{"id":{"repo_id":"athens","oai_identifier":"oai:lib.uoa.gr:uoadl:3479437"},"canonical_url":"https://search.ndltd.org/etd/athens/oai:lib.uoa.gr:uoadl:3479437","repository":{"repo_id":"athens","name":"National and Kapodistrian University of Athens","base_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh"},"display":{"title":"Μελέτη επιμεταγραφώματος (m6A RNA τροποποιήσεων) στον καρκίνο της ουροδόχου κύστεως","abstract":"Ο καρκίνος της ουροδόχου κύστεως αποτελεί τη 2η συχνότερη μορφή καρκίνου του ανδρικού ουροποιητικού συστήματος μετά τον καρκίνο του προστάτη. Από το 2022 βρίσκεται στην 9η θέση παγκοσμίως, ενώ στις Ηνωμένες Πολιτείες είναι ο τέταρτος πιο συχνός καρκίνος στον ανδρικό πληθυσμό. Σύμφωνα με τα νεότερα δεδομένα, 614.298 άτομα διαγνώστηκαν με καρκίνο της ουροδόχου κύστεως το 2022 σε όλον τον κόσμο, σημειώνοντας αύξηση 7,1% σε σχέση με τα δεδομένα που αναφέρθηκαν το 2020. Υπολογίζεται ότι το 2024 στις ΗΠΑ αναμένεται να διαγνωστούν με καρκίνο της ουροδόχου κύστεως 83.190 άτομα. Τόσο η συχνότητα διάγνωσης όσο και η θνησιμότητα των ασθενών αυξάνουν σε άτομα μεγαλύτερης ηλικίας. Ακόμη, η αναλογία εμφάνισης της νόσου μεταξύ ανδρών και γυναικών είναι περίπου 3:1, ωστόσο οι γυναίκες χαρακτηρίζονται με πιο επιθετικό φαινότυπο της νόσου και σημαντικά χειρότερη πρόγνωση και έκβαση 5-ετούς επιβίωσης συγκριτικά με τους άνδρες. Ο καρκίνος της ουροδόχου κύστεως χαρακτηρίζεται από υψηλό βαθμό ετερογένειας τόσο σε κυτταρικό όσο και σε μοριακό επίπεδο, καθώς άτομα με κοινά κλινικοπαθολογικά χαρακτηριστικά διαφέρουν ως προς την πρόγνωση, τη διαστρωμάτωση σε ομάδες κινδύνου και την ανταπόκριση τους στα θεραπευτικά πρωτόκολλα. Η σταδιοποίηση της νόσου περιλαμβάνει το σύνολο των διαγνωστικών τεχνικών με τις οποίες εκτιμώνται τόσο η τοπική επέκταση ενός νεοπλάσματος όσο και η συστηματική διασπορά του. Το κλινικό στάδιο ενός όγκου υπολογίζεται έπειτα από συνδυασμό φυσικής εξέτασης, απεικονιστικού ελέγχου (CT-MRI) και ιστολογικής εξέτασης του όγκου μετά από διουρηθρική αφαίρεση του. Επιπλέον, οι προγνωστικοί δείκτες που χρησιμοποιούνται στην κλινική πράξη βασίζονται κυρίως σε μορφολογικά χαρακτηριστικά των όγκων. Όμως ενώ τα νεοπλάσματα της κύστης έχουν κοινά μορφολογικά χαρακτηριστικά, η βιολογική τους συμπεριφορά είναι συχνά απρόβλεπτη. Το γεγονός αυτό οδήγησε τα τελευταία χρόνια την έρευνα σε μοριακούς βιοδείκτες για τον ακριβέστερο καθορισμό της κλινικής πορείας και την εξατομικευμένη πρόγνωση των ασθενών. Οι χημικές τροποποιήσεις των ριβονουκλεοτιδίων φαίνεται να συμμετέχουν ενεργά σε πολλαπλές πτυχές του μεταβολισμού των μορίων RNA (επεξεργασία του RNA, έναρξη της μετάφρασης και αποικοδόμηση). Επιπλέον, οι χημικές αυτές τροποποιήσεις (π.χ. μεθυλίωση, ψευδοουριδίνη) σε επίπεδο RNA ρυθμίζουν τη γονιδιακή έκφραση σε μετα-μεταγραφικό επίπεδο, δημιουργώντας έτσι έναν αναδυόμενο τομέα στη βιολογία του RNA, γνωστό ως «επιμεταγράφωμα» ή «επιγενετική του RNA». Έχουν ανιχνευθεί περισσότερες από 170 χημικές τροποποιήσεις που πραγματοποιούνται σε μετα-μεταγραφικό επίπεδο σε μόρια RNA και χαρακτηριστικό παράδειγμα αυτών των τροποποιήσεων αποτελεί η Ν6-μεθυλοαδενοσίνη (m6A). Η m6A τροποποίηση των μορίων RNA ρυθμίζεται από τρεις μεγάλες κατηγορίες ενζύμων, τις m6A μεθυλοτρανσφεράσες (m6A writers), τις m6A απομεθυλάσες (m6A erasers) και πρωτεΐνες που αναγνωρίζουν τις m6A τροποποιήσεις πάνω στα μόρια RNA (m6A readers). Οι τρεις αυτές κατηγορίες ενζύμων ενορχηστρώνουν το m6A εντύπωμα σε μόρια mRNA και σε μη-κωδικά μόρια RNA και αποκωδικοποιούν αυτές τις τροποποιήσεις, ρυθμίζοντας καταρροϊκά τη «μοίρα» των RNA μορίων και εν τέλει τη γονιδιακή έκφραση. Συγκεκριμένα, η m6A τροποποίηση επηρεάζει κάθε πτυχή του μεταβολισμού του RNA, συμπεριλαμβανομένου του ματίσματος, της εξόδου από τον πυρήνα, της μετάφρασης, της αποικοδόμησης και των αλληλεπιδράσεων RNA-πρωτεΐνης. Την τελευταία δεκαετία η μελέτη και αποκρυπτογράφηση της Ν6-μεθυλοαδενοσίνης βρίσκεται υπό έντονη ερευνητική δραστηριότητα και ενδιαφέρον, καθώς φαίνεται να συντονίζει και να επηρεάζει πλήθος βιολογικών διεργασιών, ενώ η απορρύθμισή έχει συνδεθεί με την παθογένεση ποικίλων ασθενειών, συμπεριλαμβανομένων των ανθρώπινων νεοπλασιών. Συγκεκριμένα στην καρκινική εξαλλαγή και εξέλιξη των κακοηθειών η m6A τροποποίηση ρυθμίζει μετα-μεταγραφικά την έκφραση ογκογονιδίων (επαγωγή σταθερότητας των mRNAs και μετάφρασης αυτών) ή ογκοκατασταλτικών (επαγωγή αποικοδόμησης των mRNAs και αναστολή της μετάφρασης αυτών) γονιδίων. Παράλληλα, τα ίδια τα ένζυμα (writers, erasers, readers) που συμμετέχουν στην m6A τροποποίηση μπορούν να μεταβάλλουν το ποσοστό μεθυλίωσης διαφόρων μεταγράφων σε καρκινικά κύτταρα, παρουσιάζοντας κλινική σημασία στην διαχείριση διάφορων κακοηθειών. Στον καρκίνο της ουροδόχου κύστεως δεν έχει αποσαφηνιστεί πλήρως ούτε ο βιολογικός ρόλος της απορρύθμισης των ενζύμων του m6A επιμεταγραφώματος, ούτε και η πιθανή κλινική τους αξία ως νέοι βιοδείκτες πρόγνωσης σύμφωνα με τις επιταγές τις ιατρικής ακριβείας. Σκοπός της παρούσας διπλωματικής εργασίας είναι η μελέτη του επιμεταγραφώματος και συγκεκριμένα της m6A τροποποίησης σε ασθενείς με καρκίνο της ουροδόχου κύστεως. Για τον σκοπό αυτό αξιοποιήθηκαν συνολικά 231 ιστοτεμάχια όγκων από ασθενείς με καρκίνο ουροδόχου κύστεως. Η ποσοτικοποίηση των επιπέδων έκφρασης των γονιδίων-στόχων έγινε μέσω μεθοδολογιών αντίστροφης μεταγραφής (Reverse Transcription-RT) και ποσοτικής PCR πραγματικού χρόνου (Real-Time qPCR). Στην Real-Time qPCR με χρήση της φθορίζουσας ουσίας SYBR Green και της μεθόδου σχετικής ποσοτικοποίησης 2-ΔΔCT προσδιορίστηκαν τα επίπεδα έκφρασης των γονιδίων METTL3, FTO και ALKBH5 στα δείγματα των ασθενών. Τέλος πραγματοποιήθηκε κλινική αξιολόγηση των επίπεδων έκφρασης των γονιδίων METTL3, FTO και ALKBH5 σε σχέση με καθιερωμένα χαρακτηριστικά της νόσου μέσω βιοστατιστικής ανάλυσης. Αρχικά, η βιοπληροφορική ανάλυση με τη δημόσια διαθέσιμη βάση δεδομένων XENA Browser και την αξιοποίηση της ομάδα ασθενών TCGA-BLCA ανέδειξε τη διαφορική έκφραση των METTL3, FTO και ALKBH5 γονιδίων μεταξύ των όγκων της ουροδόχου κύστεως και του φυσιολογικού παρακείμενου ουροθηλίου. Στη συνέχεια, για την ανάλυση έκφρασης των METTL3, FTO και ALKBH5 γονιδίων πραγματοποιήθηκε ανάπτυξη και βελτιστοποίηση RT-qPCR μεθόδου, εξασφαλίζοντας την ενίσχυση μοναδικού προϊόντος. Από τα αποτελέσματα της ανάλυσης έκφρασης σε συνάρτηση με τα κλινικοπαθολογικά χαρακτηριστικά της νόσου, φάνηκε ότι σε ασθενείς με καρκίνο της ουροδόχου κύστεως τα χαμηλά επίπεδα έκφρασης του METTL3 συσχετίζονται με πιο επιθετικό φαινότυπο, δηλαδή με μυοδιηθητικό τύπο καρκίνου και προχωρημένα παθολογοανατομικά στάδια της νόσου. Επιπλέον τα χαμηλά επίπεδα έκφρασης του METTL3 φαίνεται να συνδέονται με δυσμενέστερη επιβίωση ελευθέρας νόσου και ελευθέρας εξέλιξης της ασθένειας στους ασθενείς με μη μυοδιηθητικό καρκίνο της ουροδόχου κύστεως. Επομένως, υποδεικνύεται ότι το METTL3 γονίδιο έχει ισχυρότερη προγνωστική αξία στους ασθενείς με μη μυοδιηθητική νόσο. Για το γονίδιο FTO, δεν προκύπτει κάποιο σαφές συμπέρασμα, ωστόσο φαίνεται ότι αν αυξηθεί ο αριθμός των αναλυόμενων δειγμάτων τα χαμηλά επίπεδα έκφρασης του FTO δύναται να μπορούν να συσχετιστούν με έναν πιο επιθετικό φαινότυπο της νόσου. Τα αποτελέσματα για το γονίδιο ALKBH5 λόγω έλλειψης στατιστικής σημαντικότητας δεν είναι σε θέση να μας οδηγήσουν σε ακριβή συμπεράσματα για το ρόλο που μπορεί να διαδραματίζει το εν λόγω γονίδιο στον καρκίνο της ουροδόχου κύστεως.","abstract_html":"Ο καρκίνος της ουροδόχου κύστεως αποτελεί τη 2η συχνότερη μορφή καρκίνου του ανδρικού ουροποιητικού συστήματος μετά τον καρκίνο του προστάτη. Από το 2022 βρίσκεται στην 9η θέση παγκοσμίως, ενώ στις Ηνωμένες Πολιτείες είναι ο τέταρτος πιο συχνός καρκίνος στον ανδρικό πληθυσμό. Σύμφωνα με τα νεότερα δεδομένα, 614.298 άτομα διαγνώστηκαν με καρκίνο της ουροδόχου κύστεως το 2022 σε όλον τον κόσμο, σημειώνοντας αύξηση 7,1% σε σχέση με τα δεδομένα που αναφέρθηκαν το 2020. Υπολογίζεται ότι το 2024 στις ΗΠΑ αναμένεται να διαγνωστούν με καρκίνο της ουροδόχου κύστεως 83.190 άτομα. Τόσο η συχνότητα διάγνωσης όσο και η θνησιμότητα των ασθενών αυξάνουν σε άτομα μεγαλύτερης ηλικίας. Ακόμη, η αναλογία εμφάνισης της νόσου μεταξύ ανδρών και γυναικών είναι περίπου 3:1, ωστόσο οι γυναίκες χαρακτηρίζονται με πιο επιθετικό φαινότυπο της νόσου και σημαντικά χειρότερη πρόγνωση και έκβαση 5-ετούς επιβίωσης συγκριτικά με τους άνδρες. Ο καρκίνος της ουροδόχου κύστεως χαρακτηρίζεται από υψηλό βαθμό ετερογένειας τόσο σε κυτταρικό όσο και σε μοριακό επίπεδο, καθώς άτομα με κοινά κλινικοπαθολογικά χαρακτηριστικά διαφέρουν ως προς την πρόγνωση, τη διαστρωμάτωση σε ομάδες κινδύνου και την ανταπόκριση τους στα θεραπευτικά πρωτόκολλα. Η σταδιοποίηση της νόσου περιλαμβάνει το σύνολο των διαγνωστικών τεχνικών με τις οποίες εκτιμώνται τόσο η τοπική επέκταση ενός νεοπλάσματος όσο και η συστηματική διασπορά του. Το κλινικό στάδιο ενός όγκου υπολογίζεται έπειτα από συνδυασμό φυσικής εξέτασης, απεικονιστικού ελέγχου (CT-MRI) και ιστολογικής εξέτασης του όγκου μετά από διουρηθρική αφαίρεση του. Επιπλέον, οι προγνωστικοί δείκτες που χρησιμοποιούνται στην κλινική πράξη βασίζονται κυρίως σε μορφολογικά χαρακτηριστικά των όγκων. Όμως ενώ τα νεοπλάσματα της κύστης έχουν κοινά μορφολογικά χαρακτηριστικά, η βιολογική τους συμπεριφορά είναι συχνά απρόβλεπτη. Το γεγονός αυτό οδήγησε τα τελευταία χρόνια την έρευνα σε μοριακούς βιοδείκτες για τον ακριβέστερο καθορισμό της κλινικής πορείας και την εξατομικευμένη πρόγνωση των ασθενών. Οι χημικές τροποποιήσεις των ριβονουκλεοτιδίων φαίνεται να συμμετέχουν ενεργά σε πολλαπλές πτυχές του μεταβολισμού των μορίων RNA (επεξεργασία του RNA, έναρξη της μετάφρασης και αποικοδόμηση). Επιπλέον, οι χημικές αυτές τροποποιήσεις (π.χ. μεθυλίωση, ψευδοουριδίνη) σε επίπεδο RNA ρυθμίζουν τη γονιδιακή έκφραση σε μετα-μεταγραφικό επίπεδο, δημιουργώντας έτσι έναν αναδυόμενο τομέα στη βιολογία του RNA, γνωστό ως «επιμεταγράφωμα» ή «επιγενετική του RNA». Έχουν ανιχνευθεί περισσότερες από 170 χημικές τροποποιήσεις που πραγματοποιούνται σε μετα-μεταγραφικό επίπεδο σε μόρια RNA και χαρακτηριστικό παράδειγμα αυτών των τροποποιήσεων αποτελεί η Ν6-μεθυλοαδενοσίνη (m6A). Η m6A τροποποίηση των μορίων RNA ρυθμίζεται από τρεις μεγάλες κατηγορίες ενζύμων, τις m6A μεθυλοτρανσφεράσες (m6A writers), τις m6A απομεθυλάσες (m6A erasers) και πρωτεΐνες που αναγνωρίζουν τις m6A τροποποιήσεις πάνω στα μόρια RNA (m6A readers). Οι τρεις αυτές κατηγορίες ενζύμων ενορχηστρώνουν το m6A εντύπωμα σε μόρια mRNA και σε μη-κωδικά μόρια RNA και αποκωδικοποιούν αυτές τις τροποποιήσεις, ρυθμίζοντας καταρροϊκά τη «μοίρα» των RNA μορίων και εν τέλει τη γονιδιακή έκφραση. Συγκεκριμένα, η m6A τροποποίηση επηρεάζει κάθε πτυχή του μεταβολισμού του RNA, συμπεριλαμβανομένου του ματίσματος, της εξόδου από τον πυρήνα, της μετάφρασης, της αποικοδόμησης και των αλληλεπιδράσεων RNA-πρωτεΐνης. Την τελευταία δεκαετία η μελέτη και αποκρυπτογράφηση της Ν6-μεθυλοαδενοσίνης βρίσκεται υπό έντονη ερευνητική δραστηριότητα και ενδιαφέρον, καθώς φαίνεται να συντονίζει και να επηρεάζει πλήθος βιολογικών διεργασιών, ενώ η απορρύθμισή έχει συνδεθεί με την παθογένεση ποικίλων ασθενειών, συμπεριλαμβανομένων των ανθρώπινων νεοπλασιών. Συγκεκριμένα στην καρκινική εξαλλαγή και εξέλιξη των κακοηθειών η m6A τροποποίηση ρυθμίζει μετα-μεταγραφικά την έκφραση ογκογονιδίων (επαγωγή σταθερότητας των mRNAs και μετάφρασης αυτών) ή ογκοκατασταλτικών (επαγωγή αποικοδόμησης των mRNAs και αναστολή της μετάφρασης αυτών) γονιδίων. Παράλληλα, τα ίδια τα ένζυμα (writers, erasers, readers) που συμμετέχουν στην m6A τροποποίηση μπορούν να μεταβάλλουν το ποσοστό μεθυλίωσης διαφόρων μεταγράφων σε καρκινικά κύτταρα, παρουσιάζοντας κλινική σημασία στην διαχείριση διάφορων κακοηθειών. Στον καρκίνο της ουροδόχου κύστεως δεν έχει αποσαφηνιστεί πλήρως ούτε ο βιολογικός ρόλος της απορρύθμισης των ενζύμων του m6A επιμεταγραφώματος, ούτε και η πιθανή κλινική τους αξία ως νέοι βιοδείκτες πρόγνωσης σύμφωνα με τις επιταγές τις ιατρικής ακριβείας. Σκοπός της παρούσας διπλωματικής εργασίας είναι η μελέτη του επιμεταγραφώματος και συγκεκριμένα της m6A τροποποίησης σε ασθενείς με καρκίνο της ουροδόχου κύστεως. Για τον σκοπό αυτό αξιοποιήθηκαν συνολικά 231 ιστοτεμάχια όγκων από ασθενείς με καρκίνο ουροδόχου κύστεως. Η ποσοτικοποίηση των επιπέδων έκφρασης των γονιδίων-στόχων έγινε μέσω μεθοδολογιών αντίστροφης μεταγραφής (Reverse Transcription-RT) και ποσοτικής PCR πραγματικού χρόνου (Real-Time qPCR). Στην Real-Time qPCR με χρήση της φθορίζουσας ουσίας SYBR Green και της μεθόδου σχετικής ποσοτικοποίησης 2-ΔΔCT προσδιορίστηκαν τα επίπεδα έκφρασης των γονιδίων METTL3, FTO και ALKBH5 στα δείγματα των ασθενών. Τέλος πραγματοποιήθηκε κλινική αξιολόγηση των επίπεδων έκφρασης των γονιδίων METTL3, FTO και ALKBH5 σε σχέση με καθιερωμένα χαρακτηριστικά της νόσου μέσω βιοστατιστικής ανάλυσης. Αρχικά, η βιοπληροφορική ανάλυση με τη δημόσια διαθέσιμη βάση δεδομένων XENA Browser και την αξιοποίηση της ομάδα ασθενών TCGA-BLCA ανέδειξε τη διαφορική έκφραση των METTL3, FTO και ALKBH5 γονιδίων μεταξύ των όγκων της ουροδόχου κύστεως και του φυσιολογικού παρακείμενου ουροθηλίου. Στη συνέχεια, για την ανάλυση έκφρασης των METTL3, FTO και ALKBH5 γονιδίων πραγματοποιήθηκε ανάπτυξη και βελτιστοποίηση RT-qPCR μεθόδου, εξασφαλίζοντας την ενίσχυση μοναδικού προϊόντος. Από τα αποτελέσματα της ανάλυσης έκφρασης σε συνάρτηση με τα κλινικοπαθολογικά χαρακτηριστικά της νόσου, φάνηκε ότι σε ασθενείς με καρκίνο της ουροδόχου κύστεως τα χαμηλά επίπεδα έκφρασης του METTL3 συσχετίζονται με πιο επιθετικό φαινότυπο, δηλαδή με μυοδιηθητικό τύπο καρκίνου και προχωρημένα παθολογοανατομικά στάδια της νόσου. Επιπλέον τα χαμηλά επίπεδα έκφρασης του METTL3 φαίνεται να συνδέονται με δυσμενέστερη επιβίωση ελευθέρας νόσου και ελευθέρας εξέλιξης της ασθένειας στους ασθενείς με μη μυοδιηθητικό καρκίνο της ουροδόχου κύστεως. Επομένως, υποδεικνύεται ότι το METTL3 γονίδιο έχει ισχυρότερη προγνωστική αξία στους ασθενείς με μη μυοδιηθητική νόσο. Για το γονίδιο FTO, δεν προκύπτει κάποιο σαφές συμπέρασμα, ωστόσο φαίνεται ότι αν αυξηθεί ο αριθμός των αναλυόμενων δειγμάτων τα χαμηλά επίπεδα έκφρασης του FTO δύναται να μπορούν να συσχετιστούν με έναν πιο επιθετικό φαινότυπο της νόσου. Τα αποτελέσματα για το γονίδιο ALKBH5 λόγω έλλειψης στατιστικής σημαντικότητας δεν είναι σε θέση να μας οδηγήσουν σε ακριβή συμπεράσματα για το ρόλο που μπορεί να διαδραματίζει το εν λόγω γονίδιο στον καρκίνο της ουροδόχου κύστεως.","abstract_has_math":false,"creators":["Κορωναίου Στυλιανή","Koronaiou Styliani"],"institution":null,"degree_name":null,"degree_level":null,"degree_discipline":null,"degree_department":null,"school":null,"contributors":[],"advisors":[],"committee_chairs":[],"committee_members":[],"year":2025,"date_issued":"2025","date_published":"2025","updated_at":"2026-11-19T06:32:24Z","subjects":["Θετικές Επιστήμες","Science"],"languages":["Ελληνικά","Greek"],"rights":[],"rights_urls":[],"identifier_entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:3479437"],"render_values":[{"text":"uoadl:3479437","href":null,"code":true}]}],"person_identifier_entries":[]},"links":{"outbound_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/3479437","outbound_label":"Repository record","outbound_source":"dc:identifier","record_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/3479437","record_label":"Repository record","record_kind":"record","record_source":"dc:identifier","download_url":null,"download_label":null,"download_source":null,"access_status":null,"embargo_until":null,"access_note":null},"source_record":{"url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh?verb=GetRecord&metadataPrefix=oai_dc&identifier=oai%3Alib.uoa.gr%3Auoadl%3A3479437","prefix":"oai_dc"},"metadata_groups":[{"id":"people","label":"People","entries":[{"key":"dc:creator","label":"Author","values":["Κορωναίου Στυλιανή","Koronaiou Styliani"]}]},{"id":"academic_context","label":"Academic Context","entries":[{"key":"dc:date","label":"Dc Date","values":["2025"]},{"key":"dc:type","label":"Dc Type","values":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]}]},{"id":"subjects_keywords","label":"Subjects and Keywords","entries":[{"key":"dc:subject","label":"Dc Subject","values":["Θετικές Επιστήμες","Science"]}]},{"id":"language_rights","label":"Language and Rights","entries":[{"key":"dc:language","label":"Dc Language","values":["Ελληνικά","Greek"]}]},{"id":"identifiers","label":"Identifiers","entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:3479437","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/3479437"]}]},{"id":"additional","label":"Additional Metadata","entries":[{"key":"dc:description","label":"Description","values":["Ο καρκίνος της ουροδόχου κύστεως αποτελεί τη 2η συχνότερη μορφή καρκίνου του ανδρικού ουροποιητικού συστήματος μετά τον καρκίνο του προστάτη. Από το 2022 βρίσκεται στην 9η θέση παγκοσμίως, ενώ στις Ηνωμένες Πολιτείες είναι ο τέταρτος πιο συχνός καρκίνος στον ανδρικό πληθυσμό. Σύμφωνα με τα νεότερα δεδομένα, 614.298 άτομα διαγνώστηκαν με καρκίνο της ουροδόχου κύστεως το 2022 σε όλον τον κόσμο, σημειώνοντας αύξηση 7,1% σε σχέση με τα δεδομένα που αναφέρθηκαν το 2020. Υπολογίζεται ότι το 2024 στις ΗΠΑ αναμένεται να διαγνωστούν με καρκίνο της ουροδόχου κύστεως 83.190 άτομα. Τόσο η συχνότητα διάγνωσης όσο και η θνησιμότητα των ασθενών αυξάνουν σε άτομα μεγαλύτερης ηλικίας. Ακόμη, η αναλογία εμφάνισης της νόσου μεταξύ ανδρών και γυναικών είναι περίπου 3:1, ωστόσο οι γυναίκες χαρακτηρίζονται με πιο επιθετικό φαινότυπο της νόσου και σημαντικά χειρότερη πρόγνωση και έκβαση 5-ετούς επιβίωσης συγκριτικά με τους άνδρες. Ο καρκίνος της ουροδόχου κύστεως χαρακτηρίζεται από υψηλό βαθμό ετερογένειας τόσο σε κυτταρικό όσο και σε μοριακό επίπεδο, καθώς άτομα με κοινά κλινικοπαθολογικά χαρακτηριστικά διαφέρουν ως προς την πρόγνωση, τη διαστρωμάτωση σε ομάδες κινδύνου και την ανταπόκριση τους στα θεραπευτικά πρωτόκολλα. Η σταδιοποίηση της νόσου περιλαμβάνει το σύνολο των διαγνωστικών τεχνικών με τις οποίες εκτιμώνται τόσο η τοπική επέκταση ενός νεοπλάσματος όσο και η συστηματική διασπορά του. Το κλινικό στάδιο ενός όγκου υπολογίζεται έπειτα από συνδυασμό φυσικής εξέτασης, απεικονιστικού ελέγχου (CT-MRI) και ιστολογικής εξέτασης του όγκου μετά από διουρηθρική αφαίρεση του. Επιπλέον, οι προγνωστικοί δείκτες που χρησιμοποιούνται στην κλινική πράξη βασίζονται κυρίως σε μορφολογικά χαρακτηριστικά των όγκων. Όμως ενώ τα νεοπλάσματα της κύστης έχουν κοινά μορφολογικά χαρακτηριστικά, η βιολογική τους συμπεριφορά είναι συχνά απρόβλεπτη. Το γεγονός αυτό οδήγησε τα τελευταία χρόνια την έρευνα σε μοριακούς βιοδείκτες για τον ακριβέστερο καθορισμό της κλινικής πορείας και την εξατομικευμένη πρόγνωση των ασθενών. Οι χημικές τροποποιήσεις των ριβονουκλεοτιδίων φαίνεται να συμμετέχουν ενεργά σε πολλαπλές πτυχές του μεταβολισμού των μορίων RNA (επεξεργασία του RNA, έναρξη της μετάφρασης και αποικοδόμηση). Επιπλέον, οι χημικές αυτές τροποποιήσεις (π.χ. μεθυλίωση, ψευδοουριδίνη) σε επίπεδο RNA ρυθμίζουν τη γονιδιακή έκφραση σε μετα-μεταγραφικό επίπεδο, δημιουργώντας έτσι έναν αναδυόμενο τομέα στη βιολογία του RNA, γνωστό ως «επιμεταγράφωμα» ή «επιγενετική του RNA». Έχουν ανιχνευθεί περισσότερες από 170 χημικές τροποποιήσεις που πραγματοποιούνται σε μετα-μεταγραφικό επίπεδο σε μόρια RNA και χαρακτηριστικό παράδειγμα αυτών των τροποποιήσεων αποτελεί η Ν6-μεθυλοαδενοσίνη (m6A). Η m6A τροποποίηση των μορίων RNA ρυθμίζεται από τρεις μεγάλες κατηγορίες ενζύμων, τις m6A μεθυλοτρανσφεράσες (m6A writers), τις m6A απομεθυλάσες (m6A erasers) και πρωτεΐνες που αναγνωρίζουν τις m6A τροποποιήσεις πάνω στα μόρια RNA (m6A readers). Οι τρεις αυτές κατηγορίες ενζύμων ενορχηστρώνουν το m6A εντύπωμα σε μόρια mRNA και σε μη-κωδικά μόρια RNA και αποκωδικοποιούν αυτές τις τροποποιήσεις, ρυθμίζοντας καταρροϊκά τη «μοίρα» των RNA μορίων και εν τέλει τη γονιδιακή έκφραση. Συγκεκριμένα, η m6A τροποποίηση επηρεάζει κάθε πτυχή του μεταβολισμού του RNA, συμπεριλαμβανομένου του ματίσματος, της εξόδου από τον πυρήνα, της μετάφρασης, της αποικοδόμησης και των αλληλεπιδράσεων RNA-πρωτεΐνης. Την τελευταία δεκαετία η μελέτη και αποκρυπτογράφηση της Ν6-μεθυλοαδενοσίνης βρίσκεται υπό έντονη ερευνητική δραστηριότητα και ενδιαφέρον, καθώς φαίνεται να συντονίζει και να επηρεάζει πλήθος βιολογικών διεργασιών, ενώ η απορρύθμισή έχει συνδεθεί με την παθογένεση ποικίλων ασθενειών, συμπεριλαμβανομένων των ανθρώπινων νεοπλασιών. Συγκεκριμένα στην καρκινική εξαλλαγή και εξέλιξη των κακοηθειών η m6A τροποποίηση ρυθμίζει μετα-μεταγραφικά την έκφραση ογκογονιδίων (επαγωγή σταθερότητας των mRNAs και μετάφρασης αυτών) ή ογκοκατασταλτικών (επαγωγή αποικοδόμησης των mRNAs και αναστολή της μετάφρασης αυτών) γονιδίων. Παράλληλα, τα ίδια τα ένζυμα (writers, erasers, readers) που συμμετέχουν στην m6A τροποποίηση μπορούν να μεταβάλλουν το ποσοστό μεθυλίωσης διαφόρων μεταγράφων σε καρκινικά κύτταρα, παρουσιάζοντας κλινική σημασία στην διαχείριση διάφορων κακοηθειών. Στον καρκίνο της ουροδόχου κύστεως δεν έχει αποσαφηνιστεί πλήρως ούτε ο βιολογικός ρόλος της απορρύθμισης των ενζύμων του m6A επιμεταγραφώματος, ούτε και η πιθανή κλινική τους αξία ως νέοι βιοδείκτες πρόγνωσης σύμφωνα με τις επιταγές τις ιατρικής ακριβείας. Σκοπός της παρούσας διπλωματικής εργασίας είναι η μελέτη του επιμεταγραφώματος και συγκεκριμένα της m6A τροποποίησης σε ασθενείς με καρκίνο της ουροδόχου κύστεως. Για τον σκοπό αυτό αξιοποιήθηκαν συνολικά 231 ιστοτεμάχια όγκων από ασθενείς με καρκίνο ουροδόχου κύστεως. Η ποσοτικοποίηση των επιπέδων έκφρασης των γονιδίων-στόχων έγινε μέσω μεθοδολογιών αντίστροφης μεταγραφής (Reverse Transcription-RT) και ποσοτικής PCR πραγματικού χρόνου (Real-Time qPCR). Στην Real-Time qPCR με χρήση της φθορίζουσας ουσίας SYBR Green και της μεθόδου σχετικής ποσοτικοποίησης 2-ΔΔCT προσδιορίστηκαν τα επίπεδα έκφρασης των γονιδίων METTL3, FTO και ALKBH5 στα δείγματα των ασθενών. Τέλος πραγματοποιήθηκε κλινική αξιολόγηση των επίπεδων έκφρασης των γονιδίων METTL3, FTO και ALKBH5 σε σχέση με καθιερωμένα χαρακτηριστικά της νόσου μέσω βιοστατιστικής ανάλυσης. Αρχικά, η βιοπληροφορική ανάλυση με τη δημόσια διαθέσιμη βάση δεδομένων XENA Browser και την αξιοποίηση της ομάδα ασθενών TCGA-BLCA ανέδειξε τη διαφορική έκφραση των METTL3, FTO και ALKBH5 γονιδίων μεταξύ των όγκων της ουροδόχου κύστεως και του φυσιολογικού παρακείμενου ουροθηλίου. Στη συνέχεια, για την ανάλυση έκφρασης των METTL3, FTO και ALKBH5 γονιδίων πραγματοποιήθηκε ανάπτυξη και βελτιστοποίηση RT-qPCR μεθόδου, εξασφαλίζοντας την ενίσχυση μοναδικού προϊόντος. Από τα αποτελέσματα της ανάλυσης έκφρασης σε συνάρτηση με τα κλινικοπαθολογικά χαρακτηριστικά της νόσου, φάνηκε ότι σε ασθενείς με καρκίνο της ουροδόχου κύστεως τα χαμηλά επίπεδα έκφρασης του METTL3 συσχετίζονται με πιο επιθετικό φαινότυπο, δηλαδή με μυοδιηθητικό τύπο καρκίνου και προχωρημένα παθολογοανατομικά στάδια της νόσου. Επιπλέον τα χαμηλά επίπεδα έκφρασης του METTL3 φαίνεται να συνδέονται με δυσμενέστερη επιβίωση ελευθέρας νόσου και ελευθέρας εξέλιξης της ασθένειας στους ασθενείς με μη μυοδιηθητικό καρκίνο της ουροδόχου κύστεως. Επομένως, υποδεικνύεται ότι το METTL3 γονίδιο έχει ισχυρότερη προγνωστική αξία στους ασθενείς με μη μυοδιηθητική νόσο. Για το γονίδιο FTO, δεν προκύπτει κάποιο σαφές συμπέρασμα, ωστόσο φαίνεται ότι αν αυξηθεί ο αριθμός των αναλυόμενων δειγμάτων τα χαμηλά επίπεδα έκφρασης του FTO δύναται να μπορούν να συσχετιστούν με έναν πιο επιθετικό φαινότυπο της νόσου. Τα αποτελέσματα για το γονίδιο ALKBH5 λόγω έλλειψης στατιστικής σημαντικότητας δεν είναι σε θέση να μας οδηγήσουν σε ακριβή συμπεράσματα για το ρόλο που μπορεί να διαδραματίζει το εν λόγω γονίδιο στον καρκίνο της ουροδόχου κύστεως.","Bladder cancer is the second most common form of male urinary tract cancer after prostate cancer. As of 2022, it ranks 9th worldwide, and in the United States it is the fourth most common cancer in the male population. According to the latest data, 614.298 people were diagnosed with bladder cancer in 2022 worldwide, an increase of 7.1% over the data reported in 2020. An estimated 83.190 people are expected to be diagnosed with bladder cancer in the US in 2024. Both the incidence of diagnosis and mortality of patients are increasing in older individuals. Furthermore, the incidence rate ratio of the disease between men and women is approximately 3:1, but women are characterized by an aggressive disease phenotype and a significantly worse prognosis and 5-year survival outcome compared to men. Bladder cancer is characterized by a high rate of heterogeneity both at cellular and molecular level, as individuals with common clinicopathological features differ in terms of prognosis, risk stratification and response to treatment protocols. Disease staging involves diagnostic techniques that assess both the local extension of a neoplasm and its systemic spread. The clinical stage of a tumor is calculated after physical examination, imaging (CT-MRI) and histological examination of the tumor after biopsy. In addition, the prognostic indicators used in clinical practice are mainly based on morphological characteristics of tumors. However, while bladder neoplasms have common morphological features, their biological behavior is often unpredictable. Therefore, in recent years researchers have been trying to identify molecular biomarkers, whose utilization can accurately determine the clinical course and individualized prognosis of patients. Dynamic modifications of ribonucleotides have been documented to regulate multiple aspects of RNA metabolism (RNA processing, translational initiation and decay) and to fine-tune gene expression, giving rise to an emerging field of RNA biology known as “epitranscriptome” or “RNA epigenetics”. More than 170 chemical modifications, which take place post-transcriptionally, have been detected in RNA molecules and a typical example of these modifications is N6-methyladenosine (m6A). The m6A modification of RNA molecules is regulated by three major classes of enzymes, m6A methyltransferases (m6A writers), m6A demethylases (m6A erasers) and proteins that recognize m6A bases on RNA molecules (m6A readers). These three classes of molecules drive m6A modification in cells and regulate post-transcriptional gene expression. In addition to gene expression, m6A modification affects every aspect of RNA metabolism, including splicing, nuclear export, translation, degradation and RNA-protein interactions. In the last decade, the study and deciphering of N6-methyladenosine has been under intense research activity and interest, as it appears to coordinate and influence numerous biological processes, and its dysregulation has been linked to the pathogenesis of a variety of diseases, including human neoplasms. Specifically, in cancer outgrowth and progression of malignancies, m6A modification post-transcriptionally regulates the expression of oncogenes (induction of stability of mRNAs and their translation) or tumor suppressor (induction of degradation of mRNAs and inhibition of their translation) genes. In parallel, the enzymes (writers, erasers, readers) themselves involved in m6A modification can alter the methylation rate of various transcripts in cancer cells, showing clinical relevance in the management of various malignancies. In bladder cancer, neither the biological role of m6A epitranscriptome dysregulation enzymes nor their potential clinical value as novel biomarkers of prognosis according to the imperatives of precision medicine has yet to be elucidated. The aim of this thesis is to study the epitranscriptome and specifically the m6A modification in bladder cancer patients. For this purpose, a total of 231 tumor tissues from bladder cancer patients were evaluated. The quantification of the expression levels of the target genes was performed by reverse transcription-RT and quantitative real-time PCR (Real-Time qPCR) methodologies. The expression levels of METTL3, FTO and ALKBH5 were determined in patient samples using SYBR Green and 2-ΔΔCT relative quantification method. Finally, clinical evaluation of METTL3, FTO and ALKBH5 gene expression levels in relation to established disease characteristics was performed via biostatistical analysis. Based on the results of the experiments above, in patients with bladder cancer, low levels of METTL3 expression are associated with a more aggressive disease phenotype, i.e. muscle invasive cancer, advanced pathological stages and high-grade tumors. In addition, low levels of METTL3 expression appear to be associated with worse disease-free survival and progression- free survival in patients with non-muscle invasive bladder cancer. Therefore, it is suggested that the METTL3 gene has a greater impact on patients with non-muscle invasive cancer. For the FTO gene, no clear conclusion can be drawn, however it appears that if the number of samples analysed is increased, low levels of FTO expression may be associated with a more aggressive disease phenotype. The results for the ALKBH5 gene due to lack of statistical significance are not able to lead us to precise conclusions on the role this gene may play in bladder cancer."]},{"key":"dc:title","label":"Title","values":["Μελέτη επιμεταγραφώματος (m6A RNA τροποποιήσεων) στον καρκίνο της ουροδόχου κύστεως"]}]}],"canonical_facts":{"dc:creator":["Κορωναίου Στυλιανή","Koronaiou Styliani"],"dc:date":["2025"],"dc:description":["Ο καρκίνος της ουροδόχου κύστεως αποτελεί τη 2η συχνότερη μορφή καρκίνου του ανδρικού ουροποιητικού συστήματος μετά τον καρκίνο του προστάτη. Από το 2022 βρίσκεται στην 9η θέση παγκοσμίως, ενώ στις Ηνωμένες Πολιτείες είναι ο τέταρτος πιο συχνός καρκίνος στον ανδρικό πληθυσμό. Σύμφωνα με τα νεότερα δεδομένα, 614.298 άτομα διαγνώστηκαν με καρκίνο της ουροδόχου κύστεως το 2022 σε όλον τον κόσμο, σημειώνοντας αύξηση 7,1% σε σχέση με τα δεδομένα που αναφέρθηκαν το 2020. Υπολογίζεται ότι το 2024 στις ΗΠΑ αναμένεται να διαγνωστούν με καρκίνο της ουροδόχου κύστεως 83.190 άτομα. Τόσο η συχνότητα διάγνωσης όσο και η θνησιμότητα των ασθενών αυξάνουν σε άτομα μεγαλύτερης ηλικίας. Ακόμη, η αναλογία εμφάνισης της νόσου μεταξύ ανδρών και γυναικών είναι περίπου 3:1, ωστόσο οι γυναίκες χαρακτηρίζονται με πιο επιθετικό φαινότυπο της νόσου και σημαντικά χειρότερη πρόγνωση και έκβαση 5-ετούς επιβίωσης συγκριτικά με τους άνδρες. Ο καρκίνος της ουροδόχου κύστεως χαρακτηρίζεται από υψηλό βαθμό ετερογένειας τόσο σε κυτταρικό όσο και σε μοριακό επίπεδο, καθώς άτομα με κοινά κλινικοπαθολογικά χαρακτηριστικά διαφέρουν ως προς την πρόγνωση, τη διαστρωμάτωση σε ομάδες κινδύνου και την ανταπόκριση τους στα θεραπευτικά πρωτόκολλα. Η σταδιοποίηση της νόσου περιλαμβάνει το σύνολο των διαγνωστικών τεχνικών με τις οποίες εκτιμώνται τόσο η τοπική επέκταση ενός νεοπλάσματος όσο και η συστηματική διασπορά του. Το κλινικό στάδιο ενός όγκου υπολογίζεται έπειτα από συνδυασμό φυσικής εξέτασης, απεικονιστικού ελέγχου (CT-MRI) και ιστολογικής εξέτασης του όγκου μετά από διουρηθρική αφαίρεση του. Επιπλέον, οι προγνωστικοί δείκτες που χρησιμοποιούνται στην κλινική πράξη βασίζονται κυρίως σε μορφολογικά χαρακτηριστικά των όγκων. Όμως ενώ τα νεοπλάσματα της κύστης έχουν κοινά μορφολογικά χαρακτηριστικά, η βιολογική τους συμπεριφορά είναι συχνά απρόβλεπτη. Το γεγονός αυτό οδήγησε τα τελευταία χρόνια την έρευνα σε μοριακούς βιοδείκτες για τον ακριβέστερο καθορισμό της κλινικής πορείας και την εξατομικευμένη πρόγνωση των ασθενών. Οι χημικές τροποποιήσεις των ριβονουκλεοτιδίων φαίνεται να συμμετέχουν ενεργά σε πολλαπλές πτυχές του μεταβολισμού των μορίων RNA (επεξεργασία του RNA, έναρξη της μετάφρασης και αποικοδόμηση). Επιπλέον, οι χημικές αυτές τροποποιήσεις (π.χ. μεθυλίωση, ψευδοουριδίνη) σε επίπεδο RNA ρυθμίζουν τη γονιδιακή έκφραση σε μετα-μεταγραφικό επίπεδο, δημιουργώντας έτσι έναν αναδυόμενο τομέα στη βιολογία του RNA, γνωστό ως «επιμεταγράφωμα» ή «επιγενετική του RNA». Έχουν ανιχνευθεί περισσότερες από 170 χημικές τροποποιήσεις που πραγματοποιούνται σε μετα-μεταγραφικό επίπεδο σε μόρια RNA και χαρακτηριστικό παράδειγμα αυτών των τροποποιήσεων αποτελεί η Ν6-μεθυλοαδενοσίνη (m6A). Η m6A τροποποίηση των μορίων RNA ρυθμίζεται από τρεις μεγάλες κατηγορίες ενζύμων, τις m6A μεθυλοτρανσφεράσες (m6A writers), τις m6A απομεθυλάσες (m6A erasers) και πρωτεΐνες που αναγνωρίζουν τις m6A τροποποιήσεις πάνω στα μόρια RNA (m6A readers). Οι τρεις αυτές κατηγορίες ενζύμων ενορχηστρώνουν το m6A εντύπωμα σε μόρια mRNA και σε μη-κωδικά μόρια RNA και αποκωδικοποιούν αυτές τις τροποποιήσεις, ρυθμίζοντας καταρροϊκά τη «μοίρα» των RNA μορίων και εν τέλει τη γονιδιακή έκφραση. Συγκεκριμένα, η m6A τροποποίηση επηρεάζει κάθε πτυχή του μεταβολισμού του RNA, συμπεριλαμβανομένου του ματίσματος, της εξόδου από τον πυρήνα, της μετάφρασης, της αποικοδόμησης και των αλληλεπιδράσεων RNA-πρωτεΐνης. Την τελευταία δεκαετία η μελέτη και αποκρυπτογράφηση της Ν6-μεθυλοαδενοσίνης βρίσκεται υπό έντονη ερευνητική δραστηριότητα και ενδιαφέρον, καθώς φαίνεται να συντονίζει και να επηρεάζει πλήθος βιολογικών διεργασιών, ενώ η απορρύθμισή έχει συνδεθεί με την παθογένεση ποικίλων ασθενειών, συμπεριλαμβανομένων των ανθρώπινων νεοπλασιών. Συγκεκριμένα στην καρκινική εξαλλαγή και εξέλιξη των κακοηθειών η m6A τροποποίηση ρυθμίζει μετα-μεταγραφικά την έκφραση ογκογονιδίων (επαγωγή σταθερότητας των mRNAs και μετάφρασης αυτών) ή ογκοκατασταλτικών (επαγωγή αποικοδόμησης των mRNAs και αναστολή της μετάφρασης αυτών) γονιδίων. Παράλληλα, τα ίδια τα ένζυμα (writers, erasers, readers) που συμμετέχουν στην m6A τροποποίηση μπορούν να μεταβάλλουν το ποσοστό μεθυλίωσης διαφόρων μεταγράφων σε καρκινικά κύτταρα, παρουσιάζοντας κλινική σημασία στην διαχείριση διάφορων κακοηθειών. Στον καρκίνο της ουροδόχου κύστεως δεν έχει αποσαφηνιστεί πλήρως ούτε ο βιολογικός ρόλος της απορρύθμισης των ενζύμων του m6A επιμεταγραφώματος, ούτε και η πιθανή κλινική τους αξία ως νέοι βιοδείκτες πρόγνωσης σύμφωνα με τις επιταγές τις ιατρικής ακριβείας. Σκοπός της παρούσας διπλωματικής εργασίας είναι η μελέτη του επιμεταγραφώματος και συγκεκριμένα της m6A τροποποίησης σε ασθενείς με καρκίνο της ουροδόχου κύστεως. Για τον σκοπό αυτό αξιοποιήθηκαν συνολικά 231 ιστοτεμάχια όγκων από ασθενείς με καρκίνο ουροδόχου κύστεως. Η ποσοτικοποίηση των επιπέδων έκφρασης των γονιδίων-στόχων έγινε μέσω μεθοδολογιών αντίστροφης μεταγραφής (Reverse Transcription-RT) και ποσοτικής PCR πραγματικού χρόνου (Real-Time qPCR). Στην Real-Time qPCR με χρήση της φθορίζουσας ουσίας SYBR Green και της μεθόδου σχετικής ποσοτικοποίησης 2-ΔΔCT προσδιορίστηκαν τα επίπεδα έκφρασης των γονιδίων METTL3, FTO και ALKBH5 στα δείγματα των ασθενών. Τέλος πραγματοποιήθηκε κλινική αξιολόγηση των επίπεδων έκφρασης των γονιδίων METTL3, FTO και ALKBH5 σε σχέση με καθιερωμένα χαρακτηριστικά της νόσου μέσω βιοστατιστικής ανάλυσης. Αρχικά, η βιοπληροφορική ανάλυση με τη δημόσια διαθέσιμη βάση δεδομένων XENA Browser και την αξιοποίηση της ομάδα ασθενών TCGA-BLCA ανέδειξε τη διαφορική έκφραση των METTL3, FTO και ALKBH5 γονιδίων μεταξύ των όγκων της ουροδόχου κύστεως και του φυσιολογικού παρακείμενου ουροθηλίου. Στη συνέχεια, για την ανάλυση έκφρασης των METTL3, FTO και ALKBH5 γονιδίων πραγματοποιήθηκε ανάπτυξη και βελτιστοποίηση RT-qPCR μεθόδου, εξασφαλίζοντας την ενίσχυση μοναδικού προϊόντος. Από τα αποτελέσματα της ανάλυσης έκφρασης σε συνάρτηση με τα κλινικοπαθολογικά χαρακτηριστικά της νόσου, φάνηκε ότι σε ασθενείς με καρκίνο της ουροδόχου κύστεως τα χαμηλά επίπεδα έκφρασης του METTL3 συσχετίζονται με πιο επιθετικό φαινότυπο, δηλαδή με μυοδιηθητικό τύπο καρκίνου και προχωρημένα παθολογοανατομικά στάδια της νόσου. Επιπλέον τα χαμηλά επίπεδα έκφρασης του METTL3 φαίνεται να συνδέονται με δυσμενέστερη επιβίωση ελευθέρας νόσου και ελευθέρας εξέλιξης της ασθένειας στους ασθενείς με μη μυοδιηθητικό καρκίνο της ουροδόχου κύστεως. Επομένως, υποδεικνύεται ότι το METTL3 γονίδιο έχει ισχυρότερη προγνωστική αξία στους ασθενείς με μη μυοδιηθητική νόσο. Για το γονίδιο FTO, δεν προκύπτει κάποιο σαφές συμπέρασμα, ωστόσο φαίνεται ότι αν αυξηθεί ο αριθμός των αναλυόμενων δειγμάτων τα χαμηλά επίπεδα έκφρασης του FTO δύναται να μπορούν να συσχετιστούν με έναν πιο επιθετικό φαινότυπο της νόσου. Τα αποτελέσματα για το γονίδιο ALKBH5 λόγω έλλειψης στατιστικής σημαντικότητας δεν είναι σε θέση να μας οδηγήσουν σε ακριβή συμπεράσματα για το ρόλο που μπορεί να διαδραματίζει το εν λόγω γονίδιο στον καρκίνο της ουροδόχου κύστεως.","Bladder cancer is the second most common form of male urinary tract cancer after prostate cancer. As of 2022, it ranks 9th worldwide, and in the United States it is the fourth most common cancer in the male population. According to the latest data, 614.298 people were diagnosed with bladder cancer in 2022 worldwide, an increase of 7.1% over the data reported in 2020. An estimated 83.190 people are expected to be diagnosed with bladder cancer in the US in 2024. Both the incidence of diagnosis and mortality of patients are increasing in older individuals. Furthermore, the incidence rate ratio of the disease between men and women is approximately 3:1, but women are characterized by an aggressive disease phenotype and a significantly worse prognosis and 5-year survival outcome compared to men. Bladder cancer is characterized by a high rate of heterogeneity both at cellular and molecular level, as individuals with common clinicopathological features differ in terms of prognosis, risk stratification and response to treatment protocols. Disease staging involves diagnostic techniques that assess both the local extension of a neoplasm and its systemic spread. The clinical stage of a tumor is calculated after physical examination, imaging (CT-MRI) and histological examination of the tumor after biopsy. In addition, the prognostic indicators used in clinical practice are mainly based on morphological characteristics of tumors. However, while bladder neoplasms have common morphological features, their biological behavior is often unpredictable. Therefore, in recent years researchers have been trying to identify molecular biomarkers, whose utilization can accurately determine the clinical course and individualized prognosis of patients. Dynamic modifications of ribonucleotides have been documented to regulate multiple aspects of RNA metabolism (RNA processing, translational initiation and decay) and to fine-tune gene expression, giving rise to an emerging field of RNA biology known as “epitranscriptome” or “RNA epigenetics”. More than 170 chemical modifications, which take place post-transcriptionally, have been detected in RNA molecules and a typical example of these modifications is N6-methyladenosine (m6A). The m6A modification of RNA molecules is regulated by three major classes of enzymes, m6A methyltransferases (m6A writers), m6A demethylases (m6A erasers) and proteins that recognize m6A bases on RNA molecules (m6A readers). These three classes of molecules drive m6A modification in cells and regulate post-transcriptional gene expression. In addition to gene expression, m6A modification affects every aspect of RNA metabolism, including splicing, nuclear export, translation, degradation and RNA-protein interactions. In the last decade, the study and deciphering of N6-methyladenosine has been under intense research activity and interest, as it appears to coordinate and influence numerous biological processes, and its dysregulation has been linked to the pathogenesis of a variety of diseases, including human neoplasms. Specifically, in cancer outgrowth and progression of malignancies, m6A modification post-transcriptionally regulates the expression of oncogenes (induction of stability of mRNAs and their translation) or tumor suppressor (induction of degradation of mRNAs and inhibition of their translation) genes. In parallel, the enzymes (writers, erasers, readers) themselves involved in m6A modification can alter the methylation rate of various transcripts in cancer cells, showing clinical relevance in the management of various malignancies. In bladder cancer, neither the biological role of m6A epitranscriptome dysregulation enzymes nor their potential clinical value as novel biomarkers of prognosis according to the imperatives of precision medicine has yet to be elucidated. The aim of this thesis is to study the epitranscriptome and specifically the m6A modification in bladder cancer patients. For this purpose, a total of 231 tumor tissues from bladder cancer patients were evaluated. The quantification of the expression levels of the target genes was performed by reverse transcription-RT and quantitative real-time PCR (Real-Time qPCR) methodologies. The expression levels of METTL3, FTO and ALKBH5 were determined in patient samples using SYBR Green and 2-ΔΔCT relative quantification method. Finally, clinical evaluation of METTL3, FTO and ALKBH5 gene expression levels in relation to established disease characteristics was performed via biostatistical analysis. Based on the results of the experiments above, in patients with bladder cancer, low levels of METTL3 expression are associated with a more aggressive disease phenotype, i.e. muscle invasive cancer, advanced pathological stages and high-grade tumors. In addition, low levels of METTL3 expression appear to be associated with worse disease-free survival and progression- free survival in patients with non-muscle invasive bladder cancer. Therefore, it is suggested that the METTL3 gene has a greater impact on patients with non-muscle invasive cancer. For the FTO gene, no clear conclusion can be drawn, however it appears that if the number of samples analysed is increased, low levels of FTO expression may be associated with a more aggressive disease phenotype. The results for the ALKBH5 gene due to lack of statistical significance are not able to lead us to precise conclusions on the role this gene may play in bladder cancer."],"dc:identifier":["uoadl:3479437","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/3479437"],"dc:language":["Ελληνικά","Greek"],"dc:subject":["Θετικές Επιστήμες","Science"],"dc:title":["Μελέτη επιμεταγραφώματος (m6A RNA τροποποιήσεων) στον καρκίνο της ουροδόχου κύστεως"],"dc:type":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]},"updated_at":"2026-11-19T06:32:24Z"}