{"id":{"repo_id":"athens","oai_identifier":"oai:lib.uoa.gr:uoadl:5299175"},"canonical_url":"https://search.ndltd.org/etd/athens/oai:lib.uoa.gr:uoadl:5299175","repository":{"repo_id":"athens","name":"National and Kapodistrian University of Athens","base_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh"},"display":{"title":"Αίτιο και ηλεκτροεγκεφαλογραφικά ευρήματα σε ασθενείς ηλικίας άνω των 60ετών που επισκέπτονται ένα τριτοβάθμιο ειδικό ιατρείο επιληψίας","abstract":"Εισαγωγή Το ηλεκτροεγκεφαλογράφημα αποτελεί σημαντικό εργαλείο στη διαφορική διάγνωση των κλινικών εκδηλώσεων και στη λήψη θεραπευτικών αποφάσεων. Μπορεί να είναι ενδεικτικό γενικευμένης εγκεφαλοπάθειας, εστιακής εγκεφαλικής δυσλειτουργίας ή επιληπτικής δραστηριότητας αλλά να έχει και προγνωστική αξία στην παρακολούθηση των ασθενών (R P Brenner, 1987). Καλοήθεις παροξυσμοί που δεν συνεπάγονται παθολογική δραστηριότητα μπορεί να ανακύψουν και είναι σημαντικό να αναγνωρίζονται ώστε να αποφεύγονται διαγνωστικά λάθη. Η ηλικία επηρεάζει τα ηλεκτροεγκεφαλογραφικά ευρήματα. Μεθοδολογία Επιλέχθησαν για τη μελέτη 63 ασθενείς άνω των εξήντα ετών που εξετάστηκαν κατά τα έτη 2021 2022 και στους οποίους διενεργήθηκε ηλεκτροεγκεφαλογράφημα εξαιτίας ποικίλων κλινικών εκδηλώσεων που ταξινομήθηκαν σε 5 βασικές κατηγορίες. Τα ηλεκτροεγκεφαλογραφικά ευρήματα συσχετίστηκαν με τα απεικονιστικά και με το διαθέσιμο ατομικό αναμνηστικό, με σκοπό να αξιολογηθεί το ποσοστό και ο τύπος των ενδεχόμενων παθολογικών ευρημάτων κάθε περιστατικού που ενισχύουν την ενδεχόμενη διάγνωση ή οδηγούν σε άλλη. Από το σύνολο των ασθενών οι 11 είχαν κλινική εικόνα παροδικής σφαιρικής αμνησίας, οι 21 εκδήλωσαν επιληπτικές κρίσεις, οι 18 εξετάστηκαν λόγω διαταραχής επιπέδου συνείδησης (σύγχυση, κυμαινόμενο επίπεδο συνείδησης ή απώλεια επαφής με το περιβάλλον), οι 10 διερευνήθηκαν λόγω σταδιακής έκπτωσης των κινητικών και των νοητικών λειτουργιών τους στο πλαίσιο νευροεκφυλιστικών νοσημάτων και οι 3 εμφάνισαν μόνο κινητικά φαινόμενα (αδυναμία ή τρόμο άκρων, κυστικές διαταραχές ή διαταραχές στην οφθαλμοκινητικότητα). Αποτελέσματα Οι 4 από τους 11 ασθενείς με παροδική σφαιρική αμνησία είχαν φυσιολογικό διάγραμμα, ενώ στα υπόλοιπα 7 διαγράμματα καταγράφηκαν παθολογικά ευρήματα που περιελάμβαναν απλές βραδυρρυθμίες (κύματα θήτα και δέλτα με επικρατούντα τα θήτα), παροξυσμικές βραδυρρυθμίες θήτα δραστηριότητας, αιχμές και συμπλέγματα αιχμής-κύμα με εντόπιση κυρίως στις αριστερές κροταφικές περιοχές. Στο 1 από τα 11 διαγράμματα καταγράφηκε επιληπτική δραστηριότητα, σε 4 από τα 11 πιθανή αλλά όχι βέβαιη επιληπτική δραστηριότητα και σε 2 από τα 11 ήπια υποκείμενη εγκεφαλική δυσλειτουργία με χαμηλή υποψία επιληπτικής δραστηριότητας. Οι 9 στους 21 ασθενείς με κρισικά φαινόμενα είχαν τυπικά επιληπτικά ευρήματα (αιχμές και αιχμές-κύμα) ως επί το πλείστον εστιακά, ενώ μόνο 1 ασθενής είχε απολύτως φυσιολογικό διάγραμμα. Στους υπόλοιπους 11 στους 21 ασθενείς τα ευρήματα ήταν μη ειδικά: Οι 4 είχαν εστιακές απλές ή παροξυσμικές βραδυρρυθμίες, οι 5 μόνο εγκεφαλοπαθητικό διάγραμμα, 1 ασθενής διάγραμμα με χαμηλό δυναμικό και άλλος 1 διάγραμμα με ασυμμετρία μεταξύ των 2 ημισφαιρίων με χαμηλότερο δυναμικό στο ένα. Οι ασθενείς που συμπεριλήφθησαν υπεβλήθησαν σε έλεγχο λόγω απλών εστιακών κρίσεων (2 ασθενείς), σύνθετων εστιακών (2 ασθενείς), εστιακής με δευτερογενή επέκταση αμφοτερόπλευρα (1 ασθενής), γενικευμένων τονικοκλονικών κρίσεων (9 ασθενείς) και επιληπτικών καταστάσεων είτε εστιακών (2 ασθενείς) είτε γενικευμένων με σπασμούς (3 ασθενείς). Στους συνολικά 21 ασθενείς με κρισικά φαινόμενα οι 10 είχαν ως αίτιο μία ή περισσότερες δομικές βλάβες, οι 5 υποκείμενο νευροεκφυλιστικό νόσημα ως επί το πλείστον Alzheimer, οι 2 μεταβολική διαταραχή, οι 2 περισσότερα από ένα αίτια και σε άλλους 2 δεν αναδείχθηκε η αιτία της κρίσης. Οι 3 ασθενείς που εξετάστηκαν λόγω προεξάρχουσας κινητικής σημειολογίας δεν εμφάνισαν επιληπτικά στοιχεία στο διάγραμμα τους. Στους 2 απο τους 18 ασθενείς με διαταραχή του επιπέδου συνείδησης εντοπίστηκαν επιληπτικά στοιχεία. Οι 4 εξ αυτών είχαν φυσιολογικό διάγραμμα, ενώ στην πλειοψηφία τους (12 στους 18) το διάγραμμα είχε βραδυρρυθμίες, είτε εστιακές είτε σε γενικευμένη κατανομή, και ήταν είτε εγκεφαλοπαθητικό είτε χαμηλού δυναμικού. Στην πλειοψηφία τους τα παθολογικά ευρήματα εντοπίστηκαν στις αριστερές μετωποκροταφικές περιοχές. Στους 7 από τους 18 ασθενείς το διάγραμμα ήταν μόνο εγκεφαλοπαθητικό χωρίς τη παρουσία εντοπισμένων βραδυρρυθμιών ή παροξυσμών. Τα αίτια ήταν ποικίλα με ήπια επικράτηση των νευροεκφυλιστικών νοσημάτων. Οι 3 απο τους 10 ασθενείς με σταδιακή έκπτωση των γνωσιακών και κινητικών λειτουργιών τους είχαν επιληπτικά ευρήματα με κύρια εντόπιση αμφιμετωπιαία και ανευρέθησαν στους ασθενείς με κύριο υποκείμενο νόσημα τον υδροκέφαλο, ενώ στους 5 εξ αυτών το διάγραμμα ήταν φυσιολογικό. Στους υπόλοιπους 2 ήταν είτε μόνο εγκεφαλοπαθητικό είτε μόνο χαμηλού δυναμικού. Συμπεράσματα Το 25,4% των ασθενών είχαν φυσιολογικό διάγραμμα, το 23,8% επιληπτικά ευρήματα και το υπόλοιπο 50,8% παθολογικά αλλά όχι επιληπτικά ευρήματα. Επομένως, σε ασθενείς άνω των 60 ετών, χωρίς απαραιτήτως συνυπάρχουσα υποκείμενη επιληπτική δραστηριότητα, συναντώνται παθολογικά ευρήματα στο ηλεκτροεγκεφαλογράφημα πιο συχνά σε σχέση με νεότερους ασθενείς. Δεν υπήρξε αξιόλογη προς αναφορά διαφορά στον αριθμό των ασθενών ανάμεσα στα 2 φύλα της μελέτης (34 γυναίκες και 29 άνδρες). Οι ασθενείς με εικόνα παροδικής σφαιρικής αμνησίας είχαν σε μεγάλο ποσοστό βραδυρρυθμίες και αυτές εντοπίζονταν κυρίως στις αριστερές κροταφικές περιοχές, ως πιθανή ένδειξη παροδικής υποαιμάτωσης που επισυμβαίνει στις περιοχές αυτές κατά τη διάρκεια του επεισοδίου. Αιχμές και συμπλέγματα αιχμής-κύματος αριστερά κροταφικά δηλωτικά επιληπτικής δραστηριότητας εμφάνισε 1 ασθενής, γεγονός που αποδεικνύει πως μόνο οι επιληπτικοί ασθενείς έχουν επιληπτόμορφα στοιχεία στο διάγραμμα τους όταν διερευνώνται για επεισόδιο παροδικής σφαιρικής αμνησίας. Πάνω από τους μισούς ασθενείς στο σύνολο των εξετασθέντων που είχε επιληπτόμορφα ευρήματα διερευνήθηκαν λόγω επιληπτικής κρίσης. Επίσης, μόνο ένας ασθενής στην ομάδα των ασθενών με επιληπτική κρίση είχε απολύτως φυσιολογικό διάγραμμα, ενώ όλοι οι υπόλοιποι είχαν παθολογικά ευρήματα, επιληπτικά ή μη. Επομένως, η ευαισθησία και η ειδικότητα του ηλεκτροεγκεφαλογραφήματος αυξάνονται όταν αυτό χρησιμοποιείται πρωτίστως για την τεκμηρίωση επιληπτικής δραστηριότητας σε ασθενείς με κρισικά φαινόμενα. Οι δομικές βλάβες ήταν το αίτιο της κρίσης στους μισούς περίπου ασθενείς με εκδήλωση επιληπτικής κρίσης, χωρίς όμως να αναδειχθεί αναλόγως σαφής επικράτηση των επιληπτόμορφων στοιχείων στους ασθενείς αυτούς σε σχέση με τους υπόλοιπους αιτιολογικούς παράγοντες. Τα παθολογικά ευρήματα, επιληπτικά ή μη, είχαν εστιακή εντόπιση κυρίως στις μετωποκροταφικές περιοχές του εγκεφάλου, χωρίς προτίμηση στην πλαγίωση των ευρημάτων. Η τοπογραφία των ευρημάτων συνάδει με την έκφραση των συμπτωμάτων που συμπεριλάμβανε κυρίως αισθητικοκινητικές εκδηλώσεις και διατήρηση ή μη της επίγνωσης. Λόγω της υπερίσχυσης των δομικών βλαβών ως αιτία της κρίσης, δεν υπήρξε ουσιαστική διαφορά στην πλαγίωση (δεξιά ή αριστερά) των παθολογικών ευρημάτων. Η εστιακή εντόπιση αυτών, στη συντριπτική πλειοψηφία των ασθενών της ομάδας αυτής ακόμα και σε κρίσεις μεταβολικής αιτιολογίας, δεικνύει πιθανή εστιακή έναρξη του κρισικού φαινομένου σε όλες τις περιπτώσεις. Στους ασθενείς με γενικευμένες τονικοκλονικές κρίσεις και διαταραχή της επίγνωσης (σύνθετες εστιακές), καθώς και στους ασθενείς σε επιληπτική κατάσταση, με σπασμούς ή χωρίς, η πιθανότητα εντοπισμού επιληπτόμορφων στοιχείων στο συμβατικό ηλεκτροεγκεφαλογράφημα είναι μεγαλύτερη συγκριτικά με ασθενείς με απλές εστιακές κρίσεις ή εστιακό status. Οι ασθενείς με διαταραχή επιπέδου συνείδησης υποδιαιρέθηκαν σε 3 ομάδες: 1) ασθενείς με επεισόδια απώλειας συνείδησης και συγκοπτικά, 2) ασθενείς σε σύγχυση, 3) ασθενείς με διακυμάνσεις του επιπέδου συνείδησης. Οι ασθενείς με συγκοπτικά επεισόδια ή σύντομης διάρκειας απώλεια συνείδησης δεν είχαν ουσιαστικά παθολογικά ευρήματα. Στους υπόλοιπους σημαντικός αριθμός ασθενών είχε ως μόνο εύρημα διάγραμμα εγκεφαλοπαθητικό και αυτό θα μπορούσε να αποδοθεί στο οτι το επικρατητικό αίτιο ήταν η νευροεκφύλιση, και πιο συγκεκριμένα η άνοια με σωμάτια Lewy. Βραδυρρυθμίες εντοπίστηκαν κυρίως στις αριστερές μετωποκροταφικές περιοχές σε ασθενείς της ομάδας αυτής (4 στους 18) και σε έναν ακόμα μικρότερο αριθμό ασθενών εστιακά επιληπτόμορφα στοιχεία (2 στους 18). Ποικίλα ήταν τα αίτια που επισημάνθηκαν με προεξάρχον τη νευροεκφύλιση χωρίς όμως με μεγάλη διαφορά. Οι μισοί ασθενείς με εξελισσόμενη έκπτωση των νοητικών και κινητικών λειτουργιών είχαν φυσιολογικό διάγραμμα, κι επομένως σε μεγαλύτερο ποσοστό συγκριτικά με τους ασθενείς των υπόλοιπων ομάδων. Ο υδροκέφαλος φυσιολογικής πίεσης ή αποφρακτικός και η νευροεκφύλιση αποτέλεσαν τα κύρια αίτια της κλινικής εικόνας. Επιληπτικά στοιχεία εντοπίστηκαν μόνο στους ασθενείς με υποκείμενο υδροκέφαλο, είτε ως μοναδικό αίτιο συμπτωμάτων είτε ως συνυπάρχουσα πάθηση, με εντόπιση στις μετωπιαίες περιοχές. Εγκεφαλοπαθητικά διαγράμματα καταγράφησαν αλλά σε μικρότερο ποσοστό στην ομάδα αυτών των ασθενών, πιθανόν εξαιτίας του γεγονότος πως το προεξάρχον αίτιο νευροεκφύλισης ήταν η άνοια τύπου Alzheimer. Οι ασθενείς αυτής της ομάδας αλλά και της προηγούμενης που έπασχαν μόνο από νευροεκφύλιση δεν είχαν επιληπτικά στοιχεία. Οι ασθενείς με αιφνίδια κινητική διαταραχή και συνοδές ατυπίες στην κλινική εκδήλωση που έθεταν αμφιβολίες ως προς την τελική διάγνωση ενός αγγειακού επεισοδίου είχαν ως επί τον πλείστον φυσιολογικά διαγράμματα, τονίζοντας τη σημασία της ηλεκτροεγκεφαλογραφικής εξέτασης στη διαφορική διάγνωση. Εγκεφαλοπαθητικό διάγραμμα αλλά καθόλου επιληπτικά στοιχεία καταγράφηκαν σε αυτή την ομάδα ασθενών, όμως εξαιτίας του περιορισμένου αριθμού ασθενών που αποτέλεσαν το δείγμα δε δύναται να εξαχθεί στατιστικά σημαντικό αποτέλεσμα.","abstract_html":"Εισαγωγή Το ηλεκτροεγκεφαλογράφημα αποτελεί σημαντικό εργαλείο στη διαφορική διάγνωση των κλινικών εκδηλώσεων και στη λήψη θεραπευτικών αποφάσεων. Μπορεί να είναι ενδεικτικό γενικευμένης εγκεφαλοπάθειας, εστιακής εγκεφαλικής δυσλειτουργίας ή επιληπτικής δραστηριότητας αλλά να έχει και προγνωστική αξία στην παρακολούθηση των ασθενών (R P Brenner, 1987). Καλοήθεις παροξυσμοί που δεν συνεπάγονται παθολογική δραστηριότητα μπορεί να ανακύψουν και είναι σημαντικό να αναγνωρίζονται ώστε να αποφεύγονται διαγνωστικά λάθη. Η ηλικία επηρεάζει τα ηλεκτροεγκεφαλογραφικά ευρήματα. Μεθοδολογία Επιλέχθησαν για τη μελέτη 63 ασθενείς άνω των εξήντα ετών που εξετάστηκαν κατά τα έτη 2021 2022 και στους οποίους διενεργήθηκε ηλεκτροεγκεφαλογράφημα εξαιτίας ποικίλων κλινικών εκδηλώσεων που ταξινομήθηκαν σε 5 βασικές κατηγορίες. Τα ηλεκτροεγκεφαλογραφικά ευρήματα συσχετίστηκαν με τα απεικονιστικά και με το διαθέσιμο ατομικό αναμνηστικό, με σκοπό να αξιολογηθεί το ποσοστό και ο τύπος των ενδεχόμενων παθολογικών ευρημάτων κάθε περιστατικού που ενισχύουν την ενδεχόμενη διάγνωση ή οδηγούν σε άλλη. Από το σύνολο των ασθενών οι 11 είχαν κλινική εικόνα παροδικής σφαιρικής αμνησίας, οι 21 εκδήλωσαν επιληπτικές κρίσεις, οι 18 εξετάστηκαν λόγω διαταραχής επιπέδου συνείδησης (σύγχυση, κυμαινόμενο επίπεδο συνείδησης ή απώλεια επαφής με το περιβάλλον), οι 10 διερευνήθηκαν λόγω σταδιακής έκπτωσης των κινητικών και των νοητικών λειτουργιών τους στο πλαίσιο νευροεκφυλιστικών νοσημάτων και οι 3 εμφάνισαν μόνο κινητικά φαινόμενα (αδυναμία ή τρόμο άκρων, κυστικές διαταραχές ή διαταραχές στην οφθαλμοκινητικότητα). Αποτελέσματα Οι 4 από τους 11 ασθενείς με παροδική σφαιρική αμνησία είχαν φυσιολογικό διάγραμμα, ενώ στα υπόλοιπα 7 διαγράμματα καταγράφηκαν παθολογικά ευρήματα που περιελάμβαναν απλές βραδυρρυθμίες (κύματα θήτα και δέλτα με επικρατούντα τα θήτα), παροξυσμικές βραδυρρυθμίες θήτα δραστηριότητας, αιχμές και συμπλέγματα αιχμής-κύμα με εντόπιση κυρίως στις αριστερές κροταφικές περιοχές. Στο 1 από τα 11 διαγράμματα καταγράφηκε επιληπτική δραστηριότητα, σε 4 από τα 11 πιθανή αλλά όχι βέβαιη επιληπτική δραστηριότητα και σε 2 από τα 11 ήπια υποκείμενη εγκεφαλική δυσλειτουργία με χαμηλή υποψία επιληπτικής δραστηριότητας. Οι 9 στους 21 ασθενείς με κρισικά φαινόμενα είχαν τυπικά επιληπτικά ευρήματα (αιχμές και αιχμές-κύμα) ως επί το πλείστον εστιακά, ενώ μόνο 1 ασθενής είχε απολύτως φυσιολογικό διάγραμμα. Στους υπόλοιπους 11 στους 21 ασθενείς τα ευρήματα ήταν μη ειδικά: Οι 4 είχαν εστιακές απλές ή παροξυσμικές βραδυρρυθμίες, οι 5 μόνο εγκεφαλοπαθητικό διάγραμμα, 1 ασθενής διάγραμμα με χαμηλό δυναμικό και άλλος 1 διάγραμμα με ασυμμετρία μεταξύ των 2 ημισφαιρίων με χαμηλότερο δυναμικό στο ένα. Οι ασθενείς που συμπεριλήφθησαν υπεβλήθησαν σε έλεγχο λόγω απλών εστιακών κρίσεων (2 ασθενείς), σύνθετων εστιακών (2 ασθενείς), εστιακής με δευτερογενή επέκταση αμφοτερόπλευρα (1 ασθενής), γενικευμένων τονικοκλονικών κρίσεων (9 ασθενείς) και επιληπτικών καταστάσεων είτε εστιακών (2 ασθενείς) είτε γενικευμένων με σπασμούς (3 ασθενείς). Στους συνολικά 21 ασθενείς με κρισικά φαινόμενα οι 10 είχαν ως αίτιο μία ή περισσότερες δομικές βλάβες, οι 5 υποκείμενο νευροεκφυλιστικό νόσημα ως επί το πλείστον Alzheimer, οι 2 μεταβολική διαταραχή, οι 2 περισσότερα από ένα αίτια και σε άλλους 2 δεν αναδείχθηκε η αιτία της κρίσης. Οι 3 ασθενείς που εξετάστηκαν λόγω προεξάρχουσας κινητικής σημειολογίας δεν εμφάνισαν επιληπτικά στοιχεία στο διάγραμμα τους. Στους 2 απο τους 18 ασθενείς με διαταραχή του επιπέδου συνείδησης εντοπίστηκαν επιληπτικά στοιχεία. Οι 4 εξ αυτών είχαν φυσιολογικό διάγραμμα, ενώ στην πλειοψηφία τους (12 στους 18) το διάγραμμα είχε βραδυρρυθμίες, είτε εστιακές είτε σε γενικευμένη κατανομή, και ήταν είτε εγκεφαλοπαθητικό είτε χαμηλού δυναμικού. Στην πλειοψηφία τους τα παθολογικά ευρήματα εντοπίστηκαν στις αριστερές μετωποκροταφικές περιοχές. Στους 7 από τους 18 ασθενείς το διάγραμμα ήταν μόνο εγκεφαλοπαθητικό χωρίς τη παρουσία εντοπισμένων βραδυρρυθμιών ή παροξυσμών. Τα αίτια ήταν ποικίλα με ήπια επικράτηση των νευροεκφυλιστικών νοσημάτων. Οι 3 απο τους 10 ασθενείς με σταδιακή έκπτωση των γνωσιακών και κινητικών λειτουργιών τους είχαν επιληπτικά ευρήματα με κύρια εντόπιση αμφιμετωπιαία και ανευρέθησαν στους ασθενείς με κύριο υποκείμενο νόσημα τον υδροκέφαλο, ενώ στους 5 εξ αυτών το διάγραμμα ήταν φυσιολογικό. Στους υπόλοιπους 2 ήταν είτε μόνο εγκεφαλοπαθητικό είτε μόνο χαμηλού δυναμικού. Συμπεράσματα Το 25,4% των ασθενών είχαν φυσιολογικό διάγραμμα, το 23,8% επιληπτικά ευρήματα και το υπόλοιπο 50,8% παθολογικά αλλά όχι επιληπτικά ευρήματα. Επομένως, σε ασθενείς άνω των 60 ετών, χωρίς απαραιτήτως συνυπάρχουσα υποκείμενη επιληπτική δραστηριότητα, συναντώνται παθολογικά ευρήματα στο ηλεκτροεγκεφαλογράφημα πιο συχνά σε σχέση με νεότερους ασθενείς. Δεν υπήρξε αξιόλογη προς αναφορά διαφορά στον αριθμό των ασθενών ανάμεσα στα 2 φύλα της μελέτης (34 γυναίκες και 29 άνδρες). Οι ασθενείς με εικόνα παροδικής σφαιρικής αμνησίας είχαν σε μεγάλο ποσοστό βραδυρρυθμίες και αυτές εντοπίζονταν κυρίως στις αριστερές κροταφικές περιοχές, ως πιθανή ένδειξη παροδικής υποαιμάτωσης που επισυμβαίνει στις περιοχές αυτές κατά τη διάρκεια του επεισοδίου. Αιχμές και συμπλέγματα αιχμής-κύματος αριστερά κροταφικά δηλωτικά επιληπτικής δραστηριότητας εμφάνισε 1 ασθενής, γεγονός που αποδεικνύει πως μόνο οι επιληπτικοί ασθενείς έχουν επιληπτόμορφα στοιχεία στο διάγραμμα τους όταν διερευνώνται για επεισόδιο παροδικής σφαιρικής αμνησίας. Πάνω από τους μισούς ασθενείς στο σύνολο των εξετασθέντων που είχε επιληπτόμορφα ευρήματα διερευνήθηκαν λόγω επιληπτικής κρίσης. Επίσης, μόνο ένας ασθενής στην ομάδα των ασθενών με επιληπτική κρίση είχε απολύτως φυσιολογικό διάγραμμα, ενώ όλοι οι υπόλοιποι είχαν παθολογικά ευρήματα, επιληπτικά ή μη. Επομένως, η ευαισθησία και η ειδικότητα του ηλεκτροεγκεφαλογραφήματος αυξάνονται όταν αυτό χρησιμοποιείται πρωτίστως για την τεκμηρίωση επιληπτικής δραστηριότητας σε ασθενείς με κρισικά φαινόμενα. Οι δομικές βλάβες ήταν το αίτιο της κρίσης στους μισούς περίπου ασθενείς με εκδήλωση επιληπτικής κρίσης, χωρίς όμως να αναδειχθεί αναλόγως σαφής επικράτηση των επιληπτόμορφων στοιχείων στους ασθενείς αυτούς σε σχέση με τους υπόλοιπους αιτιολογικούς παράγοντες. Τα παθολογικά ευρήματα, επιληπτικά ή μη, είχαν εστιακή εντόπιση κυρίως στις μετωποκροταφικές περιοχές του εγκεφάλου, χωρίς προτίμηση στην πλαγίωση των ευρημάτων. Η τοπογραφία των ευρημάτων συνάδει με την έκφραση των συμπτωμάτων που συμπεριλάμβανε κυρίως αισθητικοκινητικές εκδηλώσεις και διατήρηση ή μη της επίγνωσης. Λόγω της υπερίσχυσης των δομικών βλαβών ως αιτία της κρίσης, δεν υπήρξε ουσιαστική διαφορά στην πλαγίωση (δεξιά ή αριστερά) των παθολογικών ευρημάτων. Η εστιακή εντόπιση αυτών, στη συντριπτική πλειοψηφία των ασθενών της ομάδας αυτής ακόμα και σε κρίσεις μεταβολικής αιτιολογίας, δεικνύει πιθανή εστιακή έναρξη του κρισικού φαινομένου σε όλες τις περιπτώσεις. Στους ασθενείς με γενικευμένες τονικοκλονικές κρίσεις και διαταραχή της επίγνωσης (σύνθετες εστιακές), καθώς και στους ασθενείς σε επιληπτική κατάσταση, με σπασμούς ή χωρίς, η πιθανότητα εντοπισμού επιληπτόμορφων στοιχείων στο συμβατικό ηλεκτροεγκεφαλογράφημα είναι μεγαλύτερη συγκριτικά με ασθενείς με απλές εστιακές κρίσεις ή εστιακό status. Οι ασθενείς με διαταραχή επιπέδου συνείδησης υποδιαιρέθηκαν σε 3 ομάδες: 1) ασθενείς με επεισόδια απώλειας συνείδησης και συγκοπτικά, 2) ασθενείς σε σύγχυση, 3) ασθενείς με διακυμάνσεις του επιπέδου συνείδησης. Οι ασθενείς με συγκοπτικά επεισόδια ή σύντομης διάρκειας απώλεια συνείδησης δεν είχαν ουσιαστικά παθολογικά ευρήματα. Στους υπόλοιπους σημαντικός αριθμός ασθενών είχε ως μόνο εύρημα διάγραμμα εγκεφαλοπαθητικό και αυτό θα μπορούσε να αποδοθεί στο οτι το επικρατητικό αίτιο ήταν η νευροεκφύλιση, και πιο συγκεκριμένα η άνοια με σωμάτια Lewy. Βραδυρρυθμίες εντοπίστηκαν κυρίως στις αριστερές μετωποκροταφικές περιοχές σε ασθενείς της ομάδας αυτής (4 στους 18) και σε έναν ακόμα μικρότερο αριθμό ασθενών εστιακά επιληπτόμορφα στοιχεία (2 στους 18). Ποικίλα ήταν τα αίτια που επισημάνθηκαν με προεξάρχον τη νευροεκφύλιση χωρίς όμως με μεγάλη διαφορά. Οι μισοί ασθενείς με εξελισσόμενη έκπτωση των νοητικών και κινητικών λειτουργιών είχαν φυσιολογικό διάγραμμα, κι επομένως σε μεγαλύτερο ποσοστό συγκριτικά με τους ασθενείς των υπόλοιπων ομάδων. Ο υδροκέφαλος φυσιολογικής πίεσης ή αποφρακτικός και η νευροεκφύλιση αποτέλεσαν τα κύρια αίτια της κλινικής εικόνας. Επιληπτικά στοιχεία εντοπίστηκαν μόνο στους ασθενείς με υποκείμενο υδροκέφαλο, είτε ως μοναδικό αίτιο συμπτωμάτων είτε ως συνυπάρχουσα πάθηση, με εντόπιση στις μετωπιαίες περιοχές. Εγκεφαλοπαθητικά διαγράμματα καταγράφησαν αλλά σε μικρότερο ποσοστό στην ομάδα αυτών των ασθενών, πιθανόν εξαιτίας του γεγονότος πως το προεξάρχον αίτιο νευροεκφύλισης ήταν η άνοια τύπου Alzheimer. Οι ασθενείς αυτής της ομάδας αλλά και της προηγούμενης που έπασχαν μόνο από νευροεκφύλιση δεν είχαν επιληπτικά στοιχεία. Οι ασθενείς με αιφνίδια κινητική διαταραχή και συνοδές ατυπίες στην κλινική εκδήλωση που έθεταν αμφιβολίες ως προς την τελική διάγνωση ενός αγγειακού επεισοδίου είχαν ως επί τον πλείστον φυσιολογικά διαγράμματα, τονίζοντας τη σημασία της ηλεκτροεγκεφαλογραφικής εξέτασης στη διαφορική διάγνωση. Εγκεφαλοπαθητικό διάγραμμα αλλά καθόλου επιληπτικά στοιχεία καταγράφηκαν σε αυτή την ομάδα ασθενών, όμως εξαιτίας του περιορισμένου αριθμού ασθενών που αποτέλεσαν το δείγμα δε δύναται να εξαχθεί στατιστικά σημαντικό αποτέλεσμα.","abstract_has_math":false,"creators":["Τσιλιπουνιδάκη Ειρήνη","Tsilipounidaki Irini"],"institution":null,"degree_name":null,"degree_level":null,"degree_discipline":null,"degree_department":null,"school":null,"contributors":[],"advisors":[],"committee_chairs":[],"committee_members":[],"year":2025,"date_issued":"2025","date_published":"2025","updated_at":"2026-11-19T06:37:18Z","subjects":["Επιστήμες Υγείας","Health Sciences"],"languages":["Ελληνικά","Greek"],"rights":[],"rights_urls":[],"identifier_entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:5299175"],"render_values":[{"text":"uoadl:5299175","href":null,"code":true}]}],"person_identifier_entries":[]},"links":{"outbound_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/5299175","outbound_label":"Repository record","outbound_source":"dc:identifier","record_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/5299175","record_label":"Repository record","record_kind":"record","record_source":"dc:identifier","download_url":null,"download_label":null,"download_source":null,"access_status":null,"embargo_until":null,"access_note":null},"source_record":{"url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh?verb=GetRecord&metadataPrefix=oai_dc&identifier=oai%3Alib.uoa.gr%3Auoadl%3A5299175","prefix":"oai_dc"},"metadata_groups":[{"id":"people","label":"People","entries":[{"key":"dc:creator","label":"Author","values":["Τσιλιπουνιδάκη Ειρήνη","Tsilipounidaki Irini"]}]},{"id":"academic_context","label":"Academic Context","entries":[{"key":"dc:date","label":"Dc Date","values":["2025"]},{"key":"dc:type","label":"Dc Type","values":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]}]},{"id":"subjects_keywords","label":"Subjects and Keywords","entries":[{"key":"dc:subject","label":"Dc Subject","values":["Επιστήμες Υγείας","Health Sciences"]}]},{"id":"language_rights","label":"Language and Rights","entries":[{"key":"dc:language","label":"Dc Language","values":["Ελληνικά","Greek"]}]},{"id":"identifiers","label":"Identifiers","entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:5299175","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/5299175"]}]},{"id":"additional","label":"Additional Metadata","entries":[{"key":"dc:description","label":"Description","values":["Εισαγωγή Το ηλεκτροεγκεφαλογράφημα αποτελεί σημαντικό εργαλείο στη διαφορική διάγνωση των κλινικών εκδηλώσεων και στη λήψη θεραπευτικών αποφάσεων. Μπορεί να είναι ενδεικτικό γενικευμένης εγκεφαλοπάθειας, εστιακής εγκεφαλικής δυσλειτουργίας ή επιληπτικής δραστηριότητας αλλά να έχει και προγνωστική αξία στην παρακολούθηση των ασθενών (R P Brenner, 1987). Καλοήθεις παροξυσμοί που δεν συνεπάγονται παθολογική δραστηριότητα μπορεί να ανακύψουν και είναι σημαντικό να αναγνωρίζονται ώστε να αποφεύγονται διαγνωστικά λάθη. Η ηλικία επηρεάζει τα ηλεκτροεγκεφαλογραφικά ευρήματα. Μεθοδολογία Επιλέχθησαν για τη μελέτη 63 ασθενείς άνω των εξήντα ετών που εξετάστηκαν κατά τα έτη 2021 2022 και στους οποίους διενεργήθηκε ηλεκτροεγκεφαλογράφημα εξαιτίας ποικίλων κλινικών εκδηλώσεων που ταξινομήθηκαν σε 5 βασικές κατηγορίες. Τα ηλεκτροεγκεφαλογραφικά ευρήματα συσχετίστηκαν με τα απεικονιστικά και με το διαθέσιμο ατομικό αναμνηστικό, με σκοπό να αξιολογηθεί το ποσοστό και ο τύπος των ενδεχόμενων παθολογικών ευρημάτων κάθε περιστατικού που ενισχύουν την ενδεχόμενη διάγνωση ή οδηγούν σε άλλη. Από το σύνολο των ασθενών οι 11 είχαν κλινική εικόνα παροδικής σφαιρικής αμνησίας, οι 21 εκδήλωσαν επιληπτικές κρίσεις, οι 18 εξετάστηκαν λόγω διαταραχής επιπέδου συνείδησης (σύγχυση, κυμαινόμενο επίπεδο συνείδησης ή απώλεια επαφής με το περιβάλλον), οι 10 διερευνήθηκαν λόγω σταδιακής έκπτωσης των κινητικών και των νοητικών λειτουργιών τους στο πλαίσιο νευροεκφυλιστικών νοσημάτων και οι 3 εμφάνισαν μόνο κινητικά φαινόμενα (αδυναμία ή τρόμο άκρων, κυστικές διαταραχές ή διαταραχές στην οφθαλμοκινητικότητα). Αποτελέσματα Οι 4 από τους 11 ασθενείς με παροδική σφαιρική αμνησία είχαν φυσιολογικό διάγραμμα, ενώ στα υπόλοιπα 7 διαγράμματα καταγράφηκαν παθολογικά ευρήματα που περιελάμβαναν απλές βραδυρρυθμίες (κύματα θήτα και δέλτα με επικρατούντα τα θήτα), παροξυσμικές βραδυρρυθμίες θήτα δραστηριότητας, αιχμές και συμπλέγματα αιχμής-κύμα με εντόπιση κυρίως στις αριστερές κροταφικές περιοχές. Στο 1 από τα 11 διαγράμματα καταγράφηκε επιληπτική δραστηριότητα, σε 4 από τα 11 πιθανή αλλά όχι βέβαιη επιληπτική δραστηριότητα και σε 2 από τα 11 ήπια υποκείμενη εγκεφαλική δυσλειτουργία με χαμηλή υποψία επιληπτικής δραστηριότητας. Οι 9 στους 21 ασθενείς με κρισικά φαινόμενα είχαν τυπικά επιληπτικά ευρήματα (αιχμές και αιχμές-κύμα) ως επί το πλείστον εστιακά, ενώ μόνο 1 ασθενής είχε απολύτως φυσιολογικό διάγραμμα. Στους υπόλοιπους 11 στους 21 ασθενείς τα ευρήματα ήταν μη ειδικά: Οι 4 είχαν εστιακές απλές ή παροξυσμικές βραδυρρυθμίες, οι 5 μόνο εγκεφαλοπαθητικό διάγραμμα, 1 ασθενής διάγραμμα με χαμηλό δυναμικό και άλλος 1 διάγραμμα με ασυμμετρία μεταξύ των 2 ημισφαιρίων με χαμηλότερο δυναμικό στο ένα. Οι ασθενείς που συμπεριλήφθησαν υπεβλήθησαν σε έλεγχο λόγω απλών εστιακών κρίσεων (2 ασθενείς), σύνθετων εστιακών (2 ασθενείς), εστιακής με δευτερογενή επέκταση αμφοτερόπλευρα (1 ασθενής), γενικευμένων τονικοκλονικών κρίσεων (9 ασθενείς) και επιληπτικών καταστάσεων είτε εστιακών (2 ασθενείς) είτε γενικευμένων με σπασμούς (3 ασθενείς). Στους συνολικά 21 ασθενείς με κρισικά φαινόμενα οι 10 είχαν ως αίτιο μία ή περισσότερες δομικές βλάβες, οι 5 υποκείμενο νευροεκφυλιστικό νόσημα ως επί το πλείστον Alzheimer, οι 2 μεταβολική διαταραχή, οι 2 περισσότερα από ένα αίτια και σε άλλους 2 δεν αναδείχθηκε η αιτία της κρίσης. Οι 3 ασθενείς που εξετάστηκαν λόγω προεξάρχουσας κινητικής σημειολογίας δεν εμφάνισαν επιληπτικά στοιχεία στο διάγραμμα τους. Στους 2 απο τους 18 ασθενείς με διαταραχή του επιπέδου συνείδησης εντοπίστηκαν επιληπτικά στοιχεία. Οι 4 εξ αυτών είχαν φυσιολογικό διάγραμμα, ενώ στην πλειοψηφία τους (12 στους 18) το διάγραμμα είχε βραδυρρυθμίες, είτε εστιακές είτε σε γενικευμένη κατανομή, και ήταν είτε εγκεφαλοπαθητικό είτε χαμηλού δυναμικού. Στην πλειοψηφία τους τα παθολογικά ευρήματα εντοπίστηκαν στις αριστερές μετωποκροταφικές περιοχές. Στους 7 από τους 18 ασθενείς το διάγραμμα ήταν μόνο εγκεφαλοπαθητικό χωρίς τη παρουσία εντοπισμένων βραδυρρυθμιών ή παροξυσμών. Τα αίτια ήταν ποικίλα με ήπια επικράτηση των νευροεκφυλιστικών νοσημάτων. Οι 3 απο τους 10 ασθενείς με σταδιακή έκπτωση των γνωσιακών και κινητικών λειτουργιών τους είχαν επιληπτικά ευρήματα με κύρια εντόπιση αμφιμετωπιαία και ανευρέθησαν στους ασθενείς με κύριο υποκείμενο νόσημα τον υδροκέφαλο, ενώ στους 5 εξ αυτών το διάγραμμα ήταν φυσιολογικό. Στους υπόλοιπους 2 ήταν είτε μόνο εγκεφαλοπαθητικό είτε μόνο χαμηλού δυναμικού. Συμπεράσματα Το 25,4% των ασθενών είχαν φυσιολογικό διάγραμμα, το 23,8% επιληπτικά ευρήματα και το υπόλοιπο 50,8% παθολογικά αλλά όχι επιληπτικά ευρήματα. Επομένως, σε ασθενείς άνω των 60 ετών, χωρίς απαραιτήτως συνυπάρχουσα υποκείμενη επιληπτική δραστηριότητα, συναντώνται παθολογικά ευρήματα στο ηλεκτροεγκεφαλογράφημα πιο συχνά σε σχέση με νεότερους ασθενείς. Δεν υπήρξε αξιόλογη προς αναφορά διαφορά στον αριθμό των ασθενών ανάμεσα στα 2 φύλα της μελέτης (34 γυναίκες και 29 άνδρες). Οι ασθενείς με εικόνα παροδικής σφαιρικής αμνησίας είχαν σε μεγάλο ποσοστό βραδυρρυθμίες και αυτές εντοπίζονταν κυρίως στις αριστερές κροταφικές περιοχές, ως πιθανή ένδειξη παροδικής υποαιμάτωσης που επισυμβαίνει στις περιοχές αυτές κατά τη διάρκεια του επεισοδίου. Αιχμές και συμπλέγματα αιχμής-κύματος αριστερά κροταφικά δηλωτικά επιληπτικής δραστηριότητας εμφάνισε 1 ασθενής, γεγονός που αποδεικνύει πως μόνο οι επιληπτικοί ασθενείς έχουν επιληπτόμορφα στοιχεία στο διάγραμμα τους όταν διερευνώνται για επεισόδιο παροδικής σφαιρικής αμνησίας. Πάνω από τους μισούς ασθενείς στο σύνολο των εξετασθέντων που είχε επιληπτόμορφα ευρήματα διερευνήθηκαν λόγω επιληπτικής κρίσης. Επίσης, μόνο ένας ασθενής στην ομάδα των ασθενών με επιληπτική κρίση είχε απολύτως φυσιολογικό διάγραμμα, ενώ όλοι οι υπόλοιποι είχαν παθολογικά ευρήματα, επιληπτικά ή μη. Επομένως, η ευαισθησία και η ειδικότητα του ηλεκτροεγκεφαλογραφήματος αυξάνονται όταν αυτό χρησιμοποιείται πρωτίστως για την τεκμηρίωση επιληπτικής δραστηριότητας σε ασθενείς με κρισικά φαινόμενα. Οι δομικές βλάβες ήταν το αίτιο της κρίσης στους μισούς περίπου ασθενείς με εκδήλωση επιληπτικής κρίσης, χωρίς όμως να αναδειχθεί αναλόγως σαφής επικράτηση των επιληπτόμορφων στοιχείων στους ασθενείς αυτούς σε σχέση με τους υπόλοιπους αιτιολογικούς παράγοντες. Τα παθολογικά ευρήματα, επιληπτικά ή μη, είχαν εστιακή εντόπιση κυρίως στις μετωποκροταφικές περιοχές του εγκεφάλου, χωρίς προτίμηση στην πλαγίωση των ευρημάτων. Η τοπογραφία των ευρημάτων συνάδει με την έκφραση των συμπτωμάτων που συμπεριλάμβανε κυρίως αισθητικοκινητικές εκδηλώσεις και διατήρηση ή μη της επίγνωσης. Λόγω της υπερίσχυσης των δομικών βλαβών ως αιτία της κρίσης, δεν υπήρξε ουσιαστική διαφορά στην πλαγίωση (δεξιά ή αριστερά) των παθολογικών ευρημάτων. Η εστιακή εντόπιση αυτών, στη συντριπτική πλειοψηφία των ασθενών της ομάδας αυτής ακόμα και σε κρίσεις μεταβολικής αιτιολογίας, δεικνύει πιθανή εστιακή έναρξη του κρισικού φαινομένου σε όλες τις περιπτώσεις. Στους ασθενείς με γενικευμένες τονικοκλονικές κρίσεις και διαταραχή της επίγνωσης (σύνθετες εστιακές), καθώς και στους ασθενείς σε επιληπτική κατάσταση, με σπασμούς ή χωρίς, η πιθανότητα εντοπισμού επιληπτόμορφων στοιχείων στο συμβατικό ηλεκτροεγκεφαλογράφημα είναι μεγαλύτερη συγκριτικά με ασθενείς με απλές εστιακές κρίσεις ή εστιακό status. Οι ασθενείς με διαταραχή επιπέδου συνείδησης υποδιαιρέθηκαν σε 3 ομάδες: 1) ασθενείς με επεισόδια απώλειας συνείδησης και συγκοπτικά, 2) ασθενείς σε σύγχυση, 3) ασθενείς με διακυμάνσεις του επιπέδου συνείδησης. Οι ασθενείς με συγκοπτικά επεισόδια ή σύντομης διάρκειας απώλεια συνείδησης δεν είχαν ουσιαστικά παθολογικά ευρήματα. Στους υπόλοιπους σημαντικός αριθμός ασθενών είχε ως μόνο εύρημα διάγραμμα εγκεφαλοπαθητικό και αυτό θα μπορούσε να αποδοθεί στο οτι το επικρατητικό αίτιο ήταν η νευροεκφύλιση, και πιο συγκεκριμένα η άνοια με σωμάτια Lewy. Βραδυρρυθμίες εντοπίστηκαν κυρίως στις αριστερές μετωποκροταφικές περιοχές σε ασθενείς της ομάδας αυτής (4 στους 18) και σε έναν ακόμα μικρότερο αριθμό ασθενών εστιακά επιληπτόμορφα στοιχεία (2 στους 18). Ποικίλα ήταν τα αίτια που επισημάνθηκαν με προεξάρχον τη νευροεκφύλιση χωρίς όμως με μεγάλη διαφορά. Οι μισοί ασθενείς με εξελισσόμενη έκπτωση των νοητικών και κινητικών λειτουργιών είχαν φυσιολογικό διάγραμμα, κι επομένως σε μεγαλύτερο ποσοστό συγκριτικά με τους ασθενείς των υπόλοιπων ομάδων. Ο υδροκέφαλος φυσιολογικής πίεσης ή αποφρακτικός και η νευροεκφύλιση αποτέλεσαν τα κύρια αίτια της κλινικής εικόνας. Επιληπτικά στοιχεία εντοπίστηκαν μόνο στους ασθενείς με υποκείμενο υδροκέφαλο, είτε ως μοναδικό αίτιο συμπτωμάτων είτε ως συνυπάρχουσα πάθηση, με εντόπιση στις μετωπιαίες περιοχές. Εγκεφαλοπαθητικά διαγράμματα καταγράφησαν αλλά σε μικρότερο ποσοστό στην ομάδα αυτών των ασθενών, πιθανόν εξαιτίας του γεγονότος πως το προεξάρχον αίτιο νευροεκφύλισης ήταν η άνοια τύπου Alzheimer. Οι ασθενείς αυτής της ομάδας αλλά και της προηγούμενης που έπασχαν μόνο από νευροεκφύλιση δεν είχαν επιληπτικά στοιχεία. Οι ασθενείς με αιφνίδια κινητική διαταραχή και συνοδές ατυπίες στην κλινική εκδήλωση που έθεταν αμφιβολίες ως προς την τελική διάγνωση ενός αγγειακού επεισοδίου είχαν ως επί τον πλείστον φυσιολογικά διαγράμματα, τονίζοντας τη σημασία της ηλεκτροεγκεφαλογραφικής εξέτασης στη διαφορική διάγνωση. Εγκεφαλοπαθητικό διάγραμμα αλλά καθόλου επιληπτικά στοιχεία καταγράφηκαν σε αυτή την ομάδα ασθενών, όμως εξαιτίας του περιορισμένου αριθμού ασθενών που αποτέλεσαν το δείγμα δε δύναται να εξαχθεί στατιστικά σημαντικό αποτέλεσμα.","Introduction The electroencephalogram is an important tool for the differential diagnosis of various clinical manifestations and for therapeutic purposes. It may be indicative of diffused encephalopathy, focal cerebral disfunction or epileptic activity and also has prognostic value on patient's follow up. Benign paroxysms that do not involve pathological activity may occur and are important to recognize to avoid diagnostic errors. Age affects the electroencephalographic features. Methodology Sixty three patients over the age of sixty were selected for the study who were examined during the years 2021-2022 and who underwent an electroencephalogram due to various clinical manifestations classified into 5 main categories. The electroencephalographic findings were correlated with the imaging findings and with the available medical history, in order to assess the rate and type of potential pathologic findings in each case that reinforce the potential diagnosis or lead to another. Of the total number of patients, 11 had a clinical picture of transient global amnesia, 21 manifested epileptic seizures, 18 were examined due to impaired level of consciousness (confusion, fluctuating level of consciousness or loss of contact with the environment), 10 were investigated due to gradual impairment of motor and mental functions in the context of neurodegenerative diseases and 3 patients showed only motor phenomena (extremity weakness or tremor, cystic disorders or oculomotor disorders). Results 4 out of 11 patients with transient global amnesia had a normal diagram, while the remaining 7 diagrams had abnormal findings that included simple bradyrhythmias (theta and delta waves with a predominance of theta waves), paroxysmal bradyrhythmias of theta activity, spikes and spike-wave complexes with mainly localization in the left temporal regions. Seizure activity was recorded in 1 out of 11 diagrams, possible but not definite seizure activity was recorded in 4 out of 11 diagrams, and mild underlying brain dysfunction with a low suspicion of seizure activity was recorded in 2 out of 11 diagrams. 9 of 21 patients with seizures had typical epileptic findings (spikes and spike-waves) mostly focal, while only 1 patient had a completely normal pattern. In the remaining 11 of the 21 patients the findings were non specific: 4 patients had focal simple or paroxysmal bradyrhythmias, 5 patients had only an encephalopathic pattern, 1 patient had a low-potential pattern, and another 1patient had a pattern with asymmetry between the 2 hemispheres with a lower potential in one. Patients included were screened for simple focal seizures (2 patients), complex focal seizures (2 patients), focal seizures with secondary extension bilaterally (1 patient), generalized tonic-clonic seizures (9 patients), and status epilepticus either focal (2 patients) or generalized with convulsions (3 patients). In the total of 21 patients with seizures, 10 had as a cause one or more structural damage, 5 an underlying neurodegenerative disease mostly Alzheimer disease, 2 patients had a metabolic disorder, 2 patients had more than one cause and in another 2 patients the cause of the seizure was not identified. 3 patients were examined for prominent motor symptoms and did not show epileptic activity in their diagrams. Epileptic activity was detected in 2 of the 18 patients with impaired level of consciousness. 4 patients of them had a normal diagram, while in the majority of them (12 out of 18) the electroencephalogram showed bradyrhythmias, either focal or in a generalized distribution, and was either encephalopathic or low-potential. Τhe pathological findings were located in the left frontotemporal regions in their majority. In 7 of 18 patients the pattern was encephalopathic only without the presence of localized bradyrhythmias or paroxysms. The causes were varied with a mild prevalence of neurodegenerative diseases. 3 of the 10 patients with gradual decline of their cognitive and motor functions had epileptic findings with main location bifrontal and were found in patients with hydrocephalus as the main underlying disease, while in 5 of them the diagram was normal. The electroencephalogram was either encephalopathic only or low potential only in the remaining two patients. Conclusions 25.4% of patients had a normal diagram, 23.8% epileptic findings and the remaining 50.8% abnormal but non-epileptic findings. Therefore, in patients over 60 years of age, without necessarily coexisting underlying epileptic activity, abnormal EEG findings are encountered more often than in younger patients. There was no significant difference in the number of patients between the 2 sexes of the study (34 women and 29 men). Patients with clinical picture of transient global amnesia had a large percentage of bradyrhythmias and these were mainly located in the left temporal areas, as a possible indication of transient hypoperfusion occurring in these areas during the episode. Left temporal spikes and spike-wave complexes indicative of epileptic activity were seen in 1 patient, demonstrating that only epileptic patients have epileptiform elements in their diagram when investigated for an episode of transient global amnesia. More than half of the patients in the total examined who had epileptiform findings were investigated because of an epileptic seizure. Also, only one patient in the group of patients with epileptic seizures had a completely normal diagram, while all the others had abnormal findings, epileptic or non epileptic. Therefore, the sensitivity and specificity of the EEG are increased when it is used primarily to document seizure activity in patients with seizures. Structural damage was the cause of the seizure in approximately half of the patients with an epileptic seizure, but without correspondingly showing a clear prevalence of the epileptiform elements in these patients in relation to the other etiological factors. The pathological findings, epileptic or not, had a focal localization mainly in the frontotemporal regions of the brain, without a preference for the lateralization of the findings. The topography of the findings is consistent with the expression of symptoms, which mainly included sensorimotor manifestations and normal or affected level of consiousness. Due to the predominance of structural lesions as the cause of the seizure, there was no substantial difference in the lateralization (right or left) of the pathologic findings. The focal location of these, in the vast majority of patients of this group, even in seizures of metabolic etiology, indicates a possible focal onset of the seizure in all cases. In patients with generalized tonic-clonic seizures and impaired awareness (complex focal), as well as in patients in status epilepticus, with or without convulsions, the probability of detecting epileptiform elements on the conventional electroencephalogram is higher compared to patients with simple focal seizures or focal status. Patients with impaired level of consciousness were subdivided into 3 groups: 1) patients with episodes of loss of consciousness and syncope, 2) patients in confusion, 3) patients with fluctuating levels of consciousness. Patients with syncope or brief loss of consciousness had no significant pathological findings. In the rest, a significant number of patients had an encephalopathic diagram as the only finding and this could be attributed to the fact that the predominant cause was neurodegeneration, and more specifically dementia with Lewy bodies. Bradyrhythmias were found mainly in the left frontotemporal regions in patients of this group (4 of 18) and in an even smaller number of patients focal epileptiform elements (2 of 18). The causes that were highlighted were diverse, with neurodegeneration in particular, but not by a large margin. Half of the patients with progressive impairment of mental and motor functions had a normal diagram, and therefore in a greater percentage compared to the patients of the other groups. Normal pressure or obstructive hydrocephalus and neurodegeneration were the main causes of the clinical picture. Seizure evidence was only detected in patients with underlying hydrocephalus, either as the sole cause of symptoms or as a co-existing condition, localized to the frontal regions. Encephalopathic diagrams were recorded but in a smaller proportion in this group of patients, possibly due to the fact that the predominant cause of neurodegeneration was Alzheimer's disease. The patients of this group as well as of the previous one, who suffered only from neurodegeneration, did not have epileptic evidence. Patients with sudden movement disorder and accompanying atypia in the clinical presentation that raised doubts about the final diagnosis of a stroke had mostly normal diagrams, emphasizing the importance of electroencephalographic examination in the differential diagnosis. An encephalopathic diagram, but no epileptic evidence, was recorded in this group of patients, but due to the limited number of patients that made up the sample, a statistically significant result cannot be drawn."]},{"key":"dc:title","label":"Title","values":["Αίτιο και ηλεκτροεγκεφαλογραφικά ευρήματα σε ασθενείς ηλικίας άνω των 60ετών που επισκέπτονται ένα τριτοβάθμιο ειδικό ιατρείο επιληψίας"]}]}],"canonical_facts":{"dc:creator":["Τσιλιπουνιδάκη Ειρήνη","Tsilipounidaki Irini"],"dc:date":["2025"],"dc:description":["Εισαγωγή Το ηλεκτροεγκεφαλογράφημα αποτελεί σημαντικό εργαλείο στη διαφορική διάγνωση των κλινικών εκδηλώσεων και στη λήψη θεραπευτικών αποφάσεων. Μπορεί να είναι ενδεικτικό γενικευμένης εγκεφαλοπάθειας, εστιακής εγκεφαλικής δυσλειτουργίας ή επιληπτικής δραστηριότητας αλλά να έχει και προγνωστική αξία στην παρακολούθηση των ασθενών (R P Brenner, 1987). Καλοήθεις παροξυσμοί που δεν συνεπάγονται παθολογική δραστηριότητα μπορεί να ανακύψουν και είναι σημαντικό να αναγνωρίζονται ώστε να αποφεύγονται διαγνωστικά λάθη. Η ηλικία επηρεάζει τα ηλεκτροεγκεφαλογραφικά ευρήματα. Μεθοδολογία Επιλέχθησαν για τη μελέτη 63 ασθενείς άνω των εξήντα ετών που εξετάστηκαν κατά τα έτη 2021 2022 και στους οποίους διενεργήθηκε ηλεκτροεγκεφαλογράφημα εξαιτίας ποικίλων κλινικών εκδηλώσεων που ταξινομήθηκαν σε 5 βασικές κατηγορίες. Τα ηλεκτροεγκεφαλογραφικά ευρήματα συσχετίστηκαν με τα απεικονιστικά και με το διαθέσιμο ατομικό αναμνηστικό, με σκοπό να αξιολογηθεί το ποσοστό και ο τύπος των ενδεχόμενων παθολογικών ευρημάτων κάθε περιστατικού που ενισχύουν την ενδεχόμενη διάγνωση ή οδηγούν σε άλλη. Από το σύνολο των ασθενών οι 11 είχαν κλινική εικόνα παροδικής σφαιρικής αμνησίας, οι 21 εκδήλωσαν επιληπτικές κρίσεις, οι 18 εξετάστηκαν λόγω διαταραχής επιπέδου συνείδησης (σύγχυση, κυμαινόμενο επίπεδο συνείδησης ή απώλεια επαφής με το περιβάλλον), οι 10 διερευνήθηκαν λόγω σταδιακής έκπτωσης των κινητικών και των νοητικών λειτουργιών τους στο πλαίσιο νευροεκφυλιστικών νοσημάτων και οι 3 εμφάνισαν μόνο κινητικά φαινόμενα (αδυναμία ή τρόμο άκρων, κυστικές διαταραχές ή διαταραχές στην οφθαλμοκινητικότητα). Αποτελέσματα Οι 4 από τους 11 ασθενείς με παροδική σφαιρική αμνησία είχαν φυσιολογικό διάγραμμα, ενώ στα υπόλοιπα 7 διαγράμματα καταγράφηκαν παθολογικά ευρήματα που περιελάμβαναν απλές βραδυρρυθμίες (κύματα θήτα και δέλτα με επικρατούντα τα θήτα), παροξυσμικές βραδυρρυθμίες θήτα δραστηριότητας, αιχμές και συμπλέγματα αιχμής-κύμα με εντόπιση κυρίως στις αριστερές κροταφικές περιοχές. Στο 1 από τα 11 διαγράμματα καταγράφηκε επιληπτική δραστηριότητα, σε 4 από τα 11 πιθανή αλλά όχι βέβαιη επιληπτική δραστηριότητα και σε 2 από τα 11 ήπια υποκείμενη εγκεφαλική δυσλειτουργία με χαμηλή υποψία επιληπτικής δραστηριότητας. Οι 9 στους 21 ασθενείς με κρισικά φαινόμενα είχαν τυπικά επιληπτικά ευρήματα (αιχμές και αιχμές-κύμα) ως επί το πλείστον εστιακά, ενώ μόνο 1 ασθενής είχε απολύτως φυσιολογικό διάγραμμα. Στους υπόλοιπους 11 στους 21 ασθενείς τα ευρήματα ήταν μη ειδικά: Οι 4 είχαν εστιακές απλές ή παροξυσμικές βραδυρρυθμίες, οι 5 μόνο εγκεφαλοπαθητικό διάγραμμα, 1 ασθενής διάγραμμα με χαμηλό δυναμικό και άλλος 1 διάγραμμα με ασυμμετρία μεταξύ των 2 ημισφαιρίων με χαμηλότερο δυναμικό στο ένα. Οι ασθενείς που συμπεριλήφθησαν υπεβλήθησαν σε έλεγχο λόγω απλών εστιακών κρίσεων (2 ασθενείς), σύνθετων εστιακών (2 ασθενείς), εστιακής με δευτερογενή επέκταση αμφοτερόπλευρα (1 ασθενής), γενικευμένων τονικοκλονικών κρίσεων (9 ασθενείς) και επιληπτικών καταστάσεων είτε εστιακών (2 ασθενείς) είτε γενικευμένων με σπασμούς (3 ασθενείς). Στους συνολικά 21 ασθενείς με κρισικά φαινόμενα οι 10 είχαν ως αίτιο μία ή περισσότερες δομικές βλάβες, οι 5 υποκείμενο νευροεκφυλιστικό νόσημα ως επί το πλείστον Alzheimer, οι 2 μεταβολική διαταραχή, οι 2 περισσότερα από ένα αίτια και σε άλλους 2 δεν αναδείχθηκε η αιτία της κρίσης. Οι 3 ασθενείς που εξετάστηκαν λόγω προεξάρχουσας κινητικής σημειολογίας δεν εμφάνισαν επιληπτικά στοιχεία στο διάγραμμα τους. Στους 2 απο τους 18 ασθενείς με διαταραχή του επιπέδου συνείδησης εντοπίστηκαν επιληπτικά στοιχεία. Οι 4 εξ αυτών είχαν φυσιολογικό διάγραμμα, ενώ στην πλειοψηφία τους (12 στους 18) το διάγραμμα είχε βραδυρρυθμίες, είτε εστιακές είτε σε γενικευμένη κατανομή, και ήταν είτε εγκεφαλοπαθητικό είτε χαμηλού δυναμικού. Στην πλειοψηφία τους τα παθολογικά ευρήματα εντοπίστηκαν στις αριστερές μετωποκροταφικές περιοχές. Στους 7 από τους 18 ασθενείς το διάγραμμα ήταν μόνο εγκεφαλοπαθητικό χωρίς τη παρουσία εντοπισμένων βραδυρρυθμιών ή παροξυσμών. Τα αίτια ήταν ποικίλα με ήπια επικράτηση των νευροεκφυλιστικών νοσημάτων. Οι 3 απο τους 10 ασθενείς με σταδιακή έκπτωση των γνωσιακών και κινητικών λειτουργιών τους είχαν επιληπτικά ευρήματα με κύρια εντόπιση αμφιμετωπιαία και ανευρέθησαν στους ασθενείς με κύριο υποκείμενο νόσημα τον υδροκέφαλο, ενώ στους 5 εξ αυτών το διάγραμμα ήταν φυσιολογικό. Στους υπόλοιπους 2 ήταν είτε μόνο εγκεφαλοπαθητικό είτε μόνο χαμηλού δυναμικού. Συμπεράσματα Το 25,4% των ασθενών είχαν φυσιολογικό διάγραμμα, το 23,8% επιληπτικά ευρήματα και το υπόλοιπο 50,8% παθολογικά αλλά όχι επιληπτικά ευρήματα. Επομένως, σε ασθενείς άνω των 60 ετών, χωρίς απαραιτήτως συνυπάρχουσα υποκείμενη επιληπτική δραστηριότητα, συναντώνται παθολογικά ευρήματα στο ηλεκτροεγκεφαλογράφημα πιο συχνά σε σχέση με νεότερους ασθενείς. Δεν υπήρξε αξιόλογη προς αναφορά διαφορά στον αριθμό των ασθενών ανάμεσα στα 2 φύλα της μελέτης (34 γυναίκες και 29 άνδρες). Οι ασθενείς με εικόνα παροδικής σφαιρικής αμνησίας είχαν σε μεγάλο ποσοστό βραδυρρυθμίες και αυτές εντοπίζονταν κυρίως στις αριστερές κροταφικές περιοχές, ως πιθανή ένδειξη παροδικής υποαιμάτωσης που επισυμβαίνει στις περιοχές αυτές κατά τη διάρκεια του επεισοδίου. Αιχμές και συμπλέγματα αιχμής-κύματος αριστερά κροταφικά δηλωτικά επιληπτικής δραστηριότητας εμφάνισε 1 ασθενής, γεγονός που αποδεικνύει πως μόνο οι επιληπτικοί ασθενείς έχουν επιληπτόμορφα στοιχεία στο διάγραμμα τους όταν διερευνώνται για επεισόδιο παροδικής σφαιρικής αμνησίας. Πάνω από τους μισούς ασθενείς στο σύνολο των εξετασθέντων που είχε επιληπτόμορφα ευρήματα διερευνήθηκαν λόγω επιληπτικής κρίσης. Επίσης, μόνο ένας ασθενής στην ομάδα των ασθενών με επιληπτική κρίση είχε απολύτως φυσιολογικό διάγραμμα, ενώ όλοι οι υπόλοιποι είχαν παθολογικά ευρήματα, επιληπτικά ή μη. Επομένως, η ευαισθησία και η ειδικότητα του ηλεκτροεγκεφαλογραφήματος αυξάνονται όταν αυτό χρησιμοποιείται πρωτίστως για την τεκμηρίωση επιληπτικής δραστηριότητας σε ασθενείς με κρισικά φαινόμενα. Οι δομικές βλάβες ήταν το αίτιο της κρίσης στους μισούς περίπου ασθενείς με εκδήλωση επιληπτικής κρίσης, χωρίς όμως να αναδειχθεί αναλόγως σαφής επικράτηση των επιληπτόμορφων στοιχείων στους ασθενείς αυτούς σε σχέση με τους υπόλοιπους αιτιολογικούς παράγοντες. Τα παθολογικά ευρήματα, επιληπτικά ή μη, είχαν εστιακή εντόπιση κυρίως στις μετωποκροταφικές περιοχές του εγκεφάλου, χωρίς προτίμηση στην πλαγίωση των ευρημάτων. Η τοπογραφία των ευρημάτων συνάδει με την έκφραση των συμπτωμάτων που συμπεριλάμβανε κυρίως αισθητικοκινητικές εκδηλώσεις και διατήρηση ή μη της επίγνωσης. Λόγω της υπερίσχυσης των δομικών βλαβών ως αιτία της κρίσης, δεν υπήρξε ουσιαστική διαφορά στην πλαγίωση (δεξιά ή αριστερά) των παθολογικών ευρημάτων. Η εστιακή εντόπιση αυτών, στη συντριπτική πλειοψηφία των ασθενών της ομάδας αυτής ακόμα και σε κρίσεις μεταβολικής αιτιολογίας, δεικνύει πιθανή εστιακή έναρξη του κρισικού φαινομένου σε όλες τις περιπτώσεις. Στους ασθενείς με γενικευμένες τονικοκλονικές κρίσεις και διαταραχή της επίγνωσης (σύνθετες εστιακές), καθώς και στους ασθενείς σε επιληπτική κατάσταση, με σπασμούς ή χωρίς, η πιθανότητα εντοπισμού επιληπτόμορφων στοιχείων στο συμβατικό ηλεκτροεγκεφαλογράφημα είναι μεγαλύτερη συγκριτικά με ασθενείς με απλές εστιακές κρίσεις ή εστιακό status. Οι ασθενείς με διαταραχή επιπέδου συνείδησης υποδιαιρέθηκαν σε 3 ομάδες: 1) ασθενείς με επεισόδια απώλειας συνείδησης και συγκοπτικά, 2) ασθενείς σε σύγχυση, 3) ασθενείς με διακυμάνσεις του επιπέδου συνείδησης. Οι ασθενείς με συγκοπτικά επεισόδια ή σύντομης διάρκειας απώλεια συνείδησης δεν είχαν ουσιαστικά παθολογικά ευρήματα. Στους υπόλοιπους σημαντικός αριθμός ασθενών είχε ως μόνο εύρημα διάγραμμα εγκεφαλοπαθητικό και αυτό θα μπορούσε να αποδοθεί στο οτι το επικρατητικό αίτιο ήταν η νευροεκφύλιση, και πιο συγκεκριμένα η άνοια με σωμάτια Lewy. Βραδυρρυθμίες εντοπίστηκαν κυρίως στις αριστερές μετωποκροταφικές περιοχές σε ασθενείς της ομάδας αυτής (4 στους 18) και σε έναν ακόμα μικρότερο αριθμό ασθενών εστιακά επιληπτόμορφα στοιχεία (2 στους 18). Ποικίλα ήταν τα αίτια που επισημάνθηκαν με προεξάρχον τη νευροεκφύλιση χωρίς όμως με μεγάλη διαφορά. Οι μισοί ασθενείς με εξελισσόμενη έκπτωση των νοητικών και κινητικών λειτουργιών είχαν φυσιολογικό διάγραμμα, κι επομένως σε μεγαλύτερο ποσοστό συγκριτικά με τους ασθενείς των υπόλοιπων ομάδων. Ο υδροκέφαλος φυσιολογικής πίεσης ή αποφρακτικός και η νευροεκφύλιση αποτέλεσαν τα κύρια αίτια της κλινικής εικόνας. Επιληπτικά στοιχεία εντοπίστηκαν μόνο στους ασθενείς με υποκείμενο υδροκέφαλο, είτε ως μοναδικό αίτιο συμπτωμάτων είτε ως συνυπάρχουσα πάθηση, με εντόπιση στις μετωπιαίες περιοχές. Εγκεφαλοπαθητικά διαγράμματα καταγράφησαν αλλά σε μικρότερο ποσοστό στην ομάδα αυτών των ασθενών, πιθανόν εξαιτίας του γεγονότος πως το προεξάρχον αίτιο νευροεκφύλισης ήταν η άνοια τύπου Alzheimer. Οι ασθενείς αυτής της ομάδας αλλά και της προηγούμενης που έπασχαν μόνο από νευροεκφύλιση δεν είχαν επιληπτικά στοιχεία. Οι ασθενείς με αιφνίδια κινητική διαταραχή και συνοδές ατυπίες στην κλινική εκδήλωση που έθεταν αμφιβολίες ως προς την τελική διάγνωση ενός αγγειακού επεισοδίου είχαν ως επί τον πλείστον φυσιολογικά διαγράμματα, τονίζοντας τη σημασία της ηλεκτροεγκεφαλογραφικής εξέτασης στη διαφορική διάγνωση. Εγκεφαλοπαθητικό διάγραμμα αλλά καθόλου επιληπτικά στοιχεία καταγράφηκαν σε αυτή την ομάδα ασθενών, όμως εξαιτίας του περιορισμένου αριθμού ασθενών που αποτέλεσαν το δείγμα δε δύναται να εξαχθεί στατιστικά σημαντικό αποτέλεσμα.","Introduction The electroencephalogram is an important tool for the differential diagnosis of various clinical manifestations and for therapeutic purposes. It may be indicative of diffused encephalopathy, focal cerebral disfunction or epileptic activity and also has prognostic value on patient's follow up. Benign paroxysms that do not involve pathological activity may occur and are important to recognize to avoid diagnostic errors. Age affects the electroencephalographic features. Methodology Sixty three patients over the age of sixty were selected for the study who were examined during the years 2021-2022 and who underwent an electroencephalogram due to various clinical manifestations classified into 5 main categories. The electroencephalographic findings were correlated with the imaging findings and with the available medical history, in order to assess the rate and type of potential pathologic findings in each case that reinforce the potential diagnosis or lead to another. Of the total number of patients, 11 had a clinical picture of transient global amnesia, 21 manifested epileptic seizures, 18 were examined due to impaired level of consciousness (confusion, fluctuating level of consciousness or loss of contact with the environment), 10 were investigated due to gradual impairment of motor and mental functions in the context of neurodegenerative diseases and 3 patients showed only motor phenomena (extremity weakness or tremor, cystic disorders or oculomotor disorders). Results 4 out of 11 patients with transient global amnesia had a normal diagram, while the remaining 7 diagrams had abnormal findings that included simple bradyrhythmias (theta and delta waves with a predominance of theta waves), paroxysmal bradyrhythmias of theta activity, spikes and spike-wave complexes with mainly localization in the left temporal regions. Seizure activity was recorded in 1 out of 11 diagrams, possible but not definite seizure activity was recorded in 4 out of 11 diagrams, and mild underlying brain dysfunction with a low suspicion of seizure activity was recorded in 2 out of 11 diagrams. 9 of 21 patients with seizures had typical epileptic findings (spikes and spike-waves) mostly focal, while only 1 patient had a completely normal pattern. In the remaining 11 of the 21 patients the findings were non specific: 4 patients had focal simple or paroxysmal bradyrhythmias, 5 patients had only an encephalopathic pattern, 1 patient had a low-potential pattern, and another 1patient had a pattern with asymmetry between the 2 hemispheres with a lower potential in one. Patients included were screened for simple focal seizures (2 patients), complex focal seizures (2 patients), focal seizures with secondary extension bilaterally (1 patient), generalized tonic-clonic seizures (9 patients), and status epilepticus either focal (2 patients) or generalized with convulsions (3 patients). In the total of 21 patients with seizures, 10 had as a cause one or more structural damage, 5 an underlying neurodegenerative disease mostly Alzheimer disease, 2 patients had a metabolic disorder, 2 patients had more than one cause and in another 2 patients the cause of the seizure was not identified. 3 patients were examined for prominent motor symptoms and did not show epileptic activity in their diagrams. Epileptic activity was detected in 2 of the 18 patients with impaired level of consciousness. 4 patients of them had a normal diagram, while in the majority of them (12 out of 18) the electroencephalogram showed bradyrhythmias, either focal or in a generalized distribution, and was either encephalopathic or low-potential. Τhe pathological findings were located in the left frontotemporal regions in their majority. In 7 of 18 patients the pattern was encephalopathic only without the presence of localized bradyrhythmias or paroxysms. The causes were varied with a mild prevalence of neurodegenerative diseases. 3 of the 10 patients with gradual decline of their cognitive and motor functions had epileptic findings with main location bifrontal and were found in patients with hydrocephalus as the main underlying disease, while in 5 of them the diagram was normal. The electroencephalogram was either encephalopathic only or low potential only in the remaining two patients. Conclusions 25.4% of patients had a normal diagram, 23.8% epileptic findings and the remaining 50.8% abnormal but non-epileptic findings. Therefore, in patients over 60 years of age, without necessarily coexisting underlying epileptic activity, abnormal EEG findings are encountered more often than in younger patients. There was no significant difference in the number of patients between the 2 sexes of the study (34 women and 29 men). Patients with clinical picture of transient global amnesia had a large percentage of bradyrhythmias and these were mainly located in the left temporal areas, as a possible indication of transient hypoperfusion occurring in these areas during the episode. Left temporal spikes and spike-wave complexes indicative of epileptic activity were seen in 1 patient, demonstrating that only epileptic patients have epileptiform elements in their diagram when investigated for an episode of transient global amnesia. More than half of the patients in the total examined who had epileptiform findings were investigated because of an epileptic seizure. Also, only one patient in the group of patients with epileptic seizures had a completely normal diagram, while all the others had abnormal findings, epileptic or non epileptic. Therefore, the sensitivity and specificity of the EEG are increased when it is used primarily to document seizure activity in patients with seizures. Structural damage was the cause of the seizure in approximately half of the patients with an epileptic seizure, but without correspondingly showing a clear prevalence of the epileptiform elements in these patients in relation to the other etiological factors. The pathological findings, epileptic or not, had a focal localization mainly in the frontotemporal regions of the brain, without a preference for the lateralization of the findings. The topography of the findings is consistent with the expression of symptoms, which mainly included sensorimotor manifestations and normal or affected level of consiousness. Due to the predominance of structural lesions as the cause of the seizure, there was no substantial difference in the lateralization (right or left) of the pathologic findings. The focal location of these, in the vast majority of patients of this group, even in seizures of metabolic etiology, indicates a possible focal onset of the seizure in all cases. In patients with generalized tonic-clonic seizures and impaired awareness (complex focal), as well as in patients in status epilepticus, with or without convulsions, the probability of detecting epileptiform elements on the conventional electroencephalogram is higher compared to patients with simple focal seizures or focal status. Patients with impaired level of consciousness were subdivided into 3 groups: 1) patients with episodes of loss of consciousness and syncope, 2) patients in confusion, 3) patients with fluctuating levels of consciousness. Patients with syncope or brief loss of consciousness had no significant pathological findings. In the rest, a significant number of patients had an encephalopathic diagram as the only finding and this could be attributed to the fact that the predominant cause was neurodegeneration, and more specifically dementia with Lewy bodies. Bradyrhythmias were found mainly in the left frontotemporal regions in patients of this group (4 of 18) and in an even smaller number of patients focal epileptiform elements (2 of 18). The causes that were highlighted were diverse, with neurodegeneration in particular, but not by a large margin. Half of the patients with progressive impairment of mental and motor functions had a normal diagram, and therefore in a greater percentage compared to the patients of the other groups. Normal pressure or obstructive hydrocephalus and neurodegeneration were the main causes of the clinical picture. Seizure evidence was only detected in patients with underlying hydrocephalus, either as the sole cause of symptoms or as a co-existing condition, localized to the frontal regions. Encephalopathic diagrams were recorded but in a smaller proportion in this group of patients, possibly due to the fact that the predominant cause of neurodegeneration was Alzheimer's disease. The patients of this group as well as of the previous one, who suffered only from neurodegeneration, did not have epileptic evidence. Patients with sudden movement disorder and accompanying atypia in the clinical presentation that raised doubts about the final diagnosis of a stroke had mostly normal diagrams, emphasizing the importance of electroencephalographic examination in the differential diagnosis. An encephalopathic diagram, but no epileptic evidence, was recorded in this group of patients, but due to the limited number of patients that made up the sample, a statistically significant result cannot be drawn."],"dc:identifier":["uoadl:5299175","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/5299175"],"dc:language":["Ελληνικά","Greek"],"dc:subject":["Επιστήμες Υγείας","Health Sciences"],"dc:title":["Αίτιο και ηλεκτροεγκεφαλογραφικά ευρήματα σε ασθενείς ηλικίας άνω των 60ετών που επισκέπτονται ένα τριτοβάθμιο ειδικό ιατρείο επιληψίας"],"dc:type":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]},"updated_at":"2026-11-19T06:37:18Z"}