{"id":{"repo_id":"athens","oai_identifier":"oai:lib.uoa.gr:uoadl:5299706"},"canonical_url":"https://search.ndltd.org/etd/athens/oai:lib.uoa.gr:uoadl:5299706","repository":{"repo_id":"athens","name":"National and Kapodistrian University of Athens","base_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh"},"display":{"title":"Αναπαραστάσεις του ιστορικού προσώπου του 20ού αιώνα στη σκηνοθετική πρακτική του 21ου αιώνα. Παροντισμός και ιστορικοποίηση σε παραστασιολογική μελέτη δυο παραδειγμάτων: LENIN [Milo Rau, 2017], La Obra [Mariano Pensotti – Grupo Marea, 2023].","abstract":"O παροντισμός συνδέεται άμεσα με τις καταστατικές έννοιες της αναπαράστασης, της αφήγησης και της οπτικής γωνίας, όχι μόνο στις σκηνοθετικές πρακτικές του θεάτρου και του κινηματογράφου, αλλά και στην ιστοριογραφία. Ως ιδεολογική εργαλειοποίηση όψεων του παρελθόντος για τις ανάγκες του παρόντος, ο όρος αυτός έρχεται σε αντίθεση με την ιστορικοποίηση, όπου προκρίνεται η απόσταση του παρελθόντος σε σχέση με το παρόν. Στην παρούσα εργασία, διερευνάται, μέσα από παραδείγματα του 21ου αιώνα, πώς αυτοί οι όροι λειτουργούν στο πλαίσιο της σύγχρονης σκηνοθετικής πρακτικής και πώς αυτή θα μπορούσε να συνιστά από μόνη της έναν τρόπο αντίληψης της ιστορίας αλλά και του θεάτρου, ως «μηχανής μνήμης». Τα σκηνοθετικά εγχειρήματα του Milo Rau και του Mariano Pensotti επανερμηνεύουν το ρόλο ιστορικών προσώπων του 20ού αιώνα, σύμφωνα με το αξιακό σύστημα του παρόντος με το οποίο ταυτίζεται ο σύγχρονος θεατής. Στις παραστάσεις αυτών των σκηνοθετών, LENIN και La Obra, μελετώνται οι τρόποι με τους οποίους η σύγχρονη σκηνοθεσία επανεγγράφει στο παρόν δύο αντιφατικές εκφάνσεις της νεωτερικότητας, την Οκτωβριανή Επανάσταση και το Ολοκαύτωμα, και, παράλληλα, οι τρόποι με τους οποίους οι παραστάσεις αυτές αναστοχάζονται τα καλλιτεχνικά τους μέσα. Ως τυπικά παραδείγματα «δραματουργιών του πραγματικού», οι παραστάσεις αυτές θολώνουν τα όρια μυθοπλασίας και αναπαράστασης, αντανακλώντας την πολυπλοκότητα της σύγχρονης διεθνούς σκηνής και την ανάγκη επανεφεύρεσης των αναγνωρίσιμων ειδών, σε νέα ιστορικά συμφραζόμενα. Αντικείμενο ανάλυσης της εργασίας αποτελούν οι τρόποι διαχείρισης της απόστασης μεταξύ του χρόνου και των συνθηκών των συγκεκριμένων παραγωγών και του αντικειμένου αναφοράς τους, μέσω της έννοιας της «Δεύτερης Ιστορίας». Εντός αυτού του πλαισίου της πολιτικής, πολιτισμικής και δημόσιας διαχείρισης του παρελθόντος στο παρόν, η σχέση του θεατρικού ιστορικού προσώπου με το αναφερόμενό του προβληματίζεται. Η σχέση αυτή περιπλέκεται ακόμα περισσότερο από τη χρήση διαφορετικών μέσων και την αυτοαναφορικότητα των παραστάσεων, η οποία αντικαθιστά την πραγματολογική φύση της ιστορικής γραφής, αναδιαμορφώνοντας τη σχέση του θεατή με το ιστορικό πρόσωπο. Το φα(ντα)σματικό καθεστώς του προσώπου αυτού και οι διαφορετικές στάσεις απέναντι σε αυτό συνιστούν την τομή των σκηνοθετικών θέσεων που μελετώνται στην εργασία. Στο πλαίσιο αυτό διερευνάται κατά πόσο οι σκηνικές αυτές δραματουργίες αποτελούν κριτικές αναπαραστάσεις του ιστορικού προσώπου, αμφισβητώντας κυρίαρχες αφηγήσεις και επίσημα μνημονικά ρεπερτόρια.","abstract_html":"O παροντισμός συνδέεται άμεσα με τις καταστατικές έννοιες της αναπαράστασης, της αφήγησης και της οπτικής γωνίας, όχι μόνο στις σκηνοθετικές πρακτικές του θεάτρου και του κινηματογράφου, αλλά και στην ιστοριογραφία. Ως ιδεολογική εργαλειοποίηση όψεων του παρελθόντος για τις ανάγκες του παρόντος, ο όρος αυτός έρχεται σε αντίθεση με την ιστορικοποίηση, όπου προκρίνεται η απόσταση του παρελθόντος σε σχέση με το παρόν. Στην παρούσα εργασία, διερευνάται, μέσα από παραδείγματα του 21ου αιώνα, πώς αυτοί οι όροι λειτουργούν στο πλαίσιο της σύγχρονης σκηνοθετικής πρακτικής και πώς αυτή θα μπορούσε να συνιστά από μόνη της έναν τρόπο αντίληψης της ιστορίας αλλά και του θεάτρου, ως «μηχανής μνήμης». Τα σκηνοθετικά εγχειρήματα του Milo Rau και του Mariano Pensotti επανερμηνεύουν το ρόλο ιστορικών προσώπων του 20ού αιώνα, σύμφωνα με το αξιακό σύστημα του παρόντος με το οποίο ταυτίζεται ο σύγχρονος θεατής. Στις παραστάσεις αυτών των σκηνοθετών, LENIN και La Obra, μελετώνται οι τρόποι με τους οποίους η σύγχρονη σκηνοθεσία επανεγγράφει στο παρόν δύο αντιφατικές εκφάνσεις της νεωτερικότητας, την Οκτωβριανή Επανάσταση και το Ολοκαύτωμα, και, παράλληλα, οι τρόποι με τους οποίους οι παραστάσεις αυτές αναστοχάζονται τα καλλιτεχνικά τους μέσα. Ως τυπικά παραδείγματα «δραματουργιών του πραγματικού», οι παραστάσεις αυτές θολώνουν τα όρια μυθοπλασίας και αναπαράστασης, αντανακλώντας την πολυπλοκότητα της σύγχρονης διεθνούς σκηνής και την ανάγκη επανεφεύρεσης των αναγνωρίσιμων ειδών, σε νέα ιστορικά συμφραζόμενα. Αντικείμενο ανάλυσης της εργασίας αποτελούν οι τρόποι διαχείρισης της απόστασης μεταξύ του χρόνου και των συνθηκών των συγκεκριμένων παραγωγών και του αντικειμένου αναφοράς τους, μέσω της έννοιας της «Δεύτερης Ιστορίας». Εντός αυτού του πλαισίου της πολιτικής, πολιτισμικής και δημόσιας διαχείρισης του παρελθόντος στο παρόν, η σχέση του θεατρικού ιστορικού προσώπου με το αναφερόμενό του προβληματίζεται. Η σχέση αυτή περιπλέκεται ακόμα περισσότερο από τη χρήση διαφορετικών μέσων και την αυτοαναφορικότητα των παραστάσεων, η οποία αντικαθιστά την πραγματολογική φύση της ιστορικής γραφής, αναδιαμορφώνοντας τη σχέση του θεατή με το ιστορικό πρόσωπο. Το φα(ντα)σματικό καθεστώς του προσώπου αυτού και οι διαφορετικές στάσεις απέναντι σε αυτό συνιστούν την τομή των σκηνοθετικών θέσεων που μελετώνται στην εργασία. Στο πλαίσιο αυτό διερευνάται κατά πόσο οι σκηνικές αυτές δραματουργίες αποτελούν κριτικές αναπαραστάσεις του ιστορικού προσώπου, αμφισβητώντας κυρίαρχες αφηγήσεις και επίσημα μνημονικά ρεπερτόρια.","abstract_has_math":false,"creators":["Ντούρου Μαγδαληνή","Ntourou Magdalini"],"institution":null,"degree_name":null,"degree_level":null,"degree_discipline":null,"degree_department":null,"school":null,"contributors":[],"advisors":[],"committee_chairs":[],"committee_members":[],"year":2025,"date_issued":"2025","date_published":"2025","updated_at":"2026-11-19T06:37:21Z","subjects":["Καλές Τέχνες - Ψυχαγωγία","Fine arts - Entertainment"],"languages":["Ελληνικά","Greek"],"rights":[],"rights_urls":[],"identifier_entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:5299706"],"render_values":[{"text":"uoadl:5299706","href":null,"code":true}]}],"person_identifier_entries":[]},"links":{"outbound_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/5299706","outbound_label":"Repository record","outbound_source":"dc:identifier","record_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/5299706","record_label":"Repository record","record_kind":"record","record_source":"dc:identifier","download_url":null,"download_label":null,"download_source":null,"access_status":null,"embargo_until":null,"access_note":null},"source_record":{"url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh?verb=GetRecord&metadataPrefix=oai_dc&identifier=oai%3Alib.uoa.gr%3Auoadl%3A5299706","prefix":"oai_dc"},"metadata_groups":[{"id":"people","label":"People","entries":[{"key":"dc:creator","label":"Author","values":["Ντούρου Μαγδαληνή","Ntourou Magdalini"]}]},{"id":"academic_context","label":"Academic Context","entries":[{"key":"dc:date","label":"Dc Date","values":["2025"]},{"key":"dc:type","label":"Dc Type","values":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]}]},{"id":"subjects_keywords","label":"Subjects and Keywords","entries":[{"key":"dc:subject","label":"Dc Subject","values":["Καλές Τέχνες - Ψυχαγωγία","Fine arts - Entertainment"]}]},{"id":"language_rights","label":"Language and Rights","entries":[{"key":"dc:language","label":"Dc Language","values":["Ελληνικά","Greek"]}]},{"id":"identifiers","label":"Identifiers","entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:5299706","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/5299706"]}]},{"id":"additional","label":"Additional Metadata","entries":[{"key":"dc:description","label":"Description","values":["O παροντισμός συνδέεται άμεσα με τις καταστατικές έννοιες της αναπαράστασης, της αφήγησης και της οπτικής γωνίας, όχι μόνο στις σκηνοθετικές πρακτικές του θεάτρου και του κινηματογράφου, αλλά και στην ιστοριογραφία. Ως ιδεολογική εργαλειοποίηση όψεων του παρελθόντος για τις ανάγκες του παρόντος, ο όρος αυτός έρχεται σε αντίθεση με την ιστορικοποίηση, όπου προκρίνεται η απόσταση του παρελθόντος σε σχέση με το παρόν. Στην παρούσα εργασία, διερευνάται, μέσα από παραδείγματα του 21ου αιώνα, πώς αυτοί οι όροι λειτουργούν στο πλαίσιο της σύγχρονης σκηνοθετικής πρακτικής και πώς αυτή θα μπορούσε να συνιστά από μόνη της έναν τρόπο αντίληψης της ιστορίας αλλά και του θεάτρου, ως «μηχανής μνήμης». Τα σκηνοθετικά εγχειρήματα του Milo Rau και του Mariano Pensotti επανερμηνεύουν το ρόλο ιστορικών προσώπων του 20ού αιώνα, σύμφωνα με το αξιακό σύστημα του παρόντος με το οποίο ταυτίζεται ο σύγχρονος θεατής. Στις παραστάσεις αυτών των σκηνοθετών, LENIN και La Obra, μελετώνται οι τρόποι με τους οποίους η σύγχρονη σκηνοθεσία επανεγγράφει στο παρόν δύο αντιφατικές εκφάνσεις της νεωτερικότητας, την Οκτωβριανή Επανάσταση και το Ολοκαύτωμα, και, παράλληλα, οι τρόποι με τους οποίους οι παραστάσεις αυτές αναστοχάζονται τα καλλιτεχνικά τους μέσα. Ως τυπικά παραδείγματα «δραματουργιών του πραγματικού», οι παραστάσεις αυτές θολώνουν τα όρια μυθοπλασίας και αναπαράστασης, αντανακλώντας την πολυπλοκότητα της σύγχρονης διεθνούς σκηνής και την ανάγκη επανεφεύρεσης των αναγνωρίσιμων ειδών, σε νέα ιστορικά συμφραζόμενα. Αντικείμενο ανάλυσης της εργασίας αποτελούν οι τρόποι διαχείρισης της απόστασης μεταξύ του χρόνου και των συνθηκών των συγκεκριμένων παραγωγών και του αντικειμένου αναφοράς τους, μέσω της έννοιας της «Δεύτερης Ιστορίας». Εντός αυτού του πλαισίου της πολιτικής, πολιτισμικής και δημόσιας διαχείρισης του παρελθόντος στο παρόν, η σχέση του θεατρικού ιστορικού προσώπου με το αναφερόμενό του προβληματίζεται. Η σχέση αυτή περιπλέκεται ακόμα περισσότερο από τη χρήση διαφορετικών μέσων και την αυτοαναφορικότητα των παραστάσεων, η οποία αντικαθιστά την πραγματολογική φύση της ιστορικής γραφής, αναδιαμορφώνοντας τη σχέση του θεατή με το ιστορικό πρόσωπο. Το φα(ντα)σματικό καθεστώς του προσώπου αυτού και οι διαφορετικές στάσεις απέναντι σε αυτό συνιστούν την τομή των σκηνοθετικών θέσεων που μελετώνται στην εργασία. Στο πλαίσιο αυτό διερευνάται κατά πόσο οι σκηνικές αυτές δραματουργίες αποτελούν κριτικές αναπαραστάσεις του ιστορικού προσώπου, αμφισβητώντας κυρίαρχες αφηγήσεις και επίσημα μνημονικά ρεπερτόρια.","Presentism is directly linked to the constitutive concepts of representation, narrative and point of view, not only in theatrical and film staging practices, but also in historiography. As an ideological instrumentalization of aspects of the past for the expediences of the present, the term contrasts with historicization, which privileges the distance of the past over the present. In this paper, we explore, through examples of the 21st century, how these terms operate in the context of contemporary stage practices and how these might in themselves constitute a way of perceiving history and the theater, as a memory machine. Milo Rau's and Mariano Pensotti’s staging projects reinscribe the role of historical figures of the 20th century according to the value system of the present, with which the contemporary spectator identifies. In the performances of these directors, LENIN and La Obra, we study the ways in which contemporary staging rewrites in the present two contradictory manifestations of modernity, the October Revolution and the Holocaust, and, at the same time, the ways in which these performances reflect on their artistic means. As typical examples of dramaturgies of the real, these performances blur the boundaries between fiction and representation, reflecting the complexity of the contemporary international scene and the need to reinvent genres in new historical contexts. The object of analysis of this paper is the ways these stagings address the distance between the time and conditions of their specific productions and their referent, through the analytical tool of Second History. Within this context of political, cultural and public dealing with the past in the present, the relationship between the theatrical historical figure and its referent is problematized. This relationship is further complicated by the intermediality and self-reflexivity of the performances, which replaces the factual nature of historical writing, thus reconfiguring the relationship between the viewer and the historical person. The hauntological status of the historical person and the different attitudes towards it constitute the intersection of the staging positions studied in the paper. In this context, it is investigated whether these stagings constitute critical representations of the historical person, by challenging dominant narratives and official memorial repertoires."]},{"key":"dc:title","label":"Title","values":["Αναπαραστάσεις του ιστορικού προσώπου του 20ού αιώνα στη σκηνοθετική πρακτική του 21ου αιώνα. Παροντισμός και ιστορικοποίηση σε παραστασιολογική μελέτη δυο παραδειγμάτων: LENIN [Milo Rau, 2017], La Obra [Mariano Pensotti – Grupo Marea, 2023]."]}]}],"canonical_facts":{"dc:creator":["Ντούρου Μαγδαληνή","Ntourou Magdalini"],"dc:date":["2025"],"dc:description":["O παροντισμός συνδέεται άμεσα με τις καταστατικές έννοιες της αναπαράστασης, της αφήγησης και της οπτικής γωνίας, όχι μόνο στις σκηνοθετικές πρακτικές του θεάτρου και του κινηματογράφου, αλλά και στην ιστοριογραφία. Ως ιδεολογική εργαλειοποίηση όψεων του παρελθόντος για τις ανάγκες του παρόντος, ο όρος αυτός έρχεται σε αντίθεση με την ιστορικοποίηση, όπου προκρίνεται η απόσταση του παρελθόντος σε σχέση με το παρόν. Στην παρούσα εργασία, διερευνάται, μέσα από παραδείγματα του 21ου αιώνα, πώς αυτοί οι όροι λειτουργούν στο πλαίσιο της σύγχρονης σκηνοθετικής πρακτικής και πώς αυτή θα μπορούσε να συνιστά από μόνη της έναν τρόπο αντίληψης της ιστορίας αλλά και του θεάτρου, ως «μηχανής μνήμης». Τα σκηνοθετικά εγχειρήματα του Milo Rau και του Mariano Pensotti επανερμηνεύουν το ρόλο ιστορικών προσώπων του 20ού αιώνα, σύμφωνα με το αξιακό σύστημα του παρόντος με το οποίο ταυτίζεται ο σύγχρονος θεατής. Στις παραστάσεις αυτών των σκηνοθετών, LENIN και La Obra, μελετώνται οι τρόποι με τους οποίους η σύγχρονη σκηνοθεσία επανεγγράφει στο παρόν δύο αντιφατικές εκφάνσεις της νεωτερικότητας, την Οκτωβριανή Επανάσταση και το Ολοκαύτωμα, και, παράλληλα, οι τρόποι με τους οποίους οι παραστάσεις αυτές αναστοχάζονται τα καλλιτεχνικά τους μέσα. Ως τυπικά παραδείγματα «δραματουργιών του πραγματικού», οι παραστάσεις αυτές θολώνουν τα όρια μυθοπλασίας και αναπαράστασης, αντανακλώντας την πολυπλοκότητα της σύγχρονης διεθνούς σκηνής και την ανάγκη επανεφεύρεσης των αναγνωρίσιμων ειδών, σε νέα ιστορικά συμφραζόμενα. Αντικείμενο ανάλυσης της εργασίας αποτελούν οι τρόποι διαχείρισης της απόστασης μεταξύ του χρόνου και των συνθηκών των συγκεκριμένων παραγωγών και του αντικειμένου αναφοράς τους, μέσω της έννοιας της «Δεύτερης Ιστορίας». Εντός αυτού του πλαισίου της πολιτικής, πολιτισμικής και δημόσιας διαχείρισης του παρελθόντος στο παρόν, η σχέση του θεατρικού ιστορικού προσώπου με το αναφερόμενό του προβληματίζεται. Η σχέση αυτή περιπλέκεται ακόμα περισσότερο από τη χρήση διαφορετικών μέσων και την αυτοαναφορικότητα των παραστάσεων, η οποία αντικαθιστά την πραγματολογική φύση της ιστορικής γραφής, αναδιαμορφώνοντας τη σχέση του θεατή με το ιστορικό πρόσωπο. Το φα(ντα)σματικό καθεστώς του προσώπου αυτού και οι διαφορετικές στάσεις απέναντι σε αυτό συνιστούν την τομή των σκηνοθετικών θέσεων που μελετώνται στην εργασία. Στο πλαίσιο αυτό διερευνάται κατά πόσο οι σκηνικές αυτές δραματουργίες αποτελούν κριτικές αναπαραστάσεις του ιστορικού προσώπου, αμφισβητώντας κυρίαρχες αφηγήσεις και επίσημα μνημονικά ρεπερτόρια.","Presentism is directly linked to the constitutive concepts of representation, narrative and point of view, not only in theatrical and film staging practices, but also in historiography. As an ideological instrumentalization of aspects of the past for the expediences of the present, the term contrasts with historicization, which privileges the distance of the past over the present. In this paper, we explore, through examples of the 21st century, how these terms operate in the context of contemporary stage practices and how these might in themselves constitute a way of perceiving history and the theater, as a memory machine. Milo Rau's and Mariano Pensotti’s staging projects reinscribe the role of historical figures of the 20th century according to the value system of the present, with which the contemporary spectator identifies. In the performances of these directors, LENIN and La Obra, we study the ways in which contemporary staging rewrites in the present two contradictory manifestations of modernity, the October Revolution and the Holocaust, and, at the same time, the ways in which these performances reflect on their artistic means. As typical examples of dramaturgies of the real, these performances blur the boundaries between fiction and representation, reflecting the complexity of the contemporary international scene and the need to reinvent genres in new historical contexts. The object of analysis of this paper is the ways these stagings address the distance between the time and conditions of their specific productions and their referent, through the analytical tool of Second History. Within this context of political, cultural and public dealing with the past in the present, the relationship between the theatrical historical figure and its referent is problematized. This relationship is further complicated by the intermediality and self-reflexivity of the performances, which replaces the factual nature of historical writing, thus reconfiguring the relationship between the viewer and the historical person. The hauntological status of the historical person and the different attitudes towards it constitute the intersection of the staging positions studied in the paper. In this context, it is investigated whether these stagings constitute critical representations of the historical person, by challenging dominant narratives and official memorial repertoires."],"dc:identifier":["uoadl:5299706","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/5299706"],"dc:language":["Ελληνικά","Greek"],"dc:subject":["Καλές Τέχνες - Ψυχαγωγία","Fine arts - Entertainment"],"dc:title":["Αναπαραστάσεις του ιστορικού προσώπου του 20ού αιώνα στη σκηνοθετική πρακτική του 21ου αιώνα. Παροντισμός και ιστορικοποίηση σε παραστασιολογική μελέτη δυο παραδειγμάτων: LENIN [Milo Rau, 2017], La Obra [Mariano Pensotti – Grupo Marea, 2023]."],"dc:type":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]},"updated_at":"2026-11-19T06:37:21Z"}