{"id":{"repo_id":"athens","oai_identifier":"oai:lib.uoa.gr:uoadl:5306027"},"canonical_url":"https://search.ndltd.org/etd/athens/oai:lib.uoa.gr:uoadl:5306027","repository":{"repo_id":"athens","name":"National and Kapodistrian University of Athens","base_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh"},"display":{"title":"Ανοσοθεραπεία στο λιποσάρκωμα από την βασική έρευνα στην κλινική πράξη","abstract":"Εισαγωγή Τα λιποσαρκώματα είναι μια ετερογενής ομάδα κακοήθων όγκων που προέρχονται από τον λιπώδη ιστό και αντιπροσωπεύουν περίπου το 20% των σαρκωμάτων μαλακών ιστών. Τα λιποσαρκώματα μπορούν να ταξινομηθούν σε διάφορους υποτύπους, ο καθένα από τους οποίους χαρακτηρίζεται από διαφορετικό βαθμό διαφοροποίησης, μοναδική βιολογική συμπεριφορά, διαφορετικά προγνωστικά αποτελέσματα καθώς επίσης και διαφορετική απόκριση στη θεραπεία. Αυτοί οι όγκοι και είναι γνωστοί για την ανοχή τους στις συμβατικές θεραπείες. Η έλευση της ανοσοθεραπείας έχει ανοίξει νέους θεραπευτικούς δρόμους, ιδιαίτερα σε προχωρημένες και μεταστατικές καταστάσεις. Το παρόν πόνημα παρουσιάζει μια αναλυτική επισκόπηση της τρέχουσας γνώσης της ανοσοθεραπείας στα λιποσαρκώματα, εστιάζοντας στους μηχανισμούς, την κλινική αποτελεσματικότητα των διάφορων θεραπευτικών στρατηγικών, τις προκλήσεις και τις μελλοντικές κατευθύνσεις. Μηχανισμοί Ανοσοθεραπείας Η ανοσοθεραπεία αξιοποιεί το ανοσοποιητικό σύστημα του σώματος για να αναγνωρίζει και να καταπολεμήσει τα καρκινικά κύτταρα. Υπάρχουν διάφορες μέθοδοι, συμπεριλαμβανομένων των αναστολέων των ανοσολογικών σημείων ελέγχου, της μεταφοράς υιοθετούμενων κυττάρων και των εμβολίων κατά του καρκίνου. Στα λιποσαρκώματα, οι αναστολείς ανοσολογικών σημείων ελέγχου, όπως τα αντισώματα κατά του PD-1, του PD-L1 και του CTLA-4, έχουν τραβήξει την προσοχή λόγω της ικανότητάς τους να ενισχύουν την απόκριση των λεμφοκυττάρων Τ έναντι αντιγόνων που σχετίζονται με τον όγκο. Η έκφραση του προγραμματισμένου συνδέτη θανάτου 1 (PD-L1) σε ορισμένους υποτύπους λιποσαρκώματος υποδηλώνει έναν πιθανό θεραπευτικό στόχο, καθώς αυτή μπορεί να αναστείλει την ενεργοποίηση των λεμφοκυττάρων Τ και να προάγει την ανοσολογική αποφυγή του όγκου. Ωστόσο ερευνώνται εντατικά αρκετά άλλα μόρια, όπως το οι τριτοταγείς λεμφικές δομές, οι πρωτεΐνες LAG-3 και ΤΙΜ-3, το ένζυμο IDO, το νέο-αντιγόνο NY-ESO-1, σαν πιθανοί προγνωστικοί βιοδείκτες στην απόκριση των λιποσαρκωμάτων στην ανοσοθεραπεία. Για τον ίδιο σκοπό επίσης υπάρχει μεγάλο ενδιαφέρον στον καθορισμό του φορτίου μεταλλάξεων του όγκου και της μικροδορυφορικής αστάθειας των λιποσαρκωμάτων, για την αναζήτηση νεο-αντιγόνων που θα αποτελέσουν στόχους μελλοντικών ανοσοθεραπευτικών στρατηγικών. Η μεταφορά υιοθετούμενων κυττάρων, ιδιαίτερα η θεραπεία λεμφοκυττάρων Τ με χιμαιρικό υποδοχέα αντιγόνου (CAR), έχει αναδειχθεί ως μια νέα προσέγγιση στη θεραπεία διαφόρων μορφών καρκίνου. Επιπλέον, διερευνώνται εμβόλια κατά του καρκίνου, αν και η αποτελεσματικότητά τους στα λιποσαρκώματα δεν έχει ακόμη διευκρινιστεί πλήρως. Ωστόσο, το ανοσοκατασταλτικό μικροπεριβάλλον του όγκου στα λιποσαρκώματα, που χαρακτηρίζεται από την παρουσία ρυθμιστικών Τ-κυττάρων και μυελοειδών κατασταλτικών κυττάρων, περιπλέκει την αποτελεσματικότητα των ανοσοθεραπευτικών στρατηγικών. Κλινική Αποτελεσματικότητα Κλινικές δοκιμές που διερευνούν την αποτελεσματικότητα της ανοσοθεραπείας στα λιποσαρκώματα έχουν οδηγήσει σε αντικρουόμενα αποτελέσματα. Μελέτες πρώιμης φάσης αναστολέων ανοσολογικών σημείων ελέγχου έχουν δείξει μέτρια ποσοστά απόκρισης, ιδιαίτερα στο αποδιαφοροποιημένο λιποσάρκωμα. Η μεταβλητότητα στην απόκριση υπογραμμίζει την ανάγκη για προσεγγίσεις που βασίζονται σε βιοδείκτες για τον εντοπισμό ασθενών που είναι πιο πιθανό να ωφεληθούν από την ανοσοθεραπεία. Στρατηγικές συνδυασμού, που ενσωματώνουν την ανοσοθεραπεία με παραδοσιακές μεθόδους, όπως ο συνδυασμός αναστολέων ανοσολογικών σημείων ελέγχου με χημειοθεραπεία ή στοχευμένες θεραπείες, βρίσκονται υπό διερεύνηση για την ενίσχυση των θεραπευτικών αποτελεσμάτων. Η λογική πίσω από αυτούς τους συνδυασμούς έγκειται στη δυνατότητα τροποποίησης του μικροπεριβάλλοντος του όγκου και αύξησης της ανοσογονικότητας των λιποσαρκωμάτων. Ωστόσο, η βέλτιστη αλληλούχιση και επιλογή ασθενών για αυτές τις συνδυαστικές θεραπείες αποτελούν τομείς διαρκούς έρευνας. Προκλήσεις και Mελλοντικές Kατευθύνσεις Παρά τα υποσχόμενα αποτελέσματα της ανοσοθεραπείας, αρκετές προκλήσεις εμποδίζουν την ευρεία εφαρμογή της στα λιποσαρκώματα. Η ετερογένεια των υποτύπων του λιποσαρκώματος απαιτεί μια προσαρμοσμένη προσέγγιση στην ανοσοθεραπεία, καθώς δεν εμφανίζουν όλοι οι υποτύποι το ίδιο ανοσολογικό προφίλ. Επιπλέον, το ανοσοκατασταλτικό μικροπεριβάλλον του όγκου θέτει σημαντικά εμπόδια στην αποτελεσματική ανοσολογική ενεργοποίηση. Η μελλοντική έρευνα θα πρέπει να επικεντρωθεί στη διαλεύκανση των μοριακών μηχανισμών που διέπουν την ανοσολογική αποφυγή στα λιποσαρκώματα και στον εντοπισμό νέων στόχων για την ανοσοθεραπεία. Επιπλέον, η έλλειψη ισχυρών βιοδεικτών για την πρόβλεψη της απόκρισης στην ανοσοθεραπεία περιπλέκει την επιλογή των ασθενών, υπογραμμίζοντας την ανάγκη για περαιτέρω έρευνα στην ανακάλυψη βιοδεικτών. Οι μελλοντικές κατευθύνσεις στον τομέα της ανοσοθεραπείας για τα λιποσαρκώματα περιλαμβάνουν την εξερεύνηση νέων παραγόντων και συνδυαστικών θεραπειών, καθώς και την ανάπτυξη εξατομικευμένων στρατηγικών θεραπείας που βασίζονται στο γονιδιωματικό και ανοσολογικό προφίλ. Η ενσωμάτωση προηγμένων τεχνολογιών, όπως η αλληλούχιση επόμενης γενιάς και η αλληλούχιση RNA σε ένα μόνο κύτταρο, οι νέες ανοσορυθμιστικές μέθοδοι, οι νανομεταφορείς που μπορούν να σπάσουν τους βιολογικούς φραγμούς καθώς και τα μηχανικά κατασκευασμένα κύτταρα μπορούν να προσφέρουν πληροφορίες για το τοπίο του ανοσοποιητικού συστήματος του όγκου, και διευκολύνουν την εξατομικευμένη ανοσοθεραπεία. Συμπέρασμα Η ανοσοθεραπεία αποτελεί ένα πολλά υποσχόμενο μέτωπο στη θεραπεία των λιποσαρκωμάτων, προσφέροντας τη δυνατότητα βελτίωσης των αποτελεσμάτων για αυτούς τους απαιτητικούς όγκους. Ενώ οι πρώιμες κλινικές δοκιμές έχουν δείξει κάποια αποτελεσματικότητα, περαιτέρω έρευνες είναι απαραίτητες για να διευκρινιστούν οι μηχανισμοί που διέπουν την ανοσολογική αποφυγή του όγκου, να εντοπιστούν προγνωστικοί βιοδείκτες και να βελτιστοποιηθούν οι στρατηγικές θεραπείας. Καθώς η κατανόησή μας για το ανοσοποιητικό τοπίο στα λιποσαρκώματα εξελίσσεται, η δυνατότητα της ανοσοθεραπείας να βελτιώσει τα κλινικά αποτελέσματα σε αυτή την απαιτητική κακοήθεια μπορεί να γίνει πραγματικότητα.","abstract_html":"Εισαγωγή Τα λιποσαρκώματα είναι μια ετερογενής ομάδα κακοήθων όγκων που προέρχονται από τον λιπώδη ιστό και αντιπροσωπεύουν περίπου το 20% των σαρκωμάτων μαλακών ιστών. Τα λιποσαρκώματα μπορούν να ταξινομηθούν σε διάφορους υποτύπους, ο καθένα από τους οποίους χαρακτηρίζεται από διαφορετικό βαθμό διαφοροποίησης, μοναδική βιολογική συμπεριφορά, διαφορετικά προγνωστικά αποτελέσματα καθώς επίσης και διαφορετική απόκριση στη θεραπεία. Αυτοί οι όγκοι και είναι γνωστοί για την ανοχή τους στις συμβατικές θεραπείες. Η έλευση της ανοσοθεραπείας έχει ανοίξει νέους θεραπευτικούς δρόμους, ιδιαίτερα σε προχωρημένες και μεταστατικές καταστάσεις. Το παρόν πόνημα παρουσιάζει μια αναλυτική επισκόπηση της τρέχουσας γνώσης της ανοσοθεραπείας στα λιποσαρκώματα, εστιάζοντας στους μηχανισμούς, την κλινική αποτελεσματικότητα των διάφορων θεραπευτικών στρατηγικών, τις προκλήσεις και τις μελλοντικές κατευθύνσεις. Μηχανισμοί Ανοσοθεραπείας Η ανοσοθεραπεία αξιοποιεί το ανοσοποιητικό σύστημα του σώματος για να αναγνωρίζει και να καταπολεμήσει τα καρκινικά κύτταρα. Υπάρχουν διάφορες μέθοδοι, συμπεριλαμβανομένων των αναστολέων των ανοσολογικών σημείων ελέγχου, της μεταφοράς υιοθετούμενων κυττάρων και των εμβολίων κατά του καρκίνου. Στα λιποσαρκώματα, οι αναστολείς ανοσολογικών σημείων ελέγχου, όπως τα αντισώματα κατά του PD-1, του PD-L1 και του CTLA-4, έχουν τραβήξει την προσοχή λόγω της ικανότητάς τους να ενισχύουν την απόκριση των λεμφοκυττάρων Τ έναντι αντιγόνων που σχετίζονται με τον όγκο. Η έκφραση του προγραμματισμένου συνδέτη θανάτου 1 (PD-L1) σε ορισμένους υποτύπους λιποσαρκώματος υποδηλώνει έναν πιθανό θεραπευτικό στόχο, καθώς αυτή μπορεί να αναστείλει την ενεργοποίηση των λεμφοκυττάρων Τ και να προάγει την ανοσολογική αποφυγή του όγκου. Ωστόσο ερευνώνται εντατικά αρκετά άλλα μόρια, όπως το οι τριτοταγείς λεμφικές δομές, οι πρωτεΐνες LAG-3 και ΤΙΜ-3, το ένζυμο IDO, το νέο-αντιγόνο NY-ESO-1, σαν πιθανοί προγνωστικοί βιοδείκτες στην απόκριση των λιποσαρκωμάτων στην ανοσοθεραπεία. Για τον ίδιο σκοπό επίσης υπάρχει μεγάλο ενδιαφέρον στον καθορισμό του φορτίου μεταλλάξεων του όγκου και της μικροδορυφορικής αστάθειας των λιποσαρκωμάτων, για την αναζήτηση νεο-αντιγόνων που θα αποτελέσουν στόχους μελλοντικών ανοσοθεραπευτικών στρατηγικών. Η μεταφορά υιοθετούμενων κυττάρων, ιδιαίτερα η θεραπεία λεμφοκυττάρων Τ με χιμαιρικό υποδοχέα αντιγόνου (CAR), έχει αναδειχθεί ως μια νέα προσέγγιση στη θεραπεία διαφόρων μορφών καρκίνου. Επιπλέον, διερευνώνται εμβόλια κατά του καρκίνου, αν και η αποτελεσματικότητά τους στα λιποσαρκώματα δεν έχει ακόμη διευκρινιστεί πλήρως. Ωστόσο, το ανοσοκατασταλτικό μικροπεριβάλλον του όγκου στα λιποσαρκώματα, που χαρακτηρίζεται από την παρουσία ρυθμιστικών Τ-κυττάρων και μυελοειδών κατασταλτικών κυττάρων, περιπλέκει την αποτελεσματικότητα των ανοσοθεραπευτικών στρατηγικών. Κλινική Αποτελεσματικότητα Κλινικές δοκιμές που διερευνούν την αποτελεσματικότητα της ανοσοθεραπείας στα λιποσαρκώματα έχουν οδηγήσει σε αντικρουόμενα αποτελέσματα. Μελέτες πρώιμης φάσης αναστολέων ανοσολογικών σημείων ελέγχου έχουν δείξει μέτρια ποσοστά απόκρισης, ιδιαίτερα στο αποδιαφοροποιημένο λιποσάρκωμα. Η μεταβλητότητα στην απόκριση υπογραμμίζει την ανάγκη για προσεγγίσεις που βασίζονται σε βιοδείκτες για τον εντοπισμό ασθενών που είναι πιο πιθανό να ωφεληθούν από την ανοσοθεραπεία. Στρατηγικές συνδυασμού, που ενσωματώνουν την ανοσοθεραπεία με παραδοσιακές μεθόδους, όπως ο συνδυασμός αναστολέων ανοσολογικών σημείων ελέγχου με χημειοθεραπεία ή στοχευμένες θεραπείες, βρίσκονται υπό διερεύνηση για την ενίσχυση των θεραπευτικών αποτελεσμάτων. Η λογική πίσω από αυτούς τους συνδυασμούς έγκειται στη δυνατότητα τροποποίησης του μικροπεριβάλλοντος του όγκου και αύξησης της ανοσογονικότητας των λιποσαρκωμάτων. Ωστόσο, η βέλτιστη αλληλούχιση και επιλογή ασθενών για αυτές τις συνδυαστικές θεραπείες αποτελούν τομείς διαρκούς έρευνας. Προκλήσεις και Mελλοντικές Kατευθύνσεις Παρά τα υποσχόμενα αποτελέσματα της ανοσοθεραπείας, αρκετές προκλήσεις εμποδίζουν την ευρεία εφαρμογή της στα λιποσαρκώματα. Η ετερογένεια των υποτύπων του λιποσαρκώματος απαιτεί μια προσαρμοσμένη προσέγγιση στην ανοσοθεραπεία, καθώς δεν εμφανίζουν όλοι οι υποτύποι το ίδιο ανοσολογικό προφίλ. Επιπλέον, το ανοσοκατασταλτικό μικροπεριβάλλον του όγκου θέτει σημαντικά εμπόδια στην αποτελεσματική ανοσολογική ενεργοποίηση. Η μελλοντική έρευνα θα πρέπει να επικεντρωθεί στη διαλεύκανση των μοριακών μηχανισμών που διέπουν την ανοσολογική αποφυγή στα λιποσαρκώματα και στον εντοπισμό νέων στόχων για την ανοσοθεραπεία. Επιπλέον, η έλλειψη ισχυρών βιοδεικτών για την πρόβλεψη της απόκρισης στην ανοσοθεραπεία περιπλέκει την επιλογή των ασθενών, υπογραμμίζοντας την ανάγκη για περαιτέρω έρευνα στην ανακάλυψη βιοδεικτών. Οι μελλοντικές κατευθύνσεις στον τομέα της ανοσοθεραπείας για τα λιποσαρκώματα περιλαμβάνουν την εξερεύνηση νέων παραγόντων και συνδυαστικών θεραπειών, καθώς και την ανάπτυξη εξατομικευμένων στρατηγικών θεραπείας που βασίζονται στο γονιδιωματικό και ανοσολογικό προφίλ. Η ενσωμάτωση προηγμένων τεχνολογιών, όπως η αλληλούχιση επόμενης γενιάς και η αλληλούχιση RNA σε ένα μόνο κύτταρο, οι νέες ανοσορυθμιστικές μέθοδοι, οι νανομεταφορείς που μπορούν να σπάσουν τους βιολογικούς φραγμούς καθώς και τα μηχανικά κατασκευασμένα κύτταρα μπορούν να προσφέρουν πληροφορίες για το τοπίο του ανοσοποιητικού συστήματος του όγκου, και διευκολύνουν την εξατομικευμένη ανοσοθεραπεία. Συμπέρασμα Η ανοσοθεραπεία αποτελεί ένα πολλά υποσχόμενο μέτωπο στη θεραπεία των λιποσαρκωμάτων, προσφέροντας τη δυνατότητα βελτίωσης των αποτελεσμάτων για αυτούς τους απαιτητικούς όγκους. Ενώ οι πρώιμες κλινικές δοκιμές έχουν δείξει κάποια αποτελεσματικότητα, περαιτέρω έρευνες είναι απαραίτητες για να διευκρινιστούν οι μηχανισμοί που διέπουν την ανοσολογική αποφυγή του όγκου, να εντοπιστούν προγνωστικοί βιοδείκτες και να βελτιστοποιηθούν οι στρατηγικές θεραπείας. Καθώς η κατανόησή μας για το ανοσοποιητικό τοπίο στα λιποσαρκώματα εξελίσσεται, η δυνατότητα της ανοσοθεραπείας να βελτιώσει τα κλινικά αποτελέσματα σε αυτή την απαιτητική κακοήθεια μπορεί να γίνει πραγματικότητα.","abstract_has_math":false,"creators":["Μπουγιουκλής Δημήτριος","Bougiouklis Dimitrios"],"institution":null,"degree_name":null,"degree_level":null,"degree_discipline":null,"degree_department":null,"school":null,"contributors":[],"advisors":[],"committee_chairs":[],"committee_members":[],"year":2025,"date_issued":"2025","date_published":"2025","updated_at":"2026-11-19T06:40:13Z","subjects":["Επιστήμες Υγείας","Health Sciences"],"languages":["English"],"rights":[],"rights_urls":[],"identifier_entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:5306027"],"render_values":[{"text":"uoadl:5306027","href":null,"code":true}]}],"person_identifier_entries":[]},"links":{"outbound_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/5306027","outbound_label":"Repository record","outbound_source":"dc:identifier","record_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/5306027","record_label":"Repository record","record_kind":"record","record_source":"dc:identifier","download_url":null,"download_label":null,"download_source":null,"access_status":null,"embargo_until":null,"access_note":null},"source_record":{"url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh?verb=GetRecord&metadataPrefix=oai_dc&identifier=oai%3Alib.uoa.gr%3Auoadl%3A5306027","prefix":"oai_dc"},"metadata_groups":[{"id":"people","label":"People","entries":[{"key":"dc:creator","label":"Author","values":["Μπουγιουκλής Δημήτριος","Bougiouklis Dimitrios"]}]},{"id":"academic_context","label":"Academic Context","entries":[{"key":"dc:date","label":"Dc Date","values":["2025"]},{"key":"dc:type","label":"Dc Type","values":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]}]},{"id":"subjects_keywords","label":"Subjects and Keywords","entries":[{"key":"dc:subject","label":"Dc Subject","values":["Επιστήμες Υγείας","Health Sciences"]}]},{"id":"language_rights","label":"Language and Rights","entries":[{"key":"dc:language","label":"Dc Language","values":["English"]}]},{"id":"identifiers","label":"Identifiers","entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:5306027","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/5306027"]}]},{"id":"additional","label":"Additional Metadata","entries":[{"key":"dc:description","label":"Description","values":["Εισαγωγή Τα λιποσαρκώματα είναι μια ετερογενής ομάδα κακοήθων όγκων που προέρχονται από τον λιπώδη ιστό και αντιπροσωπεύουν περίπου το 20% των σαρκωμάτων μαλακών ιστών. Τα λιποσαρκώματα μπορούν να ταξινομηθούν σε διάφορους υποτύπους, ο καθένα από τους οποίους χαρακτηρίζεται από διαφορετικό βαθμό διαφοροποίησης, μοναδική βιολογική συμπεριφορά, διαφορετικά προγνωστικά αποτελέσματα καθώς επίσης και διαφορετική απόκριση στη θεραπεία. Αυτοί οι όγκοι και είναι γνωστοί για την ανοχή τους στις συμβατικές θεραπείες. Η έλευση της ανοσοθεραπείας έχει ανοίξει νέους θεραπευτικούς δρόμους, ιδιαίτερα σε προχωρημένες και μεταστατικές καταστάσεις. Το παρόν πόνημα παρουσιάζει μια αναλυτική επισκόπηση της τρέχουσας γνώσης της ανοσοθεραπείας στα λιποσαρκώματα, εστιάζοντας στους μηχανισμούς, την κλινική αποτελεσματικότητα των διάφορων θεραπευτικών στρατηγικών, τις προκλήσεις και τις μελλοντικές κατευθύνσεις. Μηχανισμοί Ανοσοθεραπείας Η ανοσοθεραπεία αξιοποιεί το ανοσοποιητικό σύστημα του σώματος για να αναγνωρίζει και να καταπολεμήσει τα καρκινικά κύτταρα. Υπάρχουν διάφορες μέθοδοι, συμπεριλαμβανομένων των αναστολέων των ανοσολογικών σημείων ελέγχου, της μεταφοράς υιοθετούμενων κυττάρων και των εμβολίων κατά του καρκίνου. Στα λιποσαρκώματα, οι αναστολείς ανοσολογικών σημείων ελέγχου, όπως τα αντισώματα κατά του PD-1, του PD-L1 και του CTLA-4, έχουν τραβήξει την προσοχή λόγω της ικανότητάς τους να ενισχύουν την απόκριση των λεμφοκυττάρων Τ έναντι αντιγόνων που σχετίζονται με τον όγκο. Η έκφραση του προγραμματισμένου συνδέτη θανάτου 1 (PD-L1) σε ορισμένους υποτύπους λιποσαρκώματος υποδηλώνει έναν πιθανό θεραπευτικό στόχο, καθώς αυτή μπορεί να αναστείλει την ενεργοποίηση των λεμφοκυττάρων Τ και να προάγει την ανοσολογική αποφυγή του όγκου. Ωστόσο ερευνώνται εντατικά αρκετά άλλα μόρια, όπως το οι τριτοταγείς λεμφικές δομές, οι πρωτεΐνες LAG-3 και ΤΙΜ-3, το ένζυμο IDO, το νέο-αντιγόνο NY-ESO-1, σαν πιθανοί προγνωστικοί βιοδείκτες στην απόκριση των λιποσαρκωμάτων στην ανοσοθεραπεία. Για τον ίδιο σκοπό επίσης υπάρχει μεγάλο ενδιαφέρον στον καθορισμό του φορτίου μεταλλάξεων του όγκου και της μικροδορυφορικής αστάθειας των λιποσαρκωμάτων, για την αναζήτηση νεο-αντιγόνων που θα αποτελέσουν στόχους μελλοντικών ανοσοθεραπευτικών στρατηγικών. Η μεταφορά υιοθετούμενων κυττάρων, ιδιαίτερα η θεραπεία λεμφοκυττάρων Τ με χιμαιρικό υποδοχέα αντιγόνου (CAR), έχει αναδειχθεί ως μια νέα προσέγγιση στη θεραπεία διαφόρων μορφών καρκίνου. Επιπλέον, διερευνώνται εμβόλια κατά του καρκίνου, αν και η αποτελεσματικότητά τους στα λιποσαρκώματα δεν έχει ακόμη διευκρινιστεί πλήρως. Ωστόσο, το ανοσοκατασταλτικό μικροπεριβάλλον του όγκου στα λιποσαρκώματα, που χαρακτηρίζεται από την παρουσία ρυθμιστικών Τ-κυττάρων και μυελοειδών κατασταλτικών κυττάρων, περιπλέκει την αποτελεσματικότητα των ανοσοθεραπευτικών στρατηγικών. Κλινική Αποτελεσματικότητα Κλινικές δοκιμές που διερευνούν την αποτελεσματικότητα της ανοσοθεραπείας στα λιποσαρκώματα έχουν οδηγήσει σε αντικρουόμενα αποτελέσματα. Μελέτες πρώιμης φάσης αναστολέων ανοσολογικών σημείων ελέγχου έχουν δείξει μέτρια ποσοστά απόκρισης, ιδιαίτερα στο αποδιαφοροποιημένο λιποσάρκωμα. Η μεταβλητότητα στην απόκριση υπογραμμίζει την ανάγκη για προσεγγίσεις που βασίζονται σε βιοδείκτες για τον εντοπισμό ασθενών που είναι πιο πιθανό να ωφεληθούν από την ανοσοθεραπεία. Στρατηγικές συνδυασμού, που ενσωματώνουν την ανοσοθεραπεία με παραδοσιακές μεθόδους, όπως ο συνδυασμός αναστολέων ανοσολογικών σημείων ελέγχου με χημειοθεραπεία ή στοχευμένες θεραπείες, βρίσκονται υπό διερεύνηση για την ενίσχυση των θεραπευτικών αποτελεσμάτων. Η λογική πίσω από αυτούς τους συνδυασμούς έγκειται στη δυνατότητα τροποποίησης του μικροπεριβάλλοντος του όγκου και αύξησης της ανοσογονικότητας των λιποσαρκωμάτων. Ωστόσο, η βέλτιστη αλληλούχιση και επιλογή ασθενών για αυτές τις συνδυαστικές θεραπείες αποτελούν τομείς διαρκούς έρευνας. Προκλήσεις και Mελλοντικές Kατευθύνσεις Παρά τα υποσχόμενα αποτελέσματα της ανοσοθεραπείας, αρκετές προκλήσεις εμποδίζουν την ευρεία εφαρμογή της στα λιποσαρκώματα. Η ετερογένεια των υποτύπων του λιποσαρκώματος απαιτεί μια προσαρμοσμένη προσέγγιση στην ανοσοθεραπεία, καθώς δεν εμφανίζουν όλοι οι υποτύποι το ίδιο ανοσολογικό προφίλ. Επιπλέον, το ανοσοκατασταλτικό μικροπεριβάλλον του όγκου θέτει σημαντικά εμπόδια στην αποτελεσματική ανοσολογική ενεργοποίηση. Η μελλοντική έρευνα θα πρέπει να επικεντρωθεί στη διαλεύκανση των μοριακών μηχανισμών που διέπουν την ανοσολογική αποφυγή στα λιποσαρκώματα και στον εντοπισμό νέων στόχων για την ανοσοθεραπεία. Επιπλέον, η έλλειψη ισχυρών βιοδεικτών για την πρόβλεψη της απόκρισης στην ανοσοθεραπεία περιπλέκει την επιλογή των ασθενών, υπογραμμίζοντας την ανάγκη για περαιτέρω έρευνα στην ανακάλυψη βιοδεικτών. Οι μελλοντικές κατευθύνσεις στον τομέα της ανοσοθεραπείας για τα λιποσαρκώματα περιλαμβάνουν την εξερεύνηση νέων παραγόντων και συνδυαστικών θεραπειών, καθώς και την ανάπτυξη εξατομικευμένων στρατηγικών θεραπείας που βασίζονται στο γονιδιωματικό και ανοσολογικό προφίλ. Η ενσωμάτωση προηγμένων τεχνολογιών, όπως η αλληλούχιση επόμενης γενιάς και η αλληλούχιση RNA σε ένα μόνο κύτταρο, οι νέες ανοσορυθμιστικές μέθοδοι, οι νανομεταφορείς που μπορούν να σπάσουν τους βιολογικούς φραγμούς καθώς και τα μηχανικά κατασκευασμένα κύτταρα μπορούν να προσφέρουν πληροφορίες για το τοπίο του ανοσοποιητικού συστήματος του όγκου, και διευκολύνουν την εξατομικευμένη ανοσοθεραπεία. Συμπέρασμα Η ανοσοθεραπεία αποτελεί ένα πολλά υποσχόμενο μέτωπο στη θεραπεία των λιποσαρκωμάτων, προσφέροντας τη δυνατότητα βελτίωσης των αποτελεσμάτων για αυτούς τους απαιτητικούς όγκους. Ενώ οι πρώιμες κλινικές δοκιμές έχουν δείξει κάποια αποτελεσματικότητα, περαιτέρω έρευνες είναι απαραίτητες για να διευκρινιστούν οι μηχανισμοί που διέπουν την ανοσολογική αποφυγή του όγκου, να εντοπιστούν προγνωστικοί βιοδείκτες και να βελτιστοποιηθούν οι στρατηγικές θεραπείας. Καθώς η κατανόησή μας για το ανοσοποιητικό τοπίο στα λιποσαρκώματα εξελίσσεται, η δυνατότητα της ανοσοθεραπείας να βελτιώσει τα κλινικά αποτελέσματα σε αυτή την απαιτητική κακοήθεια μπορεί να γίνει πραγματικότητα.","Introduction Liposarcomas are a heterogeneous group of malignant tumours that arise from adipose tissue and account for approximately 20% of soft tissue sarcomas. Liposarcomas can be classified into diverse histological subtypes, each characterized by varying degrees of differentiation, unique biological behaviour, different prognostic outcomes as well as varying responses to treatment. These tumours and are notoriously resistant to conventional therapies. The advent of immunotherapy has introduced new avenues for treatment, particularly in advanced and metastatic settings. This master’s dissertation presents a comprehensive overview of the current state of immunotherapy in liposarcomas, focusing on the mechanisms, clinical efficacy, challenges, and future directions. Mechanisms of Immunotherapy Immunotherapy leverages the body’s immune system to recognize and combat cancer cells. Various modalities exist, including immune checkpoint inhibitors, adoptive cell transfer, and cancer vaccines. In liposarcomas, immune checkpoint inhibitors, such as anti-PD-1, PD-L1 and anti-CTLA-4 antibodies, have garnered attention due to their ability to enhance T-cell responses against tumor-associated antigens. The expression of programmed death-ligand 1 (PD-L1) in certain liposarcoma subtypes suggests a potential therapeutic target. Furthermore, several other molecules are being intensively researched, such as tertiary lymphoid structures, LAG-3 and TIM-3 proteins, IDO enzyme, and the neo-antigen NY-ESO-1, as potential predictive biomarkers in the response of liposarcomas to immunotherapy. For the same purpose, there is also great interest in determining the tumour mutation burden and the microsatellite instability of liposarcomas, in the search for neo-antigens that will serve as targets for future immunotherapeutic strategies. Adoptive cell transfer, particularly chimeric antigen receptor (CAR) T-cell therapy, has emerged as a novel approach in the treatment of various cancers. While its application in liposarcomas is still under investigation, pre-clinical studies have indicated that CAR T-cells targeting specific tumor-associated antigens may enhance anti-tumor responses. Additionally, cancer vaccines are being explored, although their effectiveness in liposarcomas remains to be fully elucidated. However, the immunosuppressive tumor microenvironment in liposarcomas, characterized by the presence of regulatory T-cells and myeloid-derived suppressor cells, complicates the efficacy of immunotherapeutic strategies. Clinical Efficacy Clinical trials investigating the efficacy of immunotherapy in liposarcomas have yielded mixed results. Early-phase studies of immune checkpoint inhibitors have demonstrated modest response rates, particularly in de-differentiated liposarcoma, which is known for its aggressive behavior and poor prognosis. The variability in response underscores the need for biomarker-driven approaches to identify patients who are most likely to benefit from immunotherapy. Combination strategies, integrating immunotherapy with traditional modalities, such as combining immune checkpoint inhibitors with chemotherapy or targeted therapies, are being explored to enhance therapeutic outcomes. The rationale behind these combinations lies in the potential to modulate the tumor microenvironment and increase the immunogenicity of liposarcomas. However, the optimal sequencing and selection of patients for these combination therapies remain areas of active investigation. Challenges and Future Directions Despite the promise of immunotherapy, several challenges hinder its widespread application in liposarcomas. The heterogeneity of liposarcoma subtypes necessitates a tailored approach to immunotherapy, as not all subtypes exhibit the same immunogenic profiles. Additionally, the immunosuppressive tumor microenvironment poses significant barriers to effective immune activation. Future research should focus on elucidating the molecular mechanisms underlying immune evasion in liposarcomas and identifying novel targets for immunotherapy. Furthermore, the lack of robust biomarkers to predict response to immunotherapy complicates patient selection, underscoring the need for further research in biomarker discovery. Future directions in the field of immunotherapy for liposarcomas include the exploration of novel agents and combination therapies, as well as the development of personalized treatment strategies based on genomic and immunological profiling. The integration of advanced technologies, such as next-generation sequencing and single-cell RNA sequencing, new immunomodulatory approaches, the advance of nanocarriers that can break through biological barriers, as well as the engineered cells, can provide insights into the tumour-immune landscape and facilitate personalized immunotherapy. Conclusion Immunotherapy represents a promising frontier in the treatment of liposarcomas, offering the potential to improve outcomes for patients with these challenging tumors. While early clinical trials have shown some efficacy, further research is essential to elucidate the mechanisms underlying tumor immune evasion, identify predictive biomarkers, and optimize treatment strategies. As our understanding of the immune landscape in liposarcomas evolves, the potential for immunotherapy to improve clinical outcomes in this challenging malignancy may become a reality."]},{"key":"dc:title","label":"Title","values":["Ανοσοθεραπεία στο λιποσάρκωμα από την βασική έρευνα στην κλινική πράξη"]}]}],"canonical_facts":{"dc:creator":["Μπουγιουκλής Δημήτριος","Bougiouklis Dimitrios"],"dc:date":["2025"],"dc:description":["Εισαγωγή Τα λιποσαρκώματα είναι μια ετερογενής ομάδα κακοήθων όγκων που προέρχονται από τον λιπώδη ιστό και αντιπροσωπεύουν περίπου το 20% των σαρκωμάτων μαλακών ιστών. Τα λιποσαρκώματα μπορούν να ταξινομηθούν σε διάφορους υποτύπους, ο καθένα από τους οποίους χαρακτηρίζεται από διαφορετικό βαθμό διαφοροποίησης, μοναδική βιολογική συμπεριφορά, διαφορετικά προγνωστικά αποτελέσματα καθώς επίσης και διαφορετική απόκριση στη θεραπεία. Αυτοί οι όγκοι και είναι γνωστοί για την ανοχή τους στις συμβατικές θεραπείες. Η έλευση της ανοσοθεραπείας έχει ανοίξει νέους θεραπευτικούς δρόμους, ιδιαίτερα σε προχωρημένες και μεταστατικές καταστάσεις. Το παρόν πόνημα παρουσιάζει μια αναλυτική επισκόπηση της τρέχουσας γνώσης της ανοσοθεραπείας στα λιποσαρκώματα, εστιάζοντας στους μηχανισμούς, την κλινική αποτελεσματικότητα των διάφορων θεραπευτικών στρατηγικών, τις προκλήσεις και τις μελλοντικές κατευθύνσεις. Μηχανισμοί Ανοσοθεραπείας Η ανοσοθεραπεία αξιοποιεί το ανοσοποιητικό σύστημα του σώματος για να αναγνωρίζει και να καταπολεμήσει τα καρκινικά κύτταρα. Υπάρχουν διάφορες μέθοδοι, συμπεριλαμβανομένων των αναστολέων των ανοσολογικών σημείων ελέγχου, της μεταφοράς υιοθετούμενων κυττάρων και των εμβολίων κατά του καρκίνου. Στα λιποσαρκώματα, οι αναστολείς ανοσολογικών σημείων ελέγχου, όπως τα αντισώματα κατά του PD-1, του PD-L1 και του CTLA-4, έχουν τραβήξει την προσοχή λόγω της ικανότητάς τους να ενισχύουν την απόκριση των λεμφοκυττάρων Τ έναντι αντιγόνων που σχετίζονται με τον όγκο. Η έκφραση του προγραμματισμένου συνδέτη θανάτου 1 (PD-L1) σε ορισμένους υποτύπους λιποσαρκώματος υποδηλώνει έναν πιθανό θεραπευτικό στόχο, καθώς αυτή μπορεί να αναστείλει την ενεργοποίηση των λεμφοκυττάρων Τ και να προάγει την ανοσολογική αποφυγή του όγκου. Ωστόσο ερευνώνται εντατικά αρκετά άλλα μόρια, όπως το οι τριτοταγείς λεμφικές δομές, οι πρωτεΐνες LAG-3 και ΤΙΜ-3, το ένζυμο IDO, το νέο-αντιγόνο NY-ESO-1, σαν πιθανοί προγνωστικοί βιοδείκτες στην απόκριση των λιποσαρκωμάτων στην ανοσοθεραπεία. Για τον ίδιο σκοπό επίσης υπάρχει μεγάλο ενδιαφέρον στον καθορισμό του φορτίου μεταλλάξεων του όγκου και της μικροδορυφορικής αστάθειας των λιποσαρκωμάτων, για την αναζήτηση νεο-αντιγόνων που θα αποτελέσουν στόχους μελλοντικών ανοσοθεραπευτικών στρατηγικών. Η μεταφορά υιοθετούμενων κυττάρων, ιδιαίτερα η θεραπεία λεμφοκυττάρων Τ με χιμαιρικό υποδοχέα αντιγόνου (CAR), έχει αναδειχθεί ως μια νέα προσέγγιση στη θεραπεία διαφόρων μορφών καρκίνου. Επιπλέον, διερευνώνται εμβόλια κατά του καρκίνου, αν και η αποτελεσματικότητά τους στα λιποσαρκώματα δεν έχει ακόμη διευκρινιστεί πλήρως. Ωστόσο, το ανοσοκατασταλτικό μικροπεριβάλλον του όγκου στα λιποσαρκώματα, που χαρακτηρίζεται από την παρουσία ρυθμιστικών Τ-κυττάρων και μυελοειδών κατασταλτικών κυττάρων, περιπλέκει την αποτελεσματικότητα των ανοσοθεραπευτικών στρατηγικών. Κλινική Αποτελεσματικότητα Κλινικές δοκιμές που διερευνούν την αποτελεσματικότητα της ανοσοθεραπείας στα λιποσαρκώματα έχουν οδηγήσει σε αντικρουόμενα αποτελέσματα. Μελέτες πρώιμης φάσης αναστολέων ανοσολογικών σημείων ελέγχου έχουν δείξει μέτρια ποσοστά απόκρισης, ιδιαίτερα στο αποδιαφοροποιημένο λιποσάρκωμα. Η μεταβλητότητα στην απόκριση υπογραμμίζει την ανάγκη για προσεγγίσεις που βασίζονται σε βιοδείκτες για τον εντοπισμό ασθενών που είναι πιο πιθανό να ωφεληθούν από την ανοσοθεραπεία. Στρατηγικές συνδυασμού, που ενσωματώνουν την ανοσοθεραπεία με παραδοσιακές μεθόδους, όπως ο συνδυασμός αναστολέων ανοσολογικών σημείων ελέγχου με χημειοθεραπεία ή στοχευμένες θεραπείες, βρίσκονται υπό διερεύνηση για την ενίσχυση των θεραπευτικών αποτελεσμάτων. Η λογική πίσω από αυτούς τους συνδυασμούς έγκειται στη δυνατότητα τροποποίησης του μικροπεριβάλλοντος του όγκου και αύξησης της ανοσογονικότητας των λιποσαρκωμάτων. Ωστόσο, η βέλτιστη αλληλούχιση και επιλογή ασθενών για αυτές τις συνδυαστικές θεραπείες αποτελούν τομείς διαρκούς έρευνας. Προκλήσεις και Mελλοντικές Kατευθύνσεις Παρά τα υποσχόμενα αποτελέσματα της ανοσοθεραπείας, αρκετές προκλήσεις εμποδίζουν την ευρεία εφαρμογή της στα λιποσαρκώματα. Η ετερογένεια των υποτύπων του λιποσαρκώματος απαιτεί μια προσαρμοσμένη προσέγγιση στην ανοσοθεραπεία, καθώς δεν εμφανίζουν όλοι οι υποτύποι το ίδιο ανοσολογικό προφίλ. Επιπλέον, το ανοσοκατασταλτικό μικροπεριβάλλον του όγκου θέτει σημαντικά εμπόδια στην αποτελεσματική ανοσολογική ενεργοποίηση. Η μελλοντική έρευνα θα πρέπει να επικεντρωθεί στη διαλεύκανση των μοριακών μηχανισμών που διέπουν την ανοσολογική αποφυγή στα λιποσαρκώματα και στον εντοπισμό νέων στόχων για την ανοσοθεραπεία. Επιπλέον, η έλλειψη ισχυρών βιοδεικτών για την πρόβλεψη της απόκρισης στην ανοσοθεραπεία περιπλέκει την επιλογή των ασθενών, υπογραμμίζοντας την ανάγκη για περαιτέρω έρευνα στην ανακάλυψη βιοδεικτών. Οι μελλοντικές κατευθύνσεις στον τομέα της ανοσοθεραπείας για τα λιποσαρκώματα περιλαμβάνουν την εξερεύνηση νέων παραγόντων και συνδυαστικών θεραπειών, καθώς και την ανάπτυξη εξατομικευμένων στρατηγικών θεραπείας που βασίζονται στο γονιδιωματικό και ανοσολογικό προφίλ. Η ενσωμάτωση προηγμένων τεχνολογιών, όπως η αλληλούχιση επόμενης γενιάς και η αλληλούχιση RNA σε ένα μόνο κύτταρο, οι νέες ανοσορυθμιστικές μέθοδοι, οι νανομεταφορείς που μπορούν να σπάσουν τους βιολογικούς φραγμούς καθώς και τα μηχανικά κατασκευασμένα κύτταρα μπορούν να προσφέρουν πληροφορίες για το τοπίο του ανοσοποιητικού συστήματος του όγκου, και διευκολύνουν την εξατομικευμένη ανοσοθεραπεία. Συμπέρασμα Η ανοσοθεραπεία αποτελεί ένα πολλά υποσχόμενο μέτωπο στη θεραπεία των λιποσαρκωμάτων, προσφέροντας τη δυνατότητα βελτίωσης των αποτελεσμάτων για αυτούς τους απαιτητικούς όγκους. Ενώ οι πρώιμες κλινικές δοκιμές έχουν δείξει κάποια αποτελεσματικότητα, περαιτέρω έρευνες είναι απαραίτητες για να διευκρινιστούν οι μηχανισμοί που διέπουν την ανοσολογική αποφυγή του όγκου, να εντοπιστούν προγνωστικοί βιοδείκτες και να βελτιστοποιηθούν οι στρατηγικές θεραπείας. Καθώς η κατανόησή μας για το ανοσοποιητικό τοπίο στα λιποσαρκώματα εξελίσσεται, η δυνατότητα της ανοσοθεραπείας να βελτιώσει τα κλινικά αποτελέσματα σε αυτή την απαιτητική κακοήθεια μπορεί να γίνει πραγματικότητα.","Introduction Liposarcomas are a heterogeneous group of malignant tumours that arise from adipose tissue and account for approximately 20% of soft tissue sarcomas. Liposarcomas can be classified into diverse histological subtypes, each characterized by varying degrees of differentiation, unique biological behaviour, different prognostic outcomes as well as varying responses to treatment. These tumours and are notoriously resistant to conventional therapies. The advent of immunotherapy has introduced new avenues for treatment, particularly in advanced and metastatic settings. This master’s dissertation presents a comprehensive overview of the current state of immunotherapy in liposarcomas, focusing on the mechanisms, clinical efficacy, challenges, and future directions. Mechanisms of Immunotherapy Immunotherapy leverages the body’s immune system to recognize and combat cancer cells. Various modalities exist, including immune checkpoint inhibitors, adoptive cell transfer, and cancer vaccines. In liposarcomas, immune checkpoint inhibitors, such as anti-PD-1, PD-L1 and anti-CTLA-4 antibodies, have garnered attention due to their ability to enhance T-cell responses against tumor-associated antigens. The expression of programmed death-ligand 1 (PD-L1) in certain liposarcoma subtypes suggests a potential therapeutic target. Furthermore, several other molecules are being intensively researched, such as tertiary lymphoid structures, LAG-3 and TIM-3 proteins, IDO enzyme, and the neo-antigen NY-ESO-1, as potential predictive biomarkers in the response of liposarcomas to immunotherapy. For the same purpose, there is also great interest in determining the tumour mutation burden and the microsatellite instability of liposarcomas, in the search for neo-antigens that will serve as targets for future immunotherapeutic strategies. Adoptive cell transfer, particularly chimeric antigen receptor (CAR) T-cell therapy, has emerged as a novel approach in the treatment of various cancers. While its application in liposarcomas is still under investigation, pre-clinical studies have indicated that CAR T-cells targeting specific tumor-associated antigens may enhance anti-tumor responses. Additionally, cancer vaccines are being explored, although their effectiveness in liposarcomas remains to be fully elucidated. However, the immunosuppressive tumor microenvironment in liposarcomas, characterized by the presence of regulatory T-cells and myeloid-derived suppressor cells, complicates the efficacy of immunotherapeutic strategies. Clinical Efficacy Clinical trials investigating the efficacy of immunotherapy in liposarcomas have yielded mixed results. Early-phase studies of immune checkpoint inhibitors have demonstrated modest response rates, particularly in de-differentiated liposarcoma, which is known for its aggressive behavior and poor prognosis. The variability in response underscores the need for biomarker-driven approaches to identify patients who are most likely to benefit from immunotherapy. Combination strategies, integrating immunotherapy with traditional modalities, such as combining immune checkpoint inhibitors with chemotherapy or targeted therapies, are being explored to enhance therapeutic outcomes. The rationale behind these combinations lies in the potential to modulate the tumor microenvironment and increase the immunogenicity of liposarcomas. However, the optimal sequencing and selection of patients for these combination therapies remain areas of active investigation. Challenges and Future Directions Despite the promise of immunotherapy, several challenges hinder its widespread application in liposarcomas. The heterogeneity of liposarcoma subtypes necessitates a tailored approach to immunotherapy, as not all subtypes exhibit the same immunogenic profiles. Additionally, the immunosuppressive tumor microenvironment poses significant barriers to effective immune activation. Future research should focus on elucidating the molecular mechanisms underlying immune evasion in liposarcomas and identifying novel targets for immunotherapy. Furthermore, the lack of robust biomarkers to predict response to immunotherapy complicates patient selection, underscoring the need for further research in biomarker discovery. Future directions in the field of immunotherapy for liposarcomas include the exploration of novel agents and combination therapies, as well as the development of personalized treatment strategies based on genomic and immunological profiling. The integration of advanced technologies, such as next-generation sequencing and single-cell RNA sequencing, new immunomodulatory approaches, the advance of nanocarriers that can break through biological barriers, as well as the engineered cells, can provide insights into the tumour-immune landscape and facilitate personalized immunotherapy. Conclusion Immunotherapy represents a promising frontier in the treatment of liposarcomas, offering the potential to improve outcomes for patients with these challenging tumors. While early clinical trials have shown some efficacy, further research is essential to elucidate the mechanisms underlying tumor immune evasion, identify predictive biomarkers, and optimize treatment strategies. As our understanding of the immune landscape in liposarcomas evolves, the potential for immunotherapy to improve clinical outcomes in this challenging malignancy may become a reality."],"dc:identifier":["uoadl:5306027","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/5306027"],"dc:language":["English"],"dc:subject":["Επιστήμες Υγείας","Health Sciences"],"dc:title":["Ανοσοθεραπεία στο λιποσάρκωμα από την βασική έρευνα στην κλινική πράξη"],"dc:type":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]},"updated_at":"2026-11-19T06:40:13Z"}