was of utmost importance, as it marked a definitive change for the young people involved. For this reason, wedding preparations, ritual practices, and celebrations lasted for several days and were always imbued with a religious spirit. Similarly, funeral customs also played a significant role in the lives of the Sarakatsani, both to honor the deceased and to ward off misfortune from their household. The final chapter presents representations of Sarakatsani customs that adhere to traditional rituals in the modern era. Sarakatsani associations, dedicated to preserving the memory of their ancestors, undertake the task of organizing these representations as faithfully as possible, drawing on their personal memories and the stories passed down by older generations. To bring these representations to life, methods linked to theater—such as role-playing, direction, and choreography—are employed, creating a form of performance that bridges a bygone era with modern techniques. As a result, audiences experience a portrayal of the past delivered in a contemporary manner, enhanced by sound effects and lighting, much like in theatrical productions. The modern era demonstrates a keen interest in preserving tradition, as evidenced by the abundance of recordings of these representations, often in the form of documentaries or, more recently, audio content through podcasts. The celebrations and representations of customary practices in modern times often take place in the areas where the Sarakatsani traditionally spent their summers. In this part of the study, the focus is on Kalogiannia, a custom held on the feast day of Saint John the Baptist in Glykoneri, Rodopi. Next, the representation of the Sarakatsani wedding by the Sarakatsani Association of Xanthi is analyzed, followed by the representation of Kouros—the entire set of ritual processes involved in the shearing of sheep—by the Sarakatsani Association of Pieria."]},{"key":"dc:title","label":"Title","values":["Θεατρικά στοιχεία και τελετουργία στην καθημερινή ζωή και στα δρώμενα των Σαρακατσάνων"]}]}],"canonical_facts":{"dc:creator":["Καραχρήστου Κωνσταντίνα","Karachristou Konstantina"],"dc:date":["2025"],"dc:description":["Οι Σαρακατσάνοι ήταν ποιμένες νομάδες. Μετακινούνταν ανάλογα με τις ανάγκες των κοπαδιών τους. Έτσι, τον χειμώνα βρίσκονταν στα πεδινά ή αλλιώς χειμαδιά, όπως ονόμαζαν οι ίδιοι τον τόπο, ενώ το καλοκαίρι ξεκαλοκαίριαζαν στα βουνά. Το βασικό ερώτημα που απασχόλησε όλους τους ερευνητές που ασχολήθηκαν με τους Σαρακατσάνους, ήταν η καταγωγή τους και η προέλευση του ονόματός τους. Στο πρώτο κεφάλαιο παρουσιάζονται όλες οι απόψεις που έχουν τεθεί ανά τα χρόνια πάνω στο ζήτημα. Οι διαφωνίες που παρατηρούνται δημιουργούν μεγαλύτερη σύγχυση, με αποτέλεσμα να μην έχει ακόμα δοθεί μία και μοναδική απάντηση στο ερώτημα της προέλευσης του ονόματος και της καταγωγής των Σαρακατσάνων. Το επόμενο κεφάλαιο επικεντρώνεται στο θεωρητικό πλαίσιο, παραθέτοντας τους ορισμούς των όρων τελετουργία και δρώμενο και πως αυτό συνδέεται με το θέατρο, καθώς και με τα έθιμα που εμφανίζονται στις γιορτές και στη ζωή των Σαρακατσάνων εν γένει. Έτσι, με τον όρο τελετουργία αναφερόμαστε σε μια σειρά καθορισμένων, επαναλαμβανόμενων και σχεδόν χορογραφημένων δράσεων με πράξεων με συμβολικό χαρακτήρα, με σκοπό έχουν την ένταξη των συμμετεχόντων σε μια νέα πραγματικότητα. Ο όρος δρώμενο είναι άμεσα συνδεδεμένος με τον όρο δράμα αφού σύμφωνα με τη θεατρολόγο Κ. Κακούρη είναι ένα δράμα σε εμβρυακή μορφή. Στα δρώμενα αυτά παρατηρούνται αναπαραστάσεις και υπόδηση ρόλων, γεγονός που μα επιτρέπει να τα συνδέσουμε με την επιτελεστική λειτουργία. Τα κοινά στοιχεία που παρατηρούνται στα παραδοσιακά έθιμα όπως είναι οι επαναλαμβανόμενες, σκηνοθετημένες δράσεις, ο συγκεκριμένος σκοπός καθώς και η υπόδυση ρόλων μας ενισχύει την άποψη της σύνδεσης του θεάτρου με την τελετουργία και τα λαϊκά δρώμενα. Ο Πούχνερ υποστηρίζει αυτήν την άποψη και την ενισχύει θέτοντας το ζήτημα της αισθητικής. Ο τελευταίος σημειώνει πως η αισθητική είναι παρούσα σε αυτές τις τελετουργικές δράσεις που πλαισιώνουν τα παραδοσιακά έθιμα και τα μεταμορφώνουν σε ένα είδος performance. Στο τρίτο κεφάλαιο παρουσιάζονται αναλυτικά οι γιορτές των Σαρακατσάνων που σχετίζονται με συγκεκριμένη χρονική περίοδο. Αυτές είναι οι γιορτές του δωδεκαημέρου, δηλαδή τα Χριστούγεννα, η Πρωτοχρονιά και τα Φώτα, καθώς και οι εορτασμοί που αφορούν τις Αποκριές, όπως και οι προετοιμασίες για τον εορτασμό του Πάσχα. Οι Σαρακατσάνοι έδιναν ιδιαίτερη σημασία στους εορτασμούς που συνδυάζονταν με την θρησκεία. Αυτό μας το αποδεικνύει η πληθώρα των τελετουργικών δρωμένων που οργάνωναν για να ντύσουν τους εορτασμούς αυτών των ημερών. Στη συνέχεια μελετάται η σχέση τελετουργίας και διάβασης. Σε αυτό το τέταρτο κεφάλαιο γίνεται αναφορά στους εορτασμούς που αφορούν τις τελετές που σχετίζονται με τη μετάβαση της κατάστασης του ανθρώπου σε μια άλλη. Αυτές οι στιγμές μετάβασης αφορούν τη γέννηση, τη βάφτιση, τον γάμο και τον θάνατο. Για τους Σαρακατσάνους η γέννηση δεν ήταν η πιο σημαντική στιγμή, καθώς ήταν για αυτούς ένα φυσιολογικό φαινόμενο που δεν μπορούσαν να προγραμματίσουν. Αντίθετα, το γεγονός του γάμου ήταν υψίστης σημασίας, καθώς δημιουργούσε μια αλλαγή οριστική για τους νέους που παντρεύονταν. Γι’ αυτόν τον λόγο οι προετοιμασίες του γάμου, οι τελετουργικές συνήθειες και οι γιορτές διαρκούσαν μέρες και ήταν πάντα υπό το θρησκευτικό αίσθημα. Έπειτα τα νεκρικά έθιμα καταλάμβαναν και αυτά χώρο στη ζωή των Σαρακατσάνων, τόσο ώστε να τιμηθεί ο νεκρός και να μην πλησιάσει σύντομα το κακό στο κονάκι τους. Στο τελευταίο κεφάλαιο παρουσιάζονται αναπαραστάσεις σαρακατσάνικων εθίμων που ακολουθούν την παραδοσιακή τελετουργία στη σύγχρονη εποχή. Οι σύλλογοι Σαρακατσαναίων που φροντίζουν να παραμείνει ζωντανή η μνήμη των προγόνων αναλαμβάνουν να διεξαχθούν αυτές οι αναπαραστάσεις όσο πιο πιστά γίνεται βασιζόμενοι στην προσωπική τους μνήμη αλλά και στις διηγήσεις των παλαιότερων. Για να πραγματοποιηθούν αυτές οι αναπαραστάσεις χρησιμοποιούνται μέθοδοι συνδεδεμένοι με το θέατρο όπως η υπόδυση ρόλων, η σκηνοθεσία και η χορογραφία δημιουργώντας ένα είδος performance που συνδυάζει μια περασμένη εποχή με τα νέα μέσα. Έτσι, οι θεατές παρακολουθούν μια παράσταση που αφορά το παρελθόν δοσμένη με σύγχρονο τρόπο αφού υποστηρίζεται από ηχητική κάλυψη και φώτα, όπως συμβαίνει και στο θέατρο. Η σύγχρονη εποχή φαίνεται πως ενδιαφέρεται για τη διατήρηση της παράδοσης και αυτό αποδεικνύεται από την πληθώρα καταγραφών με κινηματογραφημένη κάλυψη των αναπαραστάσεων, με μορφή ντοκιμαντέρ και στην πιο σύγχρονη μορφή ηχητικών καλύψεων μέσω podcasts. Οι εορτασμοί και αναπαραστάσεις των δρώμενων στη σημερινή εποχή, τις περισσότερες φορές λαμβάνουν χώρα εκεί όπου ξεκαλοκαίριαζαν οι Σαρακατσάνοι. Έτσι, σε αυτό το μέρος της εργασίας παρουσιάζονται τα Καλογιάννια, ένα έθιμο που πραγματοποιείται την ημέρα του Αγίου Ιωάννη του Προδρόμου στο Γλυκονέρι Ν. Ροδόπης. Στη συνέχεια αναλύεται η αναπαράσταση του Σαρακατσάνικου γάμου από τον Σύλλογο Σαρακατσαναίων Ν. Ξάνθης και τέλος η αναπαράσταση του Κούρου, δηλαδή όλων των τελετουργικών διαδικασιών που περιελάβανε η διαδικασία κουρέματος των προβάτων, από τον Σύλλογο Σαρακατσαναίων Ν. Πιερίας.","The Sarakatsani were nomadic shepherds, moving according to the needs of their flocks. In the winter, they settled in the lowlands, or \"cheimadia\" as they called these areas, while in the summer, they moved to the mountains. The primary question that has occupied all researchers studying the Sarakatsani is their origin and the etymology of their name. In the first chapter, all the perspectives that have been proposed over the years on this issue are presented. The disagreements observed have created further confusion, resulting in no single definitive answer being provided yet regarding the origin of the name and ancestry of the Sarakatsani. The next chapter focuses on the theoretical framework, presenting the definitions of the terms \"ritual\" and \"customary practice\" (dromenon) and exploring their connection to theater as well as to the customs observed during celebrations and in the broader life of the Sarakatsani. The term \"ritual\" refers to a series of predetermined, repetitive, and almost choreographed actions with symbolic meaning, aiming to integrate participants into a new reality. The term \"customary practice\" is closely linked to the concept of drama, as theater scholar K. Kakouri defines it as an embryonic form of drama. These practices involve representations and role-playing, allowing us to connect them with performative function. The common elements observed in traditional customs, such as repetitive, staged actions, specific purposes, and role-playing, reinforce the view that theater is connected to ritual and folk practices. Puchner supports this perspective and strengthens it by introducing the concept of aesthetics. He notes that aesthetics are inherent in these ritualistic actions that frame traditional customs, transforming them into a form of performance. The third chapter provides a detailed presentation of the Sarakatsani festivals associated with specific times of the year. These include the festivities of the Twelve Days of Christmas—Christmas, New Year’s Day, and Epiphany—as well as the celebrations related to Carnival and the preparations for Easter. The Sarakatsani placed particular importance on festivals intertwined with religion. This is evident in the abundance of ritual practices they organized to enrich the celebrations of these occasions. The relationship between ritual and transition is examined next. In this fourth chapter, reference is made to the celebrations associated with rites of passage that mark a person’s transition from one state to another. These transitional moments include birth, baptism, marriage, and death. For the Sarakatsani, birth was not considered the most significant moment, as it was seen as a natural phenomenon that could not be planned. In contrast, marriage was of utmost importance, as it marked a definitive change for the young people involved. For this reason, wedding preparations, ritual practices, and celebrations lasted for several days and were always imbued with a religious spirit. Similarly, funeral customs also played a significant role in the lives of the Sarakatsani, both to honor the deceased and to ward off misfortune from their household. The final chapter presents representations of Sarakatsani customs that adhere to traditional rituals in the modern era. Sarakatsani associations, dedicated to preserving the memory of their ancestors, undertake the task of organizing these representations as faithfully as possible, drawing on their personal memories and the stories passed down by older generations. To bring these representations to life, methods linked to theater—such as role-playing, direction, and choreography—are employed, creating a form of performance that bridges a bygone era with modern techniques. As a result, audiences experience a portrayal of the past delivered in a contemporary manner, enhanced by sound effects and lighting, much like in theatrical productions. The modern era demonstrates a keen interest in preserving tradition, as evidenced by the abundance of recordings of these representations, often in the form of documentaries or, more recently, audio content through podcasts. The celebrations and representations of customary practices in modern times often take place in the areas where the Sarakatsani traditionally spent their summers. In this part of the study, the focus is on Kalogiannia, a custom held on the feast day of Saint John the Baptist in Glykoneri, Rodopi. Next, the representation of the Sarakatsani wedding by the Sarakatsani Association of Xanthi is analyzed, followed by the representation of Kouros—the entire set of ritual processes involved in the shearing of sheep—by the Sarakatsani Association of Pieria."],"dc:identifier":["uoadl:3456938","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/3456938"],"dc:language":["Ελληνικά","Greek"],"dc:subject":["Ιστορία","History"],"dc:title":["Θεατρικά στοιχεία και τελετουργία στην καθημερινή ζωή και στα δρώμενα των Σαρακατσάνων"],"dc:type":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]},"updated_at":"2026-11-19T06:31:41Z"}