{"id":{"repo_id":"athens","oai_identifier":"oai:lib.uoa.gr:uoadl:3476012"},"canonical_url":"https://search.ndltd.org/etd/athens/oai:lib.uoa.gr:uoadl:3476012","repository":{"repo_id":"athens","name":"National and Kapodistrian University of Athens","base_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh"},"display":{"title":"ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΗ ΕΞΗΓΗΣΗ","abstract":"Πολλοί φιλόσοφοι έχουν εξετάσει την επιστημονική εξήγηση τουλάχιστον από την εποχή του Πλάτωνα. Στις σύγχρονες συζητήσεις του κλάδου της φιλοσοφίας των μαθηματικών διερευνάται η έννοια της μαθηματικής εξήγησης στα μαθηματικά και τις φυσικές επιστήμες. Η φιλοσοφική ανάλυση της μαθηματικής εξήγησης αφορά επομένως δύο διαφορετικούς, αν και συνδεδεμένους, τομείς έρευνας. Ο πρώτος τομέας ασχολείται με τον επεξηγηματικό ρόλο που μπορούν να διαδραματίσουν ενδεχομένως τα μαθηματικά στις φυσικές επιστήμες. Ο δεύτερος τομέας εξετάζει το ζήτημα του κατά πόσον η μαθηματική εξήγηση λαμβάνει χώρα μέσα στα ίδια τα μαθηματικά. Η παρούσα εργασία παρουσιάζει τις συνεισφορές και στους δύο τομείς, διατυπώνει τη σύνδεσή τους και επισημαίνει τα φιλοσοφικά οφέλη που αναμένονται από την εμβάθυνση της κατανόησης του θέματος. Αναπόφευκτα γίνεται αναφορά έτσι και στην ισχύ του επιχειρήματος του Αναπόδραστου (indispensability arguement). Εν συντομία, το επιχείρημα αυτό υποστηρίζει ότι οι μαθηματικές θεωρίες είναι απαραίτητα συστατικά των καλύτερων επιστημονικών θεωριών και η αναφορά σε μαθηματικά αντικείμενα καθώς και η επίκληση μαθηματικών αρχών είναι αναγκαία για την άσκηση της επιστήμης. Δεχόμαστε ότι η καλύτερη απόδειξη είναι αυτή που βοηθά στην κατανόηση του νοήματος του θεωρήματος που αποδεικνύεται, να βεβαιωθεί δηλαδή όχι μόνο ότι κάτι είναι αληθές, αλλά και γιατί είναι αληθές. Φυσικά μια τέτοια απόδειξη είναι επίσης πιο πειστική και πιο πιθανό να οδηγήσει σε περαιτέρω ανακαλύψεις. Οι μαθηματικοί ωστόσο, αναμένουν σαφώς περισσότερο μια απόδειξη παρά μια αιτιολόγηση. Έτσι, φαίνεται να υπάρχουν ορισμένες σαφείς περιπτώσεις αποδείξεων που δεν έχουν κανένα απολύτως επεξηγηματικό περιεχόμενο, τα οποία όμως γίνονται αποδεκτά από τη μαθηματική κοινότητα. Από την άλλη πλευρά, κάθε επιστημονικό γεγονός για τον κόσμο αναμένεται να ενταχθεί σε κάποιο επεξηγηματικό πλαίσιο. Οι θεωρίες περιλαμβάνουν επιστημονικές εξηγήσεις, οι οποίες με τη σειρά τους περιλαμβάνουν τα φαινόμενα της επιστήμης και κάποια οργανωτική αρχή. Γεννάται εύλογα λοιπόν το ερώτημα περί συμβολής των μαθηματικών στην εξήγηση φυσικών φαινομένων. Παρατίθενται επιχειρήματα για την κατανόηση της αλληλεπίδρασης μεταξύ μαθηματικών και άλλων επιστημών αναφορικά με την μαθηματική εξήγηση.","abstract_html":"Πολλοί φιλόσοφοι έχουν εξετάσει την επιστημονική εξήγηση τουλάχιστον από την εποχή του Πλάτωνα. Στις σύγχρονες συζητήσεις του κλάδου της φιλοσοφίας των μαθηματικών διερευνάται η έννοια της μαθηματικής εξήγησης στα μαθηματικά και τις φυσικές επιστήμες. Η φιλοσοφική ανάλυση της μαθηματικής εξήγησης αφορά επομένως δύο διαφορετικούς, αν και συνδεδεμένους, τομείς έρευνας. Ο πρώτος τομέας ασχολείται με τον επεξηγηματικό ρόλο που μπορούν να διαδραματίσουν ενδεχομένως τα μαθηματικά στις φυσικές επιστήμες. Ο δεύτερος τομέας εξετάζει το ζήτημα του κατά πόσον η μαθηματική εξήγηση λαμβάνει χώρα μέσα στα ίδια τα μαθηματικά. Η παρούσα εργασία παρουσιάζει τις συνεισφορές και στους δύο τομείς, διατυπώνει τη σύνδεσή τους και επισημαίνει τα φιλοσοφικά οφέλη που αναμένονται από την εμβάθυνση της κατανόησης του θέματος. Αναπόφευκτα γίνεται αναφορά έτσι και στην ισχύ του επιχειρήματος του Αναπόδραστου (indispensability arguement). Εν συντομία, το επιχείρημα αυτό υποστηρίζει ότι οι μαθηματικές θεωρίες είναι απαραίτητα συστατικά των καλύτερων επιστημονικών θεωριών και η αναφορά σε μαθηματικά αντικείμενα καθώς και η επίκληση μαθηματικών αρχών είναι αναγκαία για την άσκηση της επιστήμης. Δεχόμαστε ότι η καλύτερη απόδειξη είναι αυτή που βοηθά στην κατανόηση του νοήματος του θεωρήματος που αποδεικνύεται, να βεβαιωθεί δηλαδή όχι μόνο ότι κάτι είναι αληθές, αλλά και γιατί είναι αληθές. Φυσικά μια τέτοια απόδειξη είναι επίσης πιο πειστική και πιο πιθανό να οδηγήσει σε περαιτέρω ανακαλύψεις. Οι μαθηματικοί ωστόσο, αναμένουν σαφώς περισσότερο μια απόδειξη παρά μια αιτιολόγηση. Έτσι, φαίνεται να υπάρχουν ορισμένες σαφείς περιπτώσεις αποδείξεων που δεν έχουν κανένα απολύτως επεξηγηματικό περιεχόμενο, τα οποία όμως γίνονται αποδεκτά από τη μαθηματική κοινότητα. Από την άλλη πλευρά, κάθε επιστημονικό γεγονός για τον κόσμο αναμένεται να ενταχθεί σε κάποιο επεξηγηματικό πλαίσιο. Οι θεωρίες περιλαμβάνουν επιστημονικές εξηγήσεις, οι οποίες με τη σειρά τους περιλαμβάνουν τα φαινόμενα της επιστήμης και κάποια οργανωτική αρχή. Γεννάται εύλογα λοιπόν το ερώτημα περί συμβολής των μαθηματικών στην εξήγηση φυσικών φαινομένων. Παρατίθενται επιχειρήματα για την κατανόηση της αλληλεπίδρασης μεταξύ μαθηματικών και άλλων επιστημών αναφορικά με την μαθηματική εξήγηση.","abstract_has_math":false,"creators":["Μονογυιού Αιμιλία-Ναταλή","Monogyiou Aimilia-Natali"],"institution":null,"degree_name":null,"degree_level":null,"degree_discipline":null,"degree_department":null,"school":null,"contributors":[],"advisors":[],"committee_chairs":[],"committee_members":[],"year":2025,"date_issued":"2025","date_published":"2025","updated_at":"2026-11-19T06:32:09Z","subjects":["Θετικές Επιστήμες","Science"],"languages":["Ελληνικά","Greek"],"rights":[],"rights_urls":[],"identifier_entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:3476012"],"render_values":[{"text":"uoadl:3476012","href":null,"code":true}]}],"person_identifier_entries":[]},"links":{"outbound_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/3476012","outbound_label":"Repository record","outbound_source":"dc:identifier","record_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/3476012","record_label":"Repository record","record_kind":"record","record_source":"dc:identifier","download_url":null,"download_label":null,"download_source":null,"access_status":null,"embargo_until":null,"access_note":null},"source_record":{"url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh?verb=GetRecord&metadataPrefix=oai_dc&identifier=oai%3Alib.uoa.gr%3Auoadl%3A3476012","prefix":"oai_dc"},"metadata_groups":[{"id":"people","label":"People","entries":[{"key":"dc:creator","label":"Author","values":["Μονογυιού Αιμιλία-Ναταλή","Monogyiou Aimilia-Natali"]}]},{"id":"academic_context","label":"Academic Context","entries":[{"key":"dc:date","label":"Dc Date","values":["2025"]},{"key":"dc:type","label":"Dc Type","values":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]}]},{"id":"subjects_keywords","label":"Subjects and Keywords","entries":[{"key":"dc:subject","label":"Dc Subject","values":["Θετικές Επιστήμες","Science"]}]},{"id":"language_rights","label":"Language and Rights","entries":[{"key":"dc:language","label":"Dc Language","values":["Ελληνικά","Greek"]}]},{"id":"identifiers","label":"Identifiers","entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:3476012","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/3476012"]}]},{"id":"additional","label":"Additional Metadata","entries":[{"key":"dc:description","label":"Description","values":["Πολλοί φιλόσοφοι έχουν εξετάσει την επιστημονική εξήγηση τουλάχιστον από την εποχή του Πλάτωνα. Στις σύγχρονες συζητήσεις του κλάδου της φιλοσοφίας των μαθηματικών διερευνάται η έννοια της μαθηματικής εξήγησης στα μαθηματικά και τις φυσικές επιστήμες. Η φιλοσοφική ανάλυση της μαθηματικής εξήγησης αφορά επομένως δύο διαφορετικούς, αν και συνδεδεμένους, τομείς έρευνας. Ο πρώτος τομέας ασχολείται με τον επεξηγηματικό ρόλο που μπορούν να διαδραματίσουν ενδεχομένως τα μαθηματικά στις φυσικές επιστήμες. Ο δεύτερος τομέας εξετάζει το ζήτημα του κατά πόσον η μαθηματική εξήγηση λαμβάνει χώρα μέσα στα ίδια τα μαθηματικά. Η παρούσα εργασία παρουσιάζει τις συνεισφορές και στους δύο τομείς, διατυπώνει τη σύνδεσή τους και επισημαίνει τα φιλοσοφικά οφέλη που αναμένονται από την εμβάθυνση της κατανόησης του θέματος. Αναπόφευκτα γίνεται αναφορά έτσι και στην ισχύ του επιχειρήματος του Αναπόδραστου (indispensability arguement). Εν συντομία, το επιχείρημα αυτό υποστηρίζει ότι οι μαθηματικές θεωρίες είναι απαραίτητα συστατικά των καλύτερων επιστημονικών θεωριών και η αναφορά σε μαθηματικά αντικείμενα καθώς και η επίκληση μαθηματικών αρχών είναι αναγκαία για την άσκηση της επιστήμης. Δεχόμαστε ότι η καλύτερη απόδειξη είναι αυτή που βοηθά στην κατανόηση του νοήματος του θεωρήματος που αποδεικνύεται, να βεβαιωθεί δηλαδή όχι μόνο ότι κάτι είναι αληθές, αλλά και γιατί είναι αληθές. Φυσικά μια τέτοια απόδειξη είναι επίσης πιο πειστική και πιο πιθανό να οδηγήσει σε περαιτέρω ανακαλύψεις. Οι μαθηματικοί ωστόσο, αναμένουν σαφώς περισσότερο μια απόδειξη παρά μια αιτιολόγηση. Έτσι, φαίνεται να υπάρχουν ορισμένες σαφείς περιπτώσεις αποδείξεων που δεν έχουν κανένα απολύτως επεξηγηματικό περιεχόμενο, τα οποία όμως γίνονται αποδεκτά από τη μαθηματική κοινότητα. Από την άλλη πλευρά, κάθε επιστημονικό γεγονός για τον κόσμο αναμένεται να ενταχθεί σε κάποιο επεξηγηματικό πλαίσιο. Οι θεωρίες περιλαμβάνουν επιστημονικές εξηγήσεις, οι οποίες με τη σειρά τους περιλαμβάνουν τα φαινόμενα της επιστήμης και κάποια οργανωτική αρχή. Γεννάται εύλογα λοιπόν το ερώτημα περί συμβολής των μαθηματικών στην εξήγηση φυσικών φαινομένων. Παρατίθενται επιχειρήματα για την κατανόηση της αλληλεπίδρασης μεταξύ μαθηματικών και άλλων επιστημών αναφορικά με την μαθηματική εξήγηση.","Many philosophers have considered scientific explanation since at least the time of Plato. Contemporary discussions in the discipline of philosophy of mathematics explore the concept of mathematical explanation in mathematics and the natural sciences. The philosophical analysis of mathematical explanation thus involves two different, though related, areas of inquiry. The first area deals with the explanatory role that mathematics can potentially play in the natural sciences. The second area addresses the question of whether mathematical explanation takes place within mathematics itself. This paper presents the contributions in both areas, articulates their connection, and points out the philosophical benefits expected from deepening our understanding of the subject. Inevitably, reference is thus made to the validity of the indispensability argument. In short, this argument holds that mathematical theories are indispensable components of the best scientific theories and that reference to mathematical objects and the invocation of mathematical principles are necessary for the practice of science. We accept that the best proof is one that helps to understand the meaning of the theorem being proved, i.e. to ascertain not only that something is true, but also why it is true. Of course such a proof is also more convincing and more likely to lead to further discoveries. Mathematicians, however, clearly expect a proof rather than a justification. Thus, there seem to be some clear cases of proofs that have no explanatory content whatsoever, but which are accepted by the mathematical community. On the other hand, every scientific fact about the world is expected to fit into some explanatory framework. Theories include scientific explanations, which in turn include the phenomena of science and some organizing principle. The question then reasonably arises as to the contribution of mathematics to the explanation of natural phenomena. Arguments are presented for understanding the interaction between mathematics and other sciences with regard to mathematical explanation."]},{"key":"dc:title","label":"Title","values":["ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΗ ΕΞΗΓΗΣΗ"]}]}],"canonical_facts":{"dc:creator":["Μονογυιού Αιμιλία-Ναταλή","Monogyiou Aimilia-Natali"],"dc:date":["2025"],"dc:description":["Πολλοί φιλόσοφοι έχουν εξετάσει την επιστημονική εξήγηση τουλάχιστον από την εποχή του Πλάτωνα. Στις σύγχρονες συζητήσεις του κλάδου της φιλοσοφίας των μαθηματικών διερευνάται η έννοια της μαθηματικής εξήγησης στα μαθηματικά και τις φυσικές επιστήμες. Η φιλοσοφική ανάλυση της μαθηματικής εξήγησης αφορά επομένως δύο διαφορετικούς, αν και συνδεδεμένους, τομείς έρευνας. Ο πρώτος τομέας ασχολείται με τον επεξηγηματικό ρόλο που μπορούν να διαδραματίσουν ενδεχομένως τα μαθηματικά στις φυσικές επιστήμες. Ο δεύτερος τομέας εξετάζει το ζήτημα του κατά πόσον η μαθηματική εξήγηση λαμβάνει χώρα μέσα στα ίδια τα μαθηματικά. Η παρούσα εργασία παρουσιάζει τις συνεισφορές και στους δύο τομείς, διατυπώνει τη σύνδεσή τους και επισημαίνει τα φιλοσοφικά οφέλη που αναμένονται από την εμβάθυνση της κατανόησης του θέματος. Αναπόφευκτα γίνεται αναφορά έτσι και στην ισχύ του επιχειρήματος του Αναπόδραστου (indispensability arguement). Εν συντομία, το επιχείρημα αυτό υποστηρίζει ότι οι μαθηματικές θεωρίες είναι απαραίτητα συστατικά των καλύτερων επιστημονικών θεωριών και η αναφορά σε μαθηματικά αντικείμενα καθώς και η επίκληση μαθηματικών αρχών είναι αναγκαία για την άσκηση της επιστήμης. Δεχόμαστε ότι η καλύτερη απόδειξη είναι αυτή που βοηθά στην κατανόηση του νοήματος του θεωρήματος που αποδεικνύεται, να βεβαιωθεί δηλαδή όχι μόνο ότι κάτι είναι αληθές, αλλά και γιατί είναι αληθές. Φυσικά μια τέτοια απόδειξη είναι επίσης πιο πειστική και πιο πιθανό να οδηγήσει σε περαιτέρω ανακαλύψεις. Οι μαθηματικοί ωστόσο, αναμένουν σαφώς περισσότερο μια απόδειξη παρά μια αιτιολόγηση. Έτσι, φαίνεται να υπάρχουν ορισμένες σαφείς περιπτώσεις αποδείξεων που δεν έχουν κανένα απολύτως επεξηγηματικό περιεχόμενο, τα οποία όμως γίνονται αποδεκτά από τη μαθηματική κοινότητα. Από την άλλη πλευρά, κάθε επιστημονικό γεγονός για τον κόσμο αναμένεται να ενταχθεί σε κάποιο επεξηγηματικό πλαίσιο. Οι θεωρίες περιλαμβάνουν επιστημονικές εξηγήσεις, οι οποίες με τη σειρά τους περιλαμβάνουν τα φαινόμενα της επιστήμης και κάποια οργανωτική αρχή. Γεννάται εύλογα λοιπόν το ερώτημα περί συμβολής των μαθηματικών στην εξήγηση φυσικών φαινομένων. Παρατίθενται επιχειρήματα για την κατανόηση της αλληλεπίδρασης μεταξύ μαθηματικών και άλλων επιστημών αναφορικά με την μαθηματική εξήγηση.","Many philosophers have considered scientific explanation since at least the time of Plato. Contemporary discussions in the discipline of philosophy of mathematics explore the concept of mathematical explanation in mathematics and the natural sciences. The philosophical analysis of mathematical explanation thus involves two different, though related, areas of inquiry. The first area deals with the explanatory role that mathematics can potentially play in the natural sciences. The second area addresses the question of whether mathematical explanation takes place within mathematics itself. This paper presents the contributions in both areas, articulates their connection, and points out the philosophical benefits expected from deepening our understanding of the subject. Inevitably, reference is thus made to the validity of the indispensability argument. In short, this argument holds that mathematical theories are indispensable components of the best scientific theories and that reference to mathematical objects and the invocation of mathematical principles are necessary for the practice of science. We accept that the best proof is one that helps to understand the meaning of the theorem being proved, i.e. to ascertain not only that something is true, but also why it is true. Of course such a proof is also more convincing and more likely to lead to further discoveries. Mathematicians, however, clearly expect a proof rather than a justification. Thus, there seem to be some clear cases of proofs that have no explanatory content whatsoever, but which are accepted by the mathematical community. On the other hand, every scientific fact about the world is expected to fit into some explanatory framework. Theories include scientific explanations, which in turn include the phenomena of science and some organizing principle. The question then reasonably arises as to the contribution of mathematics to the explanation of natural phenomena. Arguments are presented for understanding the interaction between mathematics and other sciences with regard to mathematical explanation."],"dc:identifier":["uoadl:3476012","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/3476012"],"dc:language":["Ελληνικά","Greek"],"dc:subject":["Θετικές Επιστήμες","Science"],"dc:title":["ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΗ ΕΞΗΓΗΣΗ"],"dc:type":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]},"updated_at":"2026-11-19T06:32:09Z"}