{"id":{"repo_id":"athens","oai_identifier":"oai:lib.uoa.gr:uoadl:5306981"},"canonical_url":"https://search.ndltd.org/etd/athens/oai:lib.uoa.gr:uoadl:5306981","repository":{"repo_id":"athens","name":"National and Kapodistrian University of Athens","base_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh"},"display":{"title":"Development of an ArcGIS Pro ModelBuilder to automatically calculate morphometric indices: Application on Rhodes island, Greece","abstract":"Η παρούσα διπλωματική εργασία ολοκληρώθηκε στα πλαίσια του Προγράμματος Μεταπτυχιακών Σπουδών “Geographic Information Systems” του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών. Δημιουργήθηκε ένα εργαλείο ModelBuilder, συμβατό στο λογισμικό ArcGIS Pro, το οποίο υπολογίζει αυτομάτως μερικές θεμελιώδεις γεωμορφολογικές παραμέτρους και μορφομετρικούς δείκτες των εκάστοτε μελετώμενων λεκανών απορροής. Το εργαλείο είναι προσβάσιμο εδώ: https://doi.org/10.5281/zenodo.16778073. Το εργαλείο ModelBuilder διατίθεται με την παρούσα εργασία ελεύθερα. Ο χρήστης χρειάζεται να εισαγάγει στο μοντέλο τρία επίπεδα πληροφορίας: (α) τις λεκάνες απορροής σε μορφή πολυγωνικού ψηφιακού επιπέδου πληροφορίας (.shp), (β) τους κλάδους του υδρογραφικού δικτύου σε μορφή γραμμικού ψηφιακού επιπέδου πληροφορίας (.shp) και (γ) το ψηφιακό μοντέλο αναγλύφου (DEM) σε μορφή raster-grid (.tif). Το εργαλείο είναι ανεξάρτητο του αριθμού των λεκανών, του αριθμού των κλάδων ανά λεκάνη, της τάξεως των λεκανών και της ανάλυσης του DEM, αλλά είναι κατάλληλο προς το παρόν μόνο για λεκάνες 1ης έως και 7ης τάξεως. Ωστόσο, μελλοντικά θα προστεθεί η δυνατότητα και για λεκάνες μεγαλύτερης τάξεως. Ο χρήστης πρέπει να εξασφαλίσει ότι τα επίπεδα πληροφορίας είναι γεωμορφολογικά ορθά. Συγκεκριμένα, όσον αφορά στους κλάδους: (α) τα σημεία τους, ιδίως για τους κύριους κλάδους, πρέπει να εφάπτονται (δηλαδή σε δύο εφαπτόμενους κλάδους, το τελικό σημείο του ενός πρέπει να ταυτίζεται με το αρχικό σημείο του άλλου)· (β) πρέπει να έχει γίνει εκ των προτέρων η ταξινόμησή τους κατά Strahler (1964)· κάθε κλάδος πρέπει να βρίσκεται εντός μιας αποκλειστικά λεκάνης και να μην υπάρχει κάποιο τμήμα του σε γειτονική λεκάνη· (δ) κανένας κλάδος δεν πρέπει να ανήκει σε μη ψηφιοποιημένη λεκάνη και αντιστρόφως· (ε) ο χρήστης πρέπει να επιλέξει τους κλάδους κάθε λεκάνης που αντιστοιχούν στον κύριο κλάδο (μπορεί να είναι παραπάνω από ένας κλάδος κατά Strahler στην κάθε λεκάνη). Όσον αφορά στις λεκάνες: (α) κάθε λεκάνη πρέπει να έχει μία μοναδική ονομασία, που μπορεί να είναι αύξων αριθμός ή το όνομα του ποταμού· (β) το μήκος και το πλάτος των λεκανών πρέπει να υπολογισθεί εκ των προτέρων, καθώς το περιβάλλον ModelBuilder δεν επιτρέπει τον υπολογισμό τους. Μετά την εκτέλεση του ModelBuilder, το τελικό αρχείο είναι ένα πολυγωνικό ψηφιακό επίπεδο πληροφορίας (.shp) των λεκανών απορροής, όπου έχουν υπολογισθεί οι ακόλουθες γεωμορφολογικές παράμετροι: 1. τάξη κατά Strahler (1964) (δηλαδή η μέγιστη τάξη των κλάδων) 2. έκταση λεκάνης 3. περίμετρος λεκάνης 4. μέγιστο υψόμετρο του υδροκρίτη 5. ελάχιστο υψόμετρο της λεκάνης (δηλαδή των εκβολών) 6. συνολικό μήκος του κύριου κλάδου 7. συνολικό μήκος του κύριου κλάδου σε ευθεία γραμμή 8. συνολικός αριθμός κλάδων 9. συνολικός αριθμός κλάδων για την εκάστοτε τάξη 10. συνολικό μήκος κλάδων 11. συνολικό μήκος κλάδων για την εκάστοτε τάξη 12. μέσο μήκος κλάδων 13. μέσο μήκος κλάδων για την εκάστοτε τάξη Επιπλέον, υπολογίζονται αυτομάτως οι ακόλουθοι μορφομετρικοί δείκτες: 14. υδρογραφική πυκνότητα 15. υδρογραφική συχνότητα 16. υδρογραφική υφή 17. συντελεστής τραχύτητας 18. σταθερά διατήρησης της κοίτης 19. μήκος επιφανειακής απορροής 20. αριθμός κατείσδυσης 21. υδρογραφική ένταση 22. δείκτης εκβάθυνσης 23. δείκτης καμπύλωσης της κοίτης 24. αναλογία κλίσεως 25. δείκτης αποστραγγιστικής καταλληλότητος 26. δείκτης σχήματος λεκάνης 27. αναλογία κυκλικότητος λεκάνης 28. αναλογία επιμήκυνσης λεκάνης 29. συντελεστής συμπαγότητος 30. αναλογία μήκους κλάδων 31. μέση αναλογία μήκους κλάδων 32. δείκτης διακλαδώσεων 33. μέσος δείκτης διακλαδώσεων Το εργαλείο εφαρμόσθηκε δοκιμαστικά στην νήσο Ρόδο. Συγκεκριμένα, ψηφιοποιήθηκαν και εισήχθησαν στο λογισμικό όλες οι λεκάνες από 4ης έως 7ης τάξεως. Ακολούθως, επιλέχθηκε η μεγαλύτερη λεκάνη και όλες οι ως άνω παράμετροι υπολογίσθηκαν εξ ολοκλήρου χειροκίνητα, με την χρήση των λογισμικών ArcGIS Pro και Excel. Οι παράμετροι ήταν ίδιες στον αυτόματο και στον χειροκίνητο υπολογισμό, με μικροδιαφορές σε ορισμένες περιπτώσεις, στο τρίτο δεκαδικό (επειδή κατά τον χειροκίνητο υπολογισμό, έγινε στρογγυλοποίηση στο τρίτο δεκαδικό ψηφίο). Το εργαλείο ModelBuilder εφαρμόσθηκε επιτυχώς και υπολόγισε όλες τις ως άνω παραμέτρους και δείκτες και για τις 61 λεκάνες της Ρόδου, και τα αποτελέσματά του ήταν ανεξάρτητα από το μέγεθος των λεκανών, τον αριθμό τους, το κατά πόσον είχαν κοινά όρια, την τάξη τους, τον αριθμό των κλάδων ανά λεκάνη κ.λπ. Μερικοί βασικοί περιορισμοί του μοντέλου είναι οι ακόλουθοι: (α) Το μοντέλο είναι λειτουργικό για λεκάνες 1ης έως 7ης τάξεως. (β) Το ελάχιστο υψόμετρο της λεκάνης υπολογίζεται αυτόματα και συνεπώς μπορεί να μην αντιστοιχεί στο πραγματικό (π.χ. να μην είναι ακριβώς 0). (γ) Απαιτείται χειροκίνητη εργασία πριν την εκτέλεση του μοντέλου, χωρίς την οποίαν το μοντέλο δεν θα λειτουργήσει. (δ) Το μοντέλο δεν δύναται να υπολογίσει θεμελιώδεις παραμέτρους, όπως τον δείκτη ασυμμετρίας, τον δείκτη εγκάρσιας τοπογραφικής συμμετρίας, την παράμετρο μορφής δικτύου, την αναλογία αναγλύφου, την αναλογία λημνίσκων και την βαθμίδα κοίτης. Αναφορικά με το τεκτονικό καθεστώς της ίδιας της Ρόδου και την σύνδεσή του με τους μορφομετρικούς δείκτες, υπάρχει γενική συμφωνία ότι η νήσος στρέφεται σε άξονα ΒΑ-ΝΔ, προκαλώντας την ανύψωση των ανατολικών της ακτών και την βύθιση των δυτικών. Παράλληλα, τα βόρεια τμήματα αυτής ανυψώνονται με σχετικά γρηγορότερους ρυθμούς από ό,τι τα νότια. Αναφορικά με την γεωμορφολογία της νήσου, το εν λόγω τεκτονικό καθεστώς θα αναμενόταν να έχει ως αποτέλεσμα μία προς τα Β και προς τα Α αύξηση της επιφανειακής απορροής, της διάβρωσης και της εκβάθυνσης. Οι δείκτες που ήταν σύμφωνοι με αυτό ήταν η υδρογραφική πυκνότητα, η υδρογραφική συχνότητα, η υδρογραφική υφή, το μήκος της επιφανειακής απορροής, ο αριθμός κατείσδυσης και ο συντελεστής ρω. Όσον αφορά στο σχήμα των λεκανών, οι δυτικές και οι νότιες λεκάνες θα αναμενόταν να είναι λιγότερο επιμήκεις. Πράγματι, οι περισσότεροι δείκτες επιμήκυνσης (δείκτης αποστραγγιστικής καταλληλότητος, δείκτης σχήματος, αναλογία επιμήκυνσης, συντελεστής συμπαγότητος) δείχνουν αύξηση του βαθμού επιμήκυνσης προς τα ανατολικά, αλλά δείχνουν επίσης και ότι οι προς νότον λεκάνες είναι μακράν πιο επιμήκεις από ό,τι οι βόρειες. Μόνο ο συντελεστής συμπαγότητος σχετίζεται με αύξηση της τεκτονικής ενεργότητας τόσο προς βορράν όσο και προς ανατολάς. Όλοι οι υπόλοιποι μορφομετρικοί δείκτες δείχνουν είτε αντίστροφη τάση της τεκτονικής δραστηριότητας είτε δεν δείχνουν σαφή τάση.","abstract_html":"Η παρούσα διπλωματική εργασία ολοκληρώθηκε στα πλαίσια του Προγράμματος Μεταπτυχιακών Σπουδών “Geographic Information Systems” του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών. Δημιουργήθηκε ένα εργαλείο ModelBuilder, συμβατό στο λογισμικό ArcGIS Pro, το οποίο υπολογίζει αυτομάτως μερικές θεμελιώδεις γεωμορφολογικές παραμέτρους και μορφομετρικούς δείκτες των εκάστοτε μελετώμενων λεκανών απορροής. Το εργαλείο είναι προσβάσιμο εδώ: https://doi.org/10.5281/zenodo.16778073. Το εργαλείο ModelBuilder διατίθεται με την παρούσα εργασία ελεύθερα. Ο χρήστης χρειάζεται να εισαγάγει στο μοντέλο τρία επίπεδα πληροφορίας: (α) τις λεκάνες απορροής σε μορφή πολυγωνικού ψηφιακού επιπέδου πληροφορίας (.shp), (β) τους κλάδους του υδρογραφικού δικτύου σε μορφή γραμμικού ψηφιακού επιπέδου πληροφορίας (.shp) και (γ) το ψηφιακό μοντέλο αναγλύφου (DEM) σε μορφή raster-grid (.tif). Το εργαλείο είναι ανεξάρτητο του αριθμού των λεκανών, του αριθμού των κλάδων ανά λεκάνη, της τάξεως των λεκανών και της ανάλυσης του DEM, αλλά είναι κατάλληλο προς το παρόν μόνο για λεκάνες 1ης έως και 7ης τάξεως. Ωστόσο, μελλοντικά θα προστεθεί η δυνατότητα και για λεκάνες μεγαλύτερης τάξεως. Ο χρήστης πρέπει να εξασφαλίσει ότι τα επίπεδα πληροφορίας είναι γεωμορφολογικά ορθά. Συγκεκριμένα, όσον αφορά στους κλάδους: (α) τα σημεία τους, ιδίως για τους κύριους κλάδους, πρέπει να εφάπτονται (δηλαδή σε δύο εφαπτόμενους κλάδους, το τελικό σημείο του ενός πρέπει να ταυτίζεται με το αρχικό σημείο του άλλου)· (β) πρέπει να έχει γίνει εκ των προτέρων η ταξινόμησή τους κατά Strahler (1964)· κάθε κλάδος πρέπει να βρίσκεται εντός μιας αποκλειστικά λεκάνης και να μην υπάρχει κάποιο τμήμα του σε γειτονική λεκάνη· (δ) κανένας κλάδος δεν πρέπει να ανήκει σε μη ψηφιοποιημένη λεκάνη και αντιστρόφως· (ε) ο χρήστης πρέπει να επιλέξει τους κλάδους κάθε λεκάνης που αντιστοιχούν στον κύριο κλάδο (μπορεί να είναι παραπάνω από ένας κλάδος κατά Strahler στην κάθε λεκάνη). Όσον αφορά στις λεκάνες: (α) κάθε λεκάνη πρέπει να έχει μία μοναδική ονομασία, που μπορεί να είναι αύξων αριθμός ή το όνομα του ποταμού· (β) το μήκος και το πλάτος των λεκανών πρέπει να υπολογισθεί εκ των προτέρων, καθώς το περιβάλλον ModelBuilder δεν επιτρέπει τον υπολογισμό τους. Μετά την εκτέλεση του ModelBuilder, το τελικό αρχείο είναι ένα πολυγωνικό ψηφιακό επίπεδο πληροφορίας (.shp) των λεκανών απορροής, όπου έχουν υπολογισθεί οι ακόλουθες γεωμορφολογικές παράμετροι: 1. τάξη κατά Strahler (1964) (δηλαδή η μέγιστη τάξη των κλάδων) 2. έκταση λεκάνης 3. περίμετρος λεκάνης 4. μέγιστο υψόμετρο του υδροκρίτη 5. ελάχιστο υψόμετρο της λεκάνης (δηλαδή των εκβολών) 6. συνολικό μήκος του κύριου κλάδου 7. συνολικό μήκος του κύριου κλάδου σε ευθεία γραμμή 8. συνολικός αριθμός κλάδων 9. συνολικός αριθμός κλάδων για την εκάστοτε τάξη 10. συνολικό μήκος κλάδων 11. συνολικό μήκος κλάδων για την εκάστοτε τάξη 12. μέσο μήκος κλάδων 13. μέσο μήκος κλάδων για την εκάστοτε τάξη Επιπλέον, υπολογίζονται αυτομάτως οι ακόλουθοι μορφομετρικοί δείκτες: 14. υδρογραφική πυκνότητα 15. υδρογραφική συχνότητα 16. υδρογραφική υφή 17. συντελεστής τραχύτητας 18. σταθερά διατήρησης της κοίτης 19. μήκος επιφανειακής απορροής 20. αριθμός κατείσδυσης 21. υδρογραφική ένταση 22. δείκτης εκβάθυνσης 23. δείκτης καμπύλωσης της κοίτης 24. αναλογία κλίσεως 25. δείκτης αποστραγγιστικής καταλληλότητος 26. δείκτης σχήματος λεκάνης 27. αναλογία κυκλικότητος λεκάνης 28. αναλογία επιμήκυνσης λεκάνης 29. συντελεστής συμπαγότητος 30. αναλογία μήκους κλάδων 31. μέση αναλογία μήκους κλάδων 32. δείκτης διακλαδώσεων 33. μέσος δείκτης διακλαδώσεων Το εργαλείο εφαρμόσθηκε δοκιμαστικά στην νήσο Ρόδο. Συγκεκριμένα, ψηφιοποιήθηκαν και εισήχθησαν στο λογισμικό όλες οι λεκάνες από 4ης έως 7ης τάξεως. Ακολούθως, επιλέχθηκε η μεγαλύτερη λεκάνη και όλες οι ως άνω παράμετροι υπολογίσθηκαν εξ ολοκλήρου χειροκίνητα, με την χρήση των λογισμικών ArcGIS Pro και Excel. Οι παράμετροι ήταν ίδιες στον αυτόματο και στον χειροκίνητο υπολογισμό, με μικροδιαφορές σε ορισμένες περιπτώσεις, στο τρίτο δεκαδικό (επειδή κατά τον χειροκίνητο υπολογισμό, έγινε στρογγυλοποίηση στο τρίτο δεκαδικό ψηφίο). Το εργαλείο ModelBuilder εφαρμόσθηκε επιτυχώς και υπολόγισε όλες τις ως άνω παραμέτρους και δείκτες και για τις 61 λεκάνες της Ρόδου, και τα αποτελέσματά του ήταν ανεξάρτητα από το μέγεθος των λεκανών, τον αριθμό τους, το κατά πόσον είχαν κοινά όρια, την τάξη τους, τον αριθμό των κλάδων ανά λεκάνη κ.λπ. Μερικοί βασικοί περιορισμοί του μοντέλου είναι οι ακόλουθοι: (α) Το μοντέλο είναι λειτουργικό για λεκάνες 1ης έως 7ης τάξεως. (β) Το ελάχιστο υψόμετρο της λεκάνης υπολογίζεται αυτόματα και συνεπώς μπορεί να μην αντιστοιχεί στο πραγματικό (π.χ. να μην είναι ακριβώς 0). (γ) Απαιτείται χειροκίνητη εργασία πριν την εκτέλεση του μοντέλου, χωρίς την οποίαν το μοντέλο δεν θα λειτουργήσει. (δ) Το μοντέλο δεν δύναται να υπολογίσει θεμελιώδεις παραμέτρους, όπως τον δείκτη ασυμμετρίας, τον δείκτη εγκάρσιας τοπογραφικής συμμετρίας, την παράμετρο μορφής δικτύου, την αναλογία αναγλύφου, την αναλογία λημνίσκων και την βαθμίδα κοίτης. Αναφορικά με το τεκτονικό καθεστώς της ίδιας της Ρόδου και την σύνδεσή του με τους μορφομετρικούς δείκτες, υπάρχει γενική συμφωνία ότι η νήσος στρέφεται σε άξονα ΒΑ-ΝΔ, προκαλώντας την ανύψωση των ανατολικών της ακτών και την βύθιση των δυτικών. Παράλληλα, τα βόρεια τμήματα αυτής ανυψώνονται με σχετικά γρηγορότερους ρυθμούς από ό,τι τα νότια. Αναφορικά με την γεωμορφολογία της νήσου, το εν λόγω τεκτονικό καθεστώς θα αναμενόταν να έχει ως αποτέλεσμα μία προς τα Β και προς τα Α αύξηση της επιφανειακής απορροής, της διάβρωσης και της εκβάθυνσης. Οι δείκτες που ήταν σύμφωνοι με αυτό ήταν η υδρογραφική πυκνότητα, η υδρογραφική συχνότητα, η υδρογραφική υφή, το μήκος της επιφανειακής απορροής, ο αριθμός κατείσδυσης και ο συντελεστής ρω. Όσον αφορά στο σχήμα των λεκανών, οι δυτικές και οι νότιες λεκάνες θα αναμενόταν να είναι λιγότερο επιμήκεις. Πράγματι, οι περισσότεροι δείκτες επιμήκυνσης (δείκτης αποστραγγιστικής καταλληλότητος, δείκτης σχήματος, αναλογία επιμήκυνσης, συντελεστής συμπαγότητος) δείχνουν αύξηση του βαθμού επιμήκυνσης προς τα ανατολικά, αλλά δείχνουν επίσης και ότι οι προς νότον λεκάνες είναι μακράν πιο επιμήκεις από ό,τι οι βόρειες. Μόνο ο συντελεστής συμπαγότητος σχετίζεται με αύξηση της τεκτονικής ενεργότητας τόσο προς βορράν όσο και προς ανατολάς. Όλοι οι υπόλοιποι μορφομετρικοί δείκτες δείχνουν είτε αντίστροφη τάση της τεκτονικής δραστηριότητας είτε δεν δείχνουν σαφή τάση.","abstract_has_math":false,"creators":["ΣΠΥΡΟΥ ΕΥΑΓΓΕΛΟΣ","SPYROU EVANGELOS"],"institution":null,"degree_name":null,"degree_level":null,"degree_discipline":null,"degree_department":null,"school":null,"contributors":[],"advisors":[],"committee_chairs":[],"committee_members":[],"year":2025,"date_issued":"2025","date_published":"2025","updated_at":"2026-11-19T06:40:17Z","subjects":["Θετικές Επιστήμες","Science"],"languages":["English"],"rights":[],"rights_urls":[],"identifier_entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:5306981"],"render_values":[{"text":"uoadl:5306981","href":null,"code":true}]}],"person_identifier_entries":[]},"links":{"outbound_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/5306981","outbound_label":"Repository record","outbound_source":"dc:identifier","record_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/5306981","record_label":"Repository record","record_kind":"record","record_source":"dc:identifier","download_url":null,"download_label":null,"download_source":null,"access_status":null,"embargo_until":null,"access_note":null},"source_record":{"url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh?verb=GetRecord&metadataPrefix=oai_dc&identifier=oai%3Alib.uoa.gr%3Auoadl%3A5306981","prefix":"oai_dc"},"metadata_groups":[{"id":"people","label":"People","entries":[{"key":"dc:creator","label":"Author","values":["ΣΠΥΡΟΥ ΕΥΑΓΓΕΛΟΣ","SPYROU EVANGELOS"]}]},{"id":"academic_context","label":"Academic Context","entries":[{"key":"dc:date","label":"Dc Date","values":["2025"]},{"key":"dc:type","label":"Dc Type","values":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]}]},{"id":"subjects_keywords","label":"Subjects and Keywords","entries":[{"key":"dc:subject","label":"Dc Subject","values":["Θετικές Επιστήμες","Science"]}]},{"id":"language_rights","label":"Language and Rights","entries":[{"key":"dc:language","label":"Dc Language","values":["English"]}]},{"id":"identifiers","label":"Identifiers","entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:5306981","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/5306981"]}]},{"id":"additional","label":"Additional Metadata","entries":[{"key":"dc:description","label":"Description","values":["Η παρούσα διπλωματική εργασία ολοκληρώθηκε στα πλαίσια του Προγράμματος Μεταπτυχιακών Σπουδών “Geographic Information Systems” του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών. Δημιουργήθηκε ένα εργαλείο ModelBuilder, συμβατό στο λογισμικό ArcGIS Pro, το οποίο υπολογίζει αυτομάτως μερικές θεμελιώδεις γεωμορφολογικές παραμέτρους και μορφομετρικούς δείκτες των εκάστοτε μελετώμενων λεκανών απορροής. Το εργαλείο είναι προσβάσιμο εδώ: https://doi.org/10.5281/zenodo.16778073. Το εργαλείο ModelBuilder διατίθεται με την παρούσα εργασία ελεύθερα. Ο χρήστης χρειάζεται να εισαγάγει στο μοντέλο τρία επίπεδα πληροφορίας: (α) τις λεκάνες απορροής σε μορφή πολυγωνικού ψηφιακού επιπέδου πληροφορίας (.shp), (β) τους κλάδους του υδρογραφικού δικτύου σε μορφή γραμμικού ψηφιακού επιπέδου πληροφορίας (.shp) και (γ) το ψηφιακό μοντέλο αναγλύφου (DEM) σε μορφή raster-grid (.tif). Το εργαλείο είναι ανεξάρτητο του αριθμού των λεκανών, του αριθμού των κλάδων ανά λεκάνη, της τάξεως των λεκανών και της ανάλυσης του DEM, αλλά είναι κατάλληλο προς το παρόν μόνο για λεκάνες 1ης έως και 7ης τάξεως. Ωστόσο, μελλοντικά θα προστεθεί η δυνατότητα και για λεκάνες μεγαλύτερης τάξεως. Ο χρήστης πρέπει να εξασφαλίσει ότι τα επίπεδα πληροφορίας είναι γεωμορφολογικά ορθά. Συγκεκριμένα, όσον αφορά στους κλάδους: (α) τα σημεία τους, ιδίως για τους κύριους κλάδους, πρέπει να εφάπτονται (δηλαδή σε δύο εφαπτόμενους κλάδους, το τελικό σημείο του ενός πρέπει να ταυτίζεται με το αρχικό σημείο του άλλου)· (β) πρέπει να έχει γίνει εκ των προτέρων η ταξινόμησή τους κατά Strahler (1964)· κάθε κλάδος πρέπει να βρίσκεται εντός μιας αποκλειστικά λεκάνης και να μην υπάρχει κάποιο τμήμα του σε γειτονική λεκάνη· (δ) κανένας κλάδος δεν πρέπει να ανήκει σε μη ψηφιοποιημένη λεκάνη και αντιστρόφως· (ε) ο χρήστης πρέπει να επιλέξει τους κλάδους κάθε λεκάνης που αντιστοιχούν στον κύριο κλάδο (μπορεί να είναι παραπάνω από ένας κλάδος κατά Strahler στην κάθε λεκάνη). Όσον αφορά στις λεκάνες: (α) κάθε λεκάνη πρέπει να έχει μία μοναδική ονομασία, που μπορεί να είναι αύξων αριθμός ή το όνομα του ποταμού· (β) το μήκος και το πλάτος των λεκανών πρέπει να υπολογισθεί εκ των προτέρων, καθώς το περιβάλλον ModelBuilder δεν επιτρέπει τον υπολογισμό τους. Μετά την εκτέλεση του ModelBuilder, το τελικό αρχείο είναι ένα πολυγωνικό ψηφιακό επίπεδο πληροφορίας (.shp) των λεκανών απορροής, όπου έχουν υπολογισθεί οι ακόλουθες γεωμορφολογικές παράμετροι: 1. τάξη κατά Strahler (1964) (δηλαδή η μέγιστη τάξη των κλάδων) 2. έκταση λεκάνης 3. περίμετρος λεκάνης 4. μέγιστο υψόμετρο του υδροκρίτη 5. ελάχιστο υψόμετρο της λεκάνης (δηλαδή των εκβολών) 6. συνολικό μήκος του κύριου κλάδου 7. συνολικό μήκος του κύριου κλάδου σε ευθεία γραμμή 8. συνολικός αριθμός κλάδων 9. συνολικός αριθμός κλάδων για την εκάστοτε τάξη 10. συνολικό μήκος κλάδων 11. συνολικό μήκος κλάδων για την εκάστοτε τάξη 12. μέσο μήκος κλάδων 13. μέσο μήκος κλάδων για την εκάστοτε τάξη Επιπλέον, υπολογίζονται αυτομάτως οι ακόλουθοι μορφομετρικοί δείκτες: 14. υδρογραφική πυκνότητα 15. υδρογραφική συχνότητα 16. υδρογραφική υφή 17. συντελεστής τραχύτητας 18. σταθερά διατήρησης της κοίτης 19. μήκος επιφανειακής απορροής 20. αριθμός κατείσδυσης 21. υδρογραφική ένταση 22. δείκτης εκβάθυνσης 23. δείκτης καμπύλωσης της κοίτης 24. αναλογία κλίσεως 25. δείκτης αποστραγγιστικής καταλληλότητος 26. δείκτης σχήματος λεκάνης 27. αναλογία κυκλικότητος λεκάνης 28. αναλογία επιμήκυνσης λεκάνης 29. συντελεστής συμπαγότητος 30. αναλογία μήκους κλάδων 31. μέση αναλογία μήκους κλάδων 32. δείκτης διακλαδώσεων 33. μέσος δείκτης διακλαδώσεων Το εργαλείο εφαρμόσθηκε δοκιμαστικά στην νήσο Ρόδο. Συγκεκριμένα, ψηφιοποιήθηκαν και εισήχθησαν στο λογισμικό όλες οι λεκάνες από 4ης έως 7ης τάξεως. Ακολούθως, επιλέχθηκε η μεγαλύτερη λεκάνη και όλες οι ως άνω παράμετροι υπολογίσθηκαν εξ ολοκλήρου χειροκίνητα, με την χρήση των λογισμικών ArcGIS Pro και Excel. Οι παράμετροι ήταν ίδιες στον αυτόματο και στον χειροκίνητο υπολογισμό, με μικροδιαφορές σε ορισμένες περιπτώσεις, στο τρίτο δεκαδικό (επειδή κατά τον χειροκίνητο υπολογισμό, έγινε στρογγυλοποίηση στο τρίτο δεκαδικό ψηφίο). Το εργαλείο ModelBuilder εφαρμόσθηκε επιτυχώς και υπολόγισε όλες τις ως άνω παραμέτρους και δείκτες και για τις 61 λεκάνες της Ρόδου, και τα αποτελέσματά του ήταν ανεξάρτητα από το μέγεθος των λεκανών, τον αριθμό τους, το κατά πόσον είχαν κοινά όρια, την τάξη τους, τον αριθμό των κλάδων ανά λεκάνη κ.λπ. Μερικοί βασικοί περιορισμοί του μοντέλου είναι οι ακόλουθοι: (α) Το μοντέλο είναι λειτουργικό για λεκάνες 1ης έως 7ης τάξεως. (β) Το ελάχιστο υψόμετρο της λεκάνης υπολογίζεται αυτόματα και συνεπώς μπορεί να μην αντιστοιχεί στο πραγματικό (π.χ. να μην είναι ακριβώς 0). (γ) Απαιτείται χειροκίνητη εργασία πριν την εκτέλεση του μοντέλου, χωρίς την οποίαν το μοντέλο δεν θα λειτουργήσει. (δ) Το μοντέλο δεν δύναται να υπολογίσει θεμελιώδεις παραμέτρους, όπως τον δείκτη ασυμμετρίας, τον δείκτη εγκάρσιας τοπογραφικής συμμετρίας, την παράμετρο μορφής δικτύου, την αναλογία αναγλύφου, την αναλογία λημνίσκων και την βαθμίδα κοίτης. Αναφορικά με το τεκτονικό καθεστώς της ίδιας της Ρόδου και την σύνδεσή του με τους μορφομετρικούς δείκτες, υπάρχει γενική συμφωνία ότι η νήσος στρέφεται σε άξονα ΒΑ-ΝΔ, προκαλώντας την ανύψωση των ανατολικών της ακτών και την βύθιση των δυτικών. Παράλληλα, τα βόρεια τμήματα αυτής ανυψώνονται με σχετικά γρηγορότερους ρυθμούς από ό,τι τα νότια. Αναφορικά με την γεωμορφολογία της νήσου, το εν λόγω τεκτονικό καθεστώς θα αναμενόταν να έχει ως αποτέλεσμα μία προς τα Β και προς τα Α αύξηση της επιφανειακής απορροής, της διάβρωσης και της εκβάθυνσης. Οι δείκτες που ήταν σύμφωνοι με αυτό ήταν η υδρογραφική πυκνότητα, η υδρογραφική συχνότητα, η υδρογραφική υφή, το μήκος της επιφανειακής απορροής, ο αριθμός κατείσδυσης και ο συντελεστής ρω. Όσον αφορά στο σχήμα των λεκανών, οι δυτικές και οι νότιες λεκάνες θα αναμενόταν να είναι λιγότερο επιμήκεις. Πράγματι, οι περισσότεροι δείκτες επιμήκυνσης (δείκτης αποστραγγιστικής καταλληλότητος, δείκτης σχήματος, αναλογία επιμήκυνσης, συντελεστής συμπαγότητος) δείχνουν αύξηση του βαθμού επιμήκυνσης προς τα ανατολικά, αλλά δείχνουν επίσης και ότι οι προς νότον λεκάνες είναι μακράν πιο επιμήκεις από ό,τι οι βόρειες. Μόνο ο συντελεστής συμπαγότητος σχετίζεται με αύξηση της τεκτονικής ενεργότητας τόσο προς βορράν όσο και προς ανατολάς. Όλοι οι υπόλοιποι μορφομετρικοί δείκτες δείχνουν είτε αντίστροφη τάση της τεκτονικής δραστηριότητας είτε δεν δείχνουν σαφή τάση.","This thesis was completed in the framework of the M.Sc. programme “Geographic Information Systems” of the National and Kapodistrian University of Athens. A ModelBuilder tool was developed, applicable to the ArcGIS Pro software, calculating primary geomorphological features and morphometric indices of drainage basins automatically. The tool can be accessed here: https://doi.org/10.5281/zenodo.16778073. The ModelBuilder tool accompanies the present thesis and is provided publicly. It requires three layers as input, namely: (a) the drainage basins as a polygonal vector file (.shp), (b) the rivers as a linear vector file (.shp) and (c) the digital elevation model (DEM) as a raster-grid file (.tif). The tool is not dependent upon number of basins, number of streams per basin, basin order or resolution of the DEM, but it only applies to 1st up to 7th-order basins. In the future, however, the tool will be modified so that more basin orders will be supported. The user needs to ensure that two vector files are geomorphologically sound before running the tool. More specifically, when it comes to the rivers: (a) their vertices, particularly for the main streams, need to be geometrically coincident (i.e. when they are joined, the end vertex of the one needs to coincide with the start vertex of the other); (b) they need to be ranked as per Strahler (1964) in advance; (c) each stream needs to be completely within its corresponding basin and not partly belong to an adjacent basin; (d) no river should belong to a non-digitised basin and vice versa; (e) user needs to select which stream(s) represent(s) the main stream (could be more than one streams of different orders). When it comes to the basins: (a) each basin needs to have a unique code name, which could be a serial number or the name of the river; (b) basin width and length need to be calculated prior to the model, as the ModelBuilder function does not calculate these parametres automatically. Once the ModelBuilder is run, the output file is a polygonal vector (.shp) of the drainage basins, where the following geomorphological parametres have been calculated: 1. stream order by Strahler (1964) (i.e. order of the highest-order stream) 2. basin area 3. basin perimetre 4. maximum elevation of the water divide 5. minimum elevation (i.e. of the estuary) 6. total length of the main stream 7. total length of the main stream in straight line 8. total number of streams 9. total number of each order individually 10. total length of each order individually 11. total length of streams 12. mean stream length 13. mean length of each order individually What is more, the following morphometric indices are calculated 14. drainage density 15. stream frequency 16. drainage texture 17. roughness number 18. constant of channel maintenance 19. length of overland flow 20. infiltration ratio 21. drainage intensity 22. dissection index 23. sinuosity index 24. gradient ratio 25. fitness ratio 26. basin shape index 27. circularity ratio 28. elongation ratio 29. compactness coefficient 30. stream length ratio for the nth order (n = 2nd to the basin order, up to 7th) 31. mean stream length ratio 32. stream length ratio for the nth order (n = 1st to an order less than maximum basin order, up to 6th) 33. mean bifurcation ratio 34. rho coefficient The tool was tested in the basins of Rhodes island, Dodecanese, Greece. Many successive runs were needed, to make minor or major corrections and ensure its functionality and geomorphological soundness. In particular, all basins of 4th up to 7th order were digitised and the tool was run using them. Subsequently, the largest basin was selected for testing. All geomorphological parametres and morphometric indices were calculated manually, using both ArcGIS Pro and Excel sheets. All parametres and indices calculated in both ways were identical, with minor differentiations in the third digit (mainly because during the manual calculation, rounding to the third digit was conducted). The ModelBuilder tool has functioned successfully and was able to calculate the above geomorphological parametres and morphometric indices in all 61 basins, and it was independent upon basin size, number of basins, adjacence of basins, basin order, number streams per basin etc. Major limitations of the model include: (a) The tool only applies to basins of 7th or lower order. (b) Minimum elevation is calculated automatically and may thus deviate from the true value (e.g. not be exactly 0). (c) Manual processing of the input data is necessary in order for the tool to work. (d) The model cannot calculate fundamental morphometric parametres such as basin asymmetry, transverse topographic symmetry, form factor, relief ratio, lemniscate ratio and channel gradient. Considering the tectonic regime of Rhodes island and its association with the morphometric indices, there is general consensus in the literature that the island is being tilted along a NE-SW axis , leading to uplift of the eastern coasts and subsidence of the western ones. At the same time, the northernmost parts are uplifted at higher rates relative to the southernmost ones. As far as geomorphology is concerned, a northward and eastward increase in runoff erosion, overland flow and dissection would be expected. The indices that were consistent with this regime include drainage density, stream frequency, drainage texture, length of overland flow, infiltration number and rho coefficient. Moreover, the western and southern basins would be expected to be less elongated. Indeed, most elongation parametres (fitness ratio, basin shape, elongation ratio, compactness coefficient) show that elongation increases eastwards, but they also show that southern basins are much more elongated than northern ones. Only compactness coefficient relates to increased tectonic activeness both northwards and eastwards. All other morphometric parametres either show reversed trend or they do not show any clear trend."]},{"key":"dc:title","label":"Title","values":["Development of an ArcGIS Pro ModelBuilder to automatically calculate morphometric indices: Application on Rhodes island, Greece"]}]}],"canonical_facts":{"dc:creator":["ΣΠΥΡΟΥ ΕΥΑΓΓΕΛΟΣ","SPYROU EVANGELOS"],"dc:date":["2025"],"dc:description":["Η παρούσα διπλωματική εργασία ολοκληρώθηκε στα πλαίσια του Προγράμματος Μεταπτυχιακών Σπουδών “Geographic Information Systems” του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών. Δημιουργήθηκε ένα εργαλείο ModelBuilder, συμβατό στο λογισμικό ArcGIS Pro, το οποίο υπολογίζει αυτομάτως μερικές θεμελιώδεις γεωμορφολογικές παραμέτρους και μορφομετρικούς δείκτες των εκάστοτε μελετώμενων λεκανών απορροής. Το εργαλείο είναι προσβάσιμο εδώ: https://doi.org/10.5281/zenodo.16778073. Το εργαλείο ModelBuilder διατίθεται με την παρούσα εργασία ελεύθερα. Ο χρήστης χρειάζεται να εισαγάγει στο μοντέλο τρία επίπεδα πληροφορίας: (α) τις λεκάνες απορροής σε μορφή πολυγωνικού ψηφιακού επιπέδου πληροφορίας (.shp), (β) τους κλάδους του υδρογραφικού δικτύου σε μορφή γραμμικού ψηφιακού επιπέδου πληροφορίας (.shp) και (γ) το ψηφιακό μοντέλο αναγλύφου (DEM) σε μορφή raster-grid (.tif). Το εργαλείο είναι ανεξάρτητο του αριθμού των λεκανών, του αριθμού των κλάδων ανά λεκάνη, της τάξεως των λεκανών και της ανάλυσης του DEM, αλλά είναι κατάλληλο προς το παρόν μόνο για λεκάνες 1ης έως και 7ης τάξεως. Ωστόσο, μελλοντικά θα προστεθεί η δυνατότητα και για λεκάνες μεγαλύτερης τάξεως. Ο χρήστης πρέπει να εξασφαλίσει ότι τα επίπεδα πληροφορίας είναι γεωμορφολογικά ορθά. Συγκεκριμένα, όσον αφορά στους κλάδους: (α) τα σημεία τους, ιδίως για τους κύριους κλάδους, πρέπει να εφάπτονται (δηλαδή σε δύο εφαπτόμενους κλάδους, το τελικό σημείο του ενός πρέπει να ταυτίζεται με το αρχικό σημείο του άλλου)· (β) πρέπει να έχει γίνει εκ των προτέρων η ταξινόμησή τους κατά Strahler (1964)· κάθε κλάδος πρέπει να βρίσκεται εντός μιας αποκλειστικά λεκάνης και να μην υπάρχει κάποιο τμήμα του σε γειτονική λεκάνη· (δ) κανένας κλάδος δεν πρέπει να ανήκει σε μη ψηφιοποιημένη λεκάνη και αντιστρόφως· (ε) ο χρήστης πρέπει να επιλέξει τους κλάδους κάθε λεκάνης που αντιστοιχούν στον κύριο κλάδο (μπορεί να είναι παραπάνω από ένας κλάδος κατά Strahler στην κάθε λεκάνη). Όσον αφορά στις λεκάνες: (α) κάθε λεκάνη πρέπει να έχει μία μοναδική ονομασία, που μπορεί να είναι αύξων αριθμός ή το όνομα του ποταμού· (β) το μήκος και το πλάτος των λεκανών πρέπει να υπολογισθεί εκ των προτέρων, καθώς το περιβάλλον ModelBuilder δεν επιτρέπει τον υπολογισμό τους. Μετά την εκτέλεση του ModelBuilder, το τελικό αρχείο είναι ένα πολυγωνικό ψηφιακό επίπεδο πληροφορίας (.shp) των λεκανών απορροής, όπου έχουν υπολογισθεί οι ακόλουθες γεωμορφολογικές παράμετροι: 1. τάξη κατά Strahler (1964) (δηλαδή η μέγιστη τάξη των κλάδων) 2. έκταση λεκάνης 3. περίμετρος λεκάνης 4. μέγιστο υψόμετρο του υδροκρίτη 5. ελάχιστο υψόμετρο της λεκάνης (δηλαδή των εκβολών) 6. συνολικό μήκος του κύριου κλάδου 7. συνολικό μήκος του κύριου κλάδου σε ευθεία γραμμή 8. συνολικός αριθμός κλάδων 9. συνολικός αριθμός κλάδων για την εκάστοτε τάξη 10. συνολικό μήκος κλάδων 11. συνολικό μήκος κλάδων για την εκάστοτε τάξη 12. μέσο μήκος κλάδων 13. μέσο μήκος κλάδων για την εκάστοτε τάξη Επιπλέον, υπολογίζονται αυτομάτως οι ακόλουθοι μορφομετρικοί δείκτες: 14. υδρογραφική πυκνότητα 15. υδρογραφική συχνότητα 16. υδρογραφική υφή 17. συντελεστής τραχύτητας 18. σταθερά διατήρησης της κοίτης 19. μήκος επιφανειακής απορροής 20. αριθμός κατείσδυσης 21. υδρογραφική ένταση 22. δείκτης εκβάθυνσης 23. δείκτης καμπύλωσης της κοίτης 24. αναλογία κλίσεως 25. δείκτης αποστραγγιστικής καταλληλότητος 26. δείκτης σχήματος λεκάνης 27. αναλογία κυκλικότητος λεκάνης 28. αναλογία επιμήκυνσης λεκάνης 29. συντελεστής συμπαγότητος 30. αναλογία μήκους κλάδων 31. μέση αναλογία μήκους κλάδων 32. δείκτης διακλαδώσεων 33. μέσος δείκτης διακλαδώσεων Το εργαλείο εφαρμόσθηκε δοκιμαστικά στην νήσο Ρόδο. Συγκεκριμένα, ψηφιοποιήθηκαν και εισήχθησαν στο λογισμικό όλες οι λεκάνες από 4ης έως 7ης τάξεως. Ακολούθως, επιλέχθηκε η μεγαλύτερη λεκάνη και όλες οι ως άνω παράμετροι υπολογίσθηκαν εξ ολοκλήρου χειροκίνητα, με την χρήση των λογισμικών ArcGIS Pro και Excel. Οι παράμετροι ήταν ίδιες στον αυτόματο και στον χειροκίνητο υπολογισμό, με μικροδιαφορές σε ορισμένες περιπτώσεις, στο τρίτο δεκαδικό (επειδή κατά τον χειροκίνητο υπολογισμό, έγινε στρογγυλοποίηση στο τρίτο δεκαδικό ψηφίο). Το εργαλείο ModelBuilder εφαρμόσθηκε επιτυχώς και υπολόγισε όλες τις ως άνω παραμέτρους και δείκτες και για τις 61 λεκάνες της Ρόδου, και τα αποτελέσματά του ήταν ανεξάρτητα από το μέγεθος των λεκανών, τον αριθμό τους, το κατά πόσον είχαν κοινά όρια, την τάξη τους, τον αριθμό των κλάδων ανά λεκάνη κ.λπ. Μερικοί βασικοί περιορισμοί του μοντέλου είναι οι ακόλουθοι: (α) Το μοντέλο είναι λειτουργικό για λεκάνες 1ης έως 7ης τάξεως. (β) Το ελάχιστο υψόμετρο της λεκάνης υπολογίζεται αυτόματα και συνεπώς μπορεί να μην αντιστοιχεί στο πραγματικό (π.χ. να μην είναι ακριβώς 0). (γ) Απαιτείται χειροκίνητη εργασία πριν την εκτέλεση του μοντέλου, χωρίς την οποίαν το μοντέλο δεν θα λειτουργήσει. (δ) Το μοντέλο δεν δύναται να υπολογίσει θεμελιώδεις παραμέτρους, όπως τον δείκτη ασυμμετρίας, τον δείκτη εγκάρσιας τοπογραφικής συμμετρίας, την παράμετρο μορφής δικτύου, την αναλογία αναγλύφου, την αναλογία λημνίσκων και την βαθμίδα κοίτης. Αναφορικά με το τεκτονικό καθεστώς της ίδιας της Ρόδου και την σύνδεσή του με τους μορφομετρικούς δείκτες, υπάρχει γενική συμφωνία ότι η νήσος στρέφεται σε άξονα ΒΑ-ΝΔ, προκαλώντας την ανύψωση των ανατολικών της ακτών και την βύθιση των δυτικών. Παράλληλα, τα βόρεια τμήματα αυτής ανυψώνονται με σχετικά γρηγορότερους ρυθμούς από ό,τι τα νότια. Αναφορικά με την γεωμορφολογία της νήσου, το εν λόγω τεκτονικό καθεστώς θα αναμενόταν να έχει ως αποτέλεσμα μία προς τα Β και προς τα Α αύξηση της επιφανειακής απορροής, της διάβρωσης και της εκβάθυνσης. Οι δείκτες που ήταν σύμφωνοι με αυτό ήταν η υδρογραφική πυκνότητα, η υδρογραφική συχνότητα, η υδρογραφική υφή, το μήκος της επιφανειακής απορροής, ο αριθμός κατείσδυσης και ο συντελεστής ρω. Όσον αφορά στο σχήμα των λεκανών, οι δυτικές και οι νότιες λεκάνες θα αναμενόταν να είναι λιγότερο επιμήκεις. Πράγματι, οι περισσότεροι δείκτες επιμήκυνσης (δείκτης αποστραγγιστικής καταλληλότητος, δείκτης σχήματος, αναλογία επιμήκυνσης, συντελεστής συμπαγότητος) δείχνουν αύξηση του βαθμού επιμήκυνσης προς τα ανατολικά, αλλά δείχνουν επίσης και ότι οι προς νότον λεκάνες είναι μακράν πιο επιμήκεις από ό,τι οι βόρειες. Μόνο ο συντελεστής συμπαγότητος σχετίζεται με αύξηση της τεκτονικής ενεργότητας τόσο προς βορράν όσο και προς ανατολάς. Όλοι οι υπόλοιποι μορφομετρικοί δείκτες δείχνουν είτε αντίστροφη τάση της τεκτονικής δραστηριότητας είτε δεν δείχνουν σαφή τάση.","This thesis was completed in the framework of the M.Sc. programme “Geographic Information Systems” of the National and Kapodistrian University of Athens. A ModelBuilder tool was developed, applicable to the ArcGIS Pro software, calculating primary geomorphological features and morphometric indices of drainage basins automatically. The tool can be accessed here: https://doi.org/10.5281/zenodo.16778073. The ModelBuilder tool accompanies the present thesis and is provided publicly. It requires three layers as input, namely: (a) the drainage basins as a polygonal vector file (.shp), (b) the rivers as a linear vector file (.shp) and (c) the digital elevation model (DEM) as a raster-grid file (.tif). The tool is not dependent upon number of basins, number of streams per basin, basin order or resolution of the DEM, but it only applies to 1st up to 7th-order basins. In the future, however, the tool will be modified so that more basin orders will be supported. The user needs to ensure that two vector files are geomorphologically sound before running the tool. More specifically, when it comes to the rivers: (a) their vertices, particularly for the main streams, need to be geometrically coincident (i.e. when they are joined, the end vertex of the one needs to coincide with the start vertex of the other); (b) they need to be ranked as per Strahler (1964) in advance; (c) each stream needs to be completely within its corresponding basin and not partly belong to an adjacent basin; (d) no river should belong to a non-digitised basin and vice versa; (e) user needs to select which stream(s) represent(s) the main stream (could be more than one streams of different orders). When it comes to the basins: (a) each basin needs to have a unique code name, which could be a serial number or the name of the river; (b) basin width and length need to be calculated prior to the model, as the ModelBuilder function does not calculate these parametres automatically. Once the ModelBuilder is run, the output file is a polygonal vector (.shp) of the drainage basins, where the following geomorphological parametres have been calculated: 1. stream order by Strahler (1964) (i.e. order of the highest-order stream) 2. basin area 3. basin perimetre 4. maximum elevation of the water divide 5. minimum elevation (i.e. of the estuary) 6. total length of the main stream 7. total length of the main stream in straight line 8. total number of streams 9. total number of each order individually 10. total length of each order individually 11. total length of streams 12. mean stream length 13. mean length of each order individually What is more, the following morphometric indices are calculated 14. drainage density 15. stream frequency 16. drainage texture 17. roughness number 18. constant of channel maintenance 19. length of overland flow 20. infiltration ratio 21. drainage intensity 22. dissection index 23. sinuosity index 24. gradient ratio 25. fitness ratio 26. basin shape index 27. circularity ratio 28. elongation ratio 29. compactness coefficient 30. stream length ratio for the nth order (n = 2nd to the basin order, up to 7th) 31. mean stream length ratio 32. stream length ratio for the nth order (n = 1st to an order less than maximum basin order, up to 6th) 33. mean bifurcation ratio 34. rho coefficient The tool was tested in the basins of Rhodes island, Dodecanese, Greece. Many successive runs were needed, to make minor or major corrections and ensure its functionality and geomorphological soundness. In particular, all basins of 4th up to 7th order were digitised and the tool was run using them. Subsequently, the largest basin was selected for testing. All geomorphological parametres and morphometric indices were calculated manually, using both ArcGIS Pro and Excel sheets. All parametres and indices calculated in both ways were identical, with minor differentiations in the third digit (mainly because during the manual calculation, rounding to the third digit was conducted). The ModelBuilder tool has functioned successfully and was able to calculate the above geomorphological parametres and morphometric indices in all 61 basins, and it was independent upon basin size, number of basins, adjacence of basins, basin order, number streams per basin etc. Major limitations of the model include: (a) The tool only applies to basins of 7th or lower order. (b) Minimum elevation is calculated automatically and may thus deviate from the true value (e.g. not be exactly 0). (c) Manual processing of the input data is necessary in order for the tool to work. (d) The model cannot calculate fundamental morphometric parametres such as basin asymmetry, transverse topographic symmetry, form factor, relief ratio, lemniscate ratio and channel gradient. Considering the tectonic regime of Rhodes island and its association with the morphometric indices, there is general consensus in the literature that the island is being tilted along a NE-SW axis , leading to uplift of the eastern coasts and subsidence of the western ones. At the same time, the northernmost parts are uplifted at higher rates relative to the southernmost ones. As far as geomorphology is concerned, a northward and eastward increase in runoff erosion, overland flow and dissection would be expected. The indices that were consistent with this regime include drainage density, stream frequency, drainage texture, length of overland flow, infiltration number and rho coefficient. Moreover, the western and southern basins would be expected to be less elongated. Indeed, most elongation parametres (fitness ratio, basin shape, elongation ratio, compactness coefficient) show that elongation increases eastwards, but they also show that southern basins are much more elongated than northern ones. Only compactness coefficient relates to increased tectonic activeness both northwards and eastwards. All other morphometric parametres either show reversed trend or they do not show any clear trend."],"dc:identifier":["uoadl:5306981","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/5306981"],"dc:language":["English"],"dc:subject":["Θετικές Επιστήμες","Science"],"dc:title":["Development of an ArcGIS Pro ModelBuilder to automatically calculate morphometric indices: Application on Rhodes island, Greece"],"dc:type":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]},"updated_at":"2026-11-19T06:40:17Z"}