{"id":{"repo_id":"athens","oai_identifier":"oai:lib.uoa.gr:uoadl:5299629"},"canonical_url":"https://search.ndltd.org/etd/athens/oai:lib.uoa.gr:uoadl:5299629","repository":{"repo_id":"athens","name":"National and Kapodistrian University of Athens","base_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh"},"display":{"title":"Gender Bias detection in Greek Language models","abstract":"Η προκατάληψη φύλου στα γλωσσικά μοντέλα αποτελεί σημαντική ηθική και τεχνική πρόκληση στον τομέα της Επεξεργασίας Φυσικής Γλώσσας (NLP). Η παρούσα διπλωματική εργασία εξετάζει την ύπαρξη και την έκταση της μεροληψίας φύλου σε ελληνικά γλωσσικά μοντέλα, εστιάζοντας στα Meltemi και GreekBERT. Η μελέτη ακολουθεί μια δομημένη μεθοδολογία βασισμένη στο HONEST framework, χρησιμοποιώντας ένα επιμελώς επιλεγμένο σύνολο δεδομένων με γλωσσικά πρότυπα που περιέχουν φύλο και αξιοποιώντας το λεξικό HurtLex για την ανίχνευση προκατάληψης. Η ανάλυση έδειξε ότι το Meltemi, ένα γενετικό γλωσσικό μοντέλο, εμφανίζει μετρήσιμη μεροληψία φύλου, με περίπου 9% των παραγόμενων απαντήσεων να περιέχουν προσβλητικούς ή μεροληπτικούς όρους. Επιπλέον, οι όροι που σχετίζονται με το γυναικείο φύλο συνδέονται δυσανάλογα με κατηγορίες όπως η πορνεία, τα φυσικά χαρακτηριστικά και η υποτιμητική γλώσσα, αντικατοπτρίζοντας βαθιά ριζωμένα κοινωνικά στερεότυπα. Αντίθετα, το GreekBERT παρουσίασε σημαντικούς περιορισμούς στην πρόβλεψη μαρκαρισμένων λέξεων, συχνά παράγοντας άσχετες ή ασύνδετες εξόδους, γεγονός που υποδηλώνει αδυναμίες στο λεξιλόγιο και το σύνολο δεδομένων προ εκπαίδευσης του. Τα ευρήματα αυτά υπογραμμίζουν την επείγουσα ανάγκη για στρατηγικές μετριασμού της μεροληψίας στα ελληνικά γλωσσικά μοντέλα, συμπεριλαμβανομένης της ισορροπημένης εκπαίδευσης δεδομένων, της βελτίωσης των τεχνικών tokenization και της ανάπτυξης πιο ακριβών μεθοδολογιών ανίχνευσης προκατάληψης. Η μελέτη συμβάλλει στη γενικότερη συζήτηση για τη δίκαιη και ηθική ανάπτυξη της τεχνητής νοημοσύνης, δίνοντας έμφαση στην ανάγκη δημιουργίας συμπεριληπτικών και αμερόληπτων γλωσσικών μοντέλων για την ελληνική γλώσσα και άλλες λιγότερο εκπροσωπούμενες γλώσσες.","abstract_html":"Η προκατάληψη φύλου στα γλωσσικά μοντέλα αποτελεί σημαντική ηθική και τεχνική πρόκληση στον τομέα της Επεξεργασίας Φυσικής Γλώσσας (NLP). Η παρούσα διπλωματική εργασία εξετάζει την ύπαρξη και την έκταση της μεροληψίας φύλου σε ελληνικά γλωσσικά μοντέλα, εστιάζοντας στα Meltemi και GreekBERT. Η μελέτη ακολουθεί μια δομημένη μεθοδολογία βασισμένη στο HONEST framework, χρησιμοποιώντας ένα επιμελώς επιλεγμένο σύνολο δεδομένων με γλωσσικά πρότυπα που περιέχουν φύλο και αξιοποιώντας το λεξικό HurtLex για την ανίχνευση προκατάληψης. Η ανάλυση έδειξε ότι το Meltemi, ένα γενετικό γλωσσικό μοντέλο, εμφανίζει μετρήσιμη μεροληψία φύλου, με περίπου 9% των παραγόμενων απαντήσεων να περιέχουν προσβλητικούς ή μεροληπτικούς όρους. Επιπλέον, οι όροι που σχετίζονται με το γυναικείο φύλο συνδέονται δυσανάλογα με κατηγορίες όπως η πορνεία, τα φυσικά χαρακτηριστικά και η υποτιμητική γλώσσα, αντικατοπτρίζοντας βαθιά ριζωμένα κοινωνικά στερεότυπα. Αντίθετα, το GreekBERT παρουσίασε σημαντικούς περιορισμούς στην πρόβλεψη μαρκαρισμένων λέξεων, συχνά παράγοντας άσχετες ή ασύνδετες εξόδους, γεγονός που υποδηλώνει αδυναμίες στο λεξιλόγιο και το σύνολο δεδομένων προ εκπαίδευσης του. Τα ευρήματα αυτά υπογραμμίζουν την επείγουσα ανάγκη για στρατηγικές μετριασμού της μεροληψίας στα ελληνικά γλωσσικά μοντέλα, συμπεριλαμβανομένης της ισορροπημένης εκπαίδευσης δεδομένων, της βελτίωσης των τεχνικών tokenization και της ανάπτυξης πιο ακριβών μεθοδολογιών ανίχνευσης προκατάληψης. Η μελέτη συμβάλλει στη γενικότερη συζήτηση για τη δίκαιη και ηθική ανάπτυξη της τεχνητής νοημοσύνης, δίνοντας έμφαση στην ανάγκη δημιουργίας συμπεριληπτικών και αμερόληπτων γλωσσικών μοντέλων για την ελληνική γλώσσα και άλλες λιγότερο εκπροσωπούμενες γλώσσες.","abstract_has_math":false,"creators":["Γρηγοριάδης Χαράλαμπος","Grigoriadis Charalampos"],"institution":null,"degree_name":null,"degree_level":null,"degree_discipline":null,"degree_department":null,"school":null,"contributors":[],"advisors":[],"committee_chairs":[],"committee_members":[],"year":2025,"date_issued":"2025","date_published":"2025","updated_at":"2026-11-19T06:37:21Z","subjects":["Θετικές Επιστήμες","Science"],"languages":["English"],"rights":[],"rights_urls":[],"identifier_entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:5299629"],"render_values":[{"text":"uoadl:5299629","href":null,"code":true}]}],"person_identifier_entries":[]},"links":{"outbound_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/5299629","outbound_label":"Repository record","outbound_source":"dc:identifier","record_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/5299629","record_label":"Repository record","record_kind":"record","record_source":"dc:identifier","download_url":null,"download_label":null,"download_source":null,"access_status":null,"embargo_until":null,"access_note":null},"source_record":{"url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh?verb=GetRecord&metadataPrefix=oai_dc&identifier=oai%3Alib.uoa.gr%3Auoadl%3A5299629","prefix":"oai_dc"},"metadata_groups":[{"id":"people","label":"People","entries":[{"key":"dc:creator","label":"Author","values":["Γρηγοριάδης Χαράλαμπος","Grigoriadis Charalampos"]}]},{"id":"academic_context","label":"Academic Context","entries":[{"key":"dc:date","label":"Dc Date","values":["2025"]},{"key":"dc:type","label":"Dc Type","values":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]}]},{"id":"subjects_keywords","label":"Subjects and Keywords","entries":[{"key":"dc:subject","label":"Dc Subject","values":["Θετικές Επιστήμες","Science"]}]},{"id":"language_rights","label":"Language and Rights","entries":[{"key":"dc:language","label":"Dc Language","values":["English"]}]},{"id":"identifiers","label":"Identifiers","entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:5299629","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/5299629"]}]},{"id":"additional","label":"Additional Metadata","entries":[{"key":"dc:description","label":"Description","values":["Η προκατάληψη φύλου στα γλωσσικά μοντέλα αποτελεί σημαντική ηθική και τεχνική πρόκληση στον τομέα της Επεξεργασίας Φυσικής Γλώσσας (NLP). Η παρούσα διπλωματική εργασία εξετάζει την ύπαρξη και την έκταση της μεροληψίας φύλου σε ελληνικά γλωσσικά μοντέλα, εστιάζοντας στα Meltemi και GreekBERT. Η μελέτη ακολουθεί μια δομημένη μεθοδολογία βασισμένη στο HONEST framework, χρησιμοποιώντας ένα επιμελώς επιλεγμένο σύνολο δεδομένων με γλωσσικά πρότυπα που περιέχουν φύλο και αξιοποιώντας το λεξικό HurtLex για την ανίχνευση προκατάληψης. Η ανάλυση έδειξε ότι το Meltemi, ένα γενετικό γλωσσικό μοντέλο, εμφανίζει μετρήσιμη μεροληψία φύλου, με περίπου 9% των παραγόμενων απαντήσεων να περιέχουν προσβλητικούς ή μεροληπτικούς όρους. Επιπλέον, οι όροι που σχετίζονται με το γυναικείο φύλο συνδέονται δυσανάλογα με κατηγορίες όπως η πορνεία, τα φυσικά χαρακτηριστικά και η υποτιμητική γλώσσα, αντικατοπτρίζοντας βαθιά ριζωμένα κοινωνικά στερεότυπα. Αντίθετα, το GreekBERT παρουσίασε σημαντικούς περιορισμούς στην πρόβλεψη μαρκαρισμένων λέξεων, συχνά παράγοντας άσχετες ή ασύνδετες εξόδους, γεγονός που υποδηλώνει αδυναμίες στο λεξιλόγιο και το σύνολο δεδομένων προ εκπαίδευσης του. Τα ευρήματα αυτά υπογραμμίζουν την επείγουσα ανάγκη για στρατηγικές μετριασμού της μεροληψίας στα ελληνικά γλωσσικά μοντέλα, συμπεριλαμβανομένης της ισορροπημένης εκπαίδευσης δεδομένων, της βελτίωσης των τεχνικών tokenization και της ανάπτυξης πιο ακριβών μεθοδολογιών ανίχνευσης προκατάληψης. Η μελέτη συμβάλλει στη γενικότερη συζήτηση για τη δίκαιη και ηθική ανάπτυξη της τεχνητής νοημοσύνης, δίνοντας έμφαση στην ανάγκη δημιουργίας συμπεριληπτικών και αμερόληπτων γλωσσικών μοντέλων για την ελληνική γλώσσα και άλλες λιγότερο εκπροσωπούμενες γλώσσες."]},{"key":"dc:title","label":"Title","values":["Gender Bias detection in Greek Language models"]}]}],"canonical_facts":{"dc:creator":["Γρηγοριάδης Χαράλαμπος","Grigoriadis Charalampos"],"dc:date":["2025"],"dc:description":["Η προκατάληψη φύλου στα γλωσσικά μοντέλα αποτελεί σημαντική ηθική και τεχνική πρόκληση στον τομέα της Επεξεργασίας Φυσικής Γλώσσας (NLP). Η παρούσα διπλωματική εργασία εξετάζει την ύπαρξη και την έκταση της μεροληψίας φύλου σε ελληνικά γλωσσικά μοντέλα, εστιάζοντας στα Meltemi και GreekBERT. Η μελέτη ακολουθεί μια δομημένη μεθοδολογία βασισμένη στο HONEST framework, χρησιμοποιώντας ένα επιμελώς επιλεγμένο σύνολο δεδομένων με γλωσσικά πρότυπα που περιέχουν φύλο και αξιοποιώντας το λεξικό HurtLex για την ανίχνευση προκατάληψης. Η ανάλυση έδειξε ότι το Meltemi, ένα γενετικό γλωσσικό μοντέλο, εμφανίζει μετρήσιμη μεροληψία φύλου, με περίπου 9% των παραγόμενων απαντήσεων να περιέχουν προσβλητικούς ή μεροληπτικούς όρους. Επιπλέον, οι όροι που σχετίζονται με το γυναικείο φύλο συνδέονται δυσανάλογα με κατηγορίες όπως η πορνεία, τα φυσικά χαρακτηριστικά και η υποτιμητική γλώσσα, αντικατοπτρίζοντας βαθιά ριζωμένα κοινωνικά στερεότυπα. Αντίθετα, το GreekBERT παρουσίασε σημαντικούς περιορισμούς στην πρόβλεψη μαρκαρισμένων λέξεων, συχνά παράγοντας άσχετες ή ασύνδετες εξόδους, γεγονός που υποδηλώνει αδυναμίες στο λεξιλόγιο και το σύνολο δεδομένων προ εκπαίδευσης του. Τα ευρήματα αυτά υπογραμμίζουν την επείγουσα ανάγκη για στρατηγικές μετριασμού της μεροληψίας στα ελληνικά γλωσσικά μοντέλα, συμπεριλαμβανομένης της ισορροπημένης εκπαίδευσης δεδομένων, της βελτίωσης των τεχνικών tokenization και της ανάπτυξης πιο ακριβών μεθοδολογιών ανίχνευσης προκατάληψης. Η μελέτη συμβάλλει στη γενικότερη συζήτηση για τη δίκαιη και ηθική ανάπτυξη της τεχνητής νοημοσύνης, δίνοντας έμφαση στην ανάγκη δημιουργίας συμπεριληπτικών και αμερόληπτων γλωσσικών μοντέλων για την ελληνική γλώσσα και άλλες λιγότερο εκπροσωπούμενες γλώσσες."],"dc:identifier":["uoadl:5299629","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/5299629"],"dc:language":["English"],"dc:subject":["Θετικές Επιστήμες","Science"],"dc:title":["Gender Bias detection in Greek Language models"],"dc:type":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]},"updated_at":"2026-11-19T06:37:21Z"}