{"id":{"repo_id":"athens","oai_identifier":"oai:lib.uoa.gr:uoadl:3501523"},"canonical_url":"https://search.ndltd.org/etd/athens/oai:lib.uoa.gr:uoadl:3501523","repository":{"repo_id":"athens","name":"National and Kapodistrian University of Athens","base_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh"},"display":{"title":"Διερευνώντας την Επιρροή της Θεσμικής Ετικετοποίησης στις ζωές ενηλίκων με Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής-Υπερκινητικότητας (ΔΕΠ-Υ)","abstract":"Το φαινόμενο που περιγράφεται στις μέρες μας ως ΔΕΠ-Υ (Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής-Υπερκινητικότητας) έχει πλέον μια μακρά ιστορία. Η ιστορική κατανόηση και ταξινόμηση της ΔΕΠ-Υ υπήρξε διαρκώς συνδεδεμένη με το ιατρικοεντρικό μοντέλο, το οποίο επικεντρώνεται στην παθολογικοποίηση της συμπεριφοράς. Αυτό το μοντέλο αποδίδει τα συμπτώματα της ΔΕΠ-Υ σε νευροβιολογικές δυσλειτουργίες ή γενετικές ανωμαλίες, προτείνοντας ιατρική διάγνωση και φαρμακευτική παρέμβαση ως κύριες μορφές αντιμετώπισης. Ωστόσο, πρόσφατες θεωρήσεις από την κοινωνική ψυχολογία, την κριτική ψυχοπαθολογία και τις προσεγγίσεις της νευροποικιλότητας αμφισβητούν την παθολογική θεώρηση της ΔΕΠ-Υ. Αυτές οι προσεγγίσεις προτείνουν ότι η ΔΕΠ-Υ δεν αποτελεί κατ’ ανάγκη απόκλιση από τον «φυσιολογικό» νου, αλλά έκφραση μιας διαφορετικής μορφής γνωστικής και συμπεριφορικής λειτουργίας. Επιπλέον, τονίζουν τη σημασία του κοινωνικού περιβάλλοντος στη διαμόρφωση των συμπτωμάτων και προάγουν την ένταξη, τη διαφοροποίηση της εκπαίδευσης, την ενδυνάμωση των ατόμων και τη μείωση του στιγματισμού. Η θεωρία της ετικέτας (Labeling Theory) αποτελεί μια σημαντική προσέγγιση στην κοινωνιολογία και την ψυχολογία, η οποία εστιάζει στο πώς οι κοινωνικές ομάδες και οι θεσμοί αποδίδουν χαρακτηρισμούς σε άτομα ή συμπεριφορές, και πώς αυτοί οι χαρακτηρισμοί επηρεάζουν την κοινωνική ένταξη ή περιθωριοποίηση των ατόμων. Η ετικετοποίηση ατόμων με ΔΕΠ-Υ ή μαθησιακές δυσκολίες συνδέεται στενά με το στίγμα, καθώς η απόδοση μιας διάγνωσης μπορεί να οδηγήσει σε αρνητικές κοινωνικές αντιλήψεις και προκαταλήψεις. Όταν μια ετικέτα ενσωματώνεται στην ταυτότητα ενός ατόμου, υπάρχει αυξημένος κίνδυνος να αντιμετωπίζεται με μειωμένες προσδοκίες, κοινωνική απομόνωση ή να βιώνει διακρίσεις από το ευρύτερο περιβάλλον του, όπως το σχολείο, η εργασία ή η οικογένεια. Το στίγμα αυτό ενισχύεται όταν η ετικέτα συνοδεύεται από στερεοτυπικές αντιλήψεις, οδηγώντας όχι μόνο σε περιορισμό των ευκαιριών του ατόμου αλλά και στην ενίσχυση εσωτερικευμένου στίγματος, δηλαδή της αίσθησης ντροπής ή κατωτερότητας. Η παρούσα έρευνα εξετάζει τις εμπειρίες ενηλίκων με ΔΕΠ-Υ και συγκεκριμένα στον τρόπο που ερμηνεύεται η απόδοση της θεσμικής ετικέτας στην ενήλικη τους ζωή. Τα ερευνητικά ερωτήματα αφορούν κυρίως τις εμπειρίες της θεσμικής ετικετοποίησης στους τομείς της σχολικής, κοινωνικής και επαγγελματικής ζωής αλλά και την επιρροή της σε θέματα αυτοεικόνας. Με βάση τον χαρακτήρα της έρευνας και τον σκοπό της έρευνας, επιλέχθηκε ως καταλληλότερη η ποιοτική μέθοδος, με χρήση ημι-δομημένων συνεντεύξεων. Για την επιλογή του δείγματος επιλέχθηκε η μέθοδος της χιονοστιβάδας και συμμετείχαν οχτώ άτομα με διάγνωση ΔΕΠ-Υ που είχαν ήδη ενηλικιωθεί κατά την εκπόνηση της έρευνας. Η ανάλυση των δεδομένων πραγματοποιήθηκε με θεματική ανάλυση, μέσω κωδικοποίησης. Από τα συμπεράσματα της εν λόγω έρευνας προέκυψε ότι η ετικέτα της ΔΕΠ-Υ παρουσιάζεται ως ένα «γκρίζο φαινόμενο», καθώς η αντίληψή της επηρεάζεται από κοινωνικές, πολιτισμικές και ατομικές παραμέτρους. Οι ουδέτερες στάσεις αφορούν άτομα για τα οποία η ετικέτα απλά «υπάρχει» χωρίς να τους δεσμεύει. Για άλλους, η ετικέτα λειτουργεί ανακουφιστικά, καθώς αιτιολογεί τη νευροδιαφορετικότητά τους. Αυτό ενισχύει την αίσθηση κατανόησης και οικειότητας μεταξύ ατόμων με ΔΕΠ-Υ. Ωστόσο, η ετικέτα μπορεί να ενισχύσει το στίγμα, οδηγώντας σε κοινωνική απομόνωση ή διακρίσεις. Το εσωτερικευμένο στίγμα και η αίσθηση κατωτερότητας είναι συχνές συνέπειες. Η κοινωνική διάσταση της διάγνωσης είναι σημαντική, καθώς ορισμένοι αισθάνονται στιγματισμένοι και προβληματίζονται σχετικά με την γνωστοποίηση της ετικέτας ΔΕΠ-Υ, ενώ άλλοι αποκτούν αίσθημα ένταξης σε μια κοινότητα με παρόμοιες εμπειρίες. Στον εκπαιδευτικό τομέα, οι εκπαιδευτικοί συχνά διατηρούν αρνητικές αντιλήψεις για τις ικανότητες των μαθητών με ΔΕΠ-Υ, κάτι που μπορεί να μειώσει τις προσδοκίες τους και να επηρεάσει αρνητικά την απόδοση των μαθητών. Αντίστοιχα, στον επαγγελματικό τομέα, η ετικέτα ΔΕΠ-Υ μπορεί να οδηγήσει σε διακρίσεις και περιορισμένες ευκαιρίες επαγγελματικής ανέλιξης, καθώς οι εργοδότες ενδέχεται να αμφισβητούν την ικανότητα των ατόμων με ΔΕΠ-Υ να ανταποκριθούν στις απαιτήσεις της δουλειάς τους. Οι συμμετέχοντες σε έρευνες εξέφρασαν φόβο ότι η αποκάλυψη της διάγνωσης τους θα οδηγήσει σε αμφισβήτηση της ικανότητάς τους και περιορισμό των ευκαιριών τους στον επαγγελματικό τομέα.","abstract_html":"Το φαινόμενο που περιγράφεται στις μέρες μας ως ΔΕΠ-Υ (Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής-Υπερκινητικότητας) έχει πλέον μια μακρά ιστορία. Η ιστορική κατανόηση και ταξινόμηση της ΔΕΠ-Υ υπήρξε διαρκώς συνδεδεμένη με το ιατρικοεντρικό μοντέλο, το οποίο επικεντρώνεται στην παθολογικοποίηση της συμπεριφοράς. Αυτό το μοντέλο αποδίδει τα συμπτώματα της ΔΕΠ-Υ σε νευροβιολογικές δυσλειτουργίες ή γενετικές ανωμαλίες, προτείνοντας ιατρική διάγνωση και φαρμακευτική παρέμβαση ως κύριες μορφές αντιμετώπισης. Ωστόσο, πρόσφατες θεωρήσεις από την κοινωνική ψυχολογία, την κριτική ψυχοπαθολογία και τις προσεγγίσεις της νευροποικιλότητας αμφισβητούν την παθολογική θεώρηση της ΔΕΠ-Υ. Αυτές οι προσεγγίσεις προτείνουν ότι η ΔΕΠ-Υ δεν αποτελεί κατ’ ανάγκη απόκλιση από τον «φυσιολογικό» νου, αλλά έκφραση μιας διαφορετικής μορφής γνωστικής και συμπεριφορικής λειτουργίας. Επιπλέον, τονίζουν τη σημασία του κοινωνικού περιβάλλοντος στη διαμόρφωση των συμπτωμάτων και προάγουν την ένταξη, τη διαφοροποίηση της εκπαίδευσης, την ενδυνάμωση των ατόμων και τη μείωση του στιγματισμού. Η θεωρία της ετικέτας (Labeling Theory) αποτελεί μια σημαντική προσέγγιση στην κοινωνιολογία και την ψυχολογία, η οποία εστιάζει στο πώς οι κοινωνικές ομάδες και οι θεσμοί αποδίδουν χαρακτηρισμούς σε άτομα ή συμπεριφορές, και πώς αυτοί οι χαρακτηρισμοί επηρεάζουν την κοινωνική ένταξη ή περιθωριοποίηση των ατόμων. Η ετικετοποίηση ατόμων με ΔΕΠ-Υ ή μαθησιακές δυσκολίες συνδέεται στενά με το στίγμα, καθώς η απόδοση μιας διάγνωσης μπορεί να οδηγήσει σε αρνητικές κοινωνικές αντιλήψεις και προκαταλήψεις. Όταν μια ετικέτα ενσωματώνεται στην ταυτότητα ενός ατόμου, υπάρχει αυξημένος κίνδυνος να αντιμετωπίζεται με μειωμένες προσδοκίες, κοινωνική απομόνωση ή να βιώνει διακρίσεις από το ευρύτερο περιβάλλον του, όπως το σχολείο, η εργασία ή η οικογένεια. Το στίγμα αυτό ενισχύεται όταν η ετικέτα συνοδεύεται από στερεοτυπικές αντιλήψεις, οδηγώντας όχι μόνο σε περιορισμό των ευκαιριών του ατόμου αλλά και στην ενίσχυση εσωτερικευμένου στίγματος, δηλαδή της αίσθησης ντροπής ή κατωτερότητας. Η παρούσα έρευνα εξετάζει τις εμπειρίες ενηλίκων με ΔΕΠ-Υ και συγκεκριμένα στον τρόπο που ερμηνεύεται η απόδοση της θεσμικής ετικέτας στην ενήλικη τους ζωή. Τα ερευνητικά ερωτήματα αφορούν κυρίως τις εμπειρίες της θεσμικής ετικετοποίησης στους τομείς της σχολικής, κοινωνικής και επαγγελματικής ζωής αλλά και την επιρροή της σε θέματα αυτοεικόνας. Με βάση τον χαρακτήρα της έρευνας και τον σκοπό της έρευνας, επιλέχθηκε ως καταλληλότερη η ποιοτική μέθοδος, με χρήση ημι-δομημένων συνεντεύξεων. Για την επιλογή του δείγματος επιλέχθηκε η μέθοδος της χιονοστιβάδας και συμμετείχαν οχτώ άτομα με διάγνωση ΔΕΠ-Υ που είχαν ήδη ενηλικιωθεί κατά την εκπόνηση της έρευνας. Η ανάλυση των δεδομένων πραγματοποιήθηκε με θεματική ανάλυση, μέσω κωδικοποίησης. Από τα συμπεράσματα της εν λόγω έρευνας προέκυψε ότι η ετικέτα της ΔΕΠ-Υ παρουσιάζεται ως ένα «γκρίζο φαινόμενο», καθώς η αντίληψή της επηρεάζεται από κοινωνικές, πολιτισμικές και ατομικές παραμέτρους. Οι ουδέτερες στάσεις αφορούν άτομα για τα οποία η ετικέτα απλά «υπάρχει» χωρίς να τους δεσμεύει. Για άλλους, η ετικέτα λειτουργεί ανακουφιστικά, καθώς αιτιολογεί τη νευροδιαφορετικότητά τους. Αυτό ενισχύει την αίσθηση κατανόησης και οικειότητας μεταξύ ατόμων με ΔΕΠ-Υ. Ωστόσο, η ετικέτα μπορεί να ενισχύσει το στίγμα, οδηγώντας σε κοινωνική απομόνωση ή διακρίσεις. Το εσωτερικευμένο στίγμα και η αίσθηση κατωτερότητας είναι συχνές συνέπειες. Η κοινωνική διάσταση της διάγνωσης είναι σημαντική, καθώς ορισμένοι αισθάνονται στιγματισμένοι και προβληματίζονται σχετικά με την γνωστοποίηση της ετικέτας ΔΕΠ-Υ, ενώ άλλοι αποκτούν αίσθημα ένταξης σε μια κοινότητα με παρόμοιες εμπειρίες. Στον εκπαιδευτικό τομέα, οι εκπαιδευτικοί συχνά διατηρούν αρνητικές αντιλήψεις για τις ικανότητες των μαθητών με ΔΕΠ-Υ, κάτι που μπορεί να μειώσει τις προσδοκίες τους και να επηρεάσει αρνητικά την απόδοση των μαθητών. Αντίστοιχα, στον επαγγελματικό τομέα, η ετικέτα ΔΕΠ-Υ μπορεί να οδηγήσει σε διακρίσεις και περιορισμένες ευκαιρίες επαγγελματικής ανέλιξης, καθώς οι εργοδότες ενδέχεται να αμφισβητούν την ικανότητα των ατόμων με ΔΕΠ-Υ να ανταποκριθούν στις απαιτήσεις της δουλειάς τους. Οι συμμετέχοντες σε έρευνες εξέφρασαν φόβο ότι η αποκάλυψη της διάγνωσης τους θα οδηγήσει σε αμφισβήτηση της ικανότητάς τους και περιορισμό των ευκαιριών τους στον επαγγελματικό τομέα.","abstract_has_math":false,"creators":["Γούναρη Σαββούλα","Gounari Savvoula"],"institution":null,"degree_name":null,"degree_level":null,"degree_discipline":null,"degree_department":null,"school":null,"contributors":[],"advisors":[],"committee_chairs":[],"committee_members":[],"year":2025,"date_issued":"2025","date_published":"2025","updated_at":"2026-11-19T06:32:42Z","subjects":["Γενικά έργα","General works"],"languages":["Ελληνικά","Greek"],"rights":[],"rights_urls":[],"identifier_entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:3501523"],"render_values":[{"text":"uoadl:3501523","href":null,"code":true}]}],"person_identifier_entries":[]},"links":{"outbound_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/3501523","outbound_label":"Repository record","outbound_source":"dc:identifier","record_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/3501523","record_label":"Repository record","record_kind":"record","record_source":"dc:identifier","download_url":null,"download_label":null,"download_source":null,"access_status":null,"embargo_until":null,"access_note":null},"source_record":{"url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh?verb=GetRecord&metadataPrefix=oai_dc&identifier=oai%3Alib.uoa.gr%3Auoadl%3A3501523","prefix":"oai_dc"},"metadata_groups":[{"id":"people","label":"People","entries":[{"key":"dc:creator","label":"Author","values":["Γούναρη Σαββούλα","Gounari Savvoula"]}]},{"id":"academic_context","label":"Academic Context","entries":[{"key":"dc:date","label":"Dc Date","values":["2025"]},{"key":"dc:type","label":"Dc Type","values":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]}]},{"id":"subjects_keywords","label":"Subjects and Keywords","entries":[{"key":"dc:subject","label":"Dc Subject","values":["Γενικά έργα","General works"]}]},{"id":"language_rights","label":"Language and Rights","entries":[{"key":"dc:language","label":"Dc Language","values":["Ελληνικά","Greek"]}]},{"id":"identifiers","label":"Identifiers","entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:3501523","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/3501523"]}]},{"id":"additional","label":"Additional Metadata","entries":[{"key":"dc:description","label":"Description","values":["Το φαινόμενο που περιγράφεται στις μέρες μας ως ΔΕΠ-Υ (Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής-Υπερκινητικότητας) έχει πλέον μια μακρά ιστορία. Η ιστορική κατανόηση και ταξινόμηση της ΔΕΠ-Υ υπήρξε διαρκώς συνδεδεμένη με το ιατρικοεντρικό μοντέλο, το οποίο επικεντρώνεται στην παθολογικοποίηση της συμπεριφοράς. Αυτό το μοντέλο αποδίδει τα συμπτώματα της ΔΕΠ-Υ σε νευροβιολογικές δυσλειτουργίες ή γενετικές ανωμαλίες, προτείνοντας ιατρική διάγνωση και φαρμακευτική παρέμβαση ως κύριες μορφές αντιμετώπισης. Ωστόσο, πρόσφατες θεωρήσεις από την κοινωνική ψυχολογία, την κριτική ψυχοπαθολογία και τις προσεγγίσεις της νευροποικιλότητας αμφισβητούν την παθολογική θεώρηση της ΔΕΠ-Υ. Αυτές οι προσεγγίσεις προτείνουν ότι η ΔΕΠ-Υ δεν αποτελεί κατ’ ανάγκη απόκλιση από τον «φυσιολογικό» νου, αλλά έκφραση μιας διαφορετικής μορφής γνωστικής και συμπεριφορικής λειτουργίας. Επιπλέον, τονίζουν τη σημασία του κοινωνικού περιβάλλοντος στη διαμόρφωση των συμπτωμάτων και προάγουν την ένταξη, τη διαφοροποίηση της εκπαίδευσης, την ενδυνάμωση των ατόμων και τη μείωση του στιγματισμού. Η θεωρία της ετικέτας (Labeling Theory) αποτελεί μια σημαντική προσέγγιση στην κοινωνιολογία και την ψυχολογία, η οποία εστιάζει στο πώς οι κοινωνικές ομάδες και οι θεσμοί αποδίδουν χαρακτηρισμούς σε άτομα ή συμπεριφορές, και πώς αυτοί οι χαρακτηρισμοί επηρεάζουν την κοινωνική ένταξη ή περιθωριοποίηση των ατόμων. Η ετικετοποίηση ατόμων με ΔΕΠ-Υ ή μαθησιακές δυσκολίες συνδέεται στενά με το στίγμα, καθώς η απόδοση μιας διάγνωσης μπορεί να οδηγήσει σε αρνητικές κοινωνικές αντιλήψεις και προκαταλήψεις. Όταν μια ετικέτα ενσωματώνεται στην ταυτότητα ενός ατόμου, υπάρχει αυξημένος κίνδυνος να αντιμετωπίζεται με μειωμένες προσδοκίες, κοινωνική απομόνωση ή να βιώνει διακρίσεις από το ευρύτερο περιβάλλον του, όπως το σχολείο, η εργασία ή η οικογένεια. Το στίγμα αυτό ενισχύεται όταν η ετικέτα συνοδεύεται από στερεοτυπικές αντιλήψεις, οδηγώντας όχι μόνο σε περιορισμό των ευκαιριών του ατόμου αλλά και στην ενίσχυση εσωτερικευμένου στίγματος, δηλαδή της αίσθησης ντροπής ή κατωτερότητας. Η παρούσα έρευνα εξετάζει τις εμπειρίες ενηλίκων με ΔΕΠ-Υ και συγκεκριμένα στον τρόπο που ερμηνεύεται η απόδοση της θεσμικής ετικέτας στην ενήλικη τους ζωή. Τα ερευνητικά ερωτήματα αφορούν κυρίως τις εμπειρίες της θεσμικής ετικετοποίησης στους τομείς της σχολικής, κοινωνικής και επαγγελματικής ζωής αλλά και την επιρροή της σε θέματα αυτοεικόνας. Με βάση τον χαρακτήρα της έρευνας και τον σκοπό της έρευνας, επιλέχθηκε ως καταλληλότερη η ποιοτική μέθοδος, με χρήση ημι-δομημένων συνεντεύξεων. Για την επιλογή του δείγματος επιλέχθηκε η μέθοδος της χιονοστιβάδας και συμμετείχαν οχτώ άτομα με διάγνωση ΔΕΠ-Υ που είχαν ήδη ενηλικιωθεί κατά την εκπόνηση της έρευνας. Η ανάλυση των δεδομένων πραγματοποιήθηκε με θεματική ανάλυση, μέσω κωδικοποίησης. Από τα συμπεράσματα της εν λόγω έρευνας προέκυψε ότι η ετικέτα της ΔΕΠ-Υ παρουσιάζεται ως ένα «γκρίζο φαινόμενο», καθώς η αντίληψή της επηρεάζεται από κοινωνικές, πολιτισμικές και ατομικές παραμέτρους. Οι ουδέτερες στάσεις αφορούν άτομα για τα οποία η ετικέτα απλά «υπάρχει» χωρίς να τους δεσμεύει. Για άλλους, η ετικέτα λειτουργεί ανακουφιστικά, καθώς αιτιολογεί τη νευροδιαφορετικότητά τους. Αυτό ενισχύει την αίσθηση κατανόησης και οικειότητας μεταξύ ατόμων με ΔΕΠ-Υ. Ωστόσο, η ετικέτα μπορεί να ενισχύσει το στίγμα, οδηγώντας σε κοινωνική απομόνωση ή διακρίσεις. Το εσωτερικευμένο στίγμα και η αίσθηση κατωτερότητας είναι συχνές συνέπειες. Η κοινωνική διάσταση της διάγνωσης είναι σημαντική, καθώς ορισμένοι αισθάνονται στιγματισμένοι και προβληματίζονται σχετικά με την γνωστοποίηση της ετικέτας ΔΕΠ-Υ, ενώ άλλοι αποκτούν αίσθημα ένταξης σε μια κοινότητα με παρόμοιες εμπειρίες. Στον εκπαιδευτικό τομέα, οι εκπαιδευτικοί συχνά διατηρούν αρνητικές αντιλήψεις για τις ικανότητες των μαθητών με ΔΕΠ-Υ, κάτι που μπορεί να μειώσει τις προσδοκίες τους και να επηρεάσει αρνητικά την απόδοση των μαθητών. Αντίστοιχα, στον επαγγελματικό τομέα, η ετικέτα ΔΕΠ-Υ μπορεί να οδηγήσει σε διακρίσεις και περιορισμένες ευκαιρίες επαγγελματικής ανέλιξης, καθώς οι εργοδότες ενδέχεται να αμφισβητούν την ικανότητα των ατόμων με ΔΕΠ-Υ να ανταποκριθούν στις απαιτήσεις της δουλειάς τους. Οι συμμετέχοντες σε έρευνες εξέφρασαν φόβο ότι η αποκάλυψη της διάγνωσης τους θα οδηγήσει σε αμφισβήτηση της ικανότητάς τους και περιορισμό των ευκαιριών τους στον επαγγελματικό τομέα.","The phenomenon currently known as ADHD (Attention Deficit Hyperactivity Disorder) has a history spanning. Historically, the understanding and classification of ADHD have been closely tied to the medical model, which focuses on pathologizing behavior. This model attributes ADHD symptoms to neurobiological dysfunctions or genetic anomalies, proposing medical diagnosis and pharmacological intervention as primary forms of treatment. However, recent perspectives from social psychology, critical psychopathology, and neurodiversity approaches challenge the pathological view of ADHD. These perspectives suggest that ADHD is not necessarily a deviation from the \"normal\" mind but an expression of a different form of cognitive and behavioral functioning. Moreover, they emphasize the importance of the social environment in shaping symptoms and advocate for inclusion, educational differentiation, empowerment of individuals, and reduction of stigma. Labeling Theory is a significant approach in sociology and psychology, focusing on how social groups and institutions assign labels to individuals or behaviors and how these labels affect social inclusion or marginalization. Labeling individuals with ADHD or learning difficulties is closely associated with stigma, as assigning a diagnosis can led to negative social perceptions and prejudices. When a label becomes integrated into an individual's identity, there is an increased risk of being treated with lowered expectations, social isolation, or experiencing discrimination from their broader environment, such as school, work, or family. This stigma is reinforced when the label is accompanied by stereotypical perceptions, leading not only to limited opportunities but also to the internalization of stigma, i.e., feelings of shame or inferiority. This study examines the experiences of adults with ADHD, specifically how the assignment of the institutional label is interpreted in their adult lives. The research questions primarily concern experiences of institutional labeling in the domains of school, social, and professional life, as well as its influence on self-image. Based on the nature and purpose of the research, a qualitative method was deemed most appropriate, utilizing semi-structured interviews. For sample selection, the snowball sampling method was used, involving eight individuals diagnosed with ADHD who had already reached adulthood at the time of the study. Data analysis was conducted through thematic analysis via coding. The findings of this study indicate that the ADHD label is perceived as a \"grey phenomenon,\" as its perception is influenced by social, cultural, and individual factors. Neutral attitudes pertain to individuals for whom the label simply \"exists\" without binding them. For others, the label serves a comforting function, as it justifies their neurodiversity. This enhances the sense of understanding and familiarity among individuals with ADHD. However, the label can also reinforce stigma, leading to social isolation or discrimination. Internalized stigma and feelings of inferiority are common consequences. The social dimension of the diagnosis is significant, as some feel stigmatized and are hesitant about disclosing their ADHD label, while others gain a sense of belonging to a community with similar experiences. In the educational sector, teachers often hold negative perceptions of the abilities of students with ADHD, which can lower their expectations and negatively affect student performance. Similarly, in the professional sector, the ADHD label can lead to discrimination and limited career advancement opportunities, as employers may question the ability of individuals with ADHD to meet job demands. Participants in the study expressed fear that disclosing their diagnosis would lead to questioning their abilities and limited opportunities in the professional domain."]},{"key":"dc:title","label":"Title","values":["Διερευνώντας την Επιρροή της Θεσμικής Ετικετοποίησης στις ζωές ενηλίκων με Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής-Υπερκινητικότητας (ΔΕΠ-Υ)"]}]}],"canonical_facts":{"dc:creator":["Γούναρη Σαββούλα","Gounari Savvoula"],"dc:date":["2025"],"dc:description":["Το φαινόμενο που περιγράφεται στις μέρες μας ως ΔΕΠ-Υ (Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής-Υπερκινητικότητας) έχει πλέον μια μακρά ιστορία. Η ιστορική κατανόηση και ταξινόμηση της ΔΕΠ-Υ υπήρξε διαρκώς συνδεδεμένη με το ιατρικοεντρικό μοντέλο, το οποίο επικεντρώνεται στην παθολογικοποίηση της συμπεριφοράς. Αυτό το μοντέλο αποδίδει τα συμπτώματα της ΔΕΠ-Υ σε νευροβιολογικές δυσλειτουργίες ή γενετικές ανωμαλίες, προτείνοντας ιατρική διάγνωση και φαρμακευτική παρέμβαση ως κύριες μορφές αντιμετώπισης. Ωστόσο, πρόσφατες θεωρήσεις από την κοινωνική ψυχολογία, την κριτική ψυχοπαθολογία και τις προσεγγίσεις της νευροποικιλότητας αμφισβητούν την παθολογική θεώρηση της ΔΕΠ-Υ. Αυτές οι προσεγγίσεις προτείνουν ότι η ΔΕΠ-Υ δεν αποτελεί κατ’ ανάγκη απόκλιση από τον «φυσιολογικό» νου, αλλά έκφραση μιας διαφορετικής μορφής γνωστικής και συμπεριφορικής λειτουργίας. Επιπλέον, τονίζουν τη σημασία του κοινωνικού περιβάλλοντος στη διαμόρφωση των συμπτωμάτων και προάγουν την ένταξη, τη διαφοροποίηση της εκπαίδευσης, την ενδυνάμωση των ατόμων και τη μείωση του στιγματισμού. Η θεωρία της ετικέτας (Labeling Theory) αποτελεί μια σημαντική προσέγγιση στην κοινωνιολογία και την ψυχολογία, η οποία εστιάζει στο πώς οι κοινωνικές ομάδες και οι θεσμοί αποδίδουν χαρακτηρισμούς σε άτομα ή συμπεριφορές, και πώς αυτοί οι χαρακτηρισμοί επηρεάζουν την κοινωνική ένταξη ή περιθωριοποίηση των ατόμων. Η ετικετοποίηση ατόμων με ΔΕΠ-Υ ή μαθησιακές δυσκολίες συνδέεται στενά με το στίγμα, καθώς η απόδοση μιας διάγνωσης μπορεί να οδηγήσει σε αρνητικές κοινωνικές αντιλήψεις και προκαταλήψεις. Όταν μια ετικέτα ενσωματώνεται στην ταυτότητα ενός ατόμου, υπάρχει αυξημένος κίνδυνος να αντιμετωπίζεται με μειωμένες προσδοκίες, κοινωνική απομόνωση ή να βιώνει διακρίσεις από το ευρύτερο περιβάλλον του, όπως το σχολείο, η εργασία ή η οικογένεια. Το στίγμα αυτό ενισχύεται όταν η ετικέτα συνοδεύεται από στερεοτυπικές αντιλήψεις, οδηγώντας όχι μόνο σε περιορισμό των ευκαιριών του ατόμου αλλά και στην ενίσχυση εσωτερικευμένου στίγματος, δηλαδή της αίσθησης ντροπής ή κατωτερότητας. Η παρούσα έρευνα εξετάζει τις εμπειρίες ενηλίκων με ΔΕΠ-Υ και συγκεκριμένα στον τρόπο που ερμηνεύεται η απόδοση της θεσμικής ετικέτας στην ενήλικη τους ζωή. Τα ερευνητικά ερωτήματα αφορούν κυρίως τις εμπειρίες της θεσμικής ετικετοποίησης στους τομείς της σχολικής, κοινωνικής και επαγγελματικής ζωής αλλά και την επιρροή της σε θέματα αυτοεικόνας. Με βάση τον χαρακτήρα της έρευνας και τον σκοπό της έρευνας, επιλέχθηκε ως καταλληλότερη η ποιοτική μέθοδος, με χρήση ημι-δομημένων συνεντεύξεων. Για την επιλογή του δείγματος επιλέχθηκε η μέθοδος της χιονοστιβάδας και συμμετείχαν οχτώ άτομα με διάγνωση ΔΕΠ-Υ που είχαν ήδη ενηλικιωθεί κατά την εκπόνηση της έρευνας. Η ανάλυση των δεδομένων πραγματοποιήθηκε με θεματική ανάλυση, μέσω κωδικοποίησης. Από τα συμπεράσματα της εν λόγω έρευνας προέκυψε ότι η ετικέτα της ΔΕΠ-Υ παρουσιάζεται ως ένα «γκρίζο φαινόμενο», καθώς η αντίληψή της επηρεάζεται από κοινωνικές, πολιτισμικές και ατομικές παραμέτρους. Οι ουδέτερες στάσεις αφορούν άτομα για τα οποία η ετικέτα απλά «υπάρχει» χωρίς να τους δεσμεύει. Για άλλους, η ετικέτα λειτουργεί ανακουφιστικά, καθώς αιτιολογεί τη νευροδιαφορετικότητά τους. Αυτό ενισχύει την αίσθηση κατανόησης και οικειότητας μεταξύ ατόμων με ΔΕΠ-Υ. Ωστόσο, η ετικέτα μπορεί να ενισχύσει το στίγμα, οδηγώντας σε κοινωνική απομόνωση ή διακρίσεις. Το εσωτερικευμένο στίγμα και η αίσθηση κατωτερότητας είναι συχνές συνέπειες. Η κοινωνική διάσταση της διάγνωσης είναι σημαντική, καθώς ορισμένοι αισθάνονται στιγματισμένοι και προβληματίζονται σχετικά με την γνωστοποίηση της ετικέτας ΔΕΠ-Υ, ενώ άλλοι αποκτούν αίσθημα ένταξης σε μια κοινότητα με παρόμοιες εμπειρίες. Στον εκπαιδευτικό τομέα, οι εκπαιδευτικοί συχνά διατηρούν αρνητικές αντιλήψεις για τις ικανότητες των μαθητών με ΔΕΠ-Υ, κάτι που μπορεί να μειώσει τις προσδοκίες τους και να επηρεάσει αρνητικά την απόδοση των μαθητών. Αντίστοιχα, στον επαγγελματικό τομέα, η ετικέτα ΔΕΠ-Υ μπορεί να οδηγήσει σε διακρίσεις και περιορισμένες ευκαιρίες επαγγελματικής ανέλιξης, καθώς οι εργοδότες ενδέχεται να αμφισβητούν την ικανότητα των ατόμων με ΔΕΠ-Υ να ανταποκριθούν στις απαιτήσεις της δουλειάς τους. Οι συμμετέχοντες σε έρευνες εξέφρασαν φόβο ότι η αποκάλυψη της διάγνωσης τους θα οδηγήσει σε αμφισβήτηση της ικανότητάς τους και περιορισμό των ευκαιριών τους στον επαγγελματικό τομέα.","The phenomenon currently known as ADHD (Attention Deficit Hyperactivity Disorder) has a history spanning. Historically, the understanding and classification of ADHD have been closely tied to the medical model, which focuses on pathologizing behavior. This model attributes ADHD symptoms to neurobiological dysfunctions or genetic anomalies, proposing medical diagnosis and pharmacological intervention as primary forms of treatment. However, recent perspectives from social psychology, critical psychopathology, and neurodiversity approaches challenge the pathological view of ADHD. These perspectives suggest that ADHD is not necessarily a deviation from the \"normal\" mind but an expression of a different form of cognitive and behavioral functioning. Moreover, they emphasize the importance of the social environment in shaping symptoms and advocate for inclusion, educational differentiation, empowerment of individuals, and reduction of stigma. Labeling Theory is a significant approach in sociology and psychology, focusing on how social groups and institutions assign labels to individuals or behaviors and how these labels affect social inclusion or marginalization. Labeling individuals with ADHD or learning difficulties is closely associated with stigma, as assigning a diagnosis can led to negative social perceptions and prejudices. When a label becomes integrated into an individual's identity, there is an increased risk of being treated with lowered expectations, social isolation, or experiencing discrimination from their broader environment, such as school, work, or family. This stigma is reinforced when the label is accompanied by stereotypical perceptions, leading not only to limited opportunities but also to the internalization of stigma, i.e., feelings of shame or inferiority. This study examines the experiences of adults with ADHD, specifically how the assignment of the institutional label is interpreted in their adult lives. The research questions primarily concern experiences of institutional labeling in the domains of school, social, and professional life, as well as its influence on self-image. Based on the nature and purpose of the research, a qualitative method was deemed most appropriate, utilizing semi-structured interviews. For sample selection, the snowball sampling method was used, involving eight individuals diagnosed with ADHD who had already reached adulthood at the time of the study. Data analysis was conducted through thematic analysis via coding. The findings of this study indicate that the ADHD label is perceived as a \"grey phenomenon,\" as its perception is influenced by social, cultural, and individual factors. Neutral attitudes pertain to individuals for whom the label simply \"exists\" without binding them. For others, the label serves a comforting function, as it justifies their neurodiversity. This enhances the sense of understanding and familiarity among individuals with ADHD. However, the label can also reinforce stigma, leading to social isolation or discrimination. Internalized stigma and feelings of inferiority are common consequences. The social dimension of the diagnosis is significant, as some feel stigmatized and are hesitant about disclosing their ADHD label, while others gain a sense of belonging to a community with similar experiences. In the educational sector, teachers often hold negative perceptions of the abilities of students with ADHD, which can lower their expectations and negatively affect student performance. Similarly, in the professional sector, the ADHD label can lead to discrimination and limited career advancement opportunities, as employers may question the ability of individuals with ADHD to meet job demands. Participants in the study expressed fear that disclosing their diagnosis would lead to questioning their abilities and limited opportunities in the professional domain."],"dc:identifier":["uoadl:3501523","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/3501523"],"dc:language":["Ελληνικά","Greek"],"dc:subject":["Γενικά έργα","General works"],"dc:title":["Διερευνώντας την Επιρροή της Θεσμικής Ετικετοποίησης στις ζωές ενηλίκων με Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής-Υπερκινητικότητας (ΔΕΠ-Υ)"],"dc:type":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]},"updated_at":"2026-11-19T06:32:42Z"}