{"id":{"repo_id":"athens","oai_identifier":"oai:lib.uoa.gr:uoadl:3481917"},"canonical_url":"https://search.ndltd.org/etd/athens/oai:lib.uoa.gr:uoadl:3481917","repository":{"repo_id":"athens","name":"National and Kapodistrian University of Athens","base_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh"},"display":{"title":"Δυνητικοί κίνδυνοι για την υγεία από την παρουσία ενδοκρινικών διαταρακτών σε διατροφικά προϊόντα","abstract":"Οι ενδοκρινικοί διαταράκτες (endocrine disruptors, EDCs) είναι χημικές ουσίες (συνθετικές ή φυσικής προέλευσης) που μιμούνται τη δράση των ενδογενών ορμονών και βρίσκονται παντού, εγκυμονώντας κινδύνους για την ανθρώπινη υγεία σε όλα τα στάδια ανάπτυξης. Επιπλέον, η ιδιότητα της απορρόφησής τους στον λιπώδη ιστό και της βιοσυσσώρευσής τους για αρκετά χρόνια, εντείνει τη δράση τους. Αυτό το γεγονός καθιστά τους EDCs σημαντικό κεφάλαιο προς μελέτη. Η ανθρώπινη έκθεση στις ουσίες αυτές μέσω της τροφής είναι υψηλή, καθώς EDCs εντοπίζονται από το πρώτο στάδιο της παραγωγής των διατροφικών προϊόντων μέχρι και το τελικό στάδιο της συσκευασίας. Φυτοφάρμακα, πλαστικοποιητές, βαρέα μέταλλα, μυκητοκτόνα, βιομηχανικά απόβλητα και φυτοοιστρογόνα μπορούν εύκολα να παραχθούν ή να μεταναστεύσουν στο τελικό προϊόν όταν οι συνθήκες (θερμοκρασία, χρόνος έκθεσης, υγρασία, υλικό) το ευνοήσουν. Η βιομηχανία τροφίμων, φροντίζοντας για την ασφάλεια των τροφίμων, την παράταση των ημερομηνιών λήξης, τη μείωση του κόστους, τη βελτίωση της γευστικότητας και την αύξηση της παραγωγικότητας, χρησιμοποιεί νέες τεχνολογίες οι οποίες κάποιες φορές επιτρέπουν σε ξένες ουσίες να εισχωρήσουν στα τρόφιμα. Για παράδειγμα, τρόφιμα καπνιστά ή ψητά λόγω του τρόπου επεξεργασίας τους εκτίθενται σε καρκινογόνες ουσίες όπως το βενζο(α)πυρένιο. Η κατανάλωση τροφών στις οποίες εντοπίζονται ακόμη και σε μικρή ποσότητα EDCs, προϊόντα ή υποπροϊόντα, γονίδια, ένζυμα ή μεταβολίτες που εμπλέκονται στον μεταβολισμό τους, συσχετίζεται δυνητικά με αναπτυξιακά και νευρολογικά προβλήματα, μεταβολικά νοσήματα, προβλήματα γονιμότητας, έχοντας επιπτώσεις στο ανοσοποιητικό σύστημα και εμφανίζοντας ορμονοεξαρτώμενους καρκίνους για τα δύο φύλα. Οι επιπτώσεις στην ανθρώπινη υγεία εξαρτώνται από την ηλικία, τον χρόνο έκθεσης, την ποσότητα κατανάλωσης τροφίμων που έχουν εκτεθεί σε EDCs ή μίγματα αυτών και τη μετάδοση αυτών από γενιά σε γενιά. Στην παρούσα εργασία θα αποτυπωθούν οι EDCs στα διατροφικά προϊόντα καθώς και η επίδρασή τους στη λειτουργία του ανθρώπινου οργανισμού. Καθώς θα διατυπωθούν τα νεότερα δεδομένα, θα καταλήξουμε σε συμπεράσματα για τη διαχείριση και πρόληψη έναντι των κινδύνων που προκύπτουν για την ανθρώπινη υγεία και κατ’ επέκταση θα διατυπωθούν προτάσεις για τη διαφύλαξη της περιβαλλοντικής υγείας.","abstract_html":"Οι ενδοκρινικοί διαταράκτες (endocrine disruptors, EDCs) είναι χημικές ουσίες (συνθετικές ή φυσικής προέλευσης) που μιμούνται τη δράση των ενδογενών ορμονών και βρίσκονται παντού, εγκυμονώντας κινδύνους για την ανθρώπινη υγεία σε όλα τα στάδια ανάπτυξης. Επιπλέον, η ιδιότητα της απορρόφησής τους στον λιπώδη ιστό και της βιοσυσσώρευσής τους για αρκετά χρόνια, εντείνει τη δράση τους. Αυτό το γεγονός καθιστά τους EDCs σημαντικό κεφάλαιο προς μελέτη. Η ανθρώπινη έκθεση στις ουσίες αυτές μέσω της τροφής είναι υψηλή, καθώς EDCs εντοπίζονται από το πρώτο στάδιο της παραγωγής των διατροφικών προϊόντων μέχρι και το τελικό στάδιο της συσκευασίας. Φυτοφάρμακα, πλαστικοποιητές, βαρέα μέταλλα, μυκητοκτόνα, βιομηχανικά απόβλητα και φυτοοιστρογόνα μπορούν εύκολα να παραχθούν ή να μεταναστεύσουν στο τελικό προϊόν όταν οι συνθήκες (θερμοκρασία, χρόνος έκθεσης, υγρασία, υλικό) το ευνοήσουν. Η βιομηχανία τροφίμων, φροντίζοντας για την ασφάλεια των τροφίμων, την παράταση των ημερομηνιών λήξης, τη μείωση του κόστους, τη βελτίωση της γευστικότητας και την αύξηση της παραγωγικότητας, χρησιμοποιεί νέες τεχνολογίες οι οποίες κάποιες φορές επιτρέπουν σε ξένες ουσίες να εισχωρήσουν στα τρόφιμα. Για παράδειγμα, τρόφιμα καπνιστά ή ψητά λόγω του τρόπου επεξεργασίας τους εκτίθενται σε καρκινογόνες ουσίες όπως το βενζο(α)πυρένιο. Η κατανάλωση τροφών στις οποίες εντοπίζονται ακόμη και σε μικρή ποσότητα EDCs, προϊόντα ή υποπροϊόντα, γονίδια, ένζυμα ή μεταβολίτες που εμπλέκονται στον μεταβολισμό τους, συσχετίζεται δυνητικά με αναπτυξιακά και νευρολογικά προβλήματα, μεταβολικά νοσήματα, προβλήματα γονιμότητας, έχοντας επιπτώσεις στο ανοσοποιητικό σύστημα και εμφανίζοντας ορμονοεξαρτώμενους καρκίνους για τα δύο φύλα. Οι επιπτώσεις στην ανθρώπινη υγεία εξαρτώνται από την ηλικία, τον χρόνο έκθεσης, την ποσότητα κατανάλωσης τροφίμων που έχουν εκτεθεί σε EDCs ή μίγματα αυτών και τη μετάδοση αυτών από γενιά σε γενιά. Στην παρούσα εργασία θα αποτυπωθούν οι EDCs στα διατροφικά προϊόντα καθώς και η επίδρασή τους στη λειτουργία του ανθρώπινου οργανισμού. Καθώς θα διατυπωθούν τα νεότερα δεδομένα, θα καταλήξουμε σε συμπεράσματα για τη διαχείριση και πρόληψη έναντι των κινδύνων που προκύπτουν για την ανθρώπινη υγεία και κατ’ επέκταση θα διατυπωθούν προτάσεις για τη διαφύλαξη της περιβαλλοντικής υγείας.","abstract_has_math":false,"creators":["Φραγκοπούλου Ειρήνη","Fragkopoulou Eirini"],"institution":null,"degree_name":null,"degree_level":null,"degree_discipline":null,"degree_department":null,"school":null,"contributors":[],"advisors":[],"committee_chairs":[],"committee_members":[],"year":2025,"date_issued":"2025","date_published":"2025","updated_at":"2026-11-19T06:32:38Z","subjects":["Επιστήμες Υγείας","Health Sciences"],"languages":["Ελληνικά","Greek"],"rights":[],"rights_urls":[],"identifier_entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:3481917"],"render_values":[{"text":"uoadl:3481917","href":null,"code":true}]}],"person_identifier_entries":[]},"links":{"outbound_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/3481917","outbound_label":"Repository record","outbound_source":"dc:identifier","record_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/3481917","record_label":"Repository record","record_kind":"record","record_source":"dc:identifier","download_url":null,"download_label":null,"download_source":null,"access_status":null,"embargo_until":null,"access_note":null},"source_record":{"url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh?verb=GetRecord&metadataPrefix=oai_dc&identifier=oai%3Alib.uoa.gr%3Auoadl%3A3481917","prefix":"oai_dc"},"metadata_groups":[{"id":"people","label":"People","entries":[{"key":"dc:creator","label":"Author","values":["Φραγκοπούλου Ειρήνη","Fragkopoulou Eirini"]}]},{"id":"academic_context","label":"Academic Context","entries":[{"key":"dc:date","label":"Dc Date","values":["2025"]},{"key":"dc:type","label":"Dc Type","values":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]}]},{"id":"subjects_keywords","label":"Subjects and Keywords","entries":[{"key":"dc:subject","label":"Dc Subject","values":["Επιστήμες Υγείας","Health Sciences"]}]},{"id":"language_rights","label":"Language and Rights","entries":[{"key":"dc:language","label":"Dc Language","values":["Ελληνικά","Greek"]}]},{"id":"identifiers","label":"Identifiers","entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:3481917","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/3481917"]}]},{"id":"additional","label":"Additional Metadata","entries":[{"key":"dc:description","label":"Description","values":["Οι ενδοκρινικοί διαταράκτες (endocrine disruptors, EDCs) είναι χημικές ουσίες (συνθετικές ή φυσικής προέλευσης) που μιμούνται τη δράση των ενδογενών ορμονών και βρίσκονται παντού, εγκυμονώντας κινδύνους για την ανθρώπινη υγεία σε όλα τα στάδια ανάπτυξης. Επιπλέον, η ιδιότητα της απορρόφησής τους στον λιπώδη ιστό και της βιοσυσσώρευσής τους για αρκετά χρόνια, εντείνει τη δράση τους. Αυτό το γεγονός καθιστά τους EDCs σημαντικό κεφάλαιο προς μελέτη. Η ανθρώπινη έκθεση στις ουσίες αυτές μέσω της τροφής είναι υψηλή, καθώς EDCs εντοπίζονται από το πρώτο στάδιο της παραγωγής των διατροφικών προϊόντων μέχρι και το τελικό στάδιο της συσκευασίας. Φυτοφάρμακα, πλαστικοποιητές, βαρέα μέταλλα, μυκητοκτόνα, βιομηχανικά απόβλητα και φυτοοιστρογόνα μπορούν εύκολα να παραχθούν ή να μεταναστεύσουν στο τελικό προϊόν όταν οι συνθήκες (θερμοκρασία, χρόνος έκθεσης, υγρασία, υλικό) το ευνοήσουν. Η βιομηχανία τροφίμων, φροντίζοντας για την ασφάλεια των τροφίμων, την παράταση των ημερομηνιών λήξης, τη μείωση του κόστους, τη βελτίωση της γευστικότητας και την αύξηση της παραγωγικότητας, χρησιμοποιεί νέες τεχνολογίες οι οποίες κάποιες φορές επιτρέπουν σε ξένες ουσίες να εισχωρήσουν στα τρόφιμα. Για παράδειγμα, τρόφιμα καπνιστά ή ψητά λόγω του τρόπου επεξεργασίας τους εκτίθενται σε καρκινογόνες ουσίες όπως το βενζο(α)πυρένιο. Η κατανάλωση τροφών στις οποίες εντοπίζονται ακόμη και σε μικρή ποσότητα EDCs, προϊόντα ή υποπροϊόντα, γονίδια, ένζυμα ή μεταβολίτες που εμπλέκονται στον μεταβολισμό τους, συσχετίζεται δυνητικά με αναπτυξιακά και νευρολογικά προβλήματα, μεταβολικά νοσήματα, προβλήματα γονιμότητας, έχοντας επιπτώσεις στο ανοσοποιητικό σύστημα και εμφανίζοντας ορμονοεξαρτώμενους καρκίνους για τα δύο φύλα. Οι επιπτώσεις στην ανθρώπινη υγεία εξαρτώνται από την ηλικία, τον χρόνο έκθεσης, την ποσότητα κατανάλωσης τροφίμων που έχουν εκτεθεί σε EDCs ή μίγματα αυτών και τη μετάδοση αυτών από γενιά σε γενιά. Στην παρούσα εργασία θα αποτυπωθούν οι EDCs στα διατροφικά προϊόντα καθώς και η επίδρασή τους στη λειτουργία του ανθρώπινου οργανισμού. Καθώς θα διατυπωθούν τα νεότερα δεδομένα, θα καταλήξουμε σε συμπεράσματα για τη διαχείριση και πρόληψη έναντι των κινδύνων που προκύπτουν για την ανθρώπινη υγεία και κατ’ επέκταση θα διατυπωθούν προτάσεις για τη διαφύλαξη της περιβαλλοντικής υγείας.","Endocrine disruptors (EDCs) are chemical substances (either synthetic or natural) that mimic the action of endogenous hormones and are found everywhere, posing risks to human health at all stages of development. Furthermore, their ability to be absorbed in adipose tissue and bioaccumulate over many years enhances their impact. This fact makes endocrine disruptors an important subject of study. Human exposure to these substances through food is high, as EDCs are detected from the first stage of food production to the final stage of packaging. Pesticides, plasticizers, nonylphenols, heavy metals, fungicides, industrial waste, and phytoestrogens can easily be produced or migrate into the final product under favorable conditions (temperature, exposure time, humidity, material). The food industry, concerned about food safety, extending expiry dates, reducing costs, improving taste, and increasing productivity, uses recent technologies that sometimes allow foreign substances to penetrate food. For instance, smoked or grilled foods, due to their processing methods, are exposed to carcinogenic substances such as benzo(a)pyrene. The consumption of foods in which EDCs are found even in tiny amounts, products or by-products, genes, enzymes, or metabolites which involved in EDCs metabolism are detected, could potentially contribute to the global increase of diseases including neurodevelopmental and neurological disorders, metabolic disorders such as obesity and diabetes, fertility problems, impacts on the immune system, and hormone-dependent cancers for all genders. The effect on human health depends on age, duration of exposure, the amount of consumption of foods exposed to EDCs or their mixtures, and their transmission from generation to generation. This study, the endocrine disruptors in food products will be described, as well as their impact on human physiology. By presenting the latest data, conclusions will be drawn regarding the management and prevention of risks to human health, with proposals for the preservation of environmental health."]},{"key":"dc:title","label":"Title","values":["Δυνητικοί κίνδυνοι για την υγεία από την παρουσία ενδοκρινικών διαταρακτών σε διατροφικά προϊόντα"]}]}],"canonical_facts":{"dc:creator":["Φραγκοπούλου Ειρήνη","Fragkopoulou Eirini"],"dc:date":["2025"],"dc:description":["Οι ενδοκρινικοί διαταράκτες (endocrine disruptors, EDCs) είναι χημικές ουσίες (συνθετικές ή φυσικής προέλευσης) που μιμούνται τη δράση των ενδογενών ορμονών και βρίσκονται παντού, εγκυμονώντας κινδύνους για την ανθρώπινη υγεία σε όλα τα στάδια ανάπτυξης. Επιπλέον, η ιδιότητα της απορρόφησής τους στον λιπώδη ιστό και της βιοσυσσώρευσής τους για αρκετά χρόνια, εντείνει τη δράση τους. Αυτό το γεγονός καθιστά τους EDCs σημαντικό κεφάλαιο προς μελέτη. Η ανθρώπινη έκθεση στις ουσίες αυτές μέσω της τροφής είναι υψηλή, καθώς EDCs εντοπίζονται από το πρώτο στάδιο της παραγωγής των διατροφικών προϊόντων μέχρι και το τελικό στάδιο της συσκευασίας. Φυτοφάρμακα, πλαστικοποιητές, βαρέα μέταλλα, μυκητοκτόνα, βιομηχανικά απόβλητα και φυτοοιστρογόνα μπορούν εύκολα να παραχθούν ή να μεταναστεύσουν στο τελικό προϊόν όταν οι συνθήκες (θερμοκρασία, χρόνος έκθεσης, υγρασία, υλικό) το ευνοήσουν. Η βιομηχανία τροφίμων, φροντίζοντας για την ασφάλεια των τροφίμων, την παράταση των ημερομηνιών λήξης, τη μείωση του κόστους, τη βελτίωση της γευστικότητας και την αύξηση της παραγωγικότητας, χρησιμοποιεί νέες τεχνολογίες οι οποίες κάποιες φορές επιτρέπουν σε ξένες ουσίες να εισχωρήσουν στα τρόφιμα. Για παράδειγμα, τρόφιμα καπνιστά ή ψητά λόγω του τρόπου επεξεργασίας τους εκτίθενται σε καρκινογόνες ουσίες όπως το βενζο(α)πυρένιο. Η κατανάλωση τροφών στις οποίες εντοπίζονται ακόμη και σε μικρή ποσότητα EDCs, προϊόντα ή υποπροϊόντα, γονίδια, ένζυμα ή μεταβολίτες που εμπλέκονται στον μεταβολισμό τους, συσχετίζεται δυνητικά με αναπτυξιακά και νευρολογικά προβλήματα, μεταβολικά νοσήματα, προβλήματα γονιμότητας, έχοντας επιπτώσεις στο ανοσοποιητικό σύστημα και εμφανίζοντας ορμονοεξαρτώμενους καρκίνους για τα δύο φύλα. Οι επιπτώσεις στην ανθρώπινη υγεία εξαρτώνται από την ηλικία, τον χρόνο έκθεσης, την ποσότητα κατανάλωσης τροφίμων που έχουν εκτεθεί σε EDCs ή μίγματα αυτών και τη μετάδοση αυτών από γενιά σε γενιά. Στην παρούσα εργασία θα αποτυπωθούν οι EDCs στα διατροφικά προϊόντα καθώς και η επίδρασή τους στη λειτουργία του ανθρώπινου οργανισμού. Καθώς θα διατυπωθούν τα νεότερα δεδομένα, θα καταλήξουμε σε συμπεράσματα για τη διαχείριση και πρόληψη έναντι των κινδύνων που προκύπτουν για την ανθρώπινη υγεία και κατ’ επέκταση θα διατυπωθούν προτάσεις για τη διαφύλαξη της περιβαλλοντικής υγείας.","Endocrine disruptors (EDCs) are chemical substances (either synthetic or natural) that mimic the action of endogenous hormones and are found everywhere, posing risks to human health at all stages of development. Furthermore, their ability to be absorbed in adipose tissue and bioaccumulate over many years enhances their impact. This fact makes endocrine disruptors an important subject of study. Human exposure to these substances through food is high, as EDCs are detected from the first stage of food production to the final stage of packaging. Pesticides, plasticizers, nonylphenols, heavy metals, fungicides, industrial waste, and phytoestrogens can easily be produced or migrate into the final product under favorable conditions (temperature, exposure time, humidity, material). The food industry, concerned about food safety, extending expiry dates, reducing costs, improving taste, and increasing productivity, uses recent technologies that sometimes allow foreign substances to penetrate food. For instance, smoked or grilled foods, due to their processing methods, are exposed to carcinogenic substances such as benzo(a)pyrene. The consumption of foods in which EDCs are found even in tiny amounts, products or by-products, genes, enzymes, or metabolites which involved in EDCs metabolism are detected, could potentially contribute to the global increase of diseases including neurodevelopmental and neurological disorders, metabolic disorders such as obesity and diabetes, fertility problems, impacts on the immune system, and hormone-dependent cancers for all genders. The effect on human health depends on age, duration of exposure, the amount of consumption of foods exposed to EDCs or their mixtures, and their transmission from generation to generation. This study, the endocrine disruptors in food products will be described, as well as their impact on human physiology. By presenting the latest data, conclusions will be drawn regarding the management and prevention of risks to human health, with proposals for the preservation of environmental health."],"dc:identifier":["uoadl:3481917","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/3481917"],"dc:language":["Ελληνικά","Greek"],"dc:subject":["Επιστήμες Υγείας","Health Sciences"],"dc:title":["Δυνητικοί κίνδυνοι για την υγεία από την παρουσία ενδοκρινικών διαταρακτών σε διατροφικά προϊόντα"],"dc:type":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]},"updated_at":"2026-11-19T06:32:38Z"}