{"id":{"repo_id":"athens","oai_identifier":"oai:lib.uoa.gr:uoadl:5297779"},"canonical_url":"https://search.ndltd.org/etd/athens/oai:lib.uoa.gr:uoadl:5297779","repository":{"repo_id":"athens","name":"National and Kapodistrian University of Athens","base_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh"},"display":{"title":"Επιχειρησιακή εκμετάλλευση εναερίων μέσω πυρόσβεσης κατά δασικών πυρκαγιών στην Ελλάδα","abstract":"Οι δασικές πυρκαγιές αποτελούν διαχρονικά έναν από τους σοβαρότερους φυσικούς κινδύνους για τον ελλαδικό χώρο. Κάθε καλοκαίρι, η χώρα μας καλείται να διαχειριστεί πολυάριθμα περιστατικά πυρκαγιών που συνδέονται άρρηκτα με το κλίμα, τη γεωμορφολογία, τη βλάστηση και την ανθρώπινη παρουσία. Τα περιστατικά αυτά συνεπάγονται χιλιάδες ώρες ανθρώπινης απασχόλησης, μεγάλο οικονομικό κόστος σε υλικούς και χρηματικούς πόρους, καταστροφή ιδιωτικών και δημόσιων περιουσιών, απώλεια χλωρίδας και πανίδας και, δυστυχώς, όχι σπάνια, ανθρώπινες ζωές. Η ένταση και η συχνότητα αυτών των πυρκαγιών έχουν αυξηθεί σημαντικά τις τελευταίες δεκαετίες, με την κλιματική αλλαγή να αποτελεί καθοριστικό επιβαρυντικό παράγοντα. Οι παρατεταμένες περίοδοι ξηρασίας, οι υψηλές θερμοκρασίες, οι ασυνήθιστα ισχυροί άνεμοι, καθώς και η αύξηση των ημερών με ακραίες καιρικές συνθήκες, δημιουργούν ένα εκρηκτικό μείγμα, καθιστώντας την εξάπλωση των πυρκαγιών πιο ραγδαία και την κατάσβεσή τους πιο απαιτητική. Η Ελλάδα, με τον πλούσιο φυσικό της πλούτο και τα ευαίσθητα οικοσυστήματα της Μεσογείου, βρίσκεται στο επίκεντρο αυτού του φαινομένου. Η διαχείριση των δασικών πυρκαγιών αποτελεί μια πολυσύνθετη πρόκληση, η οποία απαιτεί τον συντονισμό πολλών φορέων, την ύπαρξη σύγχρονων μέσων και τεχνικών, καθώς και την αξιοποίηση επιστημονικής γνώσης και εμπειρικής σοφίας. Παρότι έχουν γίνει σημαντικά βήματα προς την κατεύθυνση της οργάνωσης και ενίσχυσης του μηχανισμού δασοπροστασίας, δεν έχουν ακόμη εξελιχθεί ισόρροπα όλες οι μέθοδοι και τα εργαλεία πρόληψης και καταστολής. Το ευρύτερο αυτό ζήτημα ξεπερνά τα όρια μιας μόνο μεταπτυχιακής διατριβής και απαιτεί διεπιστημονική και θεσμική προσέγγιση. Η παρούσα εργασία εστιάζει στον τομέα της αεροπυρόσβεσης, ενός εξειδικευμένου και ζωτικού τμήματος της συνολικής αντιμετώπισης των πυρκαγιών. Η επιχειρησιακή αξιοποίηση των εναέριων μέσων πυρόσβεσης παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον, καθώς αποτελεί ένα πεδίο υψηλού κινδύνου αλλά και μεγάλης στρατηγικής αξίας. Η αεροπυρόσβεση θεωρείται παγκοσμίως μία από τις πλέον επικίνδυνες αποστολές για ιπτάμενα μέσα, λόγω των απαιτητικών συνθηκών υπό τις οποίες εκτελείται: έντονος καπνός, ισχυρά θερμικά ανοδικά ρεύματα, χαμηλά ύψη πτήσης, περιορισμένη ορατότητα και συχνά απότομη μορφολογία του εδάφους. Η διατριβή αυτή φιλοδοξεί να αναδείξει, να αναλύσει και να αξιολογήσει τα είδη των εναέριων μέσων που χρησιμοποιούνται στην Ελλάδα για την κατάσβεση δασικών πυρκαγιών, τον τρόπο επιχειρησιακής τους αξιοποίησης, τα πλεονεκτήματα και τα μειονεκτήματά τους, αλλά και τα κριτήρια βάσει των οποίων επιλέγονται και ενεργοποιούνται. Στα αρχικά κεφάλαια παρουσιάζεται το φαινόμενο των δασικών πυρκαγιών, τα είδη τους, τα στάδια της δασοπροστασίας, καθώς και οι βασικές αρχές πυρόσβεσης, με στόχο την παροχή ενός αναγκαίου θεωρητικού υποβάθρου. Ακολουθεί η ανάλυση των εναέριων μέσων που διατίθενται είτε από το κράτος είτε μέσω μισθώσεων και διερευνώνται οι ειδικές επιχειρησιακές δυνατότητές τους, οι περιορισμοί τους και η κατανομή τους στον ελλαδικό χώρο. Επιπλέον, εξετάζονται οι μετεωρολογικές και γεωγραφικές παράμετροι που επηρεάζουν τη λήψη αποφάσεων, καθώς και το πλαίσιο συντονισμού από το ΕΣΚΕΔΙΚ και τους αρμόδιους φορείς. Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται στις διαδικασίες ασφαλείας, αλλά και στη διαχείριση πολλαπλών μέσων σε ταυτόχρονες επιχειρήσεις, μέσω ενός σεναρίου που προσομοιώνει πραγματικές συνθήκες. Η συγγραφή αυτής της διατριβής βασίζεται σε μεγάλο βαθμό στην πολυετή επαγγελματική εμπειρία του συγγραφέα ως μέλους πληρώματος εναέριου μέσου. Η βιωματική γνώση, σε συνδυασμό με την επιστημονική μεθοδολογία, προσφέρει μια ρεαλιστική και πρακτικά εφαρμόσιμη προσέγγιση στο ζήτημα. Η ανάγκη καταγραφής, ανάλυσης και υποβολής προτάσεων για τη βελτίωση της επιχειρησιακής δράσης στον τομέα αυτό στάθηκε η βασική αφορμή για την εκπόνηση της παρούσας μεταπτυχιακής εργασίας.","abstract_html":"Οι δασικές πυρκαγιές αποτελούν διαχρονικά έναν από τους σοβαρότερους φυσικούς κινδύνους για τον ελλαδικό χώρο. Κάθε καλοκαίρι, η χώρα μας καλείται να διαχειριστεί πολυάριθμα περιστατικά πυρκαγιών που συνδέονται άρρηκτα με το κλίμα, τη γεωμορφολογία, τη βλάστηση και την ανθρώπινη παρουσία. Τα περιστατικά αυτά συνεπάγονται χιλιάδες ώρες ανθρώπινης απασχόλησης, μεγάλο οικονομικό κόστος σε υλικούς και χρηματικούς πόρους, καταστροφή ιδιωτικών και δημόσιων περιουσιών, απώλεια χλωρίδας και πανίδας και, δυστυχώς, όχι σπάνια, ανθρώπινες ζωές. Η ένταση και η συχνότητα αυτών των πυρκαγιών έχουν αυξηθεί σημαντικά τις τελευταίες δεκαετίες, με την κλιματική αλλαγή να αποτελεί καθοριστικό επιβαρυντικό παράγοντα. Οι παρατεταμένες περίοδοι ξηρασίας, οι υψηλές θερμοκρασίες, οι ασυνήθιστα ισχυροί άνεμοι, καθώς και η αύξηση των ημερών με ακραίες καιρικές συνθήκες, δημιουργούν ένα εκρηκτικό μείγμα, καθιστώντας την εξάπλωση των πυρκαγιών πιο ραγδαία και την κατάσβεσή τους πιο απαιτητική. Η Ελλάδα, με τον πλούσιο φυσικό της πλούτο και τα ευαίσθητα οικοσυστήματα της Μεσογείου, βρίσκεται στο επίκεντρο αυτού του φαινομένου. Η διαχείριση των δασικών πυρκαγιών αποτελεί μια πολυσύνθετη πρόκληση, η οποία απαιτεί τον συντονισμό πολλών φορέων, την ύπαρξη σύγχρονων μέσων και τεχνικών, καθώς και την αξιοποίηση επιστημονικής γνώσης και εμπειρικής σοφίας. Παρότι έχουν γίνει σημαντικά βήματα προς την κατεύθυνση της οργάνωσης και ενίσχυσης του μηχανισμού δασοπροστασίας, δεν έχουν ακόμη εξελιχθεί ισόρροπα όλες οι μέθοδοι και τα εργαλεία πρόληψης και καταστολής. Το ευρύτερο αυτό ζήτημα ξεπερνά τα όρια μιας μόνο μεταπτυχιακής διατριβής και απαιτεί διεπιστημονική και θεσμική προσέγγιση. Η παρούσα εργασία εστιάζει στον τομέα της αεροπυρόσβεσης, ενός εξειδικευμένου και ζωτικού τμήματος της συνολικής αντιμετώπισης των πυρκαγιών. Η επιχειρησιακή αξιοποίηση των εναέριων μέσων πυρόσβεσης παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον, καθώς αποτελεί ένα πεδίο υψηλού κινδύνου αλλά και μεγάλης στρατηγικής αξίας. Η αεροπυρόσβεση θεωρείται παγκοσμίως μία από τις πλέον επικίνδυνες αποστολές για ιπτάμενα μέσα, λόγω των απαιτητικών συνθηκών υπό τις οποίες εκτελείται: έντονος καπνός, ισχυρά θερμικά ανοδικά ρεύματα, χαμηλά ύψη πτήσης, περιορισμένη ορατότητα και συχνά απότομη μορφολογία του εδάφους. Η διατριβή αυτή φιλοδοξεί να αναδείξει, να αναλύσει και να αξιολογήσει τα είδη των εναέριων μέσων που χρησιμοποιούνται στην Ελλάδα για την κατάσβεση δασικών πυρκαγιών, τον τρόπο επιχειρησιακής τους αξιοποίησης, τα πλεονεκτήματα και τα μειονεκτήματά τους, αλλά και τα κριτήρια βάσει των οποίων επιλέγονται και ενεργοποιούνται. Στα αρχικά κεφάλαια παρουσιάζεται το φαινόμενο των δασικών πυρκαγιών, τα είδη τους, τα στάδια της δασοπροστασίας, καθώς και οι βασικές αρχές πυρόσβεσης, με στόχο την παροχή ενός αναγκαίου θεωρητικού υποβάθρου. Ακολουθεί η ανάλυση των εναέριων μέσων που διατίθενται είτε από το κράτος είτε μέσω μισθώσεων και διερευνώνται οι ειδικές επιχειρησιακές δυνατότητές τους, οι περιορισμοί τους και η κατανομή τους στον ελλαδικό χώρο. Επιπλέον, εξετάζονται οι μετεωρολογικές και γεωγραφικές παράμετροι που επηρεάζουν τη λήψη αποφάσεων, καθώς και το πλαίσιο συντονισμού από το ΕΣΚΕΔΙΚ και τους αρμόδιους φορείς. Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται στις διαδικασίες ασφαλείας, αλλά και στη διαχείριση πολλαπλών μέσων σε ταυτόχρονες επιχειρήσεις, μέσω ενός σεναρίου που προσομοιώνει πραγματικές συνθήκες. Η συγγραφή αυτής της διατριβής βασίζεται σε μεγάλο βαθμό στην πολυετή επαγγελματική εμπειρία του συγγραφέα ως μέλους πληρώματος εναέριου μέσου. Η βιωματική γνώση, σε συνδυασμό με την επιστημονική μεθοδολογία, προσφέρει μια ρεαλιστική και πρακτικά εφαρμόσιμη προσέγγιση στο ζήτημα. Η ανάγκη καταγραφής, ανάλυσης και υποβολής προτάσεων για τη βελτίωση της επιχειρησιακής δράσης στον τομέα αυτό στάθηκε η βασική αφορμή για την εκπόνηση της παρούσας μεταπτυχιακής εργασίας.","abstract_has_math":false,"creators":["Χατζηγεωργίου Γεώργιος","Chatzigeorgiou Georgios"],"institution":null,"degree_name":null,"degree_level":null,"degree_discipline":null,"degree_department":null,"school":null,"contributors":[],"advisors":[],"committee_chairs":[],"committee_members":[],"year":2025,"date_issued":"2025","date_published":"2025","updated_at":"2026-11-19T06:37:12Z","subjects":["Θετικές Επιστήμες","Science"],"languages":["Ελληνικά","Greek"],"rights":[],"rights_urls":[],"identifier_entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:5297779"],"render_values":[{"text":"uoadl:5297779","href":null,"code":true}]}],"person_identifier_entries":[]},"links":{"outbound_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/5297779","outbound_label":"Repository record","outbound_source":"dc:identifier","record_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/5297779","record_label":"Repository record","record_kind":"record","record_source":"dc:identifier","download_url":null,"download_label":null,"download_source":null,"access_status":null,"embargo_until":null,"access_note":null},"source_record":{"url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh?verb=GetRecord&metadataPrefix=oai_dc&identifier=oai%3Alib.uoa.gr%3Auoadl%3A5297779","prefix":"oai_dc"},"metadata_groups":[{"id":"people","label":"People","entries":[{"key":"dc:creator","label":"Author","values":["Χατζηγεωργίου Γεώργιος","Chatzigeorgiou Georgios"]}]},{"id":"academic_context","label":"Academic Context","entries":[{"key":"dc:date","label":"Dc Date","values":["2025"]},{"key":"dc:type","label":"Dc Type","values":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]}]},{"id":"subjects_keywords","label":"Subjects and Keywords","entries":[{"key":"dc:subject","label":"Dc Subject","values":["Θετικές Επιστήμες","Science"]}]},{"id":"language_rights","label":"Language and Rights","entries":[{"key":"dc:language","label":"Dc Language","values":["Ελληνικά","Greek"]}]},{"id":"identifiers","label":"Identifiers","entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:5297779","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/5297779"]}]},{"id":"additional","label":"Additional Metadata","entries":[{"key":"dc:description","label":"Description","values":["Οι δασικές πυρκαγιές αποτελούν διαχρονικά έναν από τους σοβαρότερους φυσικούς κινδύνους για τον ελλαδικό χώρο. Κάθε καλοκαίρι, η χώρα μας καλείται να διαχειριστεί πολυάριθμα περιστατικά πυρκαγιών που συνδέονται άρρηκτα με το κλίμα, τη γεωμορφολογία, τη βλάστηση και την ανθρώπινη παρουσία. Τα περιστατικά αυτά συνεπάγονται χιλιάδες ώρες ανθρώπινης απασχόλησης, μεγάλο οικονομικό κόστος σε υλικούς και χρηματικούς πόρους, καταστροφή ιδιωτικών και δημόσιων περιουσιών, απώλεια χλωρίδας και πανίδας και, δυστυχώς, όχι σπάνια, ανθρώπινες ζωές. Η ένταση και η συχνότητα αυτών των πυρκαγιών έχουν αυξηθεί σημαντικά τις τελευταίες δεκαετίες, με την κλιματική αλλαγή να αποτελεί καθοριστικό επιβαρυντικό παράγοντα. Οι παρατεταμένες περίοδοι ξηρασίας, οι υψηλές θερμοκρασίες, οι ασυνήθιστα ισχυροί άνεμοι, καθώς και η αύξηση των ημερών με ακραίες καιρικές συνθήκες, δημιουργούν ένα εκρηκτικό μείγμα, καθιστώντας την εξάπλωση των πυρκαγιών πιο ραγδαία και την κατάσβεσή τους πιο απαιτητική. Η Ελλάδα, με τον πλούσιο φυσικό της πλούτο και τα ευαίσθητα οικοσυστήματα της Μεσογείου, βρίσκεται στο επίκεντρο αυτού του φαινομένου. Η διαχείριση των δασικών πυρκαγιών αποτελεί μια πολυσύνθετη πρόκληση, η οποία απαιτεί τον συντονισμό πολλών φορέων, την ύπαρξη σύγχρονων μέσων και τεχνικών, καθώς και την αξιοποίηση επιστημονικής γνώσης και εμπειρικής σοφίας. Παρότι έχουν γίνει σημαντικά βήματα προς την κατεύθυνση της οργάνωσης και ενίσχυσης του μηχανισμού δασοπροστασίας, δεν έχουν ακόμη εξελιχθεί ισόρροπα όλες οι μέθοδοι και τα εργαλεία πρόληψης και καταστολής. Το ευρύτερο αυτό ζήτημα ξεπερνά τα όρια μιας μόνο μεταπτυχιακής διατριβής και απαιτεί διεπιστημονική και θεσμική προσέγγιση. Η παρούσα εργασία εστιάζει στον τομέα της αεροπυρόσβεσης, ενός εξειδικευμένου και ζωτικού τμήματος της συνολικής αντιμετώπισης των πυρκαγιών. Η επιχειρησιακή αξιοποίηση των εναέριων μέσων πυρόσβεσης παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον, καθώς αποτελεί ένα πεδίο υψηλού κινδύνου αλλά και μεγάλης στρατηγικής αξίας. Η αεροπυρόσβεση θεωρείται παγκοσμίως μία από τις πλέον επικίνδυνες αποστολές για ιπτάμενα μέσα, λόγω των απαιτητικών συνθηκών υπό τις οποίες εκτελείται: έντονος καπνός, ισχυρά θερμικά ανοδικά ρεύματα, χαμηλά ύψη πτήσης, περιορισμένη ορατότητα και συχνά απότομη μορφολογία του εδάφους. Η διατριβή αυτή φιλοδοξεί να αναδείξει, να αναλύσει και να αξιολογήσει τα είδη των εναέριων μέσων που χρησιμοποιούνται στην Ελλάδα για την κατάσβεση δασικών πυρκαγιών, τον τρόπο επιχειρησιακής τους αξιοποίησης, τα πλεονεκτήματα και τα μειονεκτήματά τους, αλλά και τα κριτήρια βάσει των οποίων επιλέγονται και ενεργοποιούνται. Στα αρχικά κεφάλαια παρουσιάζεται το φαινόμενο των δασικών πυρκαγιών, τα είδη τους, τα στάδια της δασοπροστασίας, καθώς και οι βασικές αρχές πυρόσβεσης, με στόχο την παροχή ενός αναγκαίου θεωρητικού υποβάθρου. Ακολουθεί η ανάλυση των εναέριων μέσων που διατίθενται είτε από το κράτος είτε μέσω μισθώσεων και διερευνώνται οι ειδικές επιχειρησιακές δυνατότητές τους, οι περιορισμοί τους και η κατανομή τους στον ελλαδικό χώρο. Επιπλέον, εξετάζονται οι μετεωρολογικές και γεωγραφικές παράμετροι που επηρεάζουν τη λήψη αποφάσεων, καθώς και το πλαίσιο συντονισμού από το ΕΣΚΕΔΙΚ και τους αρμόδιους φορείς. Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται στις διαδικασίες ασφαλείας, αλλά και στη διαχείριση πολλαπλών μέσων σε ταυτόχρονες επιχειρήσεις, μέσω ενός σεναρίου που προσομοιώνει πραγματικές συνθήκες. Η συγγραφή αυτής της διατριβής βασίζεται σε μεγάλο βαθμό στην πολυετή επαγγελματική εμπειρία του συγγραφέα ως μέλους πληρώματος εναέριου μέσου. Η βιωματική γνώση, σε συνδυασμό με την επιστημονική μεθοδολογία, προσφέρει μια ρεαλιστική και πρακτικά εφαρμόσιμη προσέγγιση στο ζήτημα. Η ανάγκη καταγραφής, ανάλυσης και υποβολής προτάσεων για τη βελτίωση της επιχειρησιακής δράσης στον τομέα αυτό στάθηκε η βασική αφορμή για την εκπόνηση της παρούσας μεταπτυχιακής εργασίας.","Forest fires have long constituted one of the most serious natural hazards for Greece. Every summer, the country is called upon to manage numerous fire incidents closely tied to the climate, terrain, vegetation, and human activity. These events result in thousands of hours of human labor, considerable economic costs in material and financial resources, destruction of private and public property, loss of flora and fauna, and, regrettably, in some cases, human lives. The intensity and frequency of wildfires have significantly increased in recent decades, with climate change acting as a major aggravating factor. Prolonged droughts, high temperatures, unusually strong winds, and an overall rise in extreme weather events have created a volatile environment that accelerates the spread of fires and complicates firefighting efforts. Greece, with its rich natural resources and vulnerable Mediterranean ecosystems, is at the forefront of this phenomenon. Managing wildfires is a complex challenge that demands the coordination of multiple agencies, the deployment of modern equipment and techniques, and the integration of scientific expertise and practical experience. Although progress has been made in recent years to organize and strengthen the country’s wildfire prevention and response system, not all methods and tools have evolved equally. Addressing the broader institutional and strategic issues of wildfire management exceeds the scope of a single postgraduate thesis and requires a multidisciplinary, long-term approach. This study focuses on the field of aerial firefighting, a specialized and crucial component of wildfire response. The operational use of aerial assets presents a particularly compelling subject due to the high-risk nature of such missions and their strategic significance. Globally, aerial firefighting is regarded as one of the most hazardous flight operations due to the challenging conditions under which it occurs: heavy smoke, strong thermal updrafts, low flight altitudes, limited visibility, and difficult terrain. This thesis aims to explore, analyze, and evaluate the various types of aircraft and helicopters used for firefighting in Greece, their operational applications, advantages and limitations, and the decision-making criteria governing their deployment. The early chapters provide a necessary theoretical background by presenting the types of forest fires, their components, and the stages of forest fire protection, along with the fundamental firefighting principles. Subsequent sections delve into the analysis of the aerial firefighting fleet— whether state-owned or leased—examining their specific technical and tactical capabilities, their logistical placement throughout the country, and the meteorological and geographical factors that influence deployment decisions. Particular attention is given to the safety procedures governing aerial operations and the coordination of multiple aircraft in simultaneous missions, with a scenario simulating real-world conditions to demonstrate key concepts. The writing of this thesis draws heavily on the author’s extensive professional experience as a crew member aboard firefighting aircraft. This practical knowledge, combined with scientific methodology, provides a realistic and application-oriented approach to the subject. The motivation behind this study stems from a desire to record, analyze, and propose improvements to an operational area of critical importance to Greece."]},{"key":"dc:title","label":"Title","values":["Επιχειρησιακή εκμετάλλευση εναερίων μέσω πυρόσβεσης κατά δασικών πυρκαγιών στην Ελλάδα"]}]}],"canonical_facts":{"dc:creator":["Χατζηγεωργίου Γεώργιος","Chatzigeorgiou Georgios"],"dc:date":["2025"],"dc:description":["Οι δασικές πυρκαγιές αποτελούν διαχρονικά έναν από τους σοβαρότερους φυσικούς κινδύνους για τον ελλαδικό χώρο. Κάθε καλοκαίρι, η χώρα μας καλείται να διαχειριστεί πολυάριθμα περιστατικά πυρκαγιών που συνδέονται άρρηκτα με το κλίμα, τη γεωμορφολογία, τη βλάστηση και την ανθρώπινη παρουσία. Τα περιστατικά αυτά συνεπάγονται χιλιάδες ώρες ανθρώπινης απασχόλησης, μεγάλο οικονομικό κόστος σε υλικούς και χρηματικούς πόρους, καταστροφή ιδιωτικών και δημόσιων περιουσιών, απώλεια χλωρίδας και πανίδας και, δυστυχώς, όχι σπάνια, ανθρώπινες ζωές. Η ένταση και η συχνότητα αυτών των πυρκαγιών έχουν αυξηθεί σημαντικά τις τελευταίες δεκαετίες, με την κλιματική αλλαγή να αποτελεί καθοριστικό επιβαρυντικό παράγοντα. Οι παρατεταμένες περίοδοι ξηρασίας, οι υψηλές θερμοκρασίες, οι ασυνήθιστα ισχυροί άνεμοι, καθώς και η αύξηση των ημερών με ακραίες καιρικές συνθήκες, δημιουργούν ένα εκρηκτικό μείγμα, καθιστώντας την εξάπλωση των πυρκαγιών πιο ραγδαία και την κατάσβεσή τους πιο απαιτητική. Η Ελλάδα, με τον πλούσιο φυσικό της πλούτο και τα ευαίσθητα οικοσυστήματα της Μεσογείου, βρίσκεται στο επίκεντρο αυτού του φαινομένου. Η διαχείριση των δασικών πυρκαγιών αποτελεί μια πολυσύνθετη πρόκληση, η οποία απαιτεί τον συντονισμό πολλών φορέων, την ύπαρξη σύγχρονων μέσων και τεχνικών, καθώς και την αξιοποίηση επιστημονικής γνώσης και εμπειρικής σοφίας. Παρότι έχουν γίνει σημαντικά βήματα προς την κατεύθυνση της οργάνωσης και ενίσχυσης του μηχανισμού δασοπροστασίας, δεν έχουν ακόμη εξελιχθεί ισόρροπα όλες οι μέθοδοι και τα εργαλεία πρόληψης και καταστολής. Το ευρύτερο αυτό ζήτημα ξεπερνά τα όρια μιας μόνο μεταπτυχιακής διατριβής και απαιτεί διεπιστημονική και θεσμική προσέγγιση. Η παρούσα εργασία εστιάζει στον τομέα της αεροπυρόσβεσης, ενός εξειδικευμένου και ζωτικού τμήματος της συνολικής αντιμετώπισης των πυρκαγιών. Η επιχειρησιακή αξιοποίηση των εναέριων μέσων πυρόσβεσης παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον, καθώς αποτελεί ένα πεδίο υψηλού κινδύνου αλλά και μεγάλης στρατηγικής αξίας. Η αεροπυρόσβεση θεωρείται παγκοσμίως μία από τις πλέον επικίνδυνες αποστολές για ιπτάμενα μέσα, λόγω των απαιτητικών συνθηκών υπό τις οποίες εκτελείται: έντονος καπνός, ισχυρά θερμικά ανοδικά ρεύματα, χαμηλά ύψη πτήσης, περιορισμένη ορατότητα και συχνά απότομη μορφολογία του εδάφους. Η διατριβή αυτή φιλοδοξεί να αναδείξει, να αναλύσει και να αξιολογήσει τα είδη των εναέριων μέσων που χρησιμοποιούνται στην Ελλάδα για την κατάσβεση δασικών πυρκαγιών, τον τρόπο επιχειρησιακής τους αξιοποίησης, τα πλεονεκτήματα και τα μειονεκτήματά τους, αλλά και τα κριτήρια βάσει των οποίων επιλέγονται και ενεργοποιούνται. Στα αρχικά κεφάλαια παρουσιάζεται το φαινόμενο των δασικών πυρκαγιών, τα είδη τους, τα στάδια της δασοπροστασίας, καθώς και οι βασικές αρχές πυρόσβεσης, με στόχο την παροχή ενός αναγκαίου θεωρητικού υποβάθρου. Ακολουθεί η ανάλυση των εναέριων μέσων που διατίθενται είτε από το κράτος είτε μέσω μισθώσεων και διερευνώνται οι ειδικές επιχειρησιακές δυνατότητές τους, οι περιορισμοί τους και η κατανομή τους στον ελλαδικό χώρο. Επιπλέον, εξετάζονται οι μετεωρολογικές και γεωγραφικές παράμετροι που επηρεάζουν τη λήψη αποφάσεων, καθώς και το πλαίσιο συντονισμού από το ΕΣΚΕΔΙΚ και τους αρμόδιους φορείς. Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται στις διαδικασίες ασφαλείας, αλλά και στη διαχείριση πολλαπλών μέσων σε ταυτόχρονες επιχειρήσεις, μέσω ενός σεναρίου που προσομοιώνει πραγματικές συνθήκες. Η συγγραφή αυτής της διατριβής βασίζεται σε μεγάλο βαθμό στην πολυετή επαγγελματική εμπειρία του συγγραφέα ως μέλους πληρώματος εναέριου μέσου. Η βιωματική γνώση, σε συνδυασμό με την επιστημονική μεθοδολογία, προσφέρει μια ρεαλιστική και πρακτικά εφαρμόσιμη προσέγγιση στο ζήτημα. Η ανάγκη καταγραφής, ανάλυσης και υποβολής προτάσεων για τη βελτίωση της επιχειρησιακής δράσης στον τομέα αυτό στάθηκε η βασική αφορμή για την εκπόνηση της παρούσας μεταπτυχιακής εργασίας.","Forest fires have long constituted one of the most serious natural hazards for Greece. Every summer, the country is called upon to manage numerous fire incidents closely tied to the climate, terrain, vegetation, and human activity. These events result in thousands of hours of human labor, considerable economic costs in material and financial resources, destruction of private and public property, loss of flora and fauna, and, regrettably, in some cases, human lives. The intensity and frequency of wildfires have significantly increased in recent decades, with climate change acting as a major aggravating factor. Prolonged droughts, high temperatures, unusually strong winds, and an overall rise in extreme weather events have created a volatile environment that accelerates the spread of fires and complicates firefighting efforts. Greece, with its rich natural resources and vulnerable Mediterranean ecosystems, is at the forefront of this phenomenon. Managing wildfires is a complex challenge that demands the coordination of multiple agencies, the deployment of modern equipment and techniques, and the integration of scientific expertise and practical experience. Although progress has been made in recent years to organize and strengthen the country’s wildfire prevention and response system, not all methods and tools have evolved equally. Addressing the broader institutional and strategic issues of wildfire management exceeds the scope of a single postgraduate thesis and requires a multidisciplinary, long-term approach. This study focuses on the field of aerial firefighting, a specialized and crucial component of wildfire response. The operational use of aerial assets presents a particularly compelling subject due to the high-risk nature of such missions and their strategic significance. Globally, aerial firefighting is regarded as one of the most hazardous flight operations due to the challenging conditions under which it occurs: heavy smoke, strong thermal updrafts, low flight altitudes, limited visibility, and difficult terrain. This thesis aims to explore, analyze, and evaluate the various types of aircraft and helicopters used for firefighting in Greece, their operational applications, advantages and limitations, and the decision-making criteria governing their deployment. The early chapters provide a necessary theoretical background by presenting the types of forest fires, their components, and the stages of forest fire protection, along with the fundamental firefighting principles. Subsequent sections delve into the analysis of the aerial firefighting fleet— whether state-owned or leased—examining their specific technical and tactical capabilities, their logistical placement throughout the country, and the meteorological and geographical factors that influence deployment decisions. Particular attention is given to the safety procedures governing aerial operations and the coordination of multiple aircraft in simultaneous missions, with a scenario simulating real-world conditions to demonstrate key concepts. The writing of this thesis draws heavily on the author’s extensive professional experience as a crew member aboard firefighting aircraft. This practical knowledge, combined with scientific methodology, provides a realistic and application-oriented approach to the subject. The motivation behind this study stems from a desire to record, analyze, and propose improvements to an operational area of critical importance to Greece."],"dc:identifier":["uoadl:5297779","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/5297779"],"dc:language":["Ελληνικά","Greek"],"dc:subject":["Θετικές Επιστήμες","Science"],"dc:title":["Επιχειρησιακή εκμετάλλευση εναερίων μέσω πυρόσβεσης κατά δασικών πυρκαγιών στην Ελλάδα"],"dc:type":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]},"updated_at":"2026-11-19T06:37:12Z"}