{"id":{"repo_id":"athens","oai_identifier":"oai:lib.uoa.gr:uoadl:4248891"},"canonical_url":"https://search.ndltd.org/etd/athens/oai:lib.uoa.gr:uoadl:4248891","repository":{"repo_id":"athens","name":"National and Kapodistrian University of Athens","base_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh"},"display":{"title":"Απόσυρση ανοσοκατασταλτικής θεραπείας στη νεφρίτιδα ΣΕΛ: κατάλληλος χρόνος κι ο ρόλος της επαναληπτικής βιοψίας νεφρού","abstract":"Σκοπός: Η διάρκεια της ανοσοκατασταλτικής αγωγής σε ασθενείς με νεφρίτιδα ΣΕΛ δεν έχει καθοριστεί σαφώς, ακόμα και έπειτα από επιτυχή ανταπόκριση στην θεραπευτική αγωγή και επίτευξη μακροχρόνιας σταθερής ύφεσης. Σκοπός της παρούσας εργασίας είναι η ανασκόπηση της βιβλιογραφίας σχετικά με τον καταλληλότερο χρόνο απόσυρσης της ανοσοκατασταλτικής θεραπείας και τα πιθανά χαρακτηριστικά των ασθενών που θα μπορούσαν να επωφεληθούν από αυτήν την προσέγγιση, ελαχιστοποιώντας τον κίνδυνο εμφάνισης μελλοντικής υποτροπής. Επιπλέον εξετάζεται ο ρόλος της επαναληπτικής βιοψίας νεφρού, τόσο ως πιθανό εργαλείο για την καθοδήγηση της απόσυρσης της θεραπείας όσο και γενικότερα στην διαχείριση των ασθενών με νεφρίτιδα ΣΕΛ. Μέθοδος: Έγινε ανασκόπηση της βιβλιογραφίας μέχρι τον 01/2025. Συμπεριλήφθηκαν δημοσιευμένες κλινικές δοκιμές και μελέτες παρατήρησης σε ενήλικες ασθενείς με νεφρίτιδα ΣΕΛ σχετικά με την απόσυρση της ανοσοκατασταλτικής αγωγής και την επαναληπτική βιοψία νεφρού. Αποτελέσματα: Ο καθορισμός συγκεκριμένου χρονικού πλαισίου για την απόσυρση της ανοσοκατασταλτικής θεραπείας στους ασθενείς με νεφρίτιδα ΣΕΛ είναι δυσχερής. Δεδομένα από την βιβλιογραφία αναδεικνύουν μη αμελητέο κίνδυνο υποτροπής έπειτα από 2- 3 έτη θεραπείας. Προστατευτική φαίνεται να είναι η συνέχιση χρήσης υδροξυχλωροκίνης και η μακροχρόνια συνεχής ύφεση της νόσου πριν από προσπάθειες απόσυρσης της αγωγής, αν και τα βιβλιογραφικά ευρήματα σχετικά με τον καθορισμό επιβαρυντικών ή προστατευτικών παραγόντων δεν είναι ομοιογενή. Ως προς την επαναληπτική βιοψία, επισημαίνεται η συχνή αλλαγή ιστολογικής τάξης σε ασθενείς σε έξαρση της νόσου, που την καθιστά χρήσιμη για τον καθορισμό της θεραπείας, αν και η αλλαγή αφορά συχνότερα ασθενείς με μη υπερπλαστική νεφρίτιδα στην αρχική βιοψία. Από την επαναληπτική ιστολογική εξέταση βάσει πρωτοκόλλου, είτε έπειτα από την θεραπεία επαγωγής είτε και έπειτα από 2-3 έτη θεραπείας συντήρησης, διαπιστώνεται συχνά αναντιστοιχία κλινικής και ιστολογικής ύφεσης. Δεδομένα από μελέτες παρατήρησης αναδεικνύουν τον πιθανό προγνωστικό ρόλο των ιστολογικών ευρημάτων ως προς την πιθανότητα μελλοντικής υποτροπής και εξέλιξης σε χρόνια νεφρική νόσο. Επομένως η επαναληπτική βιοψία νεφρού μπορεί να αναδείξει τους ασθενείς με ύφεση όχι μόνο κλινική, αλλά και ιστολογική, στους οποίους θα μπορούσε η ανοσοκαταστολή να αποσυρθεί με μεγαλύτερη ασφάλεια. Συμπέρασμα: Από την ανασκόπηση της βιβλιογραφίας προκύπτουν ενθαρρυντικά δεδομένα σχετικά με την χρησιμότητα της επαναληπτικής βιοψίας νεφρού στην απόσυρση της ανοσοκατασταλτικής θεραπείας σε ασθενείς με νεφρίτιδα ΣΕΛ, καθώς η ύφεση αποκλειστικά με κλινικά και εργαστηριακά κριτήρια συχνά δεν ταυτίζεται με την ιστολογική ύφεση της φλεγμονής, ενώ η επαναληπτική ιστολογική εξέταση φαίνεται να παρέχει κρίσιμες πληροφορίες σχετικά με την μετέπειτα πρόγνωση. Καθώς ωστόσο τα δεδομένα προκύπτουν κατά κύριο λόγο από αναδρομικές μελέτες παρατήρησης, είναι απαραίτητα περισσότερα δεδομένα πριν από την ενσωμάτωση της πρακτικής στην κλινική πράξη.","abstract_html":"Σκοπός: Η διάρκεια της ανοσοκατασταλτικής αγωγής σε ασθενείς με νεφρίτιδα ΣΕΛ δεν έχει καθοριστεί σαφώς, ακόμα και έπειτα από επιτυχή ανταπόκριση στην θεραπευτική αγωγή και επίτευξη μακροχρόνιας σταθερής ύφεσης. Σκοπός της παρούσας εργασίας είναι η ανασκόπηση της βιβλιογραφίας σχετικά με τον καταλληλότερο χρόνο απόσυρσης της ανοσοκατασταλτικής θεραπείας και τα πιθανά χαρακτηριστικά των ασθενών που θα μπορούσαν να επωφεληθούν από αυτήν την προσέγγιση, ελαχιστοποιώντας τον κίνδυνο εμφάνισης μελλοντικής υποτροπής. Επιπλέον εξετάζεται ο ρόλος της επαναληπτικής βιοψίας νεφρού, τόσο ως πιθανό εργαλείο για την καθοδήγηση της απόσυρσης της θεραπείας όσο και γενικότερα στην διαχείριση των ασθενών με νεφρίτιδα ΣΕΛ. Μέθοδος: Έγινε ανασκόπηση της βιβλιογραφίας μέχρι τον 01/2025. Συμπεριλήφθηκαν δημοσιευμένες κλινικές δοκιμές και μελέτες παρατήρησης σε ενήλικες ασθενείς με νεφρίτιδα ΣΕΛ σχετικά με την απόσυρση της ανοσοκατασταλτικής αγωγής και την επαναληπτική βιοψία νεφρού. Αποτελέσματα: Ο καθορισμός συγκεκριμένου χρονικού πλαισίου για την απόσυρση της ανοσοκατασταλτικής θεραπείας στους ασθενείς με νεφρίτιδα ΣΕΛ είναι δυσχερής. Δεδομένα από την βιβλιογραφία αναδεικνύουν μη αμελητέο κίνδυνο υποτροπής έπειτα από 2- 3 έτη θεραπείας. Προστατευτική φαίνεται να είναι η συνέχιση χρήσης υδροξυχλωροκίνης και η μακροχρόνια συνεχής ύφεση της νόσου πριν από προσπάθειες απόσυρσης της αγωγής, αν και τα βιβλιογραφικά ευρήματα σχετικά με τον καθορισμό επιβαρυντικών ή προστατευτικών παραγόντων δεν είναι ομοιογενή. Ως προς την επαναληπτική βιοψία, επισημαίνεται η συχνή αλλαγή ιστολογικής τάξης σε ασθενείς σε έξαρση της νόσου, που την καθιστά χρήσιμη για τον καθορισμό της θεραπείας, αν και η αλλαγή αφορά συχνότερα ασθενείς με μη υπερπλαστική νεφρίτιδα στην αρχική βιοψία. Από την επαναληπτική ιστολογική εξέταση βάσει πρωτοκόλλου, είτε έπειτα από την θεραπεία επαγωγής είτε και έπειτα από 2-3 έτη θεραπείας συντήρησης, διαπιστώνεται συχνά αναντιστοιχία κλινικής και ιστολογικής ύφεσης. Δεδομένα από μελέτες παρατήρησης αναδεικνύουν τον πιθανό προγνωστικό ρόλο των ιστολογικών ευρημάτων ως προς την πιθανότητα μελλοντικής υποτροπής και εξέλιξης σε χρόνια νεφρική νόσο. Επομένως η επαναληπτική βιοψία νεφρού μπορεί να αναδείξει τους ασθενείς με ύφεση όχι μόνο κλινική, αλλά και ιστολογική, στους οποίους θα μπορούσε η ανοσοκαταστολή να αποσυρθεί με μεγαλύτερη ασφάλεια. Συμπέρασμα: Από την ανασκόπηση της βιβλιογραφίας προκύπτουν ενθαρρυντικά δεδομένα σχετικά με την χρησιμότητα της επαναληπτικής βιοψίας νεφρού στην απόσυρση της ανοσοκατασταλτικής θεραπείας σε ασθενείς με νεφρίτιδα ΣΕΛ, καθώς η ύφεση αποκλειστικά με κλινικά και εργαστηριακά κριτήρια συχνά δεν ταυτίζεται με την ιστολογική ύφεση της φλεγμονής, ενώ η επαναληπτική ιστολογική εξέταση φαίνεται να παρέχει κρίσιμες πληροφορίες σχετικά με την μετέπειτα πρόγνωση. Καθώς ωστόσο τα δεδομένα προκύπτουν κατά κύριο λόγο από αναδρομικές μελέτες παρατήρησης, είναι απαραίτητα περισσότερα δεδομένα πριν από την ενσωμάτωση της πρακτικής στην κλινική πράξη.","abstract_has_math":false,"creators":["Τσεκέ Αλεξάνδρα","Tseke Alexandra"],"institution":null,"degree_name":null,"degree_level":null,"degree_discipline":null,"degree_department":null,"school":null,"contributors":[],"advisors":[],"committee_chairs":[],"committee_members":[],"year":2025,"date_issued":"2025","date_published":"2025","updated_at":"2026-11-19T06:32:49Z","subjects":["Επιστήμες Υγείας","Health Sciences"],"languages":["Ελληνικά","Greek"],"rights":[],"rights_urls":[],"identifier_entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:4248891"],"render_values":[{"text":"uoadl:4248891","href":null,"code":true}]}],"person_identifier_entries":[]},"links":{"outbound_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/4248891","outbound_label":"Repository record","outbound_source":"dc:identifier","record_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/4248891","record_label":"Repository record","record_kind":"record","record_source":"dc:identifier","download_url":null,"download_label":null,"download_source":null,"access_status":null,"embargo_until":null,"access_note":null},"source_record":{"url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh?verb=GetRecord&metadataPrefix=oai_dc&identifier=oai%3Alib.uoa.gr%3Auoadl%3A4248891","prefix":"oai_dc"},"metadata_groups":[{"id":"people","label":"People","entries":[{"key":"dc:creator","label":"Author","values":["Τσεκέ Αλεξάνδρα","Tseke Alexandra"]}]},{"id":"academic_context","label":"Academic Context","entries":[{"key":"dc:date","label":"Dc Date","values":["2025"]},{"key":"dc:type","label":"Dc Type","values":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]}]},{"id":"subjects_keywords","label":"Subjects and Keywords","entries":[{"key":"dc:subject","label":"Dc Subject","values":["Επιστήμες Υγείας","Health Sciences"]}]},{"id":"language_rights","label":"Language and Rights","entries":[{"key":"dc:language","label":"Dc Language","values":["Ελληνικά","Greek"]}]},{"id":"identifiers","label":"Identifiers","entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:4248891","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/4248891"]}]},{"id":"additional","label":"Additional Metadata","entries":[{"key":"dc:description","label":"Description","values":["Σκοπός: Η διάρκεια της ανοσοκατασταλτικής αγωγής σε ασθενείς με νεφρίτιδα ΣΕΛ δεν έχει καθοριστεί σαφώς, ακόμα και έπειτα από επιτυχή ανταπόκριση στην θεραπευτική αγωγή και επίτευξη μακροχρόνιας σταθερής ύφεσης. Σκοπός της παρούσας εργασίας είναι η ανασκόπηση της βιβλιογραφίας σχετικά με τον καταλληλότερο χρόνο απόσυρσης της ανοσοκατασταλτικής θεραπείας και τα πιθανά χαρακτηριστικά των ασθενών που θα μπορούσαν να επωφεληθούν από αυτήν την προσέγγιση, ελαχιστοποιώντας τον κίνδυνο εμφάνισης μελλοντικής υποτροπής. Επιπλέον εξετάζεται ο ρόλος της επαναληπτικής βιοψίας νεφρού, τόσο ως πιθανό εργαλείο για την καθοδήγηση της απόσυρσης της θεραπείας όσο και γενικότερα στην διαχείριση των ασθενών με νεφρίτιδα ΣΕΛ. Μέθοδος: Έγινε ανασκόπηση της βιβλιογραφίας μέχρι τον 01/2025. Συμπεριλήφθηκαν δημοσιευμένες κλινικές δοκιμές και μελέτες παρατήρησης σε ενήλικες ασθενείς με νεφρίτιδα ΣΕΛ σχετικά με την απόσυρση της ανοσοκατασταλτικής αγωγής και την επαναληπτική βιοψία νεφρού. Αποτελέσματα: Ο καθορισμός συγκεκριμένου χρονικού πλαισίου για την απόσυρση της ανοσοκατασταλτικής θεραπείας στους ασθενείς με νεφρίτιδα ΣΕΛ είναι δυσχερής. Δεδομένα από την βιβλιογραφία αναδεικνύουν μη αμελητέο κίνδυνο υποτροπής έπειτα από 2- 3 έτη θεραπείας. Προστατευτική φαίνεται να είναι η συνέχιση χρήσης υδροξυχλωροκίνης και η μακροχρόνια συνεχής ύφεση της νόσου πριν από προσπάθειες απόσυρσης της αγωγής, αν και τα βιβλιογραφικά ευρήματα σχετικά με τον καθορισμό επιβαρυντικών ή προστατευτικών παραγόντων δεν είναι ομοιογενή. Ως προς την επαναληπτική βιοψία, επισημαίνεται η συχνή αλλαγή ιστολογικής τάξης σε ασθενείς σε έξαρση της νόσου, που την καθιστά χρήσιμη για τον καθορισμό της θεραπείας, αν και η αλλαγή αφορά συχνότερα ασθενείς με μη υπερπλαστική νεφρίτιδα στην αρχική βιοψία. Από την επαναληπτική ιστολογική εξέταση βάσει πρωτοκόλλου, είτε έπειτα από την θεραπεία επαγωγής είτε και έπειτα από 2-3 έτη θεραπείας συντήρησης, διαπιστώνεται συχνά αναντιστοιχία κλινικής και ιστολογικής ύφεσης. Δεδομένα από μελέτες παρατήρησης αναδεικνύουν τον πιθανό προγνωστικό ρόλο των ιστολογικών ευρημάτων ως προς την πιθανότητα μελλοντικής υποτροπής και εξέλιξης σε χρόνια νεφρική νόσο. Επομένως η επαναληπτική βιοψία νεφρού μπορεί να αναδείξει τους ασθενείς με ύφεση όχι μόνο κλινική, αλλά και ιστολογική, στους οποίους θα μπορούσε η ανοσοκαταστολή να αποσυρθεί με μεγαλύτερη ασφάλεια. Συμπέρασμα: Από την ανασκόπηση της βιβλιογραφίας προκύπτουν ενθαρρυντικά δεδομένα σχετικά με την χρησιμότητα της επαναληπτικής βιοψίας νεφρού στην απόσυρση της ανοσοκατασταλτικής θεραπείας σε ασθενείς με νεφρίτιδα ΣΕΛ, καθώς η ύφεση αποκλειστικά με κλινικά και εργαστηριακά κριτήρια συχνά δεν ταυτίζεται με την ιστολογική ύφεση της φλεγμονής, ενώ η επαναληπτική ιστολογική εξέταση φαίνεται να παρέχει κρίσιμες πληροφορίες σχετικά με την μετέπειτα πρόγνωση. Καθώς ωστόσο τα δεδομένα προκύπτουν κατά κύριο λόγο από αναδρομικές μελέτες παρατήρησης, είναι απαραίτητα περισσότερα δεδομένα πριν από την ενσωμάτωση της πρακτικής στην κλινική πράξη.","Objective: The duration of immunosuppressive therapy in patients with lupus nephritis (LN) has not been clearly defined, even after a successful therapeutic response and the achievement of long-term stable remission. The aim of this study is to review the literature regarding the optimal timing for withdrawing immunosuppressive therapy and the potential characteristics of patients who may benefit from this approach while minimizing the risk of future relapse. Additionally, the role of repeat kidney biopsy is examined, both as a potential tool for guiding therapy withdrawal and more broadly in the management of patients with lupus nephritis. Methods: A literature review was conducted up to January 2025. Published clinical trials and observational studies in adult patients with lupus nephritis focusing on immunosuppressive therapy withdrawal and repeat kidney biopsy were included. Results: Determining a specific timeframe for withdrawing immunosuppressive therapy in lupus nephritis patients remains challenging. Data from the literature highlight a significant risk of relapse after 2–3 years of treatment. Continued use of hydroxychloroquine and sustained long-term remission prior to therapy withdrawal appear to be protective factors, although findings on risk and protective factors are not homogeneous. Regarding repeat kidney biopsy, frequent histological class changes have been observed in patients experiencing disease flares, making it a useful tool for guiding treatment decisions. However, such changes are more commonly seen in patients with non-proliferative nephritis at the initial biopsy. Protocol-based repeat histological examination, either after induction therapy or after 2–3 years of maintenance therapy, often reveals a discrepancy between clinical and histological remission. Observational studies suggest that histological findings may have a prognostic role in predicting future relapse and progression to chronic kidney disease. Therefore, repeat kidney biopsy can help identify patients who have achieved not only clinical but also histological remission, in whom immunosuppression could be safely withdrawn. Conclusion: The literature review provides encouraging data on the usefulness of repeat kidney biopsy in guiding the withdrawal of immunosuppressive therapy in lupus nephritis patients. Clinical and laboratory criteria alone do not always align with histological remission of inflammation, while repeat histological examination appears to provide critical prognostic information. However, as most available data come from retrospective observational studies, further research is needed before incorporating this practice into routine clinical care."]},{"key":"dc:title","label":"Title","values":["Απόσυρση ανοσοκατασταλτικής θεραπείας στη νεφρίτιδα ΣΕΛ: κατάλληλος χρόνος κι ο ρόλος της επαναληπτικής βιοψίας νεφρού"]}]}],"canonical_facts":{"dc:creator":["Τσεκέ Αλεξάνδρα","Tseke Alexandra"],"dc:date":["2025"],"dc:description":["Σκοπός: Η διάρκεια της ανοσοκατασταλτικής αγωγής σε ασθενείς με νεφρίτιδα ΣΕΛ δεν έχει καθοριστεί σαφώς, ακόμα και έπειτα από επιτυχή ανταπόκριση στην θεραπευτική αγωγή και επίτευξη μακροχρόνιας σταθερής ύφεσης. Σκοπός της παρούσας εργασίας είναι η ανασκόπηση της βιβλιογραφίας σχετικά με τον καταλληλότερο χρόνο απόσυρσης της ανοσοκατασταλτικής θεραπείας και τα πιθανά χαρακτηριστικά των ασθενών που θα μπορούσαν να επωφεληθούν από αυτήν την προσέγγιση, ελαχιστοποιώντας τον κίνδυνο εμφάνισης μελλοντικής υποτροπής. Επιπλέον εξετάζεται ο ρόλος της επαναληπτικής βιοψίας νεφρού, τόσο ως πιθανό εργαλείο για την καθοδήγηση της απόσυρσης της θεραπείας όσο και γενικότερα στην διαχείριση των ασθενών με νεφρίτιδα ΣΕΛ. Μέθοδος: Έγινε ανασκόπηση της βιβλιογραφίας μέχρι τον 01/2025. Συμπεριλήφθηκαν δημοσιευμένες κλινικές δοκιμές και μελέτες παρατήρησης σε ενήλικες ασθενείς με νεφρίτιδα ΣΕΛ σχετικά με την απόσυρση της ανοσοκατασταλτικής αγωγής και την επαναληπτική βιοψία νεφρού. Αποτελέσματα: Ο καθορισμός συγκεκριμένου χρονικού πλαισίου για την απόσυρση της ανοσοκατασταλτικής θεραπείας στους ασθενείς με νεφρίτιδα ΣΕΛ είναι δυσχερής. Δεδομένα από την βιβλιογραφία αναδεικνύουν μη αμελητέο κίνδυνο υποτροπής έπειτα από 2- 3 έτη θεραπείας. Προστατευτική φαίνεται να είναι η συνέχιση χρήσης υδροξυχλωροκίνης και η μακροχρόνια συνεχής ύφεση της νόσου πριν από προσπάθειες απόσυρσης της αγωγής, αν και τα βιβλιογραφικά ευρήματα σχετικά με τον καθορισμό επιβαρυντικών ή προστατευτικών παραγόντων δεν είναι ομοιογενή. Ως προς την επαναληπτική βιοψία, επισημαίνεται η συχνή αλλαγή ιστολογικής τάξης σε ασθενείς σε έξαρση της νόσου, που την καθιστά χρήσιμη για τον καθορισμό της θεραπείας, αν και η αλλαγή αφορά συχνότερα ασθενείς με μη υπερπλαστική νεφρίτιδα στην αρχική βιοψία. Από την επαναληπτική ιστολογική εξέταση βάσει πρωτοκόλλου, είτε έπειτα από την θεραπεία επαγωγής είτε και έπειτα από 2-3 έτη θεραπείας συντήρησης, διαπιστώνεται συχνά αναντιστοιχία κλινικής και ιστολογικής ύφεσης. Δεδομένα από μελέτες παρατήρησης αναδεικνύουν τον πιθανό προγνωστικό ρόλο των ιστολογικών ευρημάτων ως προς την πιθανότητα μελλοντικής υποτροπής και εξέλιξης σε χρόνια νεφρική νόσο. Επομένως η επαναληπτική βιοψία νεφρού μπορεί να αναδείξει τους ασθενείς με ύφεση όχι μόνο κλινική, αλλά και ιστολογική, στους οποίους θα μπορούσε η ανοσοκαταστολή να αποσυρθεί με μεγαλύτερη ασφάλεια. Συμπέρασμα: Από την ανασκόπηση της βιβλιογραφίας προκύπτουν ενθαρρυντικά δεδομένα σχετικά με την χρησιμότητα της επαναληπτικής βιοψίας νεφρού στην απόσυρση της ανοσοκατασταλτικής θεραπείας σε ασθενείς με νεφρίτιδα ΣΕΛ, καθώς η ύφεση αποκλειστικά με κλινικά και εργαστηριακά κριτήρια συχνά δεν ταυτίζεται με την ιστολογική ύφεση της φλεγμονής, ενώ η επαναληπτική ιστολογική εξέταση φαίνεται να παρέχει κρίσιμες πληροφορίες σχετικά με την μετέπειτα πρόγνωση. Καθώς ωστόσο τα δεδομένα προκύπτουν κατά κύριο λόγο από αναδρομικές μελέτες παρατήρησης, είναι απαραίτητα περισσότερα δεδομένα πριν από την ενσωμάτωση της πρακτικής στην κλινική πράξη.","Objective: The duration of immunosuppressive therapy in patients with lupus nephritis (LN) has not been clearly defined, even after a successful therapeutic response and the achievement of long-term stable remission. The aim of this study is to review the literature regarding the optimal timing for withdrawing immunosuppressive therapy and the potential characteristics of patients who may benefit from this approach while minimizing the risk of future relapse. Additionally, the role of repeat kidney biopsy is examined, both as a potential tool for guiding therapy withdrawal and more broadly in the management of patients with lupus nephritis. Methods: A literature review was conducted up to January 2025. Published clinical trials and observational studies in adult patients with lupus nephritis focusing on immunosuppressive therapy withdrawal and repeat kidney biopsy were included. Results: Determining a specific timeframe for withdrawing immunosuppressive therapy in lupus nephritis patients remains challenging. Data from the literature highlight a significant risk of relapse after 2–3 years of treatment. Continued use of hydroxychloroquine and sustained long-term remission prior to therapy withdrawal appear to be protective factors, although findings on risk and protective factors are not homogeneous. Regarding repeat kidney biopsy, frequent histological class changes have been observed in patients experiencing disease flares, making it a useful tool for guiding treatment decisions. However, such changes are more commonly seen in patients with non-proliferative nephritis at the initial biopsy. Protocol-based repeat histological examination, either after induction therapy or after 2–3 years of maintenance therapy, often reveals a discrepancy between clinical and histological remission. Observational studies suggest that histological findings may have a prognostic role in predicting future relapse and progression to chronic kidney disease. Therefore, repeat kidney biopsy can help identify patients who have achieved not only clinical but also histological remission, in whom immunosuppression could be safely withdrawn. Conclusion: The literature review provides encouraging data on the usefulness of repeat kidney biopsy in guiding the withdrawal of immunosuppressive therapy in lupus nephritis patients. Clinical and laboratory criteria alone do not always align with histological remission of inflammation, while repeat histological examination appears to provide critical prognostic information. However, as most available data come from retrospective observational studies, further research is needed before incorporating this practice into routine clinical care."],"dc:identifier":["uoadl:4248891","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/4248891"],"dc:language":["Ελληνικά","Greek"],"dc:subject":["Επιστήμες Υγείας","Health Sciences"],"dc:title":["Απόσυρση ανοσοκατασταλτικής θεραπείας στη νεφρίτιδα ΣΕΛ: κατάλληλος χρόνος κι ο ρόλος της επαναληπτικής βιοψίας νεφρού"],"dc:type":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]},"updated_at":"2026-11-19T06:32:49Z"}