{"id":{"repo_id":"athens","oai_identifier":"oai:lib.uoa.gr:uoadl:3462574"},"canonical_url":"https://search.ndltd.org/etd/athens/oai:lib.uoa.gr:uoadl:3462574","repository":{"repo_id":"athens","name":"National and Kapodistrian University of Athens","base_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh"},"display":{"title":"Αστική ευθύνη για περιβαλλοντική ζημία","abstract":"Αντικείμενο της παρούσας διπλωματικής εργασίας αποτελεί η διερεύνηση των προϋποθέσεων θεμελίωσης αστικής ευθύνης στο πλαίσιο της ανάλυσης των νομίμων βάσεων του ιδιωτικού δικαίου/ελληνικού αστικού δικαίου, επί των οποίων μπορεί να εδραστεί. Στην πρώτη ενότητα επιχειρείται η εννοιολογική προσέγγιση του περιβάλλοντος και η συνταγματική θεμελίωση του δικαιώματος στο περιβάλλον. Παράλληλα παρατίθεται η δομή των ζητημάτων που διερευνώνται στο κύριο μέρος της εργασίας. Στη δεύτερη ενότητα επεξηγείται η θεμελίωση του δικαιώματος στο περιβάλλον στο ενωσιακό και στο διεθνές δίκαιο και ειδικότερα, ότι το πρωτογενές ενωσιακό δίκαιο καθιερώνει την προστασία του περιβάλλοντος ως κύρια επιδίωξη της Ένωσης και των Κρατών Μελών (ΚΜ) στο πλαίσιο της προαγωγής της οικονομικής και κοινωνικής προόδου των λαών τους. Κατόπιν προσεγγίζονται οι γενικές αρχές της απαίτησης υψηλού επιπέδου προστασίας του περιβάλλοντος, της πρόληψης, της προφύλαξης, της αειφορίας, της επανόρθωσης των προσβολών του περιβάλλοντος κατά προτεραιότητα στην πηγή και η αρχή «ο ρυπαίνων πληρώνει». Στις εν λόγω αρχές το πρωτογενές ενωσιακό δίκαιο εμφυσά κανονιστικό περιεχόμενο, με αποτέλεσμα να διέπουν το εθνικό δίκαιο δυνάμει της αρχής της υπεροχής του ενωσιακού δικαίου. Εν συνεχεία, αναλύεται το διεθνές πλαίσιο προστασίας του δικαιώματος στο περιβάλλον. Στην τρίτη ενότητα διερευνώνται τα νομικά ερείσματα για την προστασία του δικαιώματος στο περιβάλλον ως ειδικότερης έκφανσης του δικαιώματος περιφρούρησης της προσωπικότητας του ατόμου κατά το άρθρο 57 του Ελληνικού Αστικού Κώδικα. Πιο συγκεκριμένα, εξετάζονται οι προϋποθέσεις γένεσης αστικής ευθύνης εξαιτίας της παρακώλυσης της χρήσης κοινών σε όλους και κοινόχρηστων πραγμάτων ως προστατευόμενης έκφανσης της προσωπικότητας, της υπονόμευσης της υγείας εξαιτίας περιβαλλοντικών προσβολών σε συνάρτηση με τα ένδικα βοηθήματα των οποίων η άσκηση αποσκοπεί στην άρση των εν λόγω προσβολών. Η τέταρτη ενότητα πραγματεύεται την προστασία του ζωτικού περιβαλλοντικού χώρου σε συνδυασμό με τις διατάξεις του γειτονικού δικαίου (ΑΚ 1003 – 1005), οι οποίες καθορίζουν τις προϋποθέσεις ανοχής οχλήσεων και εκπομπών των γειτονικών ακινήτων, και αναλύονται τα κριτήρια διάγνωσης της υπερκέρασης των ορίων ανοχής και οι αξιώσεις που ο ζημιωθείς μπορεί να επικαλεστεί για την αποσόβηση της ζημίας που υπέστη εξαιτίας της βλαπτικής επενέργειας επί του ακινήτου του ως απόρροια της παραβίασης των εν λόγω διατάξεων. Στο πέμπτο μέρος προσδιορίζονται οι προϋποθέσεις θεμελίωσης αδικοπρακτικής ευθύνης εξαιτίας παράνομης και ζημιογόνου περιβαλλοντικής προσβολής και συγκεκριμένα η παρανομία, η υπαιτιότητα, ο αιτιώδης σύνδεσμος μεταξύ της ζημιογόνου συμπεριφοράς και της επελθούσας ζημίας, η έννοια της αμέλειας ως μορφής υπαιτιότητας αλλά και ως παραβίαση υποχρέωσης που αξιώνεται από κάθε κοινωνό του δικαίου να επιδεικνύει την επιμελή συμπεριφορά και πρόνοια που επιδεικνύει ο μέσος συνετός άνθρωπος του οικείου κύκλου συναλλαγών. Στην έκτη ενότητα μελετώνται οι προϋποθέσεις του άρθρου 281 ΑΚ περί κατάχρησης δικαιώματος. Επιπρόσθετα, στην έβδομη ενότητα ερευνάται η θεμελίωση αστικής ευθύνης των κρατικών οργάνων εξαιτίας παράνομης πράξης ή παράλειψης που εμφιλοχώρησε κατά την ανατεθειμένη σε αυτά δημόσια εξουσία τους. Εν συνεχεία, στην όγδοη ενότητα αναλύονται οι διατάξεις των άρθρων 730 επ. ΑΚ για τη διοίκηση αλλοτρίων ως μέσο ενίσχυσης της προληπτικής λειτουργίας του ιδιωτικού δικαίου περιβάλλοντος. Στην ένατη ενότητα μελετάται η παραβίαση των διατάξεων ειδικών αστικών νόμων ως παράνομη πράξη επί προσβολών των περιβαλλοντικών αγαθών. Η δέκατη ενότητα διεξέρχεται την έννοια και τα είδη της περιβαλλοντικής ζημίας, καθώς και τους τρόπους αποκατάστασης αυτής. Στην ενδέκατη ενότητα παρατίθεται η θεμελίωση της προστασίας έναντι των περιβαλλοντικών προσβολών σε ειδικούς νόμους της ελληνικής έννομης τάξης, ενώ στη δωδέκατη διερευνάται η προστασία έναντι των περιβαλλοντικών προσβολών με έρεισμα τους κανόνες του πρωτογενούς και παραγώγου ενωσιακού δικαίου. Στη δέκατη τρίτη ενότητα μελετάται η προστασία του περιβάλλοντος σύμφωνα με τις διατάξεις περιπτωσιολογικά αναφερόμενων διεθνών συνθηκών που έχουν κυρωθεί στην ελληνική έννομη τάξη. Περαιτέρω, στην δέκατη τέταρτη ενότητα μελετώνται δικονομικά ζητήματα που ανακύπτουν στο πλαίσιο της ένδικης προστασίας, όπως η δικαιοδοσία, η υλική και τοπική αρμοδιότητα του Δικαστηρίου, καθώς και ο παρεμπίπτων έλεγχος της νομιμότητας διοικητικών πράξεων στο πλαίσιο ιδιωτικών διαφορών περιβαλλοντικού δικαίου. Τέλος, στη δέκατη πέμπτη ενότητα εξάγονται τα πορίσματα της έρευνας.","abstract_html":"Αντικείμενο της παρούσας διπλωματικής εργασίας αποτελεί η διερεύνηση των προϋποθέσεων θεμελίωσης αστικής ευθύνης στο πλαίσιο της ανάλυσης των νομίμων βάσεων του ιδιωτικού δικαίου/ελληνικού αστικού δικαίου, επί των οποίων μπορεί να εδραστεί. Στην πρώτη ενότητα επιχειρείται η εννοιολογική προσέγγιση του περιβάλλοντος και η συνταγματική θεμελίωση του δικαιώματος στο περιβάλλον. Παράλληλα παρατίθεται η δομή των ζητημάτων που διερευνώνται στο κύριο μέρος της εργασίας. Στη δεύτερη ενότητα επεξηγείται η θεμελίωση του δικαιώματος στο περιβάλλον στο ενωσιακό και στο διεθνές δίκαιο και ειδικότερα, ότι το πρωτογενές ενωσιακό δίκαιο καθιερώνει την προστασία του περιβάλλοντος ως κύρια επιδίωξη της Ένωσης και των Κρατών Μελών (ΚΜ) στο πλαίσιο της προαγωγής της οικονομικής και κοινωνικής προόδου των λαών τους. Κατόπιν προσεγγίζονται οι γενικές αρχές της απαίτησης υψηλού επιπέδου προστασίας του περιβάλλοντος, της πρόληψης, της προφύλαξης, της αειφορίας, της επανόρθωσης των προσβολών του περιβάλλοντος κατά προτεραιότητα στην πηγή και η αρχή «ο ρυπαίνων πληρώνει». Στις εν λόγω αρχές το πρωτογενές ενωσιακό δίκαιο εμφυσά κανονιστικό περιεχόμενο, με αποτέλεσμα να διέπουν το εθνικό δίκαιο δυνάμει της αρχής της υπεροχής του ενωσιακού δικαίου. Εν συνεχεία, αναλύεται το διεθνές πλαίσιο προστασίας του δικαιώματος στο περιβάλλον. Στην τρίτη ενότητα διερευνώνται τα νομικά ερείσματα για την προστασία του δικαιώματος στο περιβάλλον ως ειδικότερης έκφανσης του δικαιώματος περιφρούρησης της προσωπικότητας του ατόμου κατά το άρθρο 57 του Ελληνικού Αστικού Κώδικα. Πιο συγκεκριμένα, εξετάζονται οι προϋποθέσεις γένεσης αστικής ευθύνης εξαιτίας της παρακώλυσης της χρήσης κοινών σε όλους και κοινόχρηστων πραγμάτων ως προστατευόμενης έκφανσης της προσωπικότητας, της υπονόμευσης της υγείας εξαιτίας περιβαλλοντικών προσβολών σε συνάρτηση με τα ένδικα βοηθήματα των οποίων η άσκηση αποσκοπεί στην άρση των εν λόγω προσβολών. Η τέταρτη ενότητα πραγματεύεται την προστασία του ζωτικού περιβαλλοντικού χώρου σε συνδυασμό με τις διατάξεις του γειτονικού δικαίου (ΑΚ 1003 – 1005), οι οποίες καθορίζουν τις προϋποθέσεις ανοχής οχλήσεων και εκπομπών των γειτονικών ακινήτων, και αναλύονται τα κριτήρια διάγνωσης της υπερκέρασης των ορίων ανοχής και οι αξιώσεις που ο ζημιωθείς μπορεί να επικαλεστεί για την αποσόβηση της ζημίας που υπέστη εξαιτίας της βλαπτικής επενέργειας επί του ακινήτου του ως απόρροια της παραβίασης των εν λόγω διατάξεων. Στο πέμπτο μέρος προσδιορίζονται οι προϋποθέσεις θεμελίωσης αδικοπρακτικής ευθύνης εξαιτίας παράνομης και ζημιογόνου περιβαλλοντικής προσβολής και συγκεκριμένα η παρανομία, η υπαιτιότητα, ο αιτιώδης σύνδεσμος μεταξύ της ζημιογόνου συμπεριφοράς και της επελθούσας ζημίας, η έννοια της αμέλειας ως μορφής υπαιτιότητας αλλά και ως παραβίαση υποχρέωσης που αξιώνεται από κάθε κοινωνό του δικαίου να επιδεικνύει την επιμελή συμπεριφορά και πρόνοια που επιδεικνύει ο μέσος συνετός άνθρωπος του οικείου κύκλου συναλλαγών. Στην έκτη ενότητα μελετώνται οι προϋποθέσεις του άρθρου 281 ΑΚ περί κατάχρησης δικαιώματος. Επιπρόσθετα, στην έβδομη ενότητα ερευνάται η θεμελίωση αστικής ευθύνης των κρατικών οργάνων εξαιτίας παράνομης πράξης ή παράλειψης που εμφιλοχώρησε κατά την ανατεθειμένη σε αυτά δημόσια εξουσία τους. Εν συνεχεία, στην όγδοη ενότητα αναλύονται οι διατάξεις των άρθρων 730 επ. ΑΚ για τη διοίκηση αλλοτρίων ως μέσο ενίσχυσης της προληπτικής λειτουργίας του ιδιωτικού δικαίου περιβάλλοντος. Στην ένατη ενότητα μελετάται η παραβίαση των διατάξεων ειδικών αστικών νόμων ως παράνομη πράξη επί προσβολών των περιβαλλοντικών αγαθών. Η δέκατη ενότητα διεξέρχεται την έννοια και τα είδη της περιβαλλοντικής ζημίας, καθώς και τους τρόπους αποκατάστασης αυτής. Στην ενδέκατη ενότητα παρατίθεται η θεμελίωση της προστασίας έναντι των περιβαλλοντικών προσβολών σε ειδικούς νόμους της ελληνικής έννομης τάξης, ενώ στη δωδέκατη διερευνάται η προστασία έναντι των περιβαλλοντικών προσβολών με έρεισμα τους κανόνες του πρωτογενούς και παραγώγου ενωσιακού δικαίου. Στη δέκατη τρίτη ενότητα μελετάται η προστασία του περιβάλλοντος σύμφωνα με τις διατάξεις περιπτωσιολογικά αναφερόμενων διεθνών συνθηκών που έχουν κυρωθεί στην ελληνική έννομη τάξη. Περαιτέρω, στην δέκατη τέταρτη ενότητα μελετώνται δικονομικά ζητήματα που ανακύπτουν στο πλαίσιο της ένδικης προστασίας, όπως η δικαιοδοσία, η υλική και τοπική αρμοδιότητα του Δικαστηρίου, καθώς και ο παρεμπίπτων έλεγχος της νομιμότητας διοικητικών πράξεων στο πλαίσιο ιδιωτικών διαφορών περιβαλλοντικού δικαίου. Τέλος, στη δέκατη πέμπτη ενότητα εξάγονται τα πορίσματα της έρευνας.","abstract_has_math":false,"creators":["Τσιόγκα Ελένη-Κωνσταντίνα","Tsiogka Eleni-Konstantina"],"institution":null,"degree_name":null,"degree_level":null,"degree_discipline":null,"degree_department":null,"school":null,"contributors":[],"advisors":[],"committee_chairs":[],"committee_members":[],"year":2025,"date_issued":"2025","date_published":"2025","updated_at":"2026-11-19T06:31:50Z","subjects":["Δίκαιο – Νομοθεσία","Law and Legislation"],"languages":["Ελληνικά","Greek"],"rights":[],"rights_urls":[],"identifier_entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:3462574"],"render_values":[{"text":"uoadl:3462574","href":null,"code":true}]}],"person_identifier_entries":[]},"links":{"outbound_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/3462574","outbound_label":"Repository record","outbound_source":"dc:identifier","record_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/3462574","record_label":"Repository record","record_kind":"record","record_source":"dc:identifier","download_url":null,"download_label":null,"download_source":null,"access_status":null,"embargo_until":null,"access_note":null},"source_record":{"url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh?verb=GetRecord&metadataPrefix=oai_dc&identifier=oai%3Alib.uoa.gr%3Auoadl%3A3462574","prefix":"oai_dc"},"metadata_groups":[{"id":"people","label":"People","entries":[{"key":"dc:creator","label":"Author","values":["Τσιόγκα Ελένη-Κωνσταντίνα","Tsiogka Eleni-Konstantina"]}]},{"id":"academic_context","label":"Academic Context","entries":[{"key":"dc:date","label":"Dc Date","values":["2025"]},{"key":"dc:type","label":"Dc Type","values":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]}]},{"id":"subjects_keywords","label":"Subjects and Keywords","entries":[{"key":"dc:subject","label":"Dc Subject","values":["Δίκαιο – Νομοθεσία","Law and Legislation"]}]},{"id":"language_rights","label":"Language and Rights","entries":[{"key":"dc:language","label":"Dc Language","values":["Ελληνικά","Greek"]}]},{"id":"identifiers","label":"Identifiers","entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:3462574","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/3462574"]}]},{"id":"additional","label":"Additional Metadata","entries":[{"key":"dc:description","label":"Description","values":["Αντικείμενο της παρούσας διπλωματικής εργασίας αποτελεί η διερεύνηση των προϋποθέσεων θεμελίωσης αστικής ευθύνης στο πλαίσιο της ανάλυσης των νομίμων βάσεων του ιδιωτικού δικαίου/ελληνικού αστικού δικαίου, επί των οποίων μπορεί να εδραστεί. Στην πρώτη ενότητα επιχειρείται η εννοιολογική προσέγγιση του περιβάλλοντος και η συνταγματική θεμελίωση του δικαιώματος στο περιβάλλον. Παράλληλα παρατίθεται η δομή των ζητημάτων που διερευνώνται στο κύριο μέρος της εργασίας. Στη δεύτερη ενότητα επεξηγείται η θεμελίωση του δικαιώματος στο περιβάλλον στο ενωσιακό και στο διεθνές δίκαιο και ειδικότερα, ότι το πρωτογενές ενωσιακό δίκαιο καθιερώνει την προστασία του περιβάλλοντος ως κύρια επιδίωξη της Ένωσης και των Κρατών Μελών (ΚΜ) στο πλαίσιο της προαγωγής της οικονομικής και κοινωνικής προόδου των λαών τους. Κατόπιν προσεγγίζονται οι γενικές αρχές της απαίτησης υψηλού επιπέδου προστασίας του περιβάλλοντος, της πρόληψης, της προφύλαξης, της αειφορίας, της επανόρθωσης των προσβολών του περιβάλλοντος κατά προτεραιότητα στην πηγή και η αρχή «ο ρυπαίνων πληρώνει». Στις εν λόγω αρχές το πρωτογενές ενωσιακό δίκαιο εμφυσά κανονιστικό περιεχόμενο, με αποτέλεσμα να διέπουν το εθνικό δίκαιο δυνάμει της αρχής της υπεροχής του ενωσιακού δικαίου. Εν συνεχεία, αναλύεται το διεθνές πλαίσιο προστασίας του δικαιώματος στο περιβάλλον. Στην τρίτη ενότητα διερευνώνται τα νομικά ερείσματα για την προστασία του δικαιώματος στο περιβάλλον ως ειδικότερης έκφανσης του δικαιώματος περιφρούρησης της προσωπικότητας του ατόμου κατά το άρθρο 57 του Ελληνικού Αστικού Κώδικα. Πιο συγκεκριμένα, εξετάζονται οι προϋποθέσεις γένεσης αστικής ευθύνης εξαιτίας της παρακώλυσης της χρήσης κοινών σε όλους και κοινόχρηστων πραγμάτων ως προστατευόμενης έκφανσης της προσωπικότητας, της υπονόμευσης της υγείας εξαιτίας περιβαλλοντικών προσβολών σε συνάρτηση με τα ένδικα βοηθήματα των οποίων η άσκηση αποσκοπεί στην άρση των εν λόγω προσβολών. Η τέταρτη ενότητα πραγματεύεται την προστασία του ζωτικού περιβαλλοντικού χώρου σε συνδυασμό με τις διατάξεις του γειτονικού δικαίου (ΑΚ 1003 – 1005), οι οποίες καθορίζουν τις προϋποθέσεις ανοχής οχλήσεων και εκπομπών των γειτονικών ακινήτων, και αναλύονται τα κριτήρια διάγνωσης της υπερκέρασης των ορίων ανοχής και οι αξιώσεις που ο ζημιωθείς μπορεί να επικαλεστεί για την αποσόβηση της ζημίας που υπέστη εξαιτίας της βλαπτικής επενέργειας επί του ακινήτου του ως απόρροια της παραβίασης των εν λόγω διατάξεων. Στο πέμπτο μέρος προσδιορίζονται οι προϋποθέσεις θεμελίωσης αδικοπρακτικής ευθύνης εξαιτίας παράνομης και ζημιογόνου περιβαλλοντικής προσβολής και συγκεκριμένα η παρανομία, η υπαιτιότητα, ο αιτιώδης σύνδεσμος μεταξύ της ζημιογόνου συμπεριφοράς και της επελθούσας ζημίας, η έννοια της αμέλειας ως μορφής υπαιτιότητας αλλά και ως παραβίαση υποχρέωσης που αξιώνεται από κάθε κοινωνό του δικαίου να επιδεικνύει την επιμελή συμπεριφορά και πρόνοια που επιδεικνύει ο μέσος συνετός άνθρωπος του οικείου κύκλου συναλλαγών. Στην έκτη ενότητα μελετώνται οι προϋποθέσεις του άρθρου 281 ΑΚ περί κατάχρησης δικαιώματος. Επιπρόσθετα, στην έβδομη ενότητα ερευνάται η θεμελίωση αστικής ευθύνης των κρατικών οργάνων εξαιτίας παράνομης πράξης ή παράλειψης που εμφιλοχώρησε κατά την ανατεθειμένη σε αυτά δημόσια εξουσία τους. Εν συνεχεία, στην όγδοη ενότητα αναλύονται οι διατάξεις των άρθρων 730 επ. ΑΚ για τη διοίκηση αλλοτρίων ως μέσο ενίσχυσης της προληπτικής λειτουργίας του ιδιωτικού δικαίου περιβάλλοντος. Στην ένατη ενότητα μελετάται η παραβίαση των διατάξεων ειδικών αστικών νόμων ως παράνομη πράξη επί προσβολών των περιβαλλοντικών αγαθών. Η δέκατη ενότητα διεξέρχεται την έννοια και τα είδη της περιβαλλοντικής ζημίας, καθώς και τους τρόπους αποκατάστασης αυτής. Στην ενδέκατη ενότητα παρατίθεται η θεμελίωση της προστασίας έναντι των περιβαλλοντικών προσβολών σε ειδικούς νόμους της ελληνικής έννομης τάξης, ενώ στη δωδέκατη διερευνάται η προστασία έναντι των περιβαλλοντικών προσβολών με έρεισμα τους κανόνες του πρωτογενούς και παραγώγου ενωσιακού δικαίου. Στη δέκατη τρίτη ενότητα μελετάται η προστασία του περιβάλλοντος σύμφωνα με τις διατάξεις περιπτωσιολογικά αναφερόμενων διεθνών συνθηκών που έχουν κυρωθεί στην ελληνική έννομη τάξη. Περαιτέρω, στην δέκατη τέταρτη ενότητα μελετώνται δικονομικά ζητήματα που ανακύπτουν στο πλαίσιο της ένδικης προστασίας, όπως η δικαιοδοσία, η υλική και τοπική αρμοδιότητα του Δικαστηρίου, καθώς και ο παρεμπίπτων έλεγχος της νομιμότητας διοικητικών πράξεων στο πλαίσιο ιδιωτικών διαφορών περιβαλλοντικού δικαίου. Τέλος, στη δέκατη πέμπτη ενότητα εξάγονται τα πορίσματα της έρευνας.","The present thesis delves into the legal prerequisites for the establishment of civil liability in the context of the doctrinal analysis of the legal bases of Greek civil law, on which it can be founded. The first section attempts a conceptual approach to environmental degradation and the environment as well as the constitutional foundation of the right to the environment and sets out the structure of the issues explored in the main part of the thesis. The second section explains the foundation of the right to the environment in EU and international law* in particular the primary EU law establishes the protection of the environment as the main objective of the Union and the Member States (MS) in the context of promoting the economic and social progress of their peoples, and approaches the general principles of the requirement of a high level of environmental protection, prevention, precaution, sustainability, priority remediation of environmental damage and the protection of the environment in the context of the promotion of the economic and social progress of their peoples. These principles are infused with normative content in primary Union law and thus govern national law by virtue of the principle of the primacy of Union law. The international framework for the protection of the right to the environment is then approached. The third section explores the legal basis for the protection of the right to the environment as a more specific manifestation stemming from the right to protection of the personality of the individual under Article 57 of the Greek Civil Code. More specifically, the conditions for the accrual/establishment of civil liability due to the obstruction of the use of things common to all and shared by all under 57, 966, 967 GCC as a protected expression of personality and, on the other hand, the undermining of health as a result of environmental infringements, are examined in connection with the legal remedies whose exercise by the person inflicted is intended to remove the infringement. Therefore, in the civil law context the environment is protected through the right to personality which inter alia includes the unhindered enjoyment of environmental goods. The fourth section conducts the protection of the vital environmental space in connection with the provisions of the neighboring law (GCC 1003 – 1005), which define the requirements for tolerance of nuisances and emissions of neighboring properties, and analyzes the criteria for diagnosing the exceeding of the tolerance limits and the claims that the injured party can invoke to remedy the damage suffered due to the harmful effect on his property as a result of the violation of these provisions. The fifth part specifies the legal prerequisites for the establishment of tort liability due to illegal environmental damage by virtue of GCC 914, and, in particular, the illegality, the culpability, the causal relationship between the damaging behaviour and the resulting damage, the concept of negligence as a form of fault, namely as the infringement of the obligation generally required of every member of society to exercise the care and demonstrate the diligent behaviour that the average prudent person in the relevant circle of his competence demonstrates. The sixth section examines the requirements of article 281 of the GCC on abuse of right. In addition, the seventh section examines the establishment of civil liability of state institutions due to an unlawful act or omission that occurred during the exercise of the public authority entrusted to them. The eighth section then analyses the provisions of Articles 730 et seq. GCC on the administration of aliens as a means of strengthening the preventive function of the private environmental law The ninth section studies the violation of the provisions of special civil laws as an unlawful act on infringements of environmental goods. The tenth section conducts the concept and types of environmental damage, as well as the ways of its restoration. The eleventh section sets out the foundation of protection against environmental offences in special laws of the Greek legal order, while the twelfth section explores protection against environmental offences on the basis of the rules of primary and secondary EU law. The thirteenth section examines the protection of the environment in accordance with the provisions of case-related international treaties that have been ratified in the Greek legal order. Finally, the fourteenth section examines procedural issues arising in the context of legal protection, such as material and local jurisdiction of the competent Court of Justice, as well as the incidental review of the legality of administrative acts in the context of private environmental law disputes, while the fifteenth section refers to the conclusions of this paper."]},{"key":"dc:title","label":"Title","values":["Αστική ευθύνη για περιβαλλοντική ζημία"]}]}],"canonical_facts":{"dc:creator":["Τσιόγκα Ελένη-Κωνσταντίνα","Tsiogka Eleni-Konstantina"],"dc:date":["2025"],"dc:description":["Αντικείμενο της παρούσας διπλωματικής εργασίας αποτελεί η διερεύνηση των προϋποθέσεων θεμελίωσης αστικής ευθύνης στο πλαίσιο της ανάλυσης των νομίμων βάσεων του ιδιωτικού δικαίου/ελληνικού αστικού δικαίου, επί των οποίων μπορεί να εδραστεί. Στην πρώτη ενότητα επιχειρείται η εννοιολογική προσέγγιση του περιβάλλοντος και η συνταγματική θεμελίωση του δικαιώματος στο περιβάλλον. Παράλληλα παρατίθεται η δομή των ζητημάτων που διερευνώνται στο κύριο μέρος της εργασίας. Στη δεύτερη ενότητα επεξηγείται η θεμελίωση του δικαιώματος στο περιβάλλον στο ενωσιακό και στο διεθνές δίκαιο και ειδικότερα, ότι το πρωτογενές ενωσιακό δίκαιο καθιερώνει την προστασία του περιβάλλοντος ως κύρια επιδίωξη της Ένωσης και των Κρατών Μελών (ΚΜ) στο πλαίσιο της προαγωγής της οικονομικής και κοινωνικής προόδου των λαών τους. Κατόπιν προσεγγίζονται οι γενικές αρχές της απαίτησης υψηλού επιπέδου προστασίας του περιβάλλοντος, της πρόληψης, της προφύλαξης, της αειφορίας, της επανόρθωσης των προσβολών του περιβάλλοντος κατά προτεραιότητα στην πηγή και η αρχή «ο ρυπαίνων πληρώνει». Στις εν λόγω αρχές το πρωτογενές ενωσιακό δίκαιο εμφυσά κανονιστικό περιεχόμενο, με αποτέλεσμα να διέπουν το εθνικό δίκαιο δυνάμει της αρχής της υπεροχής του ενωσιακού δικαίου. Εν συνεχεία, αναλύεται το διεθνές πλαίσιο προστασίας του δικαιώματος στο περιβάλλον. Στην τρίτη ενότητα διερευνώνται τα νομικά ερείσματα για την προστασία του δικαιώματος στο περιβάλλον ως ειδικότερης έκφανσης του δικαιώματος περιφρούρησης της προσωπικότητας του ατόμου κατά το άρθρο 57 του Ελληνικού Αστικού Κώδικα. Πιο συγκεκριμένα, εξετάζονται οι προϋποθέσεις γένεσης αστικής ευθύνης εξαιτίας της παρακώλυσης της χρήσης κοινών σε όλους και κοινόχρηστων πραγμάτων ως προστατευόμενης έκφανσης της προσωπικότητας, της υπονόμευσης της υγείας εξαιτίας περιβαλλοντικών προσβολών σε συνάρτηση με τα ένδικα βοηθήματα των οποίων η άσκηση αποσκοπεί στην άρση των εν λόγω προσβολών. Η τέταρτη ενότητα πραγματεύεται την προστασία του ζωτικού περιβαλλοντικού χώρου σε συνδυασμό με τις διατάξεις του γειτονικού δικαίου (ΑΚ 1003 – 1005), οι οποίες καθορίζουν τις προϋποθέσεις ανοχής οχλήσεων και εκπομπών των γειτονικών ακινήτων, και αναλύονται τα κριτήρια διάγνωσης της υπερκέρασης των ορίων ανοχής και οι αξιώσεις που ο ζημιωθείς μπορεί να επικαλεστεί για την αποσόβηση της ζημίας που υπέστη εξαιτίας της βλαπτικής επενέργειας επί του ακινήτου του ως απόρροια της παραβίασης των εν λόγω διατάξεων. Στο πέμπτο μέρος προσδιορίζονται οι προϋποθέσεις θεμελίωσης αδικοπρακτικής ευθύνης εξαιτίας παράνομης και ζημιογόνου περιβαλλοντικής προσβολής και συγκεκριμένα η παρανομία, η υπαιτιότητα, ο αιτιώδης σύνδεσμος μεταξύ της ζημιογόνου συμπεριφοράς και της επελθούσας ζημίας, η έννοια της αμέλειας ως μορφής υπαιτιότητας αλλά και ως παραβίαση υποχρέωσης που αξιώνεται από κάθε κοινωνό του δικαίου να επιδεικνύει την επιμελή συμπεριφορά και πρόνοια που επιδεικνύει ο μέσος συνετός άνθρωπος του οικείου κύκλου συναλλαγών. Στην έκτη ενότητα μελετώνται οι προϋποθέσεις του άρθρου 281 ΑΚ περί κατάχρησης δικαιώματος. Επιπρόσθετα, στην έβδομη ενότητα ερευνάται η θεμελίωση αστικής ευθύνης των κρατικών οργάνων εξαιτίας παράνομης πράξης ή παράλειψης που εμφιλοχώρησε κατά την ανατεθειμένη σε αυτά δημόσια εξουσία τους. Εν συνεχεία, στην όγδοη ενότητα αναλύονται οι διατάξεις των άρθρων 730 επ. ΑΚ για τη διοίκηση αλλοτρίων ως μέσο ενίσχυσης της προληπτικής λειτουργίας του ιδιωτικού δικαίου περιβάλλοντος. Στην ένατη ενότητα μελετάται η παραβίαση των διατάξεων ειδικών αστικών νόμων ως παράνομη πράξη επί προσβολών των περιβαλλοντικών αγαθών. Η δέκατη ενότητα διεξέρχεται την έννοια και τα είδη της περιβαλλοντικής ζημίας, καθώς και τους τρόπους αποκατάστασης αυτής. Στην ενδέκατη ενότητα παρατίθεται η θεμελίωση της προστασίας έναντι των περιβαλλοντικών προσβολών σε ειδικούς νόμους της ελληνικής έννομης τάξης, ενώ στη δωδέκατη διερευνάται η προστασία έναντι των περιβαλλοντικών προσβολών με έρεισμα τους κανόνες του πρωτογενούς και παραγώγου ενωσιακού δικαίου. Στη δέκατη τρίτη ενότητα μελετάται η προστασία του περιβάλλοντος σύμφωνα με τις διατάξεις περιπτωσιολογικά αναφερόμενων διεθνών συνθηκών που έχουν κυρωθεί στην ελληνική έννομη τάξη. Περαιτέρω, στην δέκατη τέταρτη ενότητα μελετώνται δικονομικά ζητήματα που ανακύπτουν στο πλαίσιο της ένδικης προστασίας, όπως η δικαιοδοσία, η υλική και τοπική αρμοδιότητα του Δικαστηρίου, καθώς και ο παρεμπίπτων έλεγχος της νομιμότητας διοικητικών πράξεων στο πλαίσιο ιδιωτικών διαφορών περιβαλλοντικού δικαίου. Τέλος, στη δέκατη πέμπτη ενότητα εξάγονται τα πορίσματα της έρευνας.","The present thesis delves into the legal prerequisites for the establishment of civil liability in the context of the doctrinal analysis of the legal bases of Greek civil law, on which it can be founded. The first section attempts a conceptual approach to environmental degradation and the environment as well as the constitutional foundation of the right to the environment and sets out the structure of the issues explored in the main part of the thesis. The second section explains the foundation of the right to the environment in EU and international law* in particular the primary EU law establishes the protection of the environment as the main objective of the Union and the Member States (MS) in the context of promoting the economic and social progress of their peoples, and approaches the general principles of the requirement of a high level of environmental protection, prevention, precaution, sustainability, priority remediation of environmental damage and the protection of the environment in the context of the promotion of the economic and social progress of their peoples. These principles are infused with normative content in primary Union law and thus govern national law by virtue of the principle of the primacy of Union law. The international framework for the protection of the right to the environment is then approached. The third section explores the legal basis for the protection of the right to the environment as a more specific manifestation stemming from the right to protection of the personality of the individual under Article 57 of the Greek Civil Code. More specifically, the conditions for the accrual/establishment of civil liability due to the obstruction of the use of things common to all and shared by all under 57, 966, 967 GCC as a protected expression of personality and, on the other hand, the undermining of health as a result of environmental infringements, are examined in connection with the legal remedies whose exercise by the person inflicted is intended to remove the infringement. Therefore, in the civil law context the environment is protected through the right to personality which inter alia includes the unhindered enjoyment of environmental goods. The fourth section conducts the protection of the vital environmental space in connection with the provisions of the neighboring law (GCC 1003 – 1005), which define the requirements for tolerance of nuisances and emissions of neighboring properties, and analyzes the criteria for diagnosing the exceeding of the tolerance limits and the claims that the injured party can invoke to remedy the damage suffered due to the harmful effect on his property as a result of the violation of these provisions. The fifth part specifies the legal prerequisites for the establishment of tort liability due to illegal environmental damage by virtue of GCC 914, and, in particular, the illegality, the culpability, the causal relationship between the damaging behaviour and the resulting damage, the concept of negligence as a form of fault, namely as the infringement of the obligation generally required of every member of society to exercise the care and demonstrate the diligent behaviour that the average prudent person in the relevant circle of his competence demonstrates. The sixth section examines the requirements of article 281 of the GCC on abuse of right. In addition, the seventh section examines the establishment of civil liability of state institutions due to an unlawful act or omission that occurred during the exercise of the public authority entrusted to them. The eighth section then analyses the provisions of Articles 730 et seq. GCC on the administration of aliens as a means of strengthening the preventive function of the private environmental law The ninth section studies the violation of the provisions of special civil laws as an unlawful act on infringements of environmental goods. The tenth section conducts the concept and types of environmental damage, as well as the ways of its restoration. The eleventh section sets out the foundation of protection against environmental offences in special laws of the Greek legal order, while the twelfth section explores protection against environmental offences on the basis of the rules of primary and secondary EU law. The thirteenth section examines the protection of the environment in accordance with the provisions of case-related international treaties that have been ratified in the Greek legal order. Finally, the fourteenth section examines procedural issues arising in the context of legal protection, such as material and local jurisdiction of the competent Court of Justice, as well as the incidental review of the legality of administrative acts in the context of private environmental law disputes, while the fifteenth section refers to the conclusions of this paper."],"dc:identifier":["uoadl:3462574","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/3462574"],"dc:language":["Ελληνικά","Greek"],"dc:subject":["Δίκαιο – Νομοθεσία","Law and Legislation"],"dc:title":["Αστική ευθύνη για περιβαλλοντική ζημία"],"dc:type":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]},"updated_at":"2026-11-19T06:31:50Z"}