{"id":{"repo_id":"athens","oai_identifier":"oai:lib.uoa.gr:uoadl:5297423"},"canonical_url":"https://search.ndltd.org/etd/athens/oai:lib.uoa.gr:uoadl:5297423","repository":{"repo_id":"athens","name":"National and Kapodistrian University of Athens","base_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh"},"display":{"title":"Η ΔΥΝΑΜΗ ΤΗΣ ΤΕΧΝΗΣ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ.ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ-ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΝΤΑΞΗ","abstract":"ΠΕΡΙΛΗΨΗ Όλο και περισσότερο τα τελευταία χρόνια πληθαίνουν οι αναφορές στην αναγκαιότητα της αξιοποίησης της τέχνης στην εκπαίδευση ως διδακτικό εργαλείο ανάπτυξης δεξιοτήτων και κοινωνικής ένταξης. Πολλές μελέτες και έρευνες που κατατίθενται στην παρούσα εργασία ήδη εφαρμόζονται σε αρκετές χώρες με θεαματικά αποτελέσματα. Στην Ελλάδα όμως μόλις τα τελευταία χρόνια γίνεται λόγος σε εκπαιδευτικά συνέδρια και σεμινάρια, γεγονός που από τη μια αναδεικνύει την έλλειψη γνώσης και κατανόησης όσων εμπλέκονται στην μαθησιακή διαδικασία, για τα οφέλη της χρήσης και αξιοποίησης της τέχνης στην εκπαίδευση και από την άλλη αποκαλύπτει την διάθεση για ένα αναζωογονητικό ρεύμα αλλαγής στο σημερινό σχολείο, που καλείται να γίνει πιο ανθρώπινο, ευχάριστο, ελκυστικό και δημιουργικό για εκπαιδευτικούς και μαθητές. Σκοπός της παρούσης έρευνας είναι να αναδείξει μέσα από την βιβλιογραφία την πολυεπίπεδη συμβολή της τέχνης στην εκπαίδευση και να φωτίσει τις αντιλήψεις των εκπαιδευτικών για τον ρόλο της τέχνης και την χρήση της ως κατάλληλο, διαθεματικό και διδακτικό εργαλείο. Η έρευνα πραγματοποιήθηκε κατά το χρονικό διάστημα:τέλη Απριλίου - αρχές Μαΐου 2025. Περιλάμβανε τυχαίο δείγμα 16 εκπαιδευτικών (ΠΕ70) από δημόσια δημοτικά σχολεία κυρίως του κέντρου της Αθήνας αλλά και της Αττικής με τη χρήση έντυπου ερωτηματολογίου 22 συνολικών ερωτήσεων κλειστού και ανοιχτού τύπου. Η στατιστική ανάλυση των αποτελεσμάτων πραγματοποιήθηκε με το στατιστικό πακέτο IBM SPSS v. 24.και το πρόγραμμα ΕXCEL. Το 56% του δείγματος ήταν γυναίκες και το 44% άνδρες. Το 85% των εκπαιδευτικών κατανοούν την τέχνη σαν μέσο έκφρασης και διαχείρισης συναισθημάτων και εμφανώς λιγότεροι αναφέρονται στην τέχνη ως εργαλείο μάθησης (12,5%) ή μέσο επικοινωνίας (18,8%). Αυτό αποδεικνύει την απουσία της τέχνης από την εκπαίδευση ή την αξιοποίησή της περιφεριακά και αποσπασματικά, πάντως όχι μέσα στην εκπαιδευτική διαδικασία. Η τέχνη εκλαμβάνεται περισσότερο σαν μια ατομική έκφραση παρά σαν διδακτικό εργαλείο και τρόπος διδακτικής επικοινωνίας. Το 42% δεν είχε καμία εξειδίκευση σε μορφή τέχνης πριν την είσοδό της στην εκπαίδευση ενώ το 32% είχε τη μουσική ως πιο διαδεδομένη μορφή εξειδίκευσης. Το 81% θα αξιοποιούσε την τέχνη αν είχε εξειδίκευση ή επιμόρφωση. Επίσης το 81% δήλωσε πως η εξειδίκευση σε μορφή τέχνης τους διευκολύνει σημαντικά στη διδακτική πράξη. Μόλις το 18% έχουν λάβει κάποια μορφή επιμόρφωσης σε πρόγραμμα για την αξιοποίηση της τέχνης στην εκπαίδευση, ενώ το 58% την κρίνει αναγκαία ως παιδαγωγικό και εκπαιδευτικό εργαλείο. Το 50% χρησιμοποιεί μέτρια την τέχνη στην εκπαιδευτική διαδικασία, ενώ το 25% εμφανίζει μεγαλύτερη χρήση που σχετίζεται με σχετική επιμόρφωση ή εξειδίκευση. Οι πιο πολλοί εκπαιδευτικοί αναφέρουν πιο συχνά ως λόγο περιορισμένης χρήσης της τέχνης σαν διδακτικό εργαλείο, την πίεση χρόνου και ύλης (35%), την έλλειψη εξειδίκευσης-επιμόρφωσης (24%) και την έλλειψη υποδομών (18%). Γλώσσα, Ιστορία και Εργαστήρια Δεξιοτήτων παρουσιάζουν υψηλή συμβολή της τέχνης ενώ μέτρια χρήση σε Μαθηματικά και Γεωγραφία. Επίσης περιορισμένη χρήση σε Φυσική, Θρησκευτικά, Κοινωνική Αγωγή και Πληροφορική. Το 100% συμφωνεί στην συμβολή της τέχνης στην ανάπτυξη δεξιοτήτων και στην κοινωνική ένταξη. Το μεγαλύτερο ποσοστό αναγνωρίζει την συμβολή της τέχνης στην ανάπτυξη δεξιοτήτων που έχουν να κάνουν με την φαντασία και το συναίσθημα και πολύ λιγότερο με τις αντίστοιχες δεξιότητες της κριτικής σκέψης και της επίλυσης προβλημάτων. Η συντριπτική πλειοψηφία (93 %) θεωρεί ότι το Αναλυτικό Πρόγραμμα αξιοποιεί «λίγο» ή «μέτρια» τις τέχνες στην εκπαίδευση και το ίδιο ποσοστό πιστεύει πως η χρήση της τέχνης δεν στηρίζεται από το κράτος. Το 80% πιστεύουν πως δεν επαρκεί ο χρόνος διδασκαλίας για την αξιοποίηση της τέχνης και επίσης το 80% πως η έλλειψη γνώσεων των εκπαιδευτικών και το 75% πως η έλλειψη υποδομών δυσκολεύουν την χρήση της τέχνης στην εκπαίδευση. Τα ίδια μεγάλα ποσοστά έχουν η ακαταλληλότητα του αναλυτικού προγράμματος και του εκπαιδευτικού πλαισίου και η έλλειψη χρηματοδότησης από το κράτος. Τέλος, το 75% συμμετέχει ενεργά σε γιορτές και εκδηλώσεις με την αξιοποίηση της τέχνης και το 100% αναγνωρίζουν πως ο ρόλος της τέχνης στην εκπαίδευση πρέπει να αναβαθμιστεί. Τα αποτελέσματα της παρούσας έρευνας αναδεικνύουν από τη μια την ανάγκη για επιμόρφωση των εκπαιδευτικών αναφορικά με τη χρήση της τέχνης ως διδακτικό εργαλείο και από την άλλη την ευθύνη όλων όσων εμπλέκονται στην εκπόνηση των αναλυτικών προγραμμάτων για αλλαγή προσανατολισμού της παιδείας, ώστε η αξιοποίηση της τέχνης να αξιοποιηθεί συστηματικά στην εκπαιδευτική διαδικασία.","abstract_html":"ΠΕΡΙΛΗΨΗ Όλο και περισσότερο τα τελευταία χρόνια πληθαίνουν οι αναφορές στην αναγκαιότητα της αξιοποίησης της τέχνης στην εκπαίδευση ως διδακτικό εργαλείο ανάπτυξης δεξιοτήτων και κοινωνικής ένταξης. Πολλές μελέτες και έρευνες που κατατίθενται στην παρούσα εργασία ήδη εφαρμόζονται σε αρκετές χώρες με θεαματικά αποτελέσματα. Στην Ελλάδα όμως μόλις τα τελευταία χρόνια γίνεται λόγος σε εκπαιδευτικά συνέδρια και σεμινάρια, γεγονός που από τη μια αναδεικνύει την έλλειψη γνώσης και κατανόησης όσων εμπλέκονται στην μαθησιακή διαδικασία, για τα οφέλη της χρήσης και αξιοποίησης της τέχνης στην εκπαίδευση και από την άλλη αποκαλύπτει την διάθεση για ένα αναζωογονητικό ρεύμα αλλαγής στο σημερινό σχολείο, που καλείται να γίνει πιο ανθρώπινο, ευχάριστο, ελκυστικό και δημιουργικό για εκπαιδευτικούς και μαθητές. Σκοπός της παρούσης έρευνας είναι να αναδείξει μέσα από την βιβλιογραφία την πολυεπίπεδη συμβολή της τέχνης στην εκπαίδευση και να φωτίσει τις αντιλήψεις των εκπαιδευτικών για τον ρόλο της τέχνης και την χρήση της ως κατάλληλο, διαθεματικό και διδακτικό εργαλείο. Η έρευνα πραγματοποιήθηκε κατά το χρονικό διάστημα:τέλη Απριλίου - αρχές Μαΐου 2025. Περιλάμβανε τυχαίο δείγμα 16 εκπαιδευτικών (ΠΕ70) από δημόσια δημοτικά σχολεία κυρίως του κέντρου της Αθήνας αλλά και της Αττικής με τη χρήση έντυπου ερωτηματολογίου 22 συνολικών ερωτήσεων κλειστού και ανοιχτού τύπου. Η στατιστική ανάλυση των αποτελεσμάτων πραγματοποιήθηκε με το στατιστικό πακέτο IBM SPSS v. 24.και το πρόγραμμα ΕXCEL. Το 56% του δείγματος ήταν γυναίκες και το 44% άνδρες. Το 85% των εκπαιδευτικών κατανοούν την τέχνη σαν μέσο έκφρασης και διαχείρισης συναισθημάτων και εμφανώς λιγότεροι αναφέρονται στην τέχνη ως εργαλείο μάθησης (12,5%) ή μέσο επικοινωνίας (18,8%). Αυτό αποδεικνύει την απουσία της τέχνης από την εκπαίδευση ή την αξιοποίησή της περιφεριακά και αποσπασματικά, πάντως όχι μέσα στην εκπαιδευτική διαδικασία. Η τέχνη εκλαμβάνεται περισσότερο σαν μια ατομική έκφραση παρά σαν διδακτικό εργαλείο και τρόπος διδακτικής επικοινωνίας. Το 42% δεν είχε καμία εξειδίκευση σε μορφή τέχνης πριν την είσοδό της στην εκπαίδευση ενώ το 32% είχε τη μουσική ως πιο διαδεδομένη μορφή εξειδίκευσης. Το 81% θα αξιοποιούσε την τέχνη αν είχε εξειδίκευση ή επιμόρφωση. Επίσης το 81% δήλωσε πως η εξειδίκευση σε μορφή τέχνης τους διευκολύνει σημαντικά στη διδακτική πράξη. Μόλις το 18% έχουν λάβει κάποια μορφή επιμόρφωσης σε πρόγραμμα για την αξιοποίηση της τέχνης στην εκπαίδευση, ενώ το 58% την κρίνει αναγκαία ως παιδαγωγικό και εκπαιδευτικό εργαλείο. Το 50% χρησιμοποιεί μέτρια την τέχνη στην εκπαιδευτική διαδικασία, ενώ το 25% εμφανίζει μεγαλύτερη χρήση που σχετίζεται με σχετική επιμόρφωση ή εξειδίκευση. Οι πιο πολλοί εκπαιδευτικοί αναφέρουν πιο συχνά ως λόγο περιορισμένης χρήσης της τέχνης σαν διδακτικό εργαλείο, την πίεση χρόνου και ύλης (35%), την έλλειψη εξειδίκευσης-επιμόρφωσης (24%) και την έλλειψη υποδομών (18%). Γλώσσα, Ιστορία και Εργαστήρια Δεξιοτήτων παρουσιάζουν υψηλή συμβολή της τέχνης ενώ μέτρια χρήση σε Μαθηματικά και Γεωγραφία. Επίσης περιορισμένη χρήση σε Φυσική, Θρησκευτικά, Κοινωνική Αγωγή και Πληροφορική. Το 100% συμφωνεί στην συμβολή της τέχνης στην ανάπτυξη δεξιοτήτων και στην κοινωνική ένταξη. Το μεγαλύτερο ποσοστό αναγνωρίζει την συμβολή της τέχνης στην ανάπτυξη δεξιοτήτων που έχουν να κάνουν με την φαντασία και το συναίσθημα και πολύ λιγότερο με τις αντίστοιχες δεξιότητες της κριτικής σκέψης και της επίλυσης προβλημάτων. Η συντριπτική πλειοψηφία (93 %) θεωρεί ότι το Αναλυτικό Πρόγραμμα αξιοποιεί «λίγο» ή «μέτρια» τις τέχνες στην εκπαίδευση και το ίδιο ποσοστό πιστεύει πως η χρήση της τέχνης δεν στηρίζεται από το κράτος. Το 80% πιστεύουν πως δεν επαρκεί ο χρόνος διδασκαλίας για την αξιοποίηση της τέχνης και επίσης το 80% πως η έλλειψη γνώσεων των εκπαιδευτικών και το 75% πως η έλλειψη υποδομών δυσκολεύουν την χρήση της τέχνης στην εκπαίδευση. Τα ίδια μεγάλα ποσοστά έχουν η ακαταλληλότητα του αναλυτικού προγράμματος και του εκπαιδευτικού πλαισίου και η έλλειψη χρηματοδότησης από το κράτος. Τέλος, το 75% συμμετέχει ενεργά σε γιορτές και εκδηλώσεις με την αξιοποίηση της τέχνης και το 100% αναγνωρίζουν πως ο ρόλος της τέχνης στην εκπαίδευση πρέπει να αναβαθμιστεί. Τα αποτελέσματα της παρούσας έρευνας αναδεικνύουν από τη μια την ανάγκη για επιμόρφωση των εκπαιδευτικών αναφορικά με τη χρήση της τέχνης ως διδακτικό εργαλείο και από την άλλη την ευθύνη όλων όσων εμπλέκονται στην εκπόνηση των αναλυτικών προγραμμάτων για αλλαγή προσανατολισμού της παιδείας, ώστε η αξιοποίηση της τέχνης να αξιοποιηθεί συστηματικά στην εκπαιδευτική διαδικασία.","abstract_has_math":false,"creators":["Γανωτής Γεώργιος","Ganotis George"],"institution":null,"degree_name":null,"degree_level":null,"degree_discipline":null,"degree_department":null,"school":null,"contributors":[],"advisors":[],"committee_chairs":[],"committee_members":[],"year":2025,"date_issued":"2025","date_published":"2025","updated_at":"2026-11-19T06:33:04Z","subjects":["Εκπαίδευση – Αθλητισμός","Education - Sport science"],"languages":["Ελληνικά","Greek"],"rights":[],"rights_urls":[],"identifier_entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:5297423"],"render_values":[{"text":"uoadl:5297423","href":null,"code":true}]}],"person_identifier_entries":[]},"links":{"outbound_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/5297423","outbound_label":"Repository record","outbound_source":"dc:identifier","record_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/5297423","record_label":"Repository record","record_kind":"record","record_source":"dc:identifier","download_url":null,"download_label":null,"download_source":null,"access_status":null,"embargo_until":null,"access_note":null},"source_record":{"url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh?verb=GetRecord&metadataPrefix=oai_dc&identifier=oai%3Alib.uoa.gr%3Auoadl%3A5297423","prefix":"oai_dc"},"metadata_groups":[{"id":"people","label":"People","entries":[{"key":"dc:creator","label":"Author","values":["Γανωτής Γεώργιος","Ganotis George"]}]},{"id":"academic_context","label":"Academic Context","entries":[{"key":"dc:date","label":"Dc Date","values":["2025"]},{"key":"dc:type","label":"Dc Type","values":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]}]},{"id":"subjects_keywords","label":"Subjects and Keywords","entries":[{"key":"dc:subject","label":"Dc Subject","values":["Εκπαίδευση – Αθλητισμός","Education - Sport science"]}]},{"id":"language_rights","label":"Language and Rights","entries":[{"key":"dc:language","label":"Dc Language","values":["Ελληνικά","Greek"]}]},{"id":"identifiers","label":"Identifiers","entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:5297423","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/5297423"]}]},{"id":"additional","label":"Additional Metadata","entries":[{"key":"dc:description","label":"Description","values":["ΠΕΡΙΛΗΨΗ Όλο και περισσότερο τα τελευταία χρόνια πληθαίνουν οι αναφορές στην αναγκαιότητα της αξιοποίησης της τέχνης στην εκπαίδευση ως διδακτικό εργαλείο ανάπτυξης δεξιοτήτων και κοινωνικής ένταξης. Πολλές μελέτες και έρευνες που κατατίθενται στην παρούσα εργασία ήδη εφαρμόζονται σε αρκετές χώρες με θεαματικά αποτελέσματα. Στην Ελλάδα όμως μόλις τα τελευταία χρόνια γίνεται λόγος σε εκπαιδευτικά συνέδρια και σεμινάρια, γεγονός που από τη μια αναδεικνύει την έλλειψη γνώσης και κατανόησης όσων εμπλέκονται στην μαθησιακή διαδικασία, για τα οφέλη της χρήσης και αξιοποίησης της τέχνης στην εκπαίδευση και από την άλλη αποκαλύπτει την διάθεση για ένα αναζωογονητικό ρεύμα αλλαγής στο σημερινό σχολείο, που καλείται να γίνει πιο ανθρώπινο, ευχάριστο, ελκυστικό και δημιουργικό για εκπαιδευτικούς και μαθητές. Σκοπός της παρούσης έρευνας είναι να αναδείξει μέσα από την βιβλιογραφία την πολυεπίπεδη συμβολή της τέχνης στην εκπαίδευση και να φωτίσει τις αντιλήψεις των εκπαιδευτικών για τον ρόλο της τέχνης και την χρήση της ως κατάλληλο, διαθεματικό και διδακτικό εργαλείο. Η έρευνα πραγματοποιήθηκε κατά το χρονικό διάστημα:τέλη Απριλίου - αρχές Μαΐου 2025. Περιλάμβανε τυχαίο δείγμα 16 εκπαιδευτικών (ΠΕ70) από δημόσια δημοτικά σχολεία κυρίως του κέντρου της Αθήνας αλλά και της Αττικής με τη χρήση έντυπου ερωτηματολογίου 22 συνολικών ερωτήσεων κλειστού και ανοιχτού τύπου. Η στατιστική ανάλυση των αποτελεσμάτων πραγματοποιήθηκε με το στατιστικό πακέτο IBM SPSS v. 24.και το πρόγραμμα ΕXCEL. Το 56% του δείγματος ήταν γυναίκες και το 44% άνδρες. Το 85% των εκπαιδευτικών κατανοούν την τέχνη σαν μέσο έκφρασης και διαχείρισης συναισθημάτων και εμφανώς λιγότεροι αναφέρονται στην τέχνη ως εργαλείο μάθησης (12,5%) ή μέσο επικοινωνίας (18,8%). Αυτό αποδεικνύει την απουσία της τέχνης από την εκπαίδευση ή την αξιοποίησή της περιφεριακά και αποσπασματικά, πάντως όχι μέσα στην εκπαιδευτική διαδικασία. Η τέχνη εκλαμβάνεται περισσότερο σαν μια ατομική έκφραση παρά σαν διδακτικό εργαλείο και τρόπος διδακτικής επικοινωνίας. Το 42% δεν είχε καμία εξειδίκευση σε μορφή τέχνης πριν την είσοδό της στην εκπαίδευση ενώ το 32% είχε τη μουσική ως πιο διαδεδομένη μορφή εξειδίκευσης. Το 81% θα αξιοποιούσε την τέχνη αν είχε εξειδίκευση ή επιμόρφωση. Επίσης το 81% δήλωσε πως η εξειδίκευση σε μορφή τέχνης τους διευκολύνει σημαντικά στη διδακτική πράξη. Μόλις το 18% έχουν λάβει κάποια μορφή επιμόρφωσης σε πρόγραμμα για την αξιοποίηση της τέχνης στην εκπαίδευση, ενώ το 58% την κρίνει αναγκαία ως παιδαγωγικό και εκπαιδευτικό εργαλείο. Το 50% χρησιμοποιεί μέτρια την τέχνη στην εκπαιδευτική διαδικασία, ενώ το 25% εμφανίζει μεγαλύτερη χρήση που σχετίζεται με σχετική επιμόρφωση ή εξειδίκευση. Οι πιο πολλοί εκπαιδευτικοί αναφέρουν πιο συχνά ως λόγο περιορισμένης χρήσης της τέχνης σαν διδακτικό εργαλείο, την πίεση χρόνου και ύλης (35%), την έλλειψη εξειδίκευσης-επιμόρφωσης (24%) και την έλλειψη υποδομών (18%). Γλώσσα, Ιστορία και Εργαστήρια Δεξιοτήτων παρουσιάζουν υψηλή συμβολή της τέχνης ενώ μέτρια χρήση σε Μαθηματικά και Γεωγραφία. Επίσης περιορισμένη χρήση σε Φυσική, Θρησκευτικά, Κοινωνική Αγωγή και Πληροφορική. Το 100% συμφωνεί στην συμβολή της τέχνης στην ανάπτυξη δεξιοτήτων και στην κοινωνική ένταξη. Το μεγαλύτερο ποσοστό αναγνωρίζει την συμβολή της τέχνης στην ανάπτυξη δεξιοτήτων που έχουν να κάνουν με την φαντασία και το συναίσθημα και πολύ λιγότερο με τις αντίστοιχες δεξιότητες της κριτικής σκέψης και της επίλυσης προβλημάτων. Η συντριπτική πλειοψηφία (93 %) θεωρεί ότι το Αναλυτικό Πρόγραμμα αξιοποιεί «λίγο» ή «μέτρια» τις τέχνες στην εκπαίδευση και το ίδιο ποσοστό πιστεύει πως η χρήση της τέχνης δεν στηρίζεται από το κράτος. Το 80% πιστεύουν πως δεν επαρκεί ο χρόνος διδασκαλίας για την αξιοποίηση της τέχνης και επίσης το 80% πως η έλλειψη γνώσεων των εκπαιδευτικών και το 75% πως η έλλειψη υποδομών δυσκολεύουν την χρήση της τέχνης στην εκπαίδευση. Τα ίδια μεγάλα ποσοστά έχουν η ακαταλληλότητα του αναλυτικού προγράμματος και του εκπαιδευτικού πλαισίου και η έλλειψη χρηματοδότησης από το κράτος. Τέλος, το 75% συμμετέχει ενεργά σε γιορτές και εκδηλώσεις με την αξιοποίηση της τέχνης και το 100% αναγνωρίζουν πως ο ρόλος της τέχνης στην εκπαίδευση πρέπει να αναβαθμιστεί. Τα αποτελέσματα της παρούσας έρευνας αναδεικνύουν από τη μια την ανάγκη για επιμόρφωση των εκπαιδευτικών αναφορικά με τη χρήση της τέχνης ως διδακτικό εργαλείο και από την άλλη την ευθύνη όλων όσων εμπλέκονται στην εκπόνηση των αναλυτικών προγραμμάτων για αλλαγή προσανατολισμού της παιδείας, ώστε η αξιοποίηση της τέχνης να αξιοποιηθεί συστηματικά στην εκπαιδευτική διαδικασία.","ABSTRACT In recent years, references to the necessity of utilizing art in education as a teaching tool for developing skills and promoting social inclusion have become increasingly frequent. Many studies and research findings cited in the present thesis have already been implemented in several countries with impressive results. In Greece, however, it is only in recent years that this subject has begun to be discussed in educational conferences and seminars—something that, on the one hand, highlights the lack of knowledge and understanding among those involved in the learning process regarding the benefits of using and integrating art into education, and on the other hand, reveals a growing desire for a revitalizing current of change within the modern school system. This change calls for an educational environment that is more humane, enjoyable, appealing, and creative for both educators and students.The aim of this research is to highlight, through the literature, the multifaceted contribution of art to education and to shed light on teachers’ perceptions regarding the role of art and its use as an appropriate, cross-curricular, and instructional tool. The research was conducted during the period from late April to early May 2025. It involved a random sample of 16 primary school teachers (PE70) from public elementary schools, mainly located in central Athens and the broader Attica region. Data was collected using a printed questionnaire consisting of 22 open-ended and closed-ended questions. Statistical analysis of the results was carried out using IBM SPSS v.24 and Microsoft Excel.Of the sample, 56% were women and 44% were men. 85% of the teachers understood art as a means of emotional expression and regulation, while significantly fewer viewed it as a learning tool (12.5%) or a means of communication (18.8%). This indicates the marginal or fragmented use of art in education, and certainly not as an integral part of the teaching process. Art is more often perceived as a form of personal expression rather than as a teaching tool or method of educational communication. 42% of participants had no specialization in any form of art prior to entering the teaching profession, while 32% reported music as the most common form of specialization. Notably, 81% stated they would utilize art in their teaching practice if they had received relevant training or specialization. Similarly, 81% felt that such training would significantly facilitate their teaching. Only 18% had participated in any kind of professional development program related to the use of art in education, yet 58% deemed it necessary as a pedagogical and educational tool. Half of the teachers (50%) reported using art to a moderate extent in their teaching, while 25% used it more extensively—typically those with relevant training or specialization. The most commonly cited reasons for the limited use of art as a teaching tool were time constraints and curriculum pressure (35%), lack of specialization or training (24%), and lack of infrastructure (18%). Subjects such as Language, History, and the Skills Workshops show a high level of art integration, whereas Mathematics and Geography present moderate use. There is limited use of art in subjects like Science, Religion, Social Studies, and Information Technology. All participants (100%) agreed on the role of art in developing skills and fostering social inclusion. The majority recognized its contribution mainly to the development of imagination and emotional skills, while far fewer associated it with critical thinking and problem-solving skills. An overwhelming 93% believed that the National Curriculum incorporates the arts only \"minimally\" or \"moderately\" in education, and the same percentage felt that the use of art is not supported by the state. 80% of respondents stated that insufficient instructional time impedes the use of art, while the same percentage cited a lack of teacher knowledge, and 75% referred to inadequate infrastructure as additional barriers. Similar high percentages were recorded regarding the inadequacy of the curriculum and educational framework, as well as the lack of state funding. Finally, 75% of the participants stated they are actively involved in school celebrations and events that utilize art, and 100% recognized that the role of art in education needs to be upgraded. The findings of this research underscore, on one hand, the need for teacher training in the use of art as a teaching tool, and on the other hand, the responsibility of curriculum developers and educational policy makers to shift the focus of education. This shift should enable the systematic integration of art into the educational process."]},{"key":"dc:title","label":"Title","values":["Η ΔΥΝΑΜΗ ΤΗΣ ΤΕΧΝΗΣ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ.ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ-ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΝΤΑΞΗ"]}]}],"canonical_facts":{"dc:creator":["Γανωτής Γεώργιος","Ganotis George"],"dc:date":["2025"],"dc:description":["ΠΕΡΙΛΗΨΗ Όλο και περισσότερο τα τελευταία χρόνια πληθαίνουν οι αναφορές στην αναγκαιότητα της αξιοποίησης της τέχνης στην εκπαίδευση ως διδακτικό εργαλείο ανάπτυξης δεξιοτήτων και κοινωνικής ένταξης. Πολλές μελέτες και έρευνες που κατατίθενται στην παρούσα εργασία ήδη εφαρμόζονται σε αρκετές χώρες με θεαματικά αποτελέσματα. Στην Ελλάδα όμως μόλις τα τελευταία χρόνια γίνεται λόγος σε εκπαιδευτικά συνέδρια και σεμινάρια, γεγονός που από τη μια αναδεικνύει την έλλειψη γνώσης και κατανόησης όσων εμπλέκονται στην μαθησιακή διαδικασία, για τα οφέλη της χρήσης και αξιοποίησης της τέχνης στην εκπαίδευση και από την άλλη αποκαλύπτει την διάθεση για ένα αναζωογονητικό ρεύμα αλλαγής στο σημερινό σχολείο, που καλείται να γίνει πιο ανθρώπινο, ευχάριστο, ελκυστικό και δημιουργικό για εκπαιδευτικούς και μαθητές. Σκοπός της παρούσης έρευνας είναι να αναδείξει μέσα από την βιβλιογραφία την πολυεπίπεδη συμβολή της τέχνης στην εκπαίδευση και να φωτίσει τις αντιλήψεις των εκπαιδευτικών για τον ρόλο της τέχνης και την χρήση της ως κατάλληλο, διαθεματικό και διδακτικό εργαλείο. Η έρευνα πραγματοποιήθηκε κατά το χρονικό διάστημα:τέλη Απριλίου - αρχές Μαΐου 2025. Περιλάμβανε τυχαίο δείγμα 16 εκπαιδευτικών (ΠΕ70) από δημόσια δημοτικά σχολεία κυρίως του κέντρου της Αθήνας αλλά και της Αττικής με τη χρήση έντυπου ερωτηματολογίου 22 συνολικών ερωτήσεων κλειστού και ανοιχτού τύπου. Η στατιστική ανάλυση των αποτελεσμάτων πραγματοποιήθηκε με το στατιστικό πακέτο IBM SPSS v. 24.και το πρόγραμμα ΕXCEL. Το 56% του δείγματος ήταν γυναίκες και το 44% άνδρες. Το 85% των εκπαιδευτικών κατανοούν την τέχνη σαν μέσο έκφρασης και διαχείρισης συναισθημάτων και εμφανώς λιγότεροι αναφέρονται στην τέχνη ως εργαλείο μάθησης (12,5%) ή μέσο επικοινωνίας (18,8%). Αυτό αποδεικνύει την απουσία της τέχνης από την εκπαίδευση ή την αξιοποίησή της περιφεριακά και αποσπασματικά, πάντως όχι μέσα στην εκπαιδευτική διαδικασία. Η τέχνη εκλαμβάνεται περισσότερο σαν μια ατομική έκφραση παρά σαν διδακτικό εργαλείο και τρόπος διδακτικής επικοινωνίας. Το 42% δεν είχε καμία εξειδίκευση σε μορφή τέχνης πριν την είσοδό της στην εκπαίδευση ενώ το 32% είχε τη μουσική ως πιο διαδεδομένη μορφή εξειδίκευσης. Το 81% θα αξιοποιούσε την τέχνη αν είχε εξειδίκευση ή επιμόρφωση. Επίσης το 81% δήλωσε πως η εξειδίκευση σε μορφή τέχνης τους διευκολύνει σημαντικά στη διδακτική πράξη. Μόλις το 18% έχουν λάβει κάποια μορφή επιμόρφωσης σε πρόγραμμα για την αξιοποίηση της τέχνης στην εκπαίδευση, ενώ το 58% την κρίνει αναγκαία ως παιδαγωγικό και εκπαιδευτικό εργαλείο. Το 50% χρησιμοποιεί μέτρια την τέχνη στην εκπαιδευτική διαδικασία, ενώ το 25% εμφανίζει μεγαλύτερη χρήση που σχετίζεται με σχετική επιμόρφωση ή εξειδίκευση. Οι πιο πολλοί εκπαιδευτικοί αναφέρουν πιο συχνά ως λόγο περιορισμένης χρήσης της τέχνης σαν διδακτικό εργαλείο, την πίεση χρόνου και ύλης (35%), την έλλειψη εξειδίκευσης-επιμόρφωσης (24%) και την έλλειψη υποδομών (18%). Γλώσσα, Ιστορία και Εργαστήρια Δεξιοτήτων παρουσιάζουν υψηλή συμβολή της τέχνης ενώ μέτρια χρήση σε Μαθηματικά και Γεωγραφία. Επίσης περιορισμένη χρήση σε Φυσική, Θρησκευτικά, Κοινωνική Αγωγή και Πληροφορική. Το 100% συμφωνεί στην συμβολή της τέχνης στην ανάπτυξη δεξιοτήτων και στην κοινωνική ένταξη. Το μεγαλύτερο ποσοστό αναγνωρίζει την συμβολή της τέχνης στην ανάπτυξη δεξιοτήτων που έχουν να κάνουν με την φαντασία και το συναίσθημα και πολύ λιγότερο με τις αντίστοιχες δεξιότητες της κριτικής σκέψης και της επίλυσης προβλημάτων. Η συντριπτική πλειοψηφία (93 %) θεωρεί ότι το Αναλυτικό Πρόγραμμα αξιοποιεί «λίγο» ή «μέτρια» τις τέχνες στην εκπαίδευση και το ίδιο ποσοστό πιστεύει πως η χρήση της τέχνης δεν στηρίζεται από το κράτος. Το 80% πιστεύουν πως δεν επαρκεί ο χρόνος διδασκαλίας για την αξιοποίηση της τέχνης και επίσης το 80% πως η έλλειψη γνώσεων των εκπαιδευτικών και το 75% πως η έλλειψη υποδομών δυσκολεύουν την χρήση της τέχνης στην εκπαίδευση. Τα ίδια μεγάλα ποσοστά έχουν η ακαταλληλότητα του αναλυτικού προγράμματος και του εκπαιδευτικού πλαισίου και η έλλειψη χρηματοδότησης από το κράτος. Τέλος, το 75% συμμετέχει ενεργά σε γιορτές και εκδηλώσεις με την αξιοποίηση της τέχνης και το 100% αναγνωρίζουν πως ο ρόλος της τέχνης στην εκπαίδευση πρέπει να αναβαθμιστεί. Τα αποτελέσματα της παρούσας έρευνας αναδεικνύουν από τη μια την ανάγκη για επιμόρφωση των εκπαιδευτικών αναφορικά με τη χρήση της τέχνης ως διδακτικό εργαλείο και από την άλλη την ευθύνη όλων όσων εμπλέκονται στην εκπόνηση των αναλυτικών προγραμμάτων για αλλαγή προσανατολισμού της παιδείας, ώστε η αξιοποίηση της τέχνης να αξιοποιηθεί συστηματικά στην εκπαιδευτική διαδικασία.","ABSTRACT In recent years, references to the necessity of utilizing art in education as a teaching tool for developing skills and promoting social inclusion have become increasingly frequent. Many studies and research findings cited in the present thesis have already been implemented in several countries with impressive results. In Greece, however, it is only in recent years that this subject has begun to be discussed in educational conferences and seminars—something that, on the one hand, highlights the lack of knowledge and understanding among those involved in the learning process regarding the benefits of using and integrating art into education, and on the other hand, reveals a growing desire for a revitalizing current of change within the modern school system. This change calls for an educational environment that is more humane, enjoyable, appealing, and creative for both educators and students.The aim of this research is to highlight, through the literature, the multifaceted contribution of art to education and to shed light on teachers’ perceptions regarding the role of art and its use as an appropriate, cross-curricular, and instructional tool. The research was conducted during the period from late April to early May 2025. It involved a random sample of 16 primary school teachers (PE70) from public elementary schools, mainly located in central Athens and the broader Attica region. Data was collected using a printed questionnaire consisting of 22 open-ended and closed-ended questions. Statistical analysis of the results was carried out using IBM SPSS v.24 and Microsoft Excel.Of the sample, 56% were women and 44% were men. 85% of the teachers understood art as a means of emotional expression and regulation, while significantly fewer viewed it as a learning tool (12.5%) or a means of communication (18.8%). This indicates the marginal or fragmented use of art in education, and certainly not as an integral part of the teaching process. Art is more often perceived as a form of personal expression rather than as a teaching tool or method of educational communication. 42% of participants had no specialization in any form of art prior to entering the teaching profession, while 32% reported music as the most common form of specialization. Notably, 81% stated they would utilize art in their teaching practice if they had received relevant training or specialization. Similarly, 81% felt that such training would significantly facilitate their teaching. Only 18% had participated in any kind of professional development program related to the use of art in education, yet 58% deemed it necessary as a pedagogical and educational tool. Half of the teachers (50%) reported using art to a moderate extent in their teaching, while 25% used it more extensively—typically those with relevant training or specialization. The most commonly cited reasons for the limited use of art as a teaching tool were time constraints and curriculum pressure (35%), lack of specialization or training (24%), and lack of infrastructure (18%). Subjects such as Language, History, and the Skills Workshops show a high level of art integration, whereas Mathematics and Geography present moderate use. There is limited use of art in subjects like Science, Religion, Social Studies, and Information Technology. All participants (100%) agreed on the role of art in developing skills and fostering social inclusion. The majority recognized its contribution mainly to the development of imagination and emotional skills, while far fewer associated it with critical thinking and problem-solving skills. An overwhelming 93% believed that the National Curriculum incorporates the arts only \"minimally\" or \"moderately\" in education, and the same percentage felt that the use of art is not supported by the state. 80% of respondents stated that insufficient instructional time impedes the use of art, while the same percentage cited a lack of teacher knowledge, and 75% referred to inadequate infrastructure as additional barriers. Similar high percentages were recorded regarding the inadequacy of the curriculum and educational framework, as well as the lack of state funding. Finally, 75% of the participants stated they are actively involved in school celebrations and events that utilize art, and 100% recognized that the role of art in education needs to be upgraded. The findings of this research underscore, on one hand, the need for teacher training in the use of art as a teaching tool, and on the other hand, the responsibility of curriculum developers and educational policy makers to shift the focus of education. This shift should enable the systematic integration of art into the educational process."],"dc:identifier":["uoadl:5297423","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/5297423"],"dc:language":["Ελληνικά","Greek"],"dc:subject":["Εκπαίδευση – Αθλητισμός","Education - Sport science"],"dc:title":["Η ΔΥΝΑΜΗ ΤΗΣ ΤΕΧΝΗΣ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ.ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ-ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΝΤΑΞΗ"],"dc:type":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]},"updated_at":"2026-11-19T06:33:04Z"}