{"id":{"repo_id":"athens","oai_identifier":"oai:lib.uoa.gr:uoadl:5303633"},"canonical_url":"https://search.ndltd.org/etd/athens/oai:lib.uoa.gr:uoadl:5303633","repository":{"repo_id":"athens","name":"National and Kapodistrian University of Athens","base_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh"},"display":{"title":"Η αποτελεσματικότητα της δίαιτας ελεύθερης σε γάλα στην ηωσινοφιλική οισοφαγίτιδα (ΕοΕ)","abstract":"Η ηωσινοφιλική οισοφαγίτιδα (EoE) αποτελεί χρόνια, ανοσολογικά διαμεσολαβούμενη φλεγμονώδη πάθηση του οισοφάγου, με βασικό παθολογοανατομικό χαρακτηριστικό τη διήθηση του βλεννογόνου από ≥15 ηωσινόφιλα ανά πεδίο υψηλής ισχύος (HPF). Η διατροφική αντιμετώπιση της νόσου, ιδίως μέσω αποκλεισμού τροφών, έχει αναδειχθεί ως αποτελεσματική θεραπευτική προσέγγιση. Στο πλαίσιο αυτό, η δίαιτα αποκλεισμού αγελαδινού γάλακτος (Dairy-Free Diet – DFD) έχει προταθεί ως μια στοχευμένη, παρεμβατική στρατηγική, η οποία προσφέρει ένα λιγότερο περιοριστικό εναλλακτικό σχήμα έναντι των ευρείας κλίμακας διαιτών αποκλεισμού. Σκοπός της παρούσας μελέτης ήταν η συστηματική αποτίμηση της αποτελεσματικότητας της DFD στην επίτευξη ιστολογικής και κλινικής ύφεσης σε ασθενείς με EoE. Πραγματοποιήθηκε συστηματική ανασκόπηση της βιβλιογραφίας σε βάσεις δεδομένων (PubMed, Scopus,CINAHL, MEDLINE και ClinicalTrails.gov), με κριτήρια ένταξης τις μελέτες που αξιολογούσαν αποκλειστικά την απομάκρυνση του γάλακτος από τη διατροφή. Πρωτογενή καταληκτικά σημεία αποτέλεσαν η ιστολογική ύφεση (<15 ηωσινόφιλα/HPF) και η βελτίωση των συμπτωμάτων, ενώ η αξιολόγηση κινδύνου μεροληψίας πραγματοποιήθηκε βάσει καθιερωμένων εργαλείων. Τα συγκεντρωτικά δεδομένα υποδεικνύουν ότι η δίαιτα αποκλεισμού γάλακτος σχετίζεται με ιστολογική ύφεση σε ποσοστό άνω του 50% (~53%) των ασθενών με ΕοΕ. Η κλινική ανταπόκριση παρουσιάζει ευρεία διακύμανση, με ποσοστά βελτίωσης των συμπτωμάτων που κυμαίνονται μεταξύ 40% και 90%, αναλόγως του πληθυσμού, της διάρκειας της παρέμβασης και των μεθοδολογικών παραμέτρων. Υψηλότερα ποσοστά ανταπόκρισης καταγράφονται στον παιδιατρικό πληθυσμό και σε περιπτώσεις αυστηρής εφαρμογής της δίαιτας, ενώ αξιόλογη συμπτωματική βελτίωση παρατηρείται ακόμη και σε ασθενείς χωρίς πλήρη ιστολογική ύφεση. Συγκριτικά με πιο εκτεταμένα σχήματα διατροφικού αποκλεισμού, η DFD εμφανίζει ευνοϊκότερο προφίλ συμμόρφωσης, γεγονός που ενισχύει τη χρησιμότητά της στην καθημερινή κλινική πράξη. Παρά την ύπαρξη ορισμένων τυχαιοποιημένων μελετών, η συνολική ερμηνεία των αποτελεσμάτων επηρεάζεται από τη μεθοδολογική ετερογένεια, την περιορισμένη αναλογία υψηλής ποιότητας σχεδιασμών και την απουσία τυποποιημένων διαγνωστικών κριτηρίων, περιορίζοντας τη δυνατότητα εξαγωγής πλήρως γενικεύσιμων συμπερασμάτων. Συμπερασματικά, η δίαιτα αποκλεισμού αγελαδινού γάλακτος δύναται να συνιστά αποτελεσματική στρατηγική πρώτης γραμμής για την EoE, προσφέροντας ισορροπία μεταξύ αποτελεσματικότητας και συμμόρφωσης. Η περαιτέρω διερεύνηση μέσω καλά σχεδιασμένων τυχαιοποιημένων ελεγχόμενων δοκιμών κρίνεται απαραίτητη για την οριστική τεκμηρίωση της θεραπευτικής της αξίας και τον εντοπισμό προγνωστικών δεικτών ανταπόκρισης.","abstract_html":"Η ηωσινοφιλική οισοφαγίτιδα (EoE) αποτελεί χρόνια, ανοσολογικά διαμεσολαβούμενη φλεγμονώδη πάθηση του οισοφάγου, με βασικό παθολογοανατομικό χαρακτηριστικό τη διήθηση του βλεννογόνου από ≥15 ηωσινόφιλα ανά πεδίο υψηλής ισχύος (HPF). Η διατροφική αντιμετώπιση της νόσου, ιδίως μέσω αποκλεισμού τροφών, έχει αναδειχθεί ως αποτελεσματική θεραπευτική προσέγγιση. Στο πλαίσιο αυτό, η δίαιτα αποκλεισμού αγελαδινού γάλακτος (Dairy-Free Diet – DFD) έχει προταθεί ως μια στοχευμένη, παρεμβατική στρατηγική, η οποία προσφέρει ένα λιγότερο περιοριστικό εναλλακτικό σχήμα έναντι των ευρείας κλίμακας διαιτών αποκλεισμού. Σκοπός της παρούσας μελέτης ήταν η συστηματική αποτίμηση της αποτελεσματικότητας της DFD στην επίτευξη ιστολογικής και κλινικής ύφεσης σε ασθενείς με EoE. Πραγματοποιήθηκε συστηματική ανασκόπηση της βιβλιογραφίας σε βάσεις δεδομένων (PubMed, Scopus,CINAHL, MEDLINE και ClinicalTrails.gov), με κριτήρια ένταξης τις μελέτες που αξιολογούσαν αποκλειστικά την απομάκρυνση του γάλακτος από τη διατροφή. Πρωτογενή καταληκτικά σημεία αποτέλεσαν η ιστολογική ύφεση (&lt;15 ηωσινόφιλα/HPF) και η βελτίωση των συμπτωμάτων, ενώ η αξιολόγηση κινδύνου μεροληψίας πραγματοποιήθηκε βάσει καθιερωμένων εργαλείων. Τα συγκεντρωτικά δεδομένα υποδεικνύουν ότι η δίαιτα αποκλεισμού γάλακτος σχετίζεται με ιστολογική ύφεση σε ποσοστό άνω του 50% (~53%) των ασθενών με ΕοΕ. Η κλινική ανταπόκριση παρουσιάζει ευρεία διακύμανση, με ποσοστά βελτίωσης των συμπτωμάτων που κυμαίνονται μεταξύ 40% και 90%, αναλόγως του πληθυσμού, της διάρκειας της παρέμβασης και των μεθοδολογικών παραμέτρων. Υψηλότερα ποσοστά ανταπόκρισης καταγράφονται στον παιδιατρικό πληθυσμό και σε περιπτώσεις αυστηρής εφαρμογής της δίαιτας, ενώ αξιόλογη συμπτωματική βελτίωση παρατηρείται ακόμη και σε ασθενείς χωρίς πλήρη ιστολογική ύφεση. Συγκριτικά με πιο εκτεταμένα σχήματα διατροφικού αποκλεισμού, η DFD εμφανίζει ευνοϊκότερο προφίλ συμμόρφωσης, γεγονός που ενισχύει τη χρησιμότητά της στην καθημερινή κλινική πράξη. Παρά την ύπαρξη ορισμένων τυχαιοποιημένων μελετών, η συνολική ερμηνεία των αποτελεσμάτων επηρεάζεται από τη μεθοδολογική ετερογένεια, την περιορισμένη αναλογία υψηλής ποιότητας σχεδιασμών και την απουσία τυποποιημένων διαγνωστικών κριτηρίων, περιορίζοντας τη δυνατότητα εξαγωγής πλήρως γενικεύσιμων συμπερασμάτων. Συμπερασματικά, η δίαιτα αποκλεισμού αγελαδινού γάλακτος δύναται να συνιστά αποτελεσματική στρατηγική πρώτης γραμμής για την EoE, προσφέροντας ισορροπία μεταξύ αποτελεσματικότητας και συμμόρφωσης. Η περαιτέρω διερεύνηση μέσω καλά σχεδιασμένων τυχαιοποιημένων ελεγχόμενων δοκιμών κρίνεται απαραίτητη για την οριστική τεκμηρίωση της θεραπευτικής της αξίας και τον εντοπισμό προγνωστικών δεικτών ανταπόκρισης.","abstract_has_math":false,"creators":["Τσαγγαρίδου Στέφανη","Tsangaridou Stefani"],"institution":null,"degree_name":null,"degree_level":null,"degree_discipline":null,"degree_department":null,"school":null,"contributors":[],"advisors":[],"committee_chairs":[],"committee_members":[],"year":2025,"date_issued":"2025","date_published":"2025","updated_at":"2026-11-19T06:37:51Z","subjects":["Επιστήμες Υγείας","Health Sciences"],"languages":["Ελληνικά","Greek"],"rights":[],"rights_urls":[],"identifier_entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:5303633"],"render_values":[{"text":"uoadl:5303633","href":null,"code":true}]}],"person_identifier_entries":[]},"links":{"outbound_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/5303633","outbound_label":"Repository record","outbound_source":"dc:identifier","record_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/5303633","record_label":"Repository record","record_kind":"record","record_source":"dc:identifier","download_url":null,"download_label":null,"download_source":null,"access_status":null,"embargo_until":null,"access_note":null},"source_record":{"url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh?verb=GetRecord&metadataPrefix=oai_dc&identifier=oai%3Alib.uoa.gr%3Auoadl%3A5303633","prefix":"oai_dc"},"metadata_groups":[{"id":"people","label":"People","entries":[{"key":"dc:creator","label":"Author","values":["Τσαγγαρίδου Στέφανη","Tsangaridou Stefani"]}]},{"id":"academic_context","label":"Academic Context","entries":[{"key":"dc:date","label":"Dc Date","values":["2025"]},{"key":"dc:type","label":"Dc Type","values":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]}]},{"id":"subjects_keywords","label":"Subjects and Keywords","entries":[{"key":"dc:subject","label":"Dc Subject","values":["Επιστήμες Υγείας","Health Sciences"]}]},{"id":"language_rights","label":"Language and Rights","entries":[{"key":"dc:language","label":"Dc Language","values":["Ελληνικά","Greek"]}]},{"id":"identifiers","label":"Identifiers","entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:5303633","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/5303633"]}]},{"id":"additional","label":"Additional Metadata","entries":[{"key":"dc:description","label":"Description","values":["Η ηωσινοφιλική οισοφαγίτιδα (EoE) αποτελεί χρόνια, ανοσολογικά διαμεσολαβούμενη φλεγμονώδη πάθηση του οισοφάγου, με βασικό παθολογοανατομικό χαρακτηριστικό τη διήθηση του βλεννογόνου από ≥15 ηωσινόφιλα ανά πεδίο υψηλής ισχύος (HPF). Η διατροφική αντιμετώπιση της νόσου, ιδίως μέσω αποκλεισμού τροφών, έχει αναδειχθεί ως αποτελεσματική θεραπευτική προσέγγιση. Στο πλαίσιο αυτό, η δίαιτα αποκλεισμού αγελαδινού γάλακτος (Dairy-Free Diet – DFD) έχει προταθεί ως μια στοχευμένη, παρεμβατική στρατηγική, η οποία προσφέρει ένα λιγότερο περιοριστικό εναλλακτικό σχήμα έναντι των ευρείας κλίμακας διαιτών αποκλεισμού. Σκοπός της παρούσας μελέτης ήταν η συστηματική αποτίμηση της αποτελεσματικότητας της DFD στην επίτευξη ιστολογικής και κλινικής ύφεσης σε ασθενείς με EoE. Πραγματοποιήθηκε συστηματική ανασκόπηση της βιβλιογραφίας σε βάσεις δεδομένων (PubMed, Scopus,CINAHL, MEDLINE και ClinicalTrails.gov), με κριτήρια ένταξης τις μελέτες που αξιολογούσαν αποκλειστικά την απομάκρυνση του γάλακτος από τη διατροφή. Πρωτογενή καταληκτικά σημεία αποτέλεσαν η ιστολογική ύφεση (<15 ηωσινόφιλα/HPF) και η βελτίωση των συμπτωμάτων, ενώ η αξιολόγηση κινδύνου μεροληψίας πραγματοποιήθηκε βάσει καθιερωμένων εργαλείων. Τα συγκεντρωτικά δεδομένα υποδεικνύουν ότι η δίαιτα αποκλεισμού γάλακτος σχετίζεται με ιστολογική ύφεση σε ποσοστό άνω του 50% (~53%) των ασθενών με ΕοΕ. Η κλινική ανταπόκριση παρουσιάζει ευρεία διακύμανση, με ποσοστά βελτίωσης των συμπτωμάτων που κυμαίνονται μεταξύ 40% και 90%, αναλόγως του πληθυσμού, της διάρκειας της παρέμβασης και των μεθοδολογικών παραμέτρων. Υψηλότερα ποσοστά ανταπόκρισης καταγράφονται στον παιδιατρικό πληθυσμό και σε περιπτώσεις αυστηρής εφαρμογής της δίαιτας, ενώ αξιόλογη συμπτωματική βελτίωση παρατηρείται ακόμη και σε ασθενείς χωρίς πλήρη ιστολογική ύφεση. Συγκριτικά με πιο εκτεταμένα σχήματα διατροφικού αποκλεισμού, η DFD εμφανίζει ευνοϊκότερο προφίλ συμμόρφωσης, γεγονός που ενισχύει τη χρησιμότητά της στην καθημερινή κλινική πράξη. Παρά την ύπαρξη ορισμένων τυχαιοποιημένων μελετών, η συνολική ερμηνεία των αποτελεσμάτων επηρεάζεται από τη μεθοδολογική ετερογένεια, την περιορισμένη αναλογία υψηλής ποιότητας σχεδιασμών και την απουσία τυποποιημένων διαγνωστικών κριτηρίων, περιορίζοντας τη δυνατότητα εξαγωγής πλήρως γενικεύσιμων συμπερασμάτων. Συμπερασματικά, η δίαιτα αποκλεισμού αγελαδινού γάλακτος δύναται να συνιστά αποτελεσματική στρατηγική πρώτης γραμμής για την EoE, προσφέροντας ισορροπία μεταξύ αποτελεσματικότητας και συμμόρφωσης. Η περαιτέρω διερεύνηση μέσω καλά σχεδιασμένων τυχαιοποιημένων ελεγχόμενων δοκιμών κρίνεται απαραίτητη για την οριστική τεκμηρίωση της θεραπευτικής της αξίας και τον εντοπισμό προγνωστικών δεικτών ανταπόκρισης.","Background: Eosinophilic esophagitis (EoE) is a chronic, immune-mediated inflammatory condition of the esophagus, characterized histologically by eosinophilic infiltration of ≥15 eosinophils per high-power field (HPF). Dietary management, particularly through food elimination, has emerged as an effective therapeutic strategy. In this context, the dairy-free diet (DFD) has been proposed as a targeted and less restrictive alternative to broader elimination approaches. Objective: To systematically assess the effectiveness of the dairy-free diet (DFD) in achieving histological and clinical remission in patients with EoE. Methods: A systematic review of the literature was conducted across databases including PubMed, Scopus, CINAHL, MEDLINE, and ClinicalTrials.gov. Eligible studies exclusively evaluated the impact of cow’s milk elimination on EoE-related outcomes. Primary endpoints included histologic remission (<15 eosinophils/HPF) and clinical symptom improvement. Risk of bias was assessed using established evaluation tools. Results: Aggregate findings indicate that DFD is associated with histologic remission in over 50% (~53%) of patients with EoE. Clinical response rates ranged from 40% to 90%, depending on patient age, intervention duration, and study methodology. Higher response rates were observed in pediatric populations and among patients adhering strictly to the diet. Notably, clinical improvement was also reported in some patients without complete histological remission. Compared to multi-food elimination diets, DFD showed a more favorable adherence profile, supporting its feasibility in routine clinical practice. Although two randomized controlled trials were included, the overall interpretation of results is limited by methodological heterogeneity, the small proportion of high-quality study designs, and the lack of standardized diagnostic criteria. Conclusion: Cow’s milk elimination may represent an effective and practical first-line dietary strategy for patients with EoE, particularly in children. The balance between clinical efficacy and dietary adherence highlights DFD as a promising alternative to more restrictive interventions. Further well-designed randomized controlled trials are warranted to definitively establish its therapeutic role and to identify predictors of treatment response."]},{"key":"dc:title","label":"Title","values":["Η αποτελεσματικότητα της δίαιτας ελεύθερης σε γάλα στην ηωσινοφιλική οισοφαγίτιδα (ΕοΕ)"]}]}],"canonical_facts":{"dc:creator":["Τσαγγαρίδου Στέφανη","Tsangaridou Stefani"],"dc:date":["2025"],"dc:description":["Η ηωσινοφιλική οισοφαγίτιδα (EoE) αποτελεί χρόνια, ανοσολογικά διαμεσολαβούμενη φλεγμονώδη πάθηση του οισοφάγου, με βασικό παθολογοανατομικό χαρακτηριστικό τη διήθηση του βλεννογόνου από ≥15 ηωσινόφιλα ανά πεδίο υψηλής ισχύος (HPF). Η διατροφική αντιμετώπιση της νόσου, ιδίως μέσω αποκλεισμού τροφών, έχει αναδειχθεί ως αποτελεσματική θεραπευτική προσέγγιση. Στο πλαίσιο αυτό, η δίαιτα αποκλεισμού αγελαδινού γάλακτος (Dairy-Free Diet – DFD) έχει προταθεί ως μια στοχευμένη, παρεμβατική στρατηγική, η οποία προσφέρει ένα λιγότερο περιοριστικό εναλλακτικό σχήμα έναντι των ευρείας κλίμακας διαιτών αποκλεισμού. Σκοπός της παρούσας μελέτης ήταν η συστηματική αποτίμηση της αποτελεσματικότητας της DFD στην επίτευξη ιστολογικής και κλινικής ύφεσης σε ασθενείς με EoE. Πραγματοποιήθηκε συστηματική ανασκόπηση της βιβλιογραφίας σε βάσεις δεδομένων (PubMed, Scopus,CINAHL, MEDLINE και ClinicalTrails.gov), με κριτήρια ένταξης τις μελέτες που αξιολογούσαν αποκλειστικά την απομάκρυνση του γάλακτος από τη διατροφή. Πρωτογενή καταληκτικά σημεία αποτέλεσαν η ιστολογική ύφεση (<15 ηωσινόφιλα/HPF) και η βελτίωση των συμπτωμάτων, ενώ η αξιολόγηση κινδύνου μεροληψίας πραγματοποιήθηκε βάσει καθιερωμένων εργαλείων. Τα συγκεντρωτικά δεδομένα υποδεικνύουν ότι η δίαιτα αποκλεισμού γάλακτος σχετίζεται με ιστολογική ύφεση σε ποσοστό άνω του 50% (~53%) των ασθενών με ΕοΕ. Η κλινική ανταπόκριση παρουσιάζει ευρεία διακύμανση, με ποσοστά βελτίωσης των συμπτωμάτων που κυμαίνονται μεταξύ 40% και 90%, αναλόγως του πληθυσμού, της διάρκειας της παρέμβασης και των μεθοδολογικών παραμέτρων. Υψηλότερα ποσοστά ανταπόκρισης καταγράφονται στον παιδιατρικό πληθυσμό και σε περιπτώσεις αυστηρής εφαρμογής της δίαιτας, ενώ αξιόλογη συμπτωματική βελτίωση παρατηρείται ακόμη και σε ασθενείς χωρίς πλήρη ιστολογική ύφεση. Συγκριτικά με πιο εκτεταμένα σχήματα διατροφικού αποκλεισμού, η DFD εμφανίζει ευνοϊκότερο προφίλ συμμόρφωσης, γεγονός που ενισχύει τη χρησιμότητά της στην καθημερινή κλινική πράξη. Παρά την ύπαρξη ορισμένων τυχαιοποιημένων μελετών, η συνολική ερμηνεία των αποτελεσμάτων επηρεάζεται από τη μεθοδολογική ετερογένεια, την περιορισμένη αναλογία υψηλής ποιότητας σχεδιασμών και την απουσία τυποποιημένων διαγνωστικών κριτηρίων, περιορίζοντας τη δυνατότητα εξαγωγής πλήρως γενικεύσιμων συμπερασμάτων. Συμπερασματικά, η δίαιτα αποκλεισμού αγελαδινού γάλακτος δύναται να συνιστά αποτελεσματική στρατηγική πρώτης γραμμής για την EoE, προσφέροντας ισορροπία μεταξύ αποτελεσματικότητας και συμμόρφωσης. Η περαιτέρω διερεύνηση μέσω καλά σχεδιασμένων τυχαιοποιημένων ελεγχόμενων δοκιμών κρίνεται απαραίτητη για την οριστική τεκμηρίωση της θεραπευτικής της αξίας και τον εντοπισμό προγνωστικών δεικτών ανταπόκρισης.","Background: Eosinophilic esophagitis (EoE) is a chronic, immune-mediated inflammatory condition of the esophagus, characterized histologically by eosinophilic infiltration of ≥15 eosinophils per high-power field (HPF). Dietary management, particularly through food elimination, has emerged as an effective therapeutic strategy. In this context, the dairy-free diet (DFD) has been proposed as a targeted and less restrictive alternative to broader elimination approaches. Objective: To systematically assess the effectiveness of the dairy-free diet (DFD) in achieving histological and clinical remission in patients with EoE. Methods: A systematic review of the literature was conducted across databases including PubMed, Scopus, CINAHL, MEDLINE, and ClinicalTrials.gov. Eligible studies exclusively evaluated the impact of cow’s milk elimination on EoE-related outcomes. Primary endpoints included histologic remission (<15 eosinophils/HPF) and clinical symptom improvement. Risk of bias was assessed using established evaluation tools. Results: Aggregate findings indicate that DFD is associated with histologic remission in over 50% (~53%) of patients with EoE. Clinical response rates ranged from 40% to 90%, depending on patient age, intervention duration, and study methodology. Higher response rates were observed in pediatric populations and among patients adhering strictly to the diet. Notably, clinical improvement was also reported in some patients without complete histological remission. Compared to multi-food elimination diets, DFD showed a more favorable adherence profile, supporting its feasibility in routine clinical practice. Although two randomized controlled trials were included, the overall interpretation of results is limited by methodological heterogeneity, the small proportion of high-quality study designs, and the lack of standardized diagnostic criteria. Conclusion: Cow’s milk elimination may represent an effective and practical first-line dietary strategy for patients with EoE, particularly in children. The balance between clinical efficacy and dietary adherence highlights DFD as a promising alternative to more restrictive interventions. Further well-designed randomized controlled trials are warranted to definitively establish its therapeutic role and to identify predictors of treatment response."],"dc:identifier":["uoadl:5303633","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/5303633"],"dc:language":["Ελληνικά","Greek"],"dc:subject":["Επιστήμες Υγείας","Health Sciences"],"dc:title":["Η αποτελεσματικότητα της δίαιτας ελεύθερης σε γάλα στην ηωσινοφιλική οισοφαγίτιδα (ΕοΕ)"],"dc:type":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]},"updated_at":"2026-11-19T06:37:51Z"}