{"id":{"repo_id":"athens","oai_identifier":"oai:lib.uoa.gr:uoadl:3457121"},"canonical_url":"https://search.ndltd.org/etd/athens/oai:lib.uoa.gr:uoadl:3457121","repository":{"repo_id":"athens","name":"National and Kapodistrian University of Athens","base_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh"},"display":{"title":"Η άρνηση θεραπείας του ασθενούς ως μορφή ευθανασίας","abstract":"Αναντίρρητα, η υγεία αποτελεί ένα έννομο αγαθό που βρίσκεται υψηλά στην ιεραρχία του αξιακού μας συστήματος. Το γεγονός αυτό αποδεικνύεται, καταρχάς, από την κατοχύρωση του κοινωνικού δικαιώματος στην υγεία, στο 21 παρ. 3 Σ, ήδη από το πρώτο Σύνταγμα του 1975. Εν συνεχεία, με την Συνταγματική αναθεώρηση του 2001, η προστασία της υγείας και της γενετικής ταυτότητας εισήχθη και ως ατομικό δικαίωμα, στο άρθρο 5 παρ. 5, προκειμένου να βρίσκεται σε αντιστοιχία με τις νέες τεχνολογικές και επιστημονικές εξελίξεις, ενόψει ενός γενικότερου εκσυγχρονισμού και ενίσχυσης του φιλελεύθερου πνεύματος του Συντάγματος. Ως εκ τούτου, αποτελεί ένα δικαίωμα τόσο κοινωνικό, όσο και ατομικό, υπό την έννοια ότι αξιώνει αφενός από τους κρατικούς φορείς και αφετέρου από τους ιδιώτες να απέχουν καθεμίας ενέργειας, η οποία δύναται να θέσει σε κίνδυνο την υγεία των πολιτών. Ο ιατρός στην σύγχρονη πραγματικότητα είναι ένας λειτουργός, ο οποίος, υλοποιώντας τη συνταγματική επιταγή περί προστασίας της υγείας, βαρύνεται με την υποχρέωση διασφάλισης του υπέρτατου αυτού αγαθού. Η σχέση ιατρού και ασθενούς χαρακτηρίζεται πλέον ως σχέση εμπιστοσύνης, λόγω της σημασίας του θεμελιώδους αγαθού της υγείας. Ο Κώδικας Ιατρικής Δεοντολογίας διαγράφει την ιατρική συμπεριφορά, την οποία οφείλει να τηρεί ο ιατρός απαρεγκλίτως και προβλέπει κυρώσεις σε περίπτωση παραβίασής του. Θεμελιώδεις υποχρεώσεις του ιατρού αποτελούν η ενημέρωση και η συναίνεση του ασθενούς. Η συναίνεση, ιδωμένη ως προϋπόθεση οποιασδήποτε επέμβασης εκ μέρους του ιατρού στο σώμα του ασθενούς και ως απόρροια του δικαιώματος αυτονομίας και αυτοκαθορισμού του ατόμου, νομιμοποιεί τον ιατρό να εκτελέσει την συγκεκριμένη ιατρική πράξη για την οποία εδόθη η συναίνεση. A contrario, σε περίπτωση έλλειψης αυτής της συναίνεσης, ο ιατρός υποχρεούται να απέχει οιασδήποτε πράξεως, δίχως να υπέχει σχετική ευθύνη, διότι, άλλως, θα προσέβαλε την προσωπικότητα του ασθενούς. Τι συμβαίνει, ωστόσο, στην περίπτωση ενός πάσχοντος ασθενούς, η άρνηση του οποίου ως προς τη θεραπευτική ενέργεια δύναται να επιφέρει το θάνατό του με βάση τα διδάγματα της ιατρικής επιστήμης; Εν προκειμένω ο ιατρός οφείλει να σεβασθεί την προσωπική επιθυμία του ασθενούς, ακόμα κι αν θεωρηθεί ότι είναι πρόσφορη να οδηγήσει στο θάνατο, ή έχοντας ως γενικό καθήκον την ωφέλειά του, απαιτείται να μεταβάλλει τη γνώμη του τελευταίου και να επιχειρήσει να τον θεραπεύσει έναντι στην προσωπική του βούληση; Υφίσταται σχετικό δικαίωμα στο θάνατο; Η νομοθεσία στην Ελλάδα αναγνωρίζει την αυτονομία του ασθενούς και την ελεύθερη βούληση του, ως απόρροια του δικαιώματος αυτοδιάθεσής του, με αποτέλεσμα ο τελευταίος να νομιμοποιείται να αποφαίνεται κυριαρχικά για κάθε ζήτημα αφορόν στην υγειονομική του περίθαλψη, ακόμα κι αν οι αποφάσεις του περιλαμβάνουν την άρνηση των θεραπειών που προτείνονται από τους γιατρούς. Το ηθικό δίλημμα που εγείρεται έγκειται στο γεγονός ότι η άρνηση θεραπείας σε ορισμένες περιπτώσεις ισοδυναμεί με ευθανασία, μολονότι στην ελληνική νομοθεσία αυτή παραμένει παράνομη και τιμωρητέα. Εν κατακλείδι, η άρνηση θεραπείας από τον ασθενή ως μορφή παθητικής ευθανασίας στηρίζεται στο δικαίωμα της αυτονομίας του, αλλά εγείρει ηθικά και νομικά ζητήματα για την ισορροπία μεταξύ της προστασίας της ανθρώπινης ζωής και του σεβασμού στις επιλογές του ασθενούς.","abstract_html":"Αναντίρρητα, η υγεία αποτελεί ένα έννομο αγαθό που βρίσκεται υψηλά στην ιεραρχία του αξιακού μας συστήματος. Το γεγονός αυτό αποδεικνύεται, καταρχάς, από την κατοχύρωση του κοινωνικού δικαιώματος στην υγεία, στο 21 παρ. 3 Σ, ήδη από το πρώτο Σύνταγμα του 1975. Εν συνεχεία, με την Συνταγματική αναθεώρηση του 2001, η προστασία της υγείας και της γενετικής ταυτότητας εισήχθη και ως ατομικό δικαίωμα, στο άρθρο 5 παρ. 5, προκειμένου να βρίσκεται σε αντιστοιχία με τις νέες τεχνολογικές και επιστημονικές εξελίξεις, ενόψει ενός γενικότερου εκσυγχρονισμού και ενίσχυσης του φιλελεύθερου πνεύματος του Συντάγματος. Ως εκ τούτου, αποτελεί ένα δικαίωμα τόσο κοινωνικό, όσο και ατομικό, υπό την έννοια ότι αξιώνει αφενός από τους κρατικούς φορείς και αφετέρου από τους ιδιώτες να απέχουν καθεμίας ενέργειας, η οποία δύναται να θέσει σε κίνδυνο την υγεία των πολιτών. Ο ιατρός στην σύγχρονη πραγματικότητα είναι ένας λειτουργός, ο οποίος, υλοποιώντας τη συνταγματική επιταγή περί προστασίας της υγείας, βαρύνεται με την υποχρέωση διασφάλισης του υπέρτατου αυτού αγαθού. Η σχέση ιατρού και ασθενούς χαρακτηρίζεται πλέον ως σχέση εμπιστοσύνης, λόγω της σημασίας του θεμελιώδους αγαθού της υγείας. Ο Κώδικας Ιατρικής Δεοντολογίας διαγράφει την ιατρική συμπεριφορά, την οποία οφείλει να τηρεί ο ιατρός απαρεγκλίτως και προβλέπει κυρώσεις σε περίπτωση παραβίασής του. Θεμελιώδεις υποχρεώσεις του ιατρού αποτελούν η ενημέρωση και η συναίνεση του ασθενούς. Η συναίνεση, ιδωμένη ως προϋπόθεση οποιασδήποτε επέμβασης εκ μέρους του ιατρού στο σώμα του ασθενούς και ως απόρροια του δικαιώματος αυτονομίας και αυτοκαθορισμού του ατόμου, νομιμοποιεί τον ιατρό να εκτελέσει την συγκεκριμένη ιατρική πράξη για την οποία εδόθη η συναίνεση. A contrario, σε περίπτωση έλλειψης αυτής της συναίνεσης, ο ιατρός υποχρεούται να απέχει οιασδήποτε πράξεως, δίχως να υπέχει σχετική ευθύνη, διότι, άλλως, θα προσέβαλε την προσωπικότητα του ασθενούς. Τι συμβαίνει, ωστόσο, στην περίπτωση ενός πάσχοντος ασθενούς, η άρνηση του οποίου ως προς τη θεραπευτική ενέργεια δύναται να επιφέρει το θάνατό του με βάση τα διδάγματα της ιατρικής επιστήμης; Εν προκειμένω ο ιατρός οφείλει να σεβασθεί την προσωπική επιθυμία του ασθενούς, ακόμα κι αν θεωρηθεί ότι είναι πρόσφορη να οδηγήσει στο θάνατο, ή έχοντας ως γενικό καθήκον την ωφέλειά του, απαιτείται να μεταβάλλει τη γνώμη του τελευταίου και να επιχειρήσει να τον θεραπεύσει έναντι στην προσωπική του βούληση; Υφίσταται σχετικό δικαίωμα στο θάνατο; Η νομοθεσία στην Ελλάδα αναγνωρίζει την αυτονομία του ασθενούς και την ελεύθερη βούληση του, ως απόρροια του δικαιώματος αυτοδιάθεσής του, με αποτέλεσμα ο τελευταίος να νομιμοποιείται να αποφαίνεται κυριαρχικά για κάθε ζήτημα αφορόν στην υγειονομική του περίθαλψη, ακόμα κι αν οι αποφάσεις του περιλαμβάνουν την άρνηση των θεραπειών που προτείνονται από τους γιατρούς. Το ηθικό δίλημμα που εγείρεται έγκειται στο γεγονός ότι η άρνηση θεραπείας σε ορισμένες περιπτώσεις ισοδυναμεί με ευθανασία, μολονότι στην ελληνική νομοθεσία αυτή παραμένει παράνομη και τιμωρητέα. Εν κατακλείδι, η άρνηση θεραπείας από τον ασθενή ως μορφή παθητικής ευθανασίας στηρίζεται στο δικαίωμα της αυτονομίας του, αλλά εγείρει ηθικά και νομικά ζητήματα για την ισορροπία μεταξύ της προστασίας της ανθρώπινης ζωής και του σεβασμού στις επιλογές του ασθενούς.","abstract_has_math":false,"creators":["Παπαηλία Ανδρονίκη-Μαρίνα","Papailia Androniki-Marina"],"institution":null,"degree_name":null,"degree_level":null,"degree_discipline":null,"degree_department":null,"school":null,"contributors":[],"advisors":[],"committee_chairs":[],"committee_members":[],"year":2025,"date_issued":"2025","date_published":"2025","updated_at":"2026-11-19T06:31:42Z","subjects":["Δίκαιο – Νομοθεσία","Law and Legislation"],"languages":["Ελληνικά","Greek"],"rights":[],"rights_urls":[],"identifier_entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:3457121"],"render_values":[{"text":"uoadl:3457121","href":null,"code":true}]}],"person_identifier_entries":[]},"links":{"outbound_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/3457121","outbound_label":"Repository record","outbound_source":"dc:identifier","record_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/3457121","record_label":"Repository record","record_kind":"record","record_source":"dc:identifier","download_url":null,"download_label":null,"download_source":null,"access_status":null,"embargo_until":null,"access_note":null},"source_record":{"url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh?verb=GetRecord&metadataPrefix=oai_dc&identifier=oai%3Alib.uoa.gr%3Auoadl%3A3457121","prefix":"oai_dc"},"metadata_groups":[{"id":"people","label":"People","entries":[{"key":"dc:creator","label":"Author","values":["Παπαηλία Ανδρονίκη-Μαρίνα","Papailia Androniki-Marina"]}]},{"id":"academic_context","label":"Academic Context","entries":[{"key":"dc:date","label":"Dc Date","values":["2025"]},{"key":"dc:type","label":"Dc Type","values":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]}]},{"id":"subjects_keywords","label":"Subjects and Keywords","entries":[{"key":"dc:subject","label":"Dc Subject","values":["Δίκαιο – Νομοθεσία","Law and Legislation"]}]},{"id":"language_rights","label":"Language and Rights","entries":[{"key":"dc:language","label":"Dc Language","values":["Ελληνικά","Greek"]}]},{"id":"identifiers","label":"Identifiers","entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:3457121","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/3457121"]}]},{"id":"additional","label":"Additional Metadata","entries":[{"key":"dc:description","label":"Description","values":["Αναντίρρητα, η υγεία αποτελεί ένα έννομο αγαθό που βρίσκεται υψηλά στην ιεραρχία του αξιακού μας συστήματος. Το γεγονός αυτό αποδεικνύεται, καταρχάς, από την κατοχύρωση του κοινωνικού δικαιώματος στην υγεία, στο 21 παρ. 3 Σ, ήδη από το πρώτο Σύνταγμα του 1975. Εν συνεχεία, με την Συνταγματική αναθεώρηση του 2001, η προστασία της υγείας και της γενετικής ταυτότητας εισήχθη και ως ατομικό δικαίωμα, στο άρθρο 5 παρ. 5, προκειμένου να βρίσκεται σε αντιστοιχία με τις νέες τεχνολογικές και επιστημονικές εξελίξεις, ενόψει ενός γενικότερου εκσυγχρονισμού και ενίσχυσης του φιλελεύθερου πνεύματος του Συντάγματος. Ως εκ τούτου, αποτελεί ένα δικαίωμα τόσο κοινωνικό, όσο και ατομικό, υπό την έννοια ότι αξιώνει αφενός από τους κρατικούς φορείς και αφετέρου από τους ιδιώτες να απέχουν καθεμίας ενέργειας, η οποία δύναται να θέσει σε κίνδυνο την υγεία των πολιτών. Ο ιατρός στην σύγχρονη πραγματικότητα είναι ένας λειτουργός, ο οποίος, υλοποιώντας τη συνταγματική επιταγή περί προστασίας της υγείας, βαρύνεται με την υποχρέωση διασφάλισης του υπέρτατου αυτού αγαθού. Η σχέση ιατρού και ασθενούς χαρακτηρίζεται πλέον ως σχέση εμπιστοσύνης, λόγω της σημασίας του θεμελιώδους αγαθού της υγείας. Ο Κώδικας Ιατρικής Δεοντολογίας διαγράφει την ιατρική συμπεριφορά, την οποία οφείλει να τηρεί ο ιατρός απαρεγκλίτως και προβλέπει κυρώσεις σε περίπτωση παραβίασής του. Θεμελιώδεις υποχρεώσεις του ιατρού αποτελούν η ενημέρωση και η συναίνεση του ασθενούς. Η συναίνεση, ιδωμένη ως προϋπόθεση οποιασδήποτε επέμβασης εκ μέρους του ιατρού στο σώμα του ασθενούς και ως απόρροια του δικαιώματος αυτονομίας και αυτοκαθορισμού του ατόμου, νομιμοποιεί τον ιατρό να εκτελέσει την συγκεκριμένη ιατρική πράξη για την οποία εδόθη η συναίνεση. A contrario, σε περίπτωση έλλειψης αυτής της συναίνεσης, ο ιατρός υποχρεούται να απέχει οιασδήποτε πράξεως, δίχως να υπέχει σχετική ευθύνη, διότι, άλλως, θα προσέβαλε την προσωπικότητα του ασθενούς. Τι συμβαίνει, ωστόσο, στην περίπτωση ενός πάσχοντος ασθενούς, η άρνηση του οποίου ως προς τη θεραπευτική ενέργεια δύναται να επιφέρει το θάνατό του με βάση τα διδάγματα της ιατρικής επιστήμης; Εν προκειμένω ο ιατρός οφείλει να σεβασθεί την προσωπική επιθυμία του ασθενούς, ακόμα κι αν θεωρηθεί ότι είναι πρόσφορη να οδηγήσει στο θάνατο, ή έχοντας ως γενικό καθήκον την ωφέλειά του, απαιτείται να μεταβάλλει τη γνώμη του τελευταίου και να επιχειρήσει να τον θεραπεύσει έναντι στην προσωπική του βούληση; Υφίσταται σχετικό δικαίωμα στο θάνατο; Η νομοθεσία στην Ελλάδα αναγνωρίζει την αυτονομία του ασθενούς και την ελεύθερη βούληση του, ως απόρροια του δικαιώματος αυτοδιάθεσής του, με αποτέλεσμα ο τελευταίος να νομιμοποιείται να αποφαίνεται κυριαρχικά για κάθε ζήτημα αφορόν στην υγειονομική του περίθαλψη, ακόμα κι αν οι αποφάσεις του περιλαμβάνουν την άρνηση των θεραπειών που προτείνονται από τους γιατρούς. Το ηθικό δίλημμα που εγείρεται έγκειται στο γεγονός ότι η άρνηση θεραπείας σε ορισμένες περιπτώσεις ισοδυναμεί με ευθανασία, μολονότι στην ελληνική νομοθεσία αυτή παραμένει παράνομη και τιμωρητέα. Εν κατακλείδι, η άρνηση θεραπείας από τον ασθενή ως μορφή παθητικής ευθανασίας στηρίζεται στο δικαίωμα της αυτονομίας του, αλλά εγείρει ηθικά και νομικά ζητήματα για την ισορροπία μεταξύ της προστασίας της ανθρώπινης ζωής και του σεβασμού στις επιλογές του ασθενούς.","Undoubtedly, health is a legal good that ranks high in the hierarchy of our value system. This fact is evidenced primarily by the safeguarding of the social right to health in Article 21, paragraph 3 of the Constitution, already in the first Constitution of 1975. Subsequently, with the Constitutional revision of 2001, the protection of health and genetic identity was also introduced as an individual right in Article 5, paragraph 5, in order to align with new technological and scientific developments, as part of a broader modernization and strengthening of the liberal spirit of the Constitution. Therefore, it constitutes both a social and individual right, in the sense that it demands, on the one hand, from state authorities, and on the other hand, from private individuals, to refrain from any action that could jeopardize the health of citizens. In the modern reality, the doctor is a functionary who, by fulfilling the constitutional mandate to protect health, bears the obligation to ensure this supreme good. The relationship between doctor and patient is now characterized as a relationship of trust, due to the importance of the fundamental good of health. The Code of Medical Ethics outlines the medical behavior that the doctor must strictly follow and provides sanctions in case of its violation. Fundamental obligations of the doctor include the information and consent of the patient. Consent, seen as a prerequisite for any intervention by the doctor on the patient's body and as a consequence of the individual's right to autonomy and self-determination, legitimizes the doctor to carry out the specific medical act for which consent was given. On the other hand, in the absence of such consent, the doctor is obliged to refrain from any action, without bearing related liability, because otherwise, they would violate the patient's personality. However, what happens in the case of a suffering patient whose refusal of therapeutic intervention may lead to their death according to medical science? In such a case, should the doctor respect the patient's personal wish, even if it is deemed likely to lead to death, or, as a general duty to benefit the patient, should they attempt to change the patient's mind and provide treatment against their personal will? Is there a right to die? Greek legislation recognizes the autonomy of the patient and their free will, as a consequence of their right to self-determination, which means that the patient is legitimized to make decisions regarding any issue related to their healthcare, even if those decisions include refusing treatments proposed by doctors. The moral dilemma arises from the fact that refusing treatment in certain cases amounts to euthanasia, even though euthanasia remains illegal and punishable under Greek law. In conclusion, the refusal of treatment by the patient as a form of passive euthanasia is based on the right to autonomy, but it raises moral and legal issues regarding the balance between the protection of human life and respect for the patient's choices."]},{"key":"dc:title","label":"Title","values":["Η άρνηση θεραπείας του ασθενούς ως μορφή ευθανασίας"]}]}],"canonical_facts":{"dc:creator":["Παπαηλία Ανδρονίκη-Μαρίνα","Papailia Androniki-Marina"],"dc:date":["2025"],"dc:description":["Αναντίρρητα, η υγεία αποτελεί ένα έννομο αγαθό που βρίσκεται υψηλά στην ιεραρχία του αξιακού μας συστήματος. Το γεγονός αυτό αποδεικνύεται, καταρχάς, από την κατοχύρωση του κοινωνικού δικαιώματος στην υγεία, στο 21 παρ. 3 Σ, ήδη από το πρώτο Σύνταγμα του 1975. Εν συνεχεία, με την Συνταγματική αναθεώρηση του 2001, η προστασία της υγείας και της γενετικής ταυτότητας εισήχθη και ως ατομικό δικαίωμα, στο άρθρο 5 παρ. 5, προκειμένου να βρίσκεται σε αντιστοιχία με τις νέες τεχνολογικές και επιστημονικές εξελίξεις, ενόψει ενός γενικότερου εκσυγχρονισμού και ενίσχυσης του φιλελεύθερου πνεύματος του Συντάγματος. Ως εκ τούτου, αποτελεί ένα δικαίωμα τόσο κοινωνικό, όσο και ατομικό, υπό την έννοια ότι αξιώνει αφενός από τους κρατικούς φορείς και αφετέρου από τους ιδιώτες να απέχουν καθεμίας ενέργειας, η οποία δύναται να θέσει σε κίνδυνο την υγεία των πολιτών. Ο ιατρός στην σύγχρονη πραγματικότητα είναι ένας λειτουργός, ο οποίος, υλοποιώντας τη συνταγματική επιταγή περί προστασίας της υγείας, βαρύνεται με την υποχρέωση διασφάλισης του υπέρτατου αυτού αγαθού. Η σχέση ιατρού και ασθενούς χαρακτηρίζεται πλέον ως σχέση εμπιστοσύνης, λόγω της σημασίας του θεμελιώδους αγαθού της υγείας. Ο Κώδικας Ιατρικής Δεοντολογίας διαγράφει την ιατρική συμπεριφορά, την οποία οφείλει να τηρεί ο ιατρός απαρεγκλίτως και προβλέπει κυρώσεις σε περίπτωση παραβίασής του. Θεμελιώδεις υποχρεώσεις του ιατρού αποτελούν η ενημέρωση και η συναίνεση του ασθενούς. Η συναίνεση, ιδωμένη ως προϋπόθεση οποιασδήποτε επέμβασης εκ μέρους του ιατρού στο σώμα του ασθενούς και ως απόρροια του δικαιώματος αυτονομίας και αυτοκαθορισμού του ατόμου, νομιμοποιεί τον ιατρό να εκτελέσει την συγκεκριμένη ιατρική πράξη για την οποία εδόθη η συναίνεση. A contrario, σε περίπτωση έλλειψης αυτής της συναίνεσης, ο ιατρός υποχρεούται να απέχει οιασδήποτε πράξεως, δίχως να υπέχει σχετική ευθύνη, διότι, άλλως, θα προσέβαλε την προσωπικότητα του ασθενούς. Τι συμβαίνει, ωστόσο, στην περίπτωση ενός πάσχοντος ασθενούς, η άρνηση του οποίου ως προς τη θεραπευτική ενέργεια δύναται να επιφέρει το θάνατό του με βάση τα διδάγματα της ιατρικής επιστήμης; Εν προκειμένω ο ιατρός οφείλει να σεβασθεί την προσωπική επιθυμία του ασθενούς, ακόμα κι αν θεωρηθεί ότι είναι πρόσφορη να οδηγήσει στο θάνατο, ή έχοντας ως γενικό καθήκον την ωφέλειά του, απαιτείται να μεταβάλλει τη γνώμη του τελευταίου και να επιχειρήσει να τον θεραπεύσει έναντι στην προσωπική του βούληση; Υφίσταται σχετικό δικαίωμα στο θάνατο; Η νομοθεσία στην Ελλάδα αναγνωρίζει την αυτονομία του ασθενούς και την ελεύθερη βούληση του, ως απόρροια του δικαιώματος αυτοδιάθεσής του, με αποτέλεσμα ο τελευταίος να νομιμοποιείται να αποφαίνεται κυριαρχικά για κάθε ζήτημα αφορόν στην υγειονομική του περίθαλψη, ακόμα κι αν οι αποφάσεις του περιλαμβάνουν την άρνηση των θεραπειών που προτείνονται από τους γιατρούς. Το ηθικό δίλημμα που εγείρεται έγκειται στο γεγονός ότι η άρνηση θεραπείας σε ορισμένες περιπτώσεις ισοδυναμεί με ευθανασία, μολονότι στην ελληνική νομοθεσία αυτή παραμένει παράνομη και τιμωρητέα. Εν κατακλείδι, η άρνηση θεραπείας από τον ασθενή ως μορφή παθητικής ευθανασίας στηρίζεται στο δικαίωμα της αυτονομίας του, αλλά εγείρει ηθικά και νομικά ζητήματα για την ισορροπία μεταξύ της προστασίας της ανθρώπινης ζωής και του σεβασμού στις επιλογές του ασθενούς.","Undoubtedly, health is a legal good that ranks high in the hierarchy of our value system. This fact is evidenced primarily by the safeguarding of the social right to health in Article 21, paragraph 3 of the Constitution, already in the first Constitution of 1975. Subsequently, with the Constitutional revision of 2001, the protection of health and genetic identity was also introduced as an individual right in Article 5, paragraph 5, in order to align with new technological and scientific developments, as part of a broader modernization and strengthening of the liberal spirit of the Constitution. Therefore, it constitutes both a social and individual right, in the sense that it demands, on the one hand, from state authorities, and on the other hand, from private individuals, to refrain from any action that could jeopardize the health of citizens. In the modern reality, the doctor is a functionary who, by fulfilling the constitutional mandate to protect health, bears the obligation to ensure this supreme good. The relationship between doctor and patient is now characterized as a relationship of trust, due to the importance of the fundamental good of health. The Code of Medical Ethics outlines the medical behavior that the doctor must strictly follow and provides sanctions in case of its violation. Fundamental obligations of the doctor include the information and consent of the patient. Consent, seen as a prerequisite for any intervention by the doctor on the patient's body and as a consequence of the individual's right to autonomy and self-determination, legitimizes the doctor to carry out the specific medical act for which consent was given. On the other hand, in the absence of such consent, the doctor is obliged to refrain from any action, without bearing related liability, because otherwise, they would violate the patient's personality. However, what happens in the case of a suffering patient whose refusal of therapeutic intervention may lead to their death according to medical science? In such a case, should the doctor respect the patient's personal wish, even if it is deemed likely to lead to death, or, as a general duty to benefit the patient, should they attempt to change the patient's mind and provide treatment against their personal will? Is there a right to die? Greek legislation recognizes the autonomy of the patient and their free will, as a consequence of their right to self-determination, which means that the patient is legitimized to make decisions regarding any issue related to their healthcare, even if those decisions include refusing treatments proposed by doctors. The moral dilemma arises from the fact that refusing treatment in certain cases amounts to euthanasia, even though euthanasia remains illegal and punishable under Greek law. In conclusion, the refusal of treatment by the patient as a form of passive euthanasia is based on the right to autonomy, but it raises moral and legal issues regarding the balance between the protection of human life and respect for the patient's choices."],"dc:identifier":["uoadl:3457121","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/3457121"],"dc:language":["Ελληνικά","Greek"],"dc:subject":["Δίκαιο – Νομοθεσία","Law and Legislation"],"dc:title":["Η άρνηση θεραπείας του ασθενούς ως μορφή ευθανασίας"],"dc:type":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]},"updated_at":"2026-11-19T06:31:42Z"}