{"id":{"repo_id":"athens","oai_identifier":"oai:lib.uoa.gr:uoadl:3703194"},"canonical_url":"https://search.ndltd.org/etd/athens/oai:lib.uoa.gr:uoadl:3703194","repository":{"repo_id":"athens","name":"National and Kapodistrian University of Athens","base_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh"},"display":{"title":"ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΤΩΝ ΟΔΗΓΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΕΙΔΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΣΕ ΕΛΛΑΔΑ ΚΑΙ ΚΥΠΡΟ: ΔΙΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΤΩΝ ΕΝΝΟΙΟΛΟΓΙΚΩΝ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΩΝ ΤΗΣ ΕΝΤΑΞΙΑΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ","abstract":"Η ενταξιακή εκπαίδευση λαμβάνει υψηλή αποδοχή παγκοσμίως και θεωρείται ως η καλύτερη προσέγγιση για όλους τους μαθητές/τριες και ειδικότερα για τους μαθητές/τριες με αναπηρία και/ ή Ειδικές Εκπαιδευτικές Ανάγκες. Υποστηρίζεται μάλιστα πως μέσω της ενταξιακής εκπαίδευσης προωθούνται και πραγματοποιούνται ευρύτερες μεταρρυθμίσεις στο εκπαιδευτικό σύστημα (Werning et al., 2016, p. 8). Η ένταξη ως έννοια έχει λάβει διαφορετικές νοηματοδοτήσεις και η επιτυχής εφαρμογή της ενταξιακής εκπαίδευσης εξαρτάται άμεσα με τις ιδέες και απόψεις που έχουν οι άμεσα εμπλεκόμενοι και ειδικότερα οι εκπαιδευτικοί για την ένταξη (Salovita, 2020, p. 64). Η παρούσα έρευνα στοχεύει στη μελέτη των Οδηγών Σπουδών μεταπτυχιακών προγραμμάτων Σπουδών της Ελλάδας και της Κύπρου που αφορούν την προσέγγιση αναφορικά με την ένταξη και την αναπηρία. Ειδικότερα η παρούσα έρευνα έθεσε πέντε ερευνητικά ερωτήματα για να αναδείξει το λόγο που αρθρώνεται για την αναπηρία και την ένταξη μέσα από την εκπαίδευση των εκπαιδευτικών. Τα πέντε ερευνητικά ερωτήματα επικεντρώνονται στην εννοιολόγηση της αναπηρίας, της ένταξης, τη δόμηση της ταυτότητας του εκπαιδευτικού ειδικής αγωγής, τις στάσεις που έχουν υιοθετηθεί απέναντι στην ένταξη και τις στρατηγικές ένταξης που υιοθετούνται αναφορικά με την ένταξη στους οδηγούς Σπουδών των ΜΠΣ της Ελλάδας και της Κύπρου που μελετήθηκαν. Ως θεωρητικό πλαίσιο για την παρούσα έρευνα χρησιμοποιήθηκε σχετική διεθνή βιβλιογραφία που περιλάμβανε τόσο ανασκοπήσεις όσο και έρευνες για την εκπαίδευση των ειδικών παιδαγωγών και των εκπαιδευτικών στο σύνολό τους αναφορικά με την ενταξιακή εκπαίδευση και την επίδραση που αυτή ασκεί στη διαμόρφωση της ταυτότητας και του ρόλου του ειδικού παιδαγωγού. Για την παρούσα εργασία ακολουθήθηκε η ποιοτική μέθοδος καθώς μέσω αυτής αναδεικνύονται οι νοηματοδοτήσεις για έννοιες όπως η αναπηρία και η ένταξη που γίνονται μέσα στο πλαίσιο της εκπαίδευσης των εκπαιδευτικών. Ως υλικό ανάλυσης επιλέχθηκαν τέσσερις οδηγοί σπουδών ΜΠΣ, δύο της Ελλάδας και δύο της Κύπρου. Ειδικότερα, το υλικό που μελετήθηκε και αναλύθηκε περιλαμβάνει: • Τον οδηγό Σπουδών του ΜΠΣ « Ειδική Αγωγή και Εκπαίδευση»(«Special education») του Πανεπιστημίου Λευκωσίας • Τον οδηγό Σπουδών του ΜΠΣ «Ειδική Εκπαίδευση» του Πανεπιστημίου του Frederick • Τον οδηγό Σπουδών του ΜΠΣ «Ειδική Αγωγή και Εκπαίδευση» (“Special Education and Instruction”) του ΕΚΠΑ • Τον οδηγό Σπουδών του ΜΠΣ «Παιδαγωγική Επιστήμη: Ειδική Αγωγή, Παιδαγωγική του Σχολείου και Συνεχιζόμενη εκπαίδευση» του ΑΠΘ. Για την ανάλυση των συγκεκριμένων οδηγών σπουδών έγινε χρήση της ανάλυσης λόγου (discourse analysis). Η ανάλυση λόγου χρησιμοποιείται για τη μελέτη και την ανάλυση γραπτών και προφορικών κειμένων με απώτερη επιδίωξη την αποκάλυψη του λόγου αναφορικά με τις πηγές εξουσίας κυριαρχίας ανισότητας και μεροληψίας (Van Dijk, 2015, p. 466). Στην παρούσα έρευνα, η ανάλυση λόγου στοχεύει στην ανάδειξη της συγκρότησης των εννοιών της αναπηρίας, της ένταξης και του ρόλου του ειδικού εκπαιδευτικού και στην κατανόηση των σχέσεων εξουσίας και των εννοιών για την ένταξη και την ενταξιακή εκπαίδευση καθώς ο λόγος αποτελεί ένα μέσο ισχύος που συνδέεται με την κοινωνικοπολιτισμική αλλαγή (Bryman, 2017, σ. 586) και ασκεί επίδραση στην υιοθέτηση και εφαρμογή της ενταξιακής εκπαίδευσης. Τα βασικά ευρήματα που προέκυψαν κατόπιν της διεξαγωγής της παρούσας έρευνας είναι πως εντοπίζεται μια διαφορετική οπτική για την ενταξιακή εκπαίδευση με βάση τους οδηγούς σπουδών των ΜΠΣ της Ελλάδας και της Κύπρου. Ειδικότερα, στους οδηγούς Σπουδών της ΜΠΣ της Κύπρου ο λόγος που υιοθετείται σχετίζεται με το ιατρικό μοντέλο θεώρησης της αναπηρίας καθώς επικεντρώνεται στην Ειδική Αγωγή, με μεγάλες αντιφάσεις μέσα στους ίδιους τους οδηγούς σπουδών. Αντίθετα, στους οδηγούς σπουδών των ΜΠΣ της Ελλάδας παρατηρείται μια προσέγγιση που συμφωνεί κυρίως με το κοινωνικό μοντέλο θεώρησης της αναπηρίας. Η αναπηρία στους οδηγούς σπουδών του Πανεπιστημίου του Frederick, του Πανεπιστημίου Λευκωσίας και του ΑΠΘ εννοιολογείται ως έλλειμμα και για το λόγο αυτό η Ειδική Αγωγή προβάλλεται ως λύση για τα άτομα με αναπηρία ή ως «θεραπεία». Παρομοίως, η ένταξη εννοιολογείται σε άμεση συσχέτιση με την Ειδική Αγωγή με εξαίρεση τον οδηγό Σπουδών του ΕΚΠΑ όπου η ένταξη δομείται ως κατηγορία της εκπαίδευσης που αφορά όλα τα άτομα και για το λόγο αυτό η υιοθέτηση αρχών και στρατηγικών ένταξης θεωρείται ότι θα συμβάλει στην βελτίωση του συνόλου των μαθητών/τριών με όχι μόνο των ατόμων με αναπηρία. Αναφορικά με το ρόλο του ειδικού παιδαγωγού, στο σύνολο των τεσσάρων οδηγών που μελετήθηκαν διαπιστώνεται πως ο ρόλος είναι πολλαπλός με αυτόν του ειδικού για μαθητές/τριες με αναπηρία και/ ή ΕΕΑ να εντοπίζεται και στους τέσσερις οδηγούς σπουδών των ΜΠΣ της Ελλάδας και της Κύπρου. Σε δύο οδηγούς σπουδών του ΕΚΠΑ και του ΑΠΘ διαπιστώνεται πως ο ειδικός παιδαγωγός έχει και το ρόλο του ερευνητή και στον οδηγό σπουδών του ΜΠΣ του ΕΚΠΑ δίνεται έμφαση στο ρόλο του ειδικού παιδαγωγού ως συνεργάτη και συντονιστή μιας διεπιστημονικής ομάδας. Η στάση που υιοθετείται απέναντι στην ένταξη στους οδηγούς σπουδών των ΜΠΣ της Κύπρου σχετίζονται με την ιατρική θεώρηση της αναπηρίας σε αντίθεση με τους οδηγούς σπουδών των ΜΠΣ της Ελλάδας όπου η στάση απέναντι στην ένταξη σχετίζεται άμεσα με το κοινωνικό μοντέλο θεώρησης της αναπηρίας. Το ίδιο παρατηρείται και αναφορικά με τη χρήση της γλώσσας και της ορολογίας όπου στους δύο οδηγούς σπουδών των ΜΠΣ της Ελλάδας η γλώσσα είναι απλή και η ορολογία συμφωνεί με την κοινωνική προσέγγιση ενώ στους δύο οδηγούς σπουδών των ΜΠΣ της Κύπρου η γλώσσα είναι πιο σύνθετη με συχνές αναφορές στην Ειδική Αγωγή και η ορολογία πλησιάζει αυτή της ιατρικής προσέγγισης. Τέλος, αναφορικά με τις βασικές στρατηγικές ένταξης που υιοθετούνται διαπιστώθηκε πως στον οδηγό σπουδών του ΜΠΣ του Πανεπιστημίου Λευκωσίας υιοθετείται ο σχεδιασμός εξατομικευμένου προγράμματος σπουδών όπως και στον οδηγό Σπουδών του ΜΠΣ του Πανεπιστημίου του Frederick όπου προστίθεται και η ενσωμάτωση. Αντίθετα, στους οδηγούς σπουδών των ΜΠΣ του ΕΚΠΑ και του ΑΠΘ υιοθετείται η εφαρμογή πρακτικών και στρατηγικών που συμβάλλουν στην ένταξη όλων των μαθητών/τριών. Λέξεις -Κλειδιά: Ανάλυση λόγου, οδηγοί σπουδών ΜΠΣ, Ελλάδα, Κύπρος, αναπηρία, ένταξη","abstract_html":"Η ενταξιακή εκπαίδευση λαμβάνει υψηλή αποδοχή παγκοσμίως και θεωρείται ως η καλύτερη προσέγγιση για όλους τους μαθητές/τριες και ειδικότερα για τους μαθητές/τριες με αναπηρία και/ ή Ειδικές Εκπαιδευτικές Ανάγκες. Υποστηρίζεται μάλιστα πως μέσω της ενταξιακής εκπαίδευσης προωθούνται και πραγματοποιούνται ευρύτερες μεταρρυθμίσεις στο εκπαιδευτικό σύστημα (Werning et al., 2016, p. 8). Η ένταξη ως έννοια έχει λάβει διαφορετικές νοηματοδοτήσεις και η επιτυχής εφαρμογή της ενταξιακής εκπαίδευσης εξαρτάται άμεσα με τις ιδέες και απόψεις που έχουν οι άμεσα εμπλεκόμενοι και ειδικότερα οι εκπαιδευτικοί για την ένταξη (Salovita, 2020, p. 64). Η παρούσα έρευνα στοχεύει στη μελέτη των Οδηγών Σπουδών μεταπτυχιακών προγραμμάτων Σπουδών της Ελλάδας και της Κύπρου που αφορούν την προσέγγιση αναφορικά με την ένταξη και την αναπηρία. Ειδικότερα η παρούσα έρευνα έθεσε πέντε ερευνητικά ερωτήματα για να αναδείξει το λόγο που αρθρώνεται για την αναπηρία και την ένταξη μέσα από την εκπαίδευση των εκπαιδευτικών. Τα πέντε ερευνητικά ερωτήματα επικεντρώνονται στην εννοιολόγηση της αναπηρίας, της ένταξης, τη δόμηση της ταυτότητας του εκπαιδευτικού ειδικής αγωγής, τις στάσεις που έχουν υιοθετηθεί απέναντι στην ένταξη και τις στρατηγικές ένταξης που υιοθετούνται αναφορικά με την ένταξη στους οδηγούς Σπουδών των ΜΠΣ της Ελλάδας και της Κύπρου που μελετήθηκαν. Ως θεωρητικό πλαίσιο για την παρούσα έρευνα χρησιμοποιήθηκε σχετική διεθνή βιβλιογραφία που περιλάμβανε τόσο ανασκοπήσεις όσο και έρευνες για την εκπαίδευση των ειδικών παιδαγωγών και των εκπαιδευτικών στο σύνολό τους αναφορικά με την ενταξιακή εκπαίδευση και την επίδραση που αυτή ασκεί στη διαμόρφωση της ταυτότητας και του ρόλου του ειδικού παιδαγωγού. Για την παρούσα εργασία ακολουθήθηκε η ποιοτική μέθοδος καθώς μέσω αυτής αναδεικνύονται οι νοηματοδοτήσεις για έννοιες όπως η αναπηρία και η ένταξη που γίνονται μέσα στο πλαίσιο της εκπαίδευσης των εκπαιδευτικών. Ως υλικό ανάλυσης επιλέχθηκαν τέσσερις οδηγοί σπουδών ΜΠΣ, δύο της Ελλάδας και δύο της Κύπρου. Ειδικότερα, το υλικό που μελετήθηκε και αναλύθηκε περιλαμβάνει: • Τον οδηγό Σπουδών του ΜΠΣ « Ειδική Αγωγή και Εκπαίδευση»(«Special education») του Πανεπιστημίου Λευκωσίας • Τον οδηγό Σπουδών του ΜΠΣ «Ειδική Εκπαίδευση» του Πανεπιστημίου του Frederick • Τον οδηγό Σπουδών του ΜΠΣ «Ειδική Αγωγή και Εκπαίδευση» (“Special Education and Instruction”) του ΕΚΠΑ • Τον οδηγό Σπουδών του ΜΠΣ «Παιδαγωγική Επιστήμη: Ειδική Αγωγή, Παιδαγωγική του Σχολείου και Συνεχιζόμενη εκπαίδευση» του ΑΠΘ. Για την ανάλυση των συγκεκριμένων οδηγών σπουδών έγινε χρήση της ανάλυσης λόγου (discourse analysis). Η ανάλυση λόγου χρησιμοποιείται για τη μελέτη και την ανάλυση γραπτών και προφορικών κειμένων με απώτερη επιδίωξη την αποκάλυψη του λόγου αναφορικά με τις πηγές εξουσίας κυριαρχίας ανισότητας και μεροληψίας (Van Dijk, 2015, p. 466). Στην παρούσα έρευνα, η ανάλυση λόγου στοχεύει στην ανάδειξη της συγκρότησης των εννοιών της αναπηρίας, της ένταξης και του ρόλου του ειδικού εκπαιδευτικού και στην κατανόηση των σχέσεων εξουσίας και των εννοιών για την ένταξη και την ενταξιακή εκπαίδευση καθώς ο λόγος αποτελεί ένα μέσο ισχύος που συνδέεται με την κοινωνικοπολιτισμική αλλαγή (Bryman, 2017, σ. 586) και ασκεί επίδραση στην υιοθέτηση και εφαρμογή της ενταξιακής εκπαίδευσης. Τα βασικά ευρήματα που προέκυψαν κατόπιν της διεξαγωγής της παρούσας έρευνας είναι πως εντοπίζεται μια διαφορετική οπτική για την ενταξιακή εκπαίδευση με βάση τους οδηγούς σπουδών των ΜΠΣ της Ελλάδας και της Κύπρου. Ειδικότερα, στους οδηγούς Σπουδών της ΜΠΣ της Κύπρου ο λόγος που υιοθετείται σχετίζεται με το ιατρικό μοντέλο θεώρησης της αναπηρίας καθώς επικεντρώνεται στην Ειδική Αγωγή, με μεγάλες αντιφάσεις μέσα στους ίδιους τους οδηγούς σπουδών. Αντίθετα, στους οδηγούς σπουδών των ΜΠΣ της Ελλάδας παρατηρείται μια προσέγγιση που συμφωνεί κυρίως με το κοινωνικό μοντέλο θεώρησης της αναπηρίας. Η αναπηρία στους οδηγούς σπουδών του Πανεπιστημίου του Frederick, του Πανεπιστημίου Λευκωσίας και του ΑΠΘ εννοιολογείται ως έλλειμμα και για το λόγο αυτό η Ειδική Αγωγή προβάλλεται ως λύση για τα άτομα με αναπηρία ή ως «θεραπεία». Παρομοίως, η ένταξη εννοιολογείται σε άμεση συσχέτιση με την Ειδική Αγωγή με εξαίρεση τον οδηγό Σπουδών του ΕΚΠΑ όπου η ένταξη δομείται ως κατηγορία της εκπαίδευσης που αφορά όλα τα άτομα και για το λόγο αυτό η υιοθέτηση αρχών και στρατηγικών ένταξης θεωρείται ότι θα συμβάλει στην βελτίωση του συνόλου των μαθητών/τριών με όχι μόνο των ατόμων με αναπηρία. Αναφορικά με το ρόλο του ειδικού παιδαγωγού, στο σύνολο των τεσσάρων οδηγών που μελετήθηκαν διαπιστώνεται πως ο ρόλος είναι πολλαπλός με αυτόν του ειδικού για μαθητές/τριες με αναπηρία και/ ή ΕΕΑ να εντοπίζεται και στους τέσσερις οδηγούς σπουδών των ΜΠΣ της Ελλάδας και της Κύπρου. Σε δύο οδηγούς σπουδών του ΕΚΠΑ και του ΑΠΘ διαπιστώνεται πως ο ειδικός παιδαγωγός έχει και το ρόλο του ερευνητή και στον οδηγό σπουδών του ΜΠΣ του ΕΚΠΑ δίνεται έμφαση στο ρόλο του ειδικού παιδαγωγού ως συνεργάτη και συντονιστή μιας διεπιστημονικής ομάδας. Η στάση που υιοθετείται απέναντι στην ένταξη στους οδηγούς σπουδών των ΜΠΣ της Κύπρου σχετίζονται με την ιατρική θεώρηση της αναπηρίας σε αντίθεση με τους οδηγούς σπουδών των ΜΠΣ της Ελλάδας όπου η στάση απέναντι στην ένταξη σχετίζεται άμεσα με το κοινωνικό μοντέλο θεώρησης της αναπηρίας. Το ίδιο παρατηρείται και αναφορικά με τη χρήση της γλώσσας και της ορολογίας όπου στους δύο οδηγούς σπουδών των ΜΠΣ της Ελλάδας η γλώσσα είναι απλή και η ορολογία συμφωνεί με την κοινωνική προσέγγιση ενώ στους δύο οδηγούς σπουδών των ΜΠΣ της Κύπρου η γλώσσα είναι πιο σύνθετη με συχνές αναφορές στην Ειδική Αγωγή και η ορολογία πλησιάζει αυτή της ιατρικής προσέγγισης. Τέλος, αναφορικά με τις βασικές στρατηγικές ένταξης που υιοθετούνται διαπιστώθηκε πως στον οδηγό σπουδών του ΜΠΣ του Πανεπιστημίου Λευκωσίας υιοθετείται ο σχεδιασμός εξατομικευμένου προγράμματος σπουδών όπως και στον οδηγό Σπουδών του ΜΠΣ του Πανεπιστημίου του Frederick όπου προστίθεται και η ενσωμάτωση. Αντίθετα, στους οδηγούς σπουδών των ΜΠΣ του ΕΚΠΑ και του ΑΠΘ υιοθετείται η εφαρμογή πρακτικών και στρατηγικών που συμβάλλουν στην ένταξη όλων των μαθητών/τριών. Λέξεις -Κλειδιά: Ανάλυση λόγου, οδηγοί σπουδών ΜΠΣ, Ελλάδα, Κύπρος, αναπηρία, ένταξη","abstract_has_math":false,"creators":["Λιζάρδου Δήμητρα-Παναγιώτα","Lizardou Dimitra-Panagiota"],"institution":null,"degree_name":null,"degree_level":null,"degree_discipline":null,"degree_department":null,"school":null,"contributors":[],"advisors":[],"committee_chairs":[],"committee_members":[],"year":2025,"date_issued":"2025","date_published":"2025","updated_at":"2026-11-19T06:32:47Z","subjects":["Εκπαίδευση – Αθλητισμός","Education - Sport science"],"languages":["Ελληνικά","Greek"],"rights":[],"rights_urls":[],"identifier_entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:3703194"],"render_values":[{"text":"uoadl:3703194","href":null,"code":true}]}],"person_identifier_entries":[]},"links":{"outbound_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/3703194","outbound_label":"Repository record","outbound_source":"dc:identifier","record_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/3703194","record_label":"Repository record","record_kind":"record","record_source":"dc:identifier","download_url":null,"download_label":null,"download_source":null,"access_status":null,"embargo_until":null,"access_note":null},"source_record":{"url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh?verb=GetRecord&metadataPrefix=oai_dc&identifier=oai%3Alib.uoa.gr%3Auoadl%3A3703194","prefix":"oai_dc"},"metadata_groups":[{"id":"people","label":"People","entries":[{"key":"dc:creator","label":"Author","values":["Λιζάρδου Δήμητρα-Παναγιώτα","Lizardou Dimitra-Panagiota"]}]},{"id":"academic_context","label":"Academic Context","entries":[{"key":"dc:date","label":"Dc Date","values":["2025"]},{"key":"dc:type","label":"Dc Type","values":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]}]},{"id":"subjects_keywords","label":"Subjects and Keywords","entries":[{"key":"dc:subject","label":"Dc Subject","values":["Εκπαίδευση – Αθλητισμός","Education - Sport science"]}]},{"id":"language_rights","label":"Language and Rights","entries":[{"key":"dc:language","label":"Dc Language","values":["Ελληνικά","Greek"]}]},{"id":"identifiers","label":"Identifiers","entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:3703194","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/3703194"]}]},{"id":"additional","label":"Additional Metadata","entries":[{"key":"dc:description","label":"Description","values":["Η ενταξιακή εκπαίδευση λαμβάνει υψηλή αποδοχή παγκοσμίως και θεωρείται ως η καλύτερη προσέγγιση για όλους τους μαθητές/τριες και ειδικότερα για τους μαθητές/τριες με αναπηρία και/ ή Ειδικές Εκπαιδευτικές Ανάγκες. Υποστηρίζεται μάλιστα πως μέσω της ενταξιακής εκπαίδευσης προωθούνται και πραγματοποιούνται ευρύτερες μεταρρυθμίσεις στο εκπαιδευτικό σύστημα (Werning et al., 2016, p. 8). Η ένταξη ως έννοια έχει λάβει διαφορετικές νοηματοδοτήσεις και η επιτυχής εφαρμογή της ενταξιακής εκπαίδευσης εξαρτάται άμεσα με τις ιδέες και απόψεις που έχουν οι άμεσα εμπλεκόμενοι και ειδικότερα οι εκπαιδευτικοί για την ένταξη (Salovita, 2020, p. 64). Η παρούσα έρευνα στοχεύει στη μελέτη των Οδηγών Σπουδών μεταπτυχιακών προγραμμάτων Σπουδών της Ελλάδας και της Κύπρου που αφορούν την προσέγγιση αναφορικά με την ένταξη και την αναπηρία. Ειδικότερα η παρούσα έρευνα έθεσε πέντε ερευνητικά ερωτήματα για να αναδείξει το λόγο που αρθρώνεται για την αναπηρία και την ένταξη μέσα από την εκπαίδευση των εκπαιδευτικών. Τα πέντε ερευνητικά ερωτήματα επικεντρώνονται στην εννοιολόγηση της αναπηρίας, της ένταξης, τη δόμηση της ταυτότητας του εκπαιδευτικού ειδικής αγωγής, τις στάσεις που έχουν υιοθετηθεί απέναντι στην ένταξη και τις στρατηγικές ένταξης που υιοθετούνται αναφορικά με την ένταξη στους οδηγούς Σπουδών των ΜΠΣ της Ελλάδας και της Κύπρου που μελετήθηκαν. Ως θεωρητικό πλαίσιο για την παρούσα έρευνα χρησιμοποιήθηκε σχετική διεθνή βιβλιογραφία που περιλάμβανε τόσο ανασκοπήσεις όσο και έρευνες για την εκπαίδευση των ειδικών παιδαγωγών και των εκπαιδευτικών στο σύνολό τους αναφορικά με την ενταξιακή εκπαίδευση και την επίδραση που αυτή ασκεί στη διαμόρφωση της ταυτότητας και του ρόλου του ειδικού παιδαγωγού. Για την παρούσα εργασία ακολουθήθηκε η ποιοτική μέθοδος καθώς μέσω αυτής αναδεικνύονται οι νοηματοδοτήσεις για έννοιες όπως η αναπηρία και η ένταξη που γίνονται μέσα στο πλαίσιο της εκπαίδευσης των εκπαιδευτικών. Ως υλικό ανάλυσης επιλέχθηκαν τέσσερις οδηγοί σπουδών ΜΠΣ, δύο της Ελλάδας και δύο της Κύπρου. Ειδικότερα, το υλικό που μελετήθηκε και αναλύθηκε περιλαμβάνει: • Τον οδηγό Σπουδών του ΜΠΣ « Ειδική Αγωγή και Εκπαίδευση»(«Special education») του Πανεπιστημίου Λευκωσίας • Τον οδηγό Σπουδών του ΜΠΣ «Ειδική Εκπαίδευση» του Πανεπιστημίου του Frederick • Τον οδηγό Σπουδών του ΜΠΣ «Ειδική Αγωγή και Εκπαίδευση» (“Special Education and Instruction”) του ΕΚΠΑ • Τον οδηγό Σπουδών του ΜΠΣ «Παιδαγωγική Επιστήμη: Ειδική Αγωγή, Παιδαγωγική του Σχολείου και Συνεχιζόμενη εκπαίδευση» του ΑΠΘ. Για την ανάλυση των συγκεκριμένων οδηγών σπουδών έγινε χρήση της ανάλυσης λόγου (discourse analysis). Η ανάλυση λόγου χρησιμοποιείται για τη μελέτη και την ανάλυση γραπτών και προφορικών κειμένων με απώτερη επιδίωξη την αποκάλυψη του λόγου αναφορικά με τις πηγές εξουσίας κυριαρχίας ανισότητας και μεροληψίας (Van Dijk, 2015, p. 466). Στην παρούσα έρευνα, η ανάλυση λόγου στοχεύει στην ανάδειξη της συγκρότησης των εννοιών της αναπηρίας, της ένταξης και του ρόλου του ειδικού εκπαιδευτικού και στην κατανόηση των σχέσεων εξουσίας και των εννοιών για την ένταξη και την ενταξιακή εκπαίδευση καθώς ο λόγος αποτελεί ένα μέσο ισχύος που συνδέεται με την κοινωνικοπολιτισμική αλλαγή (Bryman, 2017, σ. 586) και ασκεί επίδραση στην υιοθέτηση και εφαρμογή της ενταξιακής εκπαίδευσης. Τα βασικά ευρήματα που προέκυψαν κατόπιν της διεξαγωγής της παρούσας έρευνας είναι πως εντοπίζεται μια διαφορετική οπτική για την ενταξιακή εκπαίδευση με βάση τους οδηγούς σπουδών των ΜΠΣ της Ελλάδας και της Κύπρου. Ειδικότερα, στους οδηγούς Σπουδών της ΜΠΣ της Κύπρου ο λόγος που υιοθετείται σχετίζεται με το ιατρικό μοντέλο θεώρησης της αναπηρίας καθώς επικεντρώνεται στην Ειδική Αγωγή, με μεγάλες αντιφάσεις μέσα στους ίδιους τους οδηγούς σπουδών. Αντίθετα, στους οδηγούς σπουδών των ΜΠΣ της Ελλάδας παρατηρείται μια προσέγγιση που συμφωνεί κυρίως με το κοινωνικό μοντέλο θεώρησης της αναπηρίας. Η αναπηρία στους οδηγούς σπουδών του Πανεπιστημίου του Frederick, του Πανεπιστημίου Λευκωσίας και του ΑΠΘ εννοιολογείται ως έλλειμμα και για το λόγο αυτό η Ειδική Αγωγή προβάλλεται ως λύση για τα άτομα με αναπηρία ή ως «θεραπεία». Παρομοίως, η ένταξη εννοιολογείται σε άμεση συσχέτιση με την Ειδική Αγωγή με εξαίρεση τον οδηγό Σπουδών του ΕΚΠΑ όπου η ένταξη δομείται ως κατηγορία της εκπαίδευσης που αφορά όλα τα άτομα και για το λόγο αυτό η υιοθέτηση αρχών και στρατηγικών ένταξης θεωρείται ότι θα συμβάλει στην βελτίωση του συνόλου των μαθητών/τριών με όχι μόνο των ατόμων με αναπηρία. Αναφορικά με το ρόλο του ειδικού παιδαγωγού, στο σύνολο των τεσσάρων οδηγών που μελετήθηκαν διαπιστώνεται πως ο ρόλος είναι πολλαπλός με αυτόν του ειδικού για μαθητές/τριες με αναπηρία και/ ή ΕΕΑ να εντοπίζεται και στους τέσσερις οδηγούς σπουδών των ΜΠΣ της Ελλάδας και της Κύπρου. Σε δύο οδηγούς σπουδών του ΕΚΠΑ και του ΑΠΘ διαπιστώνεται πως ο ειδικός παιδαγωγός έχει και το ρόλο του ερευνητή και στον οδηγό σπουδών του ΜΠΣ του ΕΚΠΑ δίνεται έμφαση στο ρόλο του ειδικού παιδαγωγού ως συνεργάτη και συντονιστή μιας διεπιστημονικής ομάδας. Η στάση που υιοθετείται απέναντι στην ένταξη στους οδηγούς σπουδών των ΜΠΣ της Κύπρου σχετίζονται με την ιατρική θεώρηση της αναπηρίας σε αντίθεση με τους οδηγούς σπουδών των ΜΠΣ της Ελλάδας όπου η στάση απέναντι στην ένταξη σχετίζεται άμεσα με το κοινωνικό μοντέλο θεώρησης της αναπηρίας. Το ίδιο παρατηρείται και αναφορικά με τη χρήση της γλώσσας και της ορολογίας όπου στους δύο οδηγούς σπουδών των ΜΠΣ της Ελλάδας η γλώσσα είναι απλή και η ορολογία συμφωνεί με την κοινωνική προσέγγιση ενώ στους δύο οδηγούς σπουδών των ΜΠΣ της Κύπρου η γλώσσα είναι πιο σύνθετη με συχνές αναφορές στην Ειδική Αγωγή και η ορολογία πλησιάζει αυτή της ιατρικής προσέγγισης. Τέλος, αναφορικά με τις βασικές στρατηγικές ένταξης που υιοθετούνται διαπιστώθηκε πως στον οδηγό σπουδών του ΜΠΣ του Πανεπιστημίου Λευκωσίας υιοθετείται ο σχεδιασμός εξατομικευμένου προγράμματος σπουδών όπως και στον οδηγό Σπουδών του ΜΠΣ του Πανεπιστημίου του Frederick όπου προστίθεται και η ενσωμάτωση. Αντίθετα, στους οδηγούς σπουδών των ΜΠΣ του ΕΚΠΑ και του ΑΠΘ υιοθετείται η εφαρμογή πρακτικών και στρατηγικών που συμβάλλουν στην ένταξη όλων των μαθητών/τριών. Λέξεις -Κλειδιά: Ανάλυση λόγου, οδηγοί σπουδών ΜΠΣ, Ελλάδα, Κύπρος, αναπηρία, ένταξη","Inclusive education is highly accepted worldwide and is considered the best approach for all students and especially for students with disabilities and/or Special Educational Needs. It is even argued that through inclusive education, broader reforms in the education system are promoted and carried out (Werning et al., 2016, p. 8). Inclusion as a concept has received different meanings and the successful implementation of inclusive education directly depends on the ideas and opinions of those directly involved, especially teachers, regarding inclusion (Salovita, 2020, p .64). This research aims to study the Study Guides of graduate study programs in Greece and Cyprus regarding the approach regarding inclusion and disability. In particular, this research puts five research questions to highlight the discourse that is articulated about disability and inclusion through teacher education. The five research questions focus on the conceptualization of disability, inclusion, the construction of the special education teacher's identity, the attitudes adopted towards inclusion and the inclusive strategies adopted in relation to inclusion in the Study Guides of the Greek and Cyprus Education Postgraduate Programs were studied. As a theoretical framework for this research, relevant international literature was used, which included both reviews and research on the training of special educators and teachers as a whole regarding inclusive education and the effect it has on shaping the identity and role of the special educator. For this work, the qualitative method was followed, as through it the meanings of concepts such as disability and inclusion that are made within the context of teacher training are highlighted. As material for analysis, four PGP study guides were selected, two from Greece and two from Cyprus. In particular, the material studied and analyzed includes: • The \"Special Education\" Study Guide of the University of Nicosia • The \"Special Education\" Study Guide of the University of Frederick • The \"Special Education and Instruction\" Study Guide of the EKPA • The Study Guide of the \"Pedagogical Science: Special Education, School Pedagogy and Continuing Education\" of the AUTH. For the analysis of the specific study guides, discourse analysis (DA) was used. The DA is used for the study and analysis of written and spoken texts with the ultimate aim of uncovering the discourse regarding the power sources of dominance inequality and bias (Van Dijk, 2015, p. 466). In this research, DA aims to highlight the construction of the concepts of disability, inclusion and the role of the special educator and to understand power relations and the concepts of inclusion and inclusive education as discourse is a means of power linked to socio-cultural change (Bryman, 2017, p. 586) and has an effect on the adoption and implementation of inclusive education. The main findings that emerged from the conduct of this research are that a different perspective on inclusive education is identified based on the study guides of the Greek and Cypriot PGP. In particular, in the study guides of the Cyprus Ministry of Education, the reason adopted is related to the medical model of considering disability as it focuses on Special Education. On the contrary, in the study guides of the PGP of Greece, an approach is observed that is mainly in agreement with the social model of considering disability. Disability in the study guides of the University of Frederick, the University of Nicosia and the AUTH is conceptualized as a deficit and for this reason Special Education is presented as a solution for people with disabilities or as a \"cure\". Similarly, inclusion is conceptualized in direct correlation with Special Education with the exception of the EKPA Study Guide where inclusion is structured as a category of education that concerns all individuals and for this reason the adoption of inclusion principles and strategies is considered to contribute to the improvement of all students with not only disabled people. As far as the role of the special educator, in all of the four guides studied, it is found that the role is multiple, with that of the specialist for students with disabilities and/or SEN being found in all four study guides of the PES of Greece and Cyprus. In two study guides of EKPA and AUTH, it is established that the special educator also has the role of researcher, and in the study guide of ΕΚPA emphasis is placed on the role of the special educator as a partner and coordinator of an interdisciplinary team. The attitude adopted towards integration in the study guides of the PGP of Cyprus are related to the medical view of disability in contrast to the study guides of the PGP of Greece where the attitude towards integration is directly related to the social model view of disability. The same is also observed with regard to the use of language and terminology, where in the two study guides of the PGP of Greece the language is simple and the terminology agrees with the social approach, while in the two study guides of the PGP of Cyprus the language is more complex with frequent references to Special Education and the terminology approaches that of the medical approach. Finally, with regard to the basic integration strategies adopted, it was found that in the study guide of the University of Nicosia the design of an individualized study program is adopted, as in the Study guide of the University of Frederick, where integration is also added. On the contrary, in the study guides of the PGP of EKPA and AUTH, the implementation of practices and strategies that contribute to the inclusion of all students is adopted. Key words: discourse analysis, PGP study guides, Greece, Cyprus, disability, inclusion"]},{"key":"dc:title","label":"Title","values":["ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΤΩΝ ΟΔΗΓΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΕΙΔΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΣΕ ΕΛΛΑΔΑ ΚΑΙ ΚΥΠΡΟ: ΔΙΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΤΩΝ ΕΝΝΟΙΟΛΟΓΙΚΩΝ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΩΝ ΤΗΣ ΕΝΤΑΞΙΑΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ"]}]}],"canonical_facts":{"dc:creator":["Λιζάρδου Δήμητρα-Παναγιώτα","Lizardou Dimitra-Panagiota"],"dc:date":["2025"],"dc:description":["Η ενταξιακή εκπαίδευση λαμβάνει υψηλή αποδοχή παγκοσμίως και θεωρείται ως η καλύτερη προσέγγιση για όλους τους μαθητές/τριες και ειδικότερα για τους μαθητές/τριες με αναπηρία και/ ή Ειδικές Εκπαιδευτικές Ανάγκες. Υποστηρίζεται μάλιστα πως μέσω της ενταξιακής εκπαίδευσης προωθούνται και πραγματοποιούνται ευρύτερες μεταρρυθμίσεις στο εκπαιδευτικό σύστημα (Werning et al., 2016, p. 8). Η ένταξη ως έννοια έχει λάβει διαφορετικές νοηματοδοτήσεις και η επιτυχής εφαρμογή της ενταξιακής εκπαίδευσης εξαρτάται άμεσα με τις ιδέες και απόψεις που έχουν οι άμεσα εμπλεκόμενοι και ειδικότερα οι εκπαιδευτικοί για την ένταξη (Salovita, 2020, p. 64). Η παρούσα έρευνα στοχεύει στη μελέτη των Οδηγών Σπουδών μεταπτυχιακών προγραμμάτων Σπουδών της Ελλάδας και της Κύπρου που αφορούν την προσέγγιση αναφορικά με την ένταξη και την αναπηρία. Ειδικότερα η παρούσα έρευνα έθεσε πέντε ερευνητικά ερωτήματα για να αναδείξει το λόγο που αρθρώνεται για την αναπηρία και την ένταξη μέσα από την εκπαίδευση των εκπαιδευτικών. Τα πέντε ερευνητικά ερωτήματα επικεντρώνονται στην εννοιολόγηση της αναπηρίας, της ένταξης, τη δόμηση της ταυτότητας του εκπαιδευτικού ειδικής αγωγής, τις στάσεις που έχουν υιοθετηθεί απέναντι στην ένταξη και τις στρατηγικές ένταξης που υιοθετούνται αναφορικά με την ένταξη στους οδηγούς Σπουδών των ΜΠΣ της Ελλάδας και της Κύπρου που μελετήθηκαν. Ως θεωρητικό πλαίσιο για την παρούσα έρευνα χρησιμοποιήθηκε σχετική διεθνή βιβλιογραφία που περιλάμβανε τόσο ανασκοπήσεις όσο και έρευνες για την εκπαίδευση των ειδικών παιδαγωγών και των εκπαιδευτικών στο σύνολό τους αναφορικά με την ενταξιακή εκπαίδευση και την επίδραση που αυτή ασκεί στη διαμόρφωση της ταυτότητας και του ρόλου του ειδικού παιδαγωγού. Για την παρούσα εργασία ακολουθήθηκε η ποιοτική μέθοδος καθώς μέσω αυτής αναδεικνύονται οι νοηματοδοτήσεις για έννοιες όπως η αναπηρία και η ένταξη που γίνονται μέσα στο πλαίσιο της εκπαίδευσης των εκπαιδευτικών. Ως υλικό ανάλυσης επιλέχθηκαν τέσσερις οδηγοί σπουδών ΜΠΣ, δύο της Ελλάδας και δύο της Κύπρου. Ειδικότερα, το υλικό που μελετήθηκε και αναλύθηκε περιλαμβάνει: • Τον οδηγό Σπουδών του ΜΠΣ « Ειδική Αγωγή και Εκπαίδευση»(«Special education») του Πανεπιστημίου Λευκωσίας • Τον οδηγό Σπουδών του ΜΠΣ «Ειδική Εκπαίδευση» του Πανεπιστημίου του Frederick • Τον οδηγό Σπουδών του ΜΠΣ «Ειδική Αγωγή και Εκπαίδευση» (“Special Education and Instruction”) του ΕΚΠΑ • Τον οδηγό Σπουδών του ΜΠΣ «Παιδαγωγική Επιστήμη: Ειδική Αγωγή, Παιδαγωγική του Σχολείου και Συνεχιζόμενη εκπαίδευση» του ΑΠΘ. Για την ανάλυση των συγκεκριμένων οδηγών σπουδών έγινε χρήση της ανάλυσης λόγου (discourse analysis). Η ανάλυση λόγου χρησιμοποιείται για τη μελέτη και την ανάλυση γραπτών και προφορικών κειμένων με απώτερη επιδίωξη την αποκάλυψη του λόγου αναφορικά με τις πηγές εξουσίας κυριαρχίας ανισότητας και μεροληψίας (Van Dijk, 2015, p. 466). Στην παρούσα έρευνα, η ανάλυση λόγου στοχεύει στην ανάδειξη της συγκρότησης των εννοιών της αναπηρίας, της ένταξης και του ρόλου του ειδικού εκπαιδευτικού και στην κατανόηση των σχέσεων εξουσίας και των εννοιών για την ένταξη και την ενταξιακή εκπαίδευση καθώς ο λόγος αποτελεί ένα μέσο ισχύος που συνδέεται με την κοινωνικοπολιτισμική αλλαγή (Bryman, 2017, σ. 586) και ασκεί επίδραση στην υιοθέτηση και εφαρμογή της ενταξιακής εκπαίδευσης. Τα βασικά ευρήματα που προέκυψαν κατόπιν της διεξαγωγής της παρούσας έρευνας είναι πως εντοπίζεται μια διαφορετική οπτική για την ενταξιακή εκπαίδευση με βάση τους οδηγούς σπουδών των ΜΠΣ της Ελλάδας και της Κύπρου. Ειδικότερα, στους οδηγούς Σπουδών της ΜΠΣ της Κύπρου ο λόγος που υιοθετείται σχετίζεται με το ιατρικό μοντέλο θεώρησης της αναπηρίας καθώς επικεντρώνεται στην Ειδική Αγωγή, με μεγάλες αντιφάσεις μέσα στους ίδιους τους οδηγούς σπουδών. Αντίθετα, στους οδηγούς σπουδών των ΜΠΣ της Ελλάδας παρατηρείται μια προσέγγιση που συμφωνεί κυρίως με το κοινωνικό μοντέλο θεώρησης της αναπηρίας. Η αναπηρία στους οδηγούς σπουδών του Πανεπιστημίου του Frederick, του Πανεπιστημίου Λευκωσίας και του ΑΠΘ εννοιολογείται ως έλλειμμα και για το λόγο αυτό η Ειδική Αγωγή προβάλλεται ως λύση για τα άτομα με αναπηρία ή ως «θεραπεία». Παρομοίως, η ένταξη εννοιολογείται σε άμεση συσχέτιση με την Ειδική Αγωγή με εξαίρεση τον οδηγό Σπουδών του ΕΚΠΑ όπου η ένταξη δομείται ως κατηγορία της εκπαίδευσης που αφορά όλα τα άτομα και για το λόγο αυτό η υιοθέτηση αρχών και στρατηγικών ένταξης θεωρείται ότι θα συμβάλει στην βελτίωση του συνόλου των μαθητών/τριών με όχι μόνο των ατόμων με αναπηρία. Αναφορικά με το ρόλο του ειδικού παιδαγωγού, στο σύνολο των τεσσάρων οδηγών που μελετήθηκαν διαπιστώνεται πως ο ρόλος είναι πολλαπλός με αυτόν του ειδικού για μαθητές/τριες με αναπηρία και/ ή ΕΕΑ να εντοπίζεται και στους τέσσερις οδηγούς σπουδών των ΜΠΣ της Ελλάδας και της Κύπρου. Σε δύο οδηγούς σπουδών του ΕΚΠΑ και του ΑΠΘ διαπιστώνεται πως ο ειδικός παιδαγωγός έχει και το ρόλο του ερευνητή και στον οδηγό σπουδών του ΜΠΣ του ΕΚΠΑ δίνεται έμφαση στο ρόλο του ειδικού παιδαγωγού ως συνεργάτη και συντονιστή μιας διεπιστημονικής ομάδας. Η στάση που υιοθετείται απέναντι στην ένταξη στους οδηγούς σπουδών των ΜΠΣ της Κύπρου σχετίζονται με την ιατρική θεώρηση της αναπηρίας σε αντίθεση με τους οδηγούς σπουδών των ΜΠΣ της Ελλάδας όπου η στάση απέναντι στην ένταξη σχετίζεται άμεσα με το κοινωνικό μοντέλο θεώρησης της αναπηρίας. Το ίδιο παρατηρείται και αναφορικά με τη χρήση της γλώσσας και της ορολογίας όπου στους δύο οδηγούς σπουδών των ΜΠΣ της Ελλάδας η γλώσσα είναι απλή και η ορολογία συμφωνεί με την κοινωνική προσέγγιση ενώ στους δύο οδηγούς σπουδών των ΜΠΣ της Κύπρου η γλώσσα είναι πιο σύνθετη με συχνές αναφορές στην Ειδική Αγωγή και η ορολογία πλησιάζει αυτή της ιατρικής προσέγγισης. Τέλος, αναφορικά με τις βασικές στρατηγικές ένταξης που υιοθετούνται διαπιστώθηκε πως στον οδηγό σπουδών του ΜΠΣ του Πανεπιστημίου Λευκωσίας υιοθετείται ο σχεδιασμός εξατομικευμένου προγράμματος σπουδών όπως και στον οδηγό Σπουδών του ΜΠΣ του Πανεπιστημίου του Frederick όπου προστίθεται και η ενσωμάτωση. Αντίθετα, στους οδηγούς σπουδών των ΜΠΣ του ΕΚΠΑ και του ΑΠΘ υιοθετείται η εφαρμογή πρακτικών και στρατηγικών που συμβάλλουν στην ένταξη όλων των μαθητών/τριών. Λέξεις -Κλειδιά: Ανάλυση λόγου, οδηγοί σπουδών ΜΠΣ, Ελλάδα, Κύπρος, αναπηρία, ένταξη","Inclusive education is highly accepted worldwide and is considered the best approach for all students and especially for students with disabilities and/or Special Educational Needs. It is even argued that through inclusive education, broader reforms in the education system are promoted and carried out (Werning et al., 2016, p. 8). Inclusion as a concept has received different meanings and the successful implementation of inclusive education directly depends on the ideas and opinions of those directly involved, especially teachers, regarding inclusion (Salovita, 2020, p .64). This research aims to study the Study Guides of graduate study programs in Greece and Cyprus regarding the approach regarding inclusion and disability. In particular, this research puts five research questions to highlight the discourse that is articulated about disability and inclusion through teacher education. The five research questions focus on the conceptualization of disability, inclusion, the construction of the special education teacher's identity, the attitudes adopted towards inclusion and the inclusive strategies adopted in relation to inclusion in the Study Guides of the Greek and Cyprus Education Postgraduate Programs were studied. As a theoretical framework for this research, relevant international literature was used, which included both reviews and research on the training of special educators and teachers as a whole regarding inclusive education and the effect it has on shaping the identity and role of the special educator. For this work, the qualitative method was followed, as through it the meanings of concepts such as disability and inclusion that are made within the context of teacher training are highlighted. As material for analysis, four PGP study guides were selected, two from Greece and two from Cyprus. In particular, the material studied and analyzed includes: • The \"Special Education\" Study Guide of the University of Nicosia • The \"Special Education\" Study Guide of the University of Frederick • The \"Special Education and Instruction\" Study Guide of the EKPA • The Study Guide of the \"Pedagogical Science: Special Education, School Pedagogy and Continuing Education\" of the AUTH. For the analysis of the specific study guides, discourse analysis (DA) was used. The DA is used for the study and analysis of written and spoken texts with the ultimate aim of uncovering the discourse regarding the power sources of dominance inequality and bias (Van Dijk, 2015, p. 466). In this research, DA aims to highlight the construction of the concepts of disability, inclusion and the role of the special educator and to understand power relations and the concepts of inclusion and inclusive education as discourse is a means of power linked to socio-cultural change (Bryman, 2017, p. 586) and has an effect on the adoption and implementation of inclusive education. The main findings that emerged from the conduct of this research are that a different perspective on inclusive education is identified based on the study guides of the Greek and Cypriot PGP. In particular, in the study guides of the Cyprus Ministry of Education, the reason adopted is related to the medical model of considering disability as it focuses on Special Education. On the contrary, in the study guides of the PGP of Greece, an approach is observed that is mainly in agreement with the social model of considering disability. Disability in the study guides of the University of Frederick, the University of Nicosia and the AUTH is conceptualized as a deficit and for this reason Special Education is presented as a solution for people with disabilities or as a \"cure\". Similarly, inclusion is conceptualized in direct correlation with Special Education with the exception of the EKPA Study Guide where inclusion is structured as a category of education that concerns all individuals and for this reason the adoption of inclusion principles and strategies is considered to contribute to the improvement of all students with not only disabled people. As far as the role of the special educator, in all of the four guides studied, it is found that the role is multiple, with that of the specialist for students with disabilities and/or SEN being found in all four study guides of the PES of Greece and Cyprus. In two study guides of EKPA and AUTH, it is established that the special educator also has the role of researcher, and in the study guide of ΕΚPA emphasis is placed on the role of the special educator as a partner and coordinator of an interdisciplinary team. The attitude adopted towards integration in the study guides of the PGP of Cyprus are related to the medical view of disability in contrast to the study guides of the PGP of Greece where the attitude towards integration is directly related to the social model view of disability. The same is also observed with regard to the use of language and terminology, where in the two study guides of the PGP of Greece the language is simple and the terminology agrees with the social approach, while in the two study guides of the PGP of Cyprus the language is more complex with frequent references to Special Education and the terminology approaches that of the medical approach. Finally, with regard to the basic integration strategies adopted, it was found that in the study guide of the University of Nicosia the design of an individualized study program is adopted, as in the Study guide of the University of Frederick, where integration is also added. On the contrary, in the study guides of the PGP of EKPA and AUTH, the implementation of practices and strategies that contribute to the inclusion of all students is adopted. Key words: discourse analysis, PGP study guides, Greece, Cyprus, disability, inclusion"],"dc:identifier":["uoadl:3703194","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/3703194"],"dc:language":["Ελληνικά","Greek"],"dc:subject":["Εκπαίδευση – Αθλητισμός","Education - Sport science"],"dc:title":["ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΤΩΝ ΟΔΗΓΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΕΙΔΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΣΕ ΕΛΛΑΔΑ ΚΑΙ ΚΥΠΡΟ: ΔΙΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΤΩΝ ΕΝΝΟΙΟΛΟΓΙΚΩΝ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΩΝ ΤΗΣ ΕΝΤΑΞΙΑΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ"],"dc:type":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]},"updated_at":"2026-11-19T06:32:47Z"}