{"id":{"repo_id":"athens","oai_identifier":"oai:lib.uoa.gr:uoadl:3585133"},"canonical_url":"https://search.ndltd.org/etd/athens/oai:lib.uoa.gr:uoadl:3585133","repository":{"repo_id":"athens","name":"National and Kapodistrian University of Athens","base_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh"},"display":{"title":"Καταγματικός κίνδυνος ασθενών με ρευματοειδή αρθρίτιδα","abstract":"Η Ρευματοειδής Αρθρίτιδα (ΡΑ) αυξάνει σημαντικά τον κίνδυνο οστεοπόρωσης και καταγμάτων ευθραυστότητας, λόγω χρόνιας φλεγμονής, σωματικής αδράνειας και παρατεταμένης χορήγησης γλυκοκορτικοειδών (GC). Η παρούσα μελέτη αξιολόγησε τον καταγματικό κίνδυνο ασθενών με ΡΑ, μέσω του εργαλείου FRAX, και διερεύνησε κλινικούς παράγοντες που σχετίζονται με την οστική απώλεια. Μέθοδος: Πρόκειται για μία αναδρομική μελέτη πασχόντων-μαρτύρων, στην οποία εντάχθηκαν 46 μετεμμηνοπαυσιακές γυναίκες με ΡΑ και 47 υγιή controls παρόμοιας ηλικίας. Η οστική πυκνότητα (BMD) στη σπονδυλική στήλη και στο ισχίο μετρήθηκαν με τη μέθοδο DEXA. Ο αλγόριθμος FRAX χρησιμοποιήθηκε για την εκτίμηση της 10-ετούς πιθανότητας κατάγματος, ενώ εξετάστηκε η συσχέτιση της ενεργότητας της νόσου (DAS28-ESR), της οροθετικότητας (RF, anti-CCP), του ιστορικού καταγμάτων και της φαρμακευτικής αγωγής (cDMARDs και bDMARDs) με την οστική απώλεια. Αποτελέσματα: Η μέση ηλικία των ασθενών με ΡΑ ήταν 65,9 έτη. Μειωμένη οστική μάζα παρατηρήθηκε στο 76,1% των ασθενών (50% με οστεοπενία, 26,1% με οστεοπόρωση). Σπονδυλικά κατάγματα καταγράφηκαν στο 21,7% των ασθενών με ΡΑ έναντι 8,5% των υγιών (p = 0,097), ενώ περιφερικά κατάγματα στο 15,2% έναντι 6,3% των υγιών (p = 0,52). Η οστεοπενία ήταν συχνότερη στους ασθενείς με ΡΑ (p = 0,09). Η μέση BMD του ισχίου δεν εμφάνισε στατιστικά σημαντική διαφορά μεταξύ των ομάδων (0,821 vs. 0,806 g/cm², p = 0,620· 95% CI: -0,08 έως 0,05), ενώ το ίδιο παρατηρήθηκε και στη BMD της σπονδυλικής στήλης (p = 0,678· 95% CI: -0,06 έως 0,09). Παρά την ομοιότητα στην οστική πυκνότητα, η αυξημένη συχνότητα σπονδυλικών καταγμάτων στους ασθενείς με ΡΑ υποδηλώνει ότι παράγοντες πέραν της BMD, όπως η χρόνια φλεγμονώδης διεργασία, επηρεάζουν σημαντικά τον κίνδυνο κατάγματος. Μεταξύ των ατόμων με οστεοπενία, οι ασθενείς με ΡΑ είχαν σχεδόν διπλάσιες πιθανότητες να χρήζουν έναρξης αντιοστεοπορωτικής αγωγής συγκριτικά με τους υγιείς (30,4% έναντι 14,8%, p = 0,093), γεγονός που αναδεικνύει τους περιορισμούς της BMD ως μοναδικού εργαλείου εκτίμησης του καταγματικού κινδύνου. Τα θετικά anti-CCP αντισώματα και η υψηλή ενεργότητα νόσου (DAS28 ≥ 3,2) σχετίστηκαν με χαμηλότερες τιμές BMD και αυξημένες τιμές FRAX. Οι ασθενείς που λάμβαναν bDMARDs εμφάνιζαν υψηλότερη BMD στο ισχίο. Συμπεράσματα: Οι ασθενείς με ΡΑ, και ειδικότερα όσοι παρουσιάζουν ενεργή νόσο, μακροχρόνια πορεία και θετικά anti-CCP αντισώματα, διατρέχουν αυξημένο κίνδυνο κατάγματος. Δεδομένου ότι η BMD δεν αποτυπώνει πλήρως τον συνολικό καταγματικό κίνδυνο, το εργαλείο FRAX αποδεικνύεται χρήσιμο για την έγκαιρη και εξατομικευμένη λήψη θεραπευτικών αποφάσεων.","abstract_html":"Η Ρευματοειδής Αρθρίτιδα (ΡΑ) αυξάνει σημαντικά τον κίνδυνο οστεοπόρωσης και καταγμάτων ευθραυστότητας, λόγω χρόνιας φλεγμονής, σωματικής αδράνειας και παρατεταμένης χορήγησης γλυκοκορτικοειδών (GC). Η παρούσα μελέτη αξιολόγησε τον καταγματικό κίνδυνο ασθενών με ΡΑ, μέσω του εργαλείου FRAX, και διερεύνησε κλινικούς παράγοντες που σχετίζονται με την οστική απώλεια. Μέθοδος: Πρόκειται για μία αναδρομική μελέτη πασχόντων-μαρτύρων, στην οποία εντάχθηκαν 46 μετεμμηνοπαυσιακές γυναίκες με ΡΑ και 47 υγιή controls παρόμοιας ηλικίας. Η οστική πυκνότητα (BMD) στη σπονδυλική στήλη και στο ισχίο μετρήθηκαν με τη μέθοδο DEXA. Ο αλγόριθμος FRAX χρησιμοποιήθηκε για την εκτίμηση της 10-ετούς πιθανότητας κατάγματος, ενώ εξετάστηκε η συσχέτιση της ενεργότητας της νόσου (DAS28-ESR), της οροθετικότητας (RF, anti-CCP), του ιστορικού καταγμάτων και της φαρμακευτικής αγωγής (cDMARDs και bDMARDs) με την οστική απώλεια. Αποτελέσματα: Η μέση ηλικία των ασθενών με ΡΑ ήταν 65,9 έτη. Μειωμένη οστική μάζα παρατηρήθηκε στο 76,1% των ασθενών (50% με οστεοπενία, 26,1% με οστεοπόρωση). Σπονδυλικά κατάγματα καταγράφηκαν στο 21,7% των ασθενών με ΡΑ έναντι 8,5% των υγιών (p = 0,097), ενώ περιφερικά κατάγματα στο 15,2% έναντι 6,3% των υγιών (p = 0,52). Η οστεοπενία ήταν συχνότερη στους ασθενείς με ΡΑ (p = 0,09). Η μέση BMD του ισχίου δεν εμφάνισε στατιστικά σημαντική διαφορά μεταξύ των ομάδων (0,821 vs. 0,806 g/cm², p = 0,620· 95% CI: -0,08 έως 0,05), ενώ το ίδιο παρατηρήθηκε και στη BMD της σπονδυλικής στήλης (p = 0,678· 95% CI: -0,06 έως 0,09). Παρά την ομοιότητα στην οστική πυκνότητα, η αυξημένη συχνότητα σπονδυλικών καταγμάτων στους ασθενείς με ΡΑ υποδηλώνει ότι παράγοντες πέραν της BMD, όπως η χρόνια φλεγμονώδης διεργασία, επηρεάζουν σημαντικά τον κίνδυνο κατάγματος. Μεταξύ των ατόμων με οστεοπενία, οι ασθενείς με ΡΑ είχαν σχεδόν διπλάσιες πιθανότητες να χρήζουν έναρξης αντιοστεοπορωτικής αγωγής συγκριτικά με τους υγιείς (30,4% έναντι 14,8%, p = 0,093), γεγονός που αναδεικνύει τους περιορισμούς της BMD ως μοναδικού εργαλείου εκτίμησης του καταγματικού κινδύνου. Τα θετικά anti-CCP αντισώματα και η υψηλή ενεργότητα νόσου (DAS28 ≥ 3,2) σχετίστηκαν με χαμηλότερες τιμές BMD και αυξημένες τιμές FRAX. Οι ασθενείς που λάμβαναν bDMARDs εμφάνιζαν υψηλότερη BMD στο ισχίο. Συμπεράσματα: Οι ασθενείς με ΡΑ, και ειδικότερα όσοι παρουσιάζουν ενεργή νόσο, μακροχρόνια πορεία και θετικά anti-CCP αντισώματα, διατρέχουν αυξημένο κίνδυνο κατάγματος. Δεδομένου ότι η BMD δεν αποτυπώνει πλήρως τον συνολικό καταγματικό κίνδυνο, το εργαλείο FRAX αποδεικνύεται χρήσιμο για την έγκαιρη και εξατομικευμένη λήψη θεραπευτικών αποφάσεων.","abstract_has_math":false,"creators":["Σπανοπούλου Χριστίνα","Spanopoulou Christina"],"institution":null,"degree_name":null,"degree_level":null,"degree_discipline":null,"degree_department":null,"school":null,"contributors":[],"advisors":[],"committee_chairs":[],"committee_members":[],"year":2025,"date_issued":"2025","date_published":"2025","updated_at":"2026-11-19T06:32:45Z","subjects":["Επιστήμες Υγείας","Health Sciences"],"languages":["Ελληνικά","Greek"],"rights":[],"rights_urls":[],"identifier_entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:3585133"],"render_values":[{"text":"uoadl:3585133","href":null,"code":true}]}],"person_identifier_entries":[]},"links":{"outbound_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/3585133","outbound_label":"Repository record","outbound_source":"dc:identifier","record_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/3585133","record_label":"Repository record","record_kind":"record","record_source":"dc:identifier","download_url":null,"download_label":null,"download_source":null,"access_status":null,"embargo_until":null,"access_note":null},"source_record":{"url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh?verb=GetRecord&metadataPrefix=oai_dc&identifier=oai%3Alib.uoa.gr%3Auoadl%3A3585133","prefix":"oai_dc"},"metadata_groups":[{"id":"people","label":"People","entries":[{"key":"dc:creator","label":"Author","values":["Σπανοπούλου Χριστίνα","Spanopoulou Christina"]}]},{"id":"academic_context","label":"Academic Context","entries":[{"key":"dc:date","label":"Dc Date","values":["2025"]},{"key":"dc:type","label":"Dc Type","values":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]}]},{"id":"subjects_keywords","label":"Subjects and Keywords","entries":[{"key":"dc:subject","label":"Dc Subject","values":["Επιστήμες Υγείας","Health Sciences"]}]},{"id":"language_rights","label":"Language and Rights","entries":[{"key":"dc:language","label":"Dc Language","values":["Ελληνικά","Greek"]}]},{"id":"identifiers","label":"Identifiers","entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:3585133","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/3585133"]}]},{"id":"additional","label":"Additional Metadata","entries":[{"key":"dc:description","label":"Description","values":["Η Ρευματοειδής Αρθρίτιδα (ΡΑ) αυξάνει σημαντικά τον κίνδυνο οστεοπόρωσης και καταγμάτων ευθραυστότητας, λόγω χρόνιας φλεγμονής, σωματικής αδράνειας και παρατεταμένης χορήγησης γλυκοκορτικοειδών (GC). Η παρούσα μελέτη αξιολόγησε τον καταγματικό κίνδυνο ασθενών με ΡΑ, μέσω του εργαλείου FRAX, και διερεύνησε κλινικούς παράγοντες που σχετίζονται με την οστική απώλεια. Μέθοδος: Πρόκειται για μία αναδρομική μελέτη πασχόντων-μαρτύρων, στην οποία εντάχθηκαν 46 μετεμμηνοπαυσιακές γυναίκες με ΡΑ και 47 υγιή controls παρόμοιας ηλικίας. Η οστική πυκνότητα (BMD) στη σπονδυλική στήλη και στο ισχίο μετρήθηκαν με τη μέθοδο DEXA. Ο αλγόριθμος FRAX χρησιμοποιήθηκε για την εκτίμηση της 10-ετούς πιθανότητας κατάγματος, ενώ εξετάστηκε η συσχέτιση της ενεργότητας της νόσου (DAS28-ESR), της οροθετικότητας (RF, anti-CCP), του ιστορικού καταγμάτων και της φαρμακευτικής αγωγής (cDMARDs και bDMARDs) με την οστική απώλεια. Αποτελέσματα: Η μέση ηλικία των ασθενών με ΡΑ ήταν 65,9 έτη. Μειωμένη οστική μάζα παρατηρήθηκε στο 76,1% των ασθενών (50% με οστεοπενία, 26,1% με οστεοπόρωση). Σπονδυλικά κατάγματα καταγράφηκαν στο 21,7% των ασθενών με ΡΑ έναντι 8,5% των υγιών (p = 0,097), ενώ περιφερικά κατάγματα στο 15,2% έναντι 6,3% των υγιών (p = 0,52). Η οστεοπενία ήταν συχνότερη στους ασθενείς με ΡΑ (p = 0,09). Η μέση BMD του ισχίου δεν εμφάνισε στατιστικά σημαντική διαφορά μεταξύ των ομάδων (0,821 vs. 0,806 g/cm², p = 0,620· 95% CI: -0,08 έως 0,05), ενώ το ίδιο παρατηρήθηκε και στη BMD της σπονδυλικής στήλης (p = 0,678· 95% CI: -0,06 έως 0,09). Παρά την ομοιότητα στην οστική πυκνότητα, η αυξημένη συχνότητα σπονδυλικών καταγμάτων στους ασθενείς με ΡΑ υποδηλώνει ότι παράγοντες πέραν της BMD, όπως η χρόνια φλεγμονώδης διεργασία, επηρεάζουν σημαντικά τον κίνδυνο κατάγματος. Μεταξύ των ατόμων με οστεοπενία, οι ασθενείς με ΡΑ είχαν σχεδόν διπλάσιες πιθανότητες να χρήζουν έναρξης αντιοστεοπορωτικής αγωγής συγκριτικά με τους υγιείς (30,4% έναντι 14,8%, p = 0,093), γεγονός που αναδεικνύει τους περιορισμούς της BMD ως μοναδικού εργαλείου εκτίμησης του καταγματικού κινδύνου. Τα θετικά anti-CCP αντισώματα και η υψηλή ενεργότητα νόσου (DAS28 ≥ 3,2) σχετίστηκαν με χαμηλότερες τιμές BMD και αυξημένες τιμές FRAX. Οι ασθενείς που λάμβαναν bDMARDs εμφάνιζαν υψηλότερη BMD στο ισχίο. Συμπεράσματα: Οι ασθενείς με ΡΑ, και ειδικότερα όσοι παρουσιάζουν ενεργή νόσο, μακροχρόνια πορεία και θετικά anti-CCP αντισώματα, διατρέχουν αυξημένο κίνδυνο κατάγματος. Δεδομένου ότι η BMD δεν αποτυπώνει πλήρως τον συνολικό καταγματικό κίνδυνο, το εργαλείο FRAX αποδεικνύεται χρήσιμο για την έγκαιρη και εξατομικευμένη λήψη θεραπευτικών αποφάσεων.","Rheumatoid arthritis (RA) increases the risk of osteoporosis and fragility fractures due to chronic inflammation, physical inactivity and prolonged glucocorticoid (GC) use. This study assessed fracture risk in a Greek RA population using the FRAX tool and examined clinical predictors of bone health. Methods: This retrospective case-control study included 46 postmenopausal RA patients and 47 healthy controls. Bone mineral density (BMD) at the lumbar spine and hip was measured by DEXA. FRAX was used to estimate 10-year fracture probabilities. Variables analyzed included disease activity (DAS28-ESR), seropositivity (RF, anti-CCP), fracture history and treatment with conventional (cDMARDs) or biologic DMARDs (bDMARDs). Results: The mean age of RA patients was 65.9 years. Impaired bone mass was observed in 76.1% of RA patients (50% osteopenic, 26.1% osteoporotic). Vertebral fractures occurred in 21.7% of RA patients versus 8.5% of controls (p-value = 0.097) and peripheral fractures in 15.2% vs. 6.3% (p-value = 0.52). Osteopenia was more common in RA patients (p-value = 0.09). Mean hip BMD did not significantly differ between groups (0.821 vs. 0.806 g/cm², p-value = 0.620; 95% CI: -0.08 to 0.05), nor did lumbar spine BMD (p-value = 0.678; 95% CI: -0.06 to 0.09). Despite similar BMD, vertebral fractures were more frequent in RA, suggesting that factors beyond bone density, such as inflammation, contribute to fracture risk. Among osteopenic individuals, RA patients were nearly twice as likely to exceed FRAX treatment thresholds compared to controls (30.4% vs. 14.8%, p-value = 0.093), highlighting the limitations of BMD alone in fracture risk assessment. Anti-CCP positivity and active disease (DAS28 ≥ 3.2) were associated with lower BMD and higher FRAX scores. Use of bDMARDs was linked to higher hip BMD. Conclusions: RA patients, especially those with active disease, long disease duration and anti-CCP positivity face elevated fracture risk. As BMD alone may underestimate this risk, FRAX appears valuable in guiding early, individualized intervention strategies."]},{"key":"dc:title","label":"Title","values":["Καταγματικός κίνδυνος ασθενών με ρευματοειδή αρθρίτιδα"]}]}],"canonical_facts":{"dc:creator":["Σπανοπούλου Χριστίνα","Spanopoulou Christina"],"dc:date":["2025"],"dc:description":["Η Ρευματοειδής Αρθρίτιδα (ΡΑ) αυξάνει σημαντικά τον κίνδυνο οστεοπόρωσης και καταγμάτων ευθραυστότητας, λόγω χρόνιας φλεγμονής, σωματικής αδράνειας και παρατεταμένης χορήγησης γλυκοκορτικοειδών (GC). Η παρούσα μελέτη αξιολόγησε τον καταγματικό κίνδυνο ασθενών με ΡΑ, μέσω του εργαλείου FRAX, και διερεύνησε κλινικούς παράγοντες που σχετίζονται με την οστική απώλεια. Μέθοδος: Πρόκειται για μία αναδρομική μελέτη πασχόντων-μαρτύρων, στην οποία εντάχθηκαν 46 μετεμμηνοπαυσιακές γυναίκες με ΡΑ και 47 υγιή controls παρόμοιας ηλικίας. Η οστική πυκνότητα (BMD) στη σπονδυλική στήλη και στο ισχίο μετρήθηκαν με τη μέθοδο DEXA. Ο αλγόριθμος FRAX χρησιμοποιήθηκε για την εκτίμηση της 10-ετούς πιθανότητας κατάγματος, ενώ εξετάστηκε η συσχέτιση της ενεργότητας της νόσου (DAS28-ESR), της οροθετικότητας (RF, anti-CCP), του ιστορικού καταγμάτων και της φαρμακευτικής αγωγής (cDMARDs και bDMARDs) με την οστική απώλεια. Αποτελέσματα: Η μέση ηλικία των ασθενών με ΡΑ ήταν 65,9 έτη. Μειωμένη οστική μάζα παρατηρήθηκε στο 76,1% των ασθενών (50% με οστεοπενία, 26,1% με οστεοπόρωση). Σπονδυλικά κατάγματα καταγράφηκαν στο 21,7% των ασθενών με ΡΑ έναντι 8,5% των υγιών (p = 0,097), ενώ περιφερικά κατάγματα στο 15,2% έναντι 6,3% των υγιών (p = 0,52). Η οστεοπενία ήταν συχνότερη στους ασθενείς με ΡΑ (p = 0,09). Η μέση BMD του ισχίου δεν εμφάνισε στατιστικά σημαντική διαφορά μεταξύ των ομάδων (0,821 vs. 0,806 g/cm², p = 0,620· 95% CI: -0,08 έως 0,05), ενώ το ίδιο παρατηρήθηκε και στη BMD της σπονδυλικής στήλης (p = 0,678· 95% CI: -0,06 έως 0,09). Παρά την ομοιότητα στην οστική πυκνότητα, η αυξημένη συχνότητα σπονδυλικών καταγμάτων στους ασθενείς με ΡΑ υποδηλώνει ότι παράγοντες πέραν της BMD, όπως η χρόνια φλεγμονώδης διεργασία, επηρεάζουν σημαντικά τον κίνδυνο κατάγματος. Μεταξύ των ατόμων με οστεοπενία, οι ασθενείς με ΡΑ είχαν σχεδόν διπλάσιες πιθανότητες να χρήζουν έναρξης αντιοστεοπορωτικής αγωγής συγκριτικά με τους υγιείς (30,4% έναντι 14,8%, p = 0,093), γεγονός που αναδεικνύει τους περιορισμούς της BMD ως μοναδικού εργαλείου εκτίμησης του καταγματικού κινδύνου. Τα θετικά anti-CCP αντισώματα και η υψηλή ενεργότητα νόσου (DAS28 ≥ 3,2) σχετίστηκαν με χαμηλότερες τιμές BMD και αυξημένες τιμές FRAX. Οι ασθενείς που λάμβαναν bDMARDs εμφάνιζαν υψηλότερη BMD στο ισχίο. Συμπεράσματα: Οι ασθενείς με ΡΑ, και ειδικότερα όσοι παρουσιάζουν ενεργή νόσο, μακροχρόνια πορεία και θετικά anti-CCP αντισώματα, διατρέχουν αυξημένο κίνδυνο κατάγματος. Δεδομένου ότι η BMD δεν αποτυπώνει πλήρως τον συνολικό καταγματικό κίνδυνο, το εργαλείο FRAX αποδεικνύεται χρήσιμο για την έγκαιρη και εξατομικευμένη λήψη θεραπευτικών αποφάσεων.","Rheumatoid arthritis (RA) increases the risk of osteoporosis and fragility fractures due to chronic inflammation, physical inactivity and prolonged glucocorticoid (GC) use. This study assessed fracture risk in a Greek RA population using the FRAX tool and examined clinical predictors of bone health. Methods: This retrospective case-control study included 46 postmenopausal RA patients and 47 healthy controls. Bone mineral density (BMD) at the lumbar spine and hip was measured by DEXA. FRAX was used to estimate 10-year fracture probabilities. Variables analyzed included disease activity (DAS28-ESR), seropositivity (RF, anti-CCP), fracture history and treatment with conventional (cDMARDs) or biologic DMARDs (bDMARDs). Results: The mean age of RA patients was 65.9 years. Impaired bone mass was observed in 76.1% of RA patients (50% osteopenic, 26.1% osteoporotic). Vertebral fractures occurred in 21.7% of RA patients versus 8.5% of controls (p-value = 0.097) and peripheral fractures in 15.2% vs. 6.3% (p-value = 0.52). Osteopenia was more common in RA patients (p-value = 0.09). Mean hip BMD did not significantly differ between groups (0.821 vs. 0.806 g/cm², p-value = 0.620; 95% CI: -0.08 to 0.05), nor did lumbar spine BMD (p-value = 0.678; 95% CI: -0.06 to 0.09). Despite similar BMD, vertebral fractures were more frequent in RA, suggesting that factors beyond bone density, such as inflammation, contribute to fracture risk. Among osteopenic individuals, RA patients were nearly twice as likely to exceed FRAX treatment thresholds compared to controls (30.4% vs. 14.8%, p-value = 0.093), highlighting the limitations of BMD alone in fracture risk assessment. Anti-CCP positivity and active disease (DAS28 ≥ 3.2) were associated with lower BMD and higher FRAX scores. Use of bDMARDs was linked to higher hip BMD. Conclusions: RA patients, especially those with active disease, long disease duration and anti-CCP positivity face elevated fracture risk. As BMD alone may underestimate this risk, FRAX appears valuable in guiding early, individualized intervention strategies."],"dc:identifier":["uoadl:3585133","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/3585133"],"dc:language":["Ελληνικά","Greek"],"dc:subject":["Επιστήμες Υγείας","Health Sciences"],"dc:title":["Καταγματικός κίνδυνος ασθενών με ρευματοειδή αρθρίτιδα"],"dc:type":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]},"updated_at":"2026-11-19T06:32:45Z"}