{"id":{"repo_id":"athens","oai_identifier":"oai:lib.uoa.gr:uoadl:5311494"},"canonical_url":"https://search.ndltd.org/etd/athens/oai:lib.uoa.gr:uoadl:5311494","repository":{"repo_id":"athens","name":"National and Kapodistrian University of Athens","base_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh"},"display":{"title":"Πληθυσμιακή Φαρμακοκινητική Μοντελοποίηση του Υποψήφιου Αντιφυματικού Φαρμάκου PBTZ-169","abstract":"Η φυματίωση αποτελεί έως και σήμερα μία από τις κυριότερες αιτίες θανάτου παγκοσμίως προερχόμενες από λοιμώδη παράγοντα. Η εμφάνιση ανθεκτικότητας του μυκοβακτηριδίου της φυματίωσης έναντι στις υπάρχουσες θεραπείες, καθιστά τα τρέχοντα θεραπευτικά σχήματα ανεπαρκή, επιτείνοντας την ανάγκη εύρεσης νέων αντιφυματικών φαρμάκων. Το PBTZ-169, γνωστό και ως macozinone, ανήκει στην κατηγορία των βενζοθειαζινονών και αποτελεί έναν πολλά υποσχόμενο υποψήφιο αντιφυματικό παράγοντα, έχοντας δείξει ισχυρή δράση έναντι ανθεκτικών στελεχών του M. tuberculosis σε προκλινικό επίπεδο. Ωστόσο, λόγω της λιπόφιλης φύσης του, το φάρμακο αυτό χαρακτηρίζεται από χαμηλή διαλυτότητα αλλά και χαμηλή διαπερατότητα, με αποτέλεσμα να εμφανίζει χαμηλή βιοδιαθεσιμότητα μετά από per os χορήγηση, θέτοντας έτσι σημαντικά εμπόδια στη χρήση του στην κλινική πράξη. Στα πλαίσια της παρούσας διπλωματικής εργασίας, αναπτύχθηκε ένα πληθυσμιακό φαρμακοκινητικό μοντέλο για τον αντιφυματικό παράγοντα PBΤZ-169, με τη χρήση δεδομένων μίας κλινικής μελέτης φάσης Ι. Τα δεδομένα που χρησιμοποιήθηκαν αφορούν μετρήσεις συγκέντρωσης του φαρμάκου σε δείγματα αίματος και ούρων 40 υγιών εθελοντών, στους οποίους το φάρμακο χορηγήθηκε από του στόματος υπό τη μορφή καψακίων των 40mg, σε διαφορετικές δόσεις και δοσολογικά σχήματα. Συγκεκριμένα, η κλινική μελέτη πραγματοποιήθηκε σε δύο στάδια, με το πρώτο στάδιο να περιλαμβάνει εφάπαξ χορήγηση του φαρμάκου σε δόσεις των 40mg, 80mg, 160mg, 320mg ή 640mg, και το δεύτερο στάδιο να περιλαμβάνει πολλαπλές χορηγήσεις των 320mg ή 640mg (μία δόση άπαξ ημερησίως για 14 διαδοχικές ημέρες). Τα τελικά δεδομένα που χρησιμοποιήθηκαν στο μοντέλο ήταν δεδομένα συγκέντρωσης στο πλάσμα και αθροιστικής ποσότητας του φαρμάκου στα ούρα. Για την ανάπτυξη του πληθυσμιακού φαρμακοκινητικού μοντέλου, χρησιμοποιήθηκε το λογισμικό Monolix. Μετά τη διερεύνηση και σύγκριση αρκετών υποψήφιων μοντέλων, αυτό που φάνηκε να περιγράφει καλύτερα τα υπό μελέτη δεδομένα ήταν το διδιαμερισματικό μοντέλο, με κινητική απορρόφησης πρώτης τάξεως, με σταθερά απορρόφησης ka και χρόνο καθυστέρησης (Tlag), και γραμμική απομάκρυνση. Η νεφρική απέκκριση του φαρμάκου περιγράφηκε ως το κλάσμα του φαρμάκου που απεκκρίνεται στα ούρα (pu). Ως μοντέλο σφάλματος, επιλέχθηκε το αναλογικό για τα δεδομένα από τα δείγματα αίματος και το συνδυαστικό για τα δεδομένα από τα δείγματα ούρων. Ακόμη, στο μοντέλο ενσωματώθηκε συσχέτιση μεταξύ των παραμέτρων V2, Q και Cl, ενώ δεν συμπεριλήφθηκαν συμμεταβλητές, λόγω περιορισμένης πληροφορίας. Η αξιολόγηση του μοντέλου πραγματοποιήθηκε βάσει διαγνωστικών γραφημάτων και εσωτερικών μεθόδων επικύρωσης (VPC, Bootstrap με Ν=500). Το τελικό μοντέλο φάνηκε να περιγράφει ικανοποιητικά τα υπό μελέτη δεδομένα και να εκτιμά με ικανοποιητική αξιοπιστία τις τιμές των πληθυσμιακών φαρμακοκινητικών παραμέτρων, με τις εκτιμήσεις για τη φαινόμενη κάθαρση (Cl/F) και τον φαινόμενο όγκο κατανομής (Vd/F) να συνάδουν με τα αποτελέσματα της κλινικής μελέτης από την οποία αντλήθηκαν τα δεδομένα. Οι τιμές που προσδιορίστηκαν για τις πληθυσμιακές φαρμακοκινητικές παραμέτρους ήταν οι ακόλουθες: Tlag=0.34 h, ka=1.25 h-1, Cl=183.64 L/h, V1=991.76 L, Q=211.34 L/h, V2=2753.86 L και pu=0.000065. Παρατηρήθηκε υψηλή διατομική μεταβλητότητα για τις παραμέτρους ka (CVωka=81.27%), V2 (CVωV2=73.41%), Q (CVωQ=83.25%) και pu (CVωpu=72.79%), γεγονός που αποδίδεται στην πολύ μικρή νεφρική απέκκριση του φαρμάκου (pu) και πιθανώς να υποδεικνύει διαφορές στην απορρόφηση μεταξύ των ατόμων. Παρά τη συνολική ικανοποιητική προσαρμογή του μοντέλου στα δεδομένα, στο στάδιο των πολλαπλών χορηγήσεων παρατηρήθηκε ήπια υποεκτίμηση της Cmax και ήπια υπερεκτίμηση της αθροιστικής ποσότητας του φαρμάκου στα ούρα τη 14η ημέρα, πιθανώς λόγω της απουσίας δεδομένων για τις ενδιάμεσες ημέρες, περιορίζοντας έτσι την ικανότητα του μοντέλου να περιγράψει πλήρως τη συσσώρευση του φαρμάκου. Συμπερασματικά, δεδομένης της χαμηλής του βιοδιαθεσιμότητας μετά από per os χορήγηση και της υψηλής διατομικής μεταβλητότητας ορισμένων ΦΚ παραμέτρων, το μοντέλο που αναπτύχθηκε περιγράφει ικανοποιητικά τη βασική φαρμακοκινητική συμπεριφορά του φαρμάκου σε επίπεδο πληθυσμού και, παρά τους περιορισμούς, θα μπορούσε δυνητικά να αποτελέσει ένα χρήσιμο βοήθημα σε μεταγενέστερα στάδια της κλινικής του ανάπτυξης.","abstract_html":"Η φυματίωση αποτελεί έως και σήμερα μία από τις κυριότερες αιτίες θανάτου παγκοσμίως προερχόμενες από λοιμώδη παράγοντα. Η εμφάνιση ανθεκτικότητας του μυκοβακτηριδίου της φυματίωσης έναντι στις υπάρχουσες θεραπείες, καθιστά τα τρέχοντα θεραπευτικά σχήματα ανεπαρκή, επιτείνοντας την ανάγκη εύρεσης νέων αντιφυματικών φαρμάκων. Το PBTZ-169, γνωστό και ως macozinone, ανήκει στην κατηγορία των βενζοθειαζινονών και αποτελεί έναν πολλά υποσχόμενο υποψήφιο αντιφυματικό παράγοντα, έχοντας δείξει ισχυρή δράση έναντι ανθεκτικών στελεχών του M. tuberculosis σε προκλινικό επίπεδο. Ωστόσο, λόγω της λιπόφιλης φύσης του, το φάρμακο αυτό χαρακτηρίζεται από χαμηλή διαλυτότητα αλλά και χαμηλή διαπερατότητα, με αποτέλεσμα να εμφανίζει χαμηλή βιοδιαθεσιμότητα μετά από per os χορήγηση, θέτοντας έτσι σημαντικά εμπόδια στη χρήση του στην κλινική πράξη. Στα πλαίσια της παρούσας διπλωματικής εργασίας, αναπτύχθηκε ένα πληθυσμιακό φαρμακοκινητικό μοντέλο για τον αντιφυματικό παράγοντα PBΤZ-169, με τη χρήση δεδομένων μίας κλινικής μελέτης φάσης Ι. Τα δεδομένα που χρησιμοποιήθηκαν αφορούν μετρήσεις συγκέντρωσης του φαρμάκου σε δείγματα αίματος και ούρων 40 υγιών εθελοντών, στους οποίους το φάρμακο χορηγήθηκε από του στόματος υπό τη μορφή καψακίων των 40mg, σε διαφορετικές δόσεις και δοσολογικά σχήματα. Συγκεκριμένα, η κλινική μελέτη πραγματοποιήθηκε σε δύο στάδια, με το πρώτο στάδιο να περιλαμβάνει εφάπαξ χορήγηση του φαρμάκου σε δόσεις των 40mg, 80mg, 160mg, 320mg ή 640mg, και το δεύτερο στάδιο να περιλαμβάνει πολλαπλές χορηγήσεις των 320mg ή 640mg (μία δόση άπαξ ημερησίως για 14 διαδοχικές ημέρες). Τα τελικά δεδομένα που χρησιμοποιήθηκαν στο μοντέλο ήταν δεδομένα συγκέντρωσης στο πλάσμα και αθροιστικής ποσότητας του φαρμάκου στα ούρα. Για την ανάπτυξη του πληθυσμιακού φαρμακοκινητικού μοντέλου, χρησιμοποιήθηκε το λογισμικό Monolix. Μετά τη διερεύνηση και σύγκριση αρκετών υποψήφιων μοντέλων, αυτό που φάνηκε να περιγράφει καλύτερα τα υπό μελέτη δεδομένα ήταν το διδιαμερισματικό μοντέλο, με κινητική απορρόφησης πρώτης τάξεως, με σταθερά απορρόφησης ka και χρόνο καθυστέρησης (Tlag), και γραμμική απομάκρυνση. Η νεφρική απέκκριση του φαρμάκου περιγράφηκε ως το κλάσμα του φαρμάκου που απεκκρίνεται στα ούρα (pu). Ως μοντέλο σφάλματος, επιλέχθηκε το αναλογικό για τα δεδομένα από τα δείγματα αίματος και το συνδυαστικό για τα δεδομένα από τα δείγματα ούρων. Ακόμη, στο μοντέλο ενσωματώθηκε συσχέτιση μεταξύ των παραμέτρων V2, Q και Cl, ενώ δεν συμπεριλήφθηκαν συμμεταβλητές, λόγω περιορισμένης πληροφορίας. Η αξιολόγηση του μοντέλου πραγματοποιήθηκε βάσει διαγνωστικών γραφημάτων και εσωτερικών μεθόδων επικύρωσης (VPC, Bootstrap με Ν=500). Το τελικό μοντέλο φάνηκε να περιγράφει ικανοποιητικά τα υπό μελέτη δεδομένα και να εκτιμά με ικανοποιητική αξιοπιστία τις τιμές των πληθυσμιακών φαρμακοκινητικών παραμέτρων, με τις εκτιμήσεις για τη φαινόμενη κάθαρση (Cl/F) και τον φαινόμενο όγκο κατανομής (Vd/F) να συνάδουν με τα αποτελέσματα της κλινικής μελέτης από την οποία αντλήθηκαν τα δεδομένα. Οι τιμές που προσδιορίστηκαν για τις πληθυσμιακές φαρμακοκινητικές παραμέτρους ήταν οι ακόλουθες: Tlag=0.34 h, ka=1.25 h-1, Cl=183.64 L/h, V1=991.76 L, Q=211.34 L/h, V2=2753.86 L και pu=0.000065. Παρατηρήθηκε υψηλή διατομική μεταβλητότητα για τις παραμέτρους ka (CVωka=81.27%), V2 (CVωV2=73.41%), Q (CVωQ=83.25%) και pu (CVωpu=72.79%), γεγονός που αποδίδεται στην πολύ μικρή νεφρική απέκκριση του φαρμάκου (pu) και πιθανώς να υποδεικνύει διαφορές στην απορρόφηση μεταξύ των ατόμων. Παρά τη συνολική ικανοποιητική προσαρμογή του μοντέλου στα δεδομένα, στο στάδιο των πολλαπλών χορηγήσεων παρατηρήθηκε ήπια υποεκτίμηση της Cmax και ήπια υπερεκτίμηση της αθροιστικής ποσότητας του φαρμάκου στα ούρα τη 14η ημέρα, πιθανώς λόγω της απουσίας δεδομένων για τις ενδιάμεσες ημέρες, περιορίζοντας έτσι την ικανότητα του μοντέλου να περιγράψει πλήρως τη συσσώρευση του φαρμάκου. Συμπερασματικά, δεδομένης της χαμηλής του βιοδιαθεσιμότητας μετά από per os χορήγηση και της υψηλής διατομικής μεταβλητότητας ορισμένων ΦΚ παραμέτρων, το μοντέλο που αναπτύχθηκε περιγράφει ικανοποιητικά τη βασική φαρμακοκινητική συμπεριφορά του φαρμάκου σε επίπεδο πληθυσμού και, παρά τους περιορισμούς, θα μπορούσε δυνητικά να αποτελέσει ένα χρήσιμο βοήθημα σε μεταγενέστερα στάδια της κλινικής του ανάπτυξης.","abstract_has_math":false,"creators":["Δεδεγκίκα Δανάη-Τζούλια","Dedegkika Danai-Tzoulia"],"institution":null,"degree_name":null,"degree_level":null,"degree_discipline":null,"degree_department":null,"school":null,"contributors":[],"advisors":[],"committee_chairs":[],"committee_members":[],"year":2025,"date_issued":"2025","date_published":"2025","updated_at":"2026-11-19T06:40:47Z","subjects":["Θετικές Επιστήμες","Science"],"languages":["Ελληνικά","Greek"],"rights":[],"rights_urls":[],"identifier_entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:5311494"],"render_values":[{"text":"uoadl:5311494","href":null,"code":true}]}],"person_identifier_entries":[]},"links":{"outbound_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/5311494","outbound_label":"Repository record","outbound_source":"dc:identifier","record_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/5311494","record_label":"Repository record","record_kind":"record","record_source":"dc:identifier","download_url":null,"download_label":null,"download_source":null,"access_status":null,"embargo_until":null,"access_note":null},"source_record":{"url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh?verb=GetRecord&metadataPrefix=oai_dc&identifier=oai%3Alib.uoa.gr%3Auoadl%3A5311494","prefix":"oai_dc"},"metadata_groups":[{"id":"people","label":"People","entries":[{"key":"dc:creator","label":"Author","values":["Δεδεγκίκα Δανάη-Τζούλια","Dedegkika Danai-Tzoulia"]}]},{"id":"academic_context","label":"Academic Context","entries":[{"key":"dc:date","label":"Dc Date","values":["2025"]},{"key":"dc:type","label":"Dc Type","values":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]}]},{"id":"subjects_keywords","label":"Subjects and Keywords","entries":[{"key":"dc:subject","label":"Dc Subject","values":["Θετικές Επιστήμες","Science"]}]},{"id":"language_rights","label":"Language and Rights","entries":[{"key":"dc:language","label":"Dc Language","values":["Ελληνικά","Greek"]}]},{"id":"identifiers","label":"Identifiers","entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:5311494","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/5311494"]}]},{"id":"additional","label":"Additional Metadata","entries":[{"key":"dc:description","label":"Description","values":["Η φυματίωση αποτελεί έως και σήμερα μία από τις κυριότερες αιτίες θανάτου παγκοσμίως προερχόμενες από λοιμώδη παράγοντα. Η εμφάνιση ανθεκτικότητας του μυκοβακτηριδίου της φυματίωσης έναντι στις υπάρχουσες θεραπείες, καθιστά τα τρέχοντα θεραπευτικά σχήματα ανεπαρκή, επιτείνοντας την ανάγκη εύρεσης νέων αντιφυματικών φαρμάκων. Το PBTZ-169, γνωστό και ως macozinone, ανήκει στην κατηγορία των βενζοθειαζινονών και αποτελεί έναν πολλά υποσχόμενο υποψήφιο αντιφυματικό παράγοντα, έχοντας δείξει ισχυρή δράση έναντι ανθεκτικών στελεχών του M. tuberculosis σε προκλινικό επίπεδο. Ωστόσο, λόγω της λιπόφιλης φύσης του, το φάρμακο αυτό χαρακτηρίζεται από χαμηλή διαλυτότητα αλλά και χαμηλή διαπερατότητα, με αποτέλεσμα να εμφανίζει χαμηλή βιοδιαθεσιμότητα μετά από per os χορήγηση, θέτοντας έτσι σημαντικά εμπόδια στη χρήση του στην κλινική πράξη. Στα πλαίσια της παρούσας διπλωματικής εργασίας, αναπτύχθηκε ένα πληθυσμιακό φαρμακοκινητικό μοντέλο για τον αντιφυματικό παράγοντα PBΤZ-169, με τη χρήση δεδομένων μίας κλινικής μελέτης φάσης Ι. Τα δεδομένα που χρησιμοποιήθηκαν αφορούν μετρήσεις συγκέντρωσης του φαρμάκου σε δείγματα αίματος και ούρων 40 υγιών εθελοντών, στους οποίους το φάρμακο χορηγήθηκε από του στόματος υπό τη μορφή καψακίων των 40mg, σε διαφορετικές δόσεις και δοσολογικά σχήματα. Συγκεκριμένα, η κλινική μελέτη πραγματοποιήθηκε σε δύο στάδια, με το πρώτο στάδιο να περιλαμβάνει εφάπαξ χορήγηση του φαρμάκου σε δόσεις των 40mg, 80mg, 160mg, 320mg ή 640mg, και το δεύτερο στάδιο να περιλαμβάνει πολλαπλές χορηγήσεις των 320mg ή 640mg (μία δόση άπαξ ημερησίως για 14 διαδοχικές ημέρες). Τα τελικά δεδομένα που χρησιμοποιήθηκαν στο μοντέλο ήταν δεδομένα συγκέντρωσης στο πλάσμα και αθροιστικής ποσότητας του φαρμάκου στα ούρα. Για την ανάπτυξη του πληθυσμιακού φαρμακοκινητικού μοντέλου, χρησιμοποιήθηκε το λογισμικό Monolix. Μετά τη διερεύνηση και σύγκριση αρκετών υποψήφιων μοντέλων, αυτό που φάνηκε να περιγράφει καλύτερα τα υπό μελέτη δεδομένα ήταν το διδιαμερισματικό μοντέλο, με κινητική απορρόφησης πρώτης τάξεως, με σταθερά απορρόφησης ka και χρόνο καθυστέρησης (Tlag), και γραμμική απομάκρυνση. Η νεφρική απέκκριση του φαρμάκου περιγράφηκε ως το κλάσμα του φαρμάκου που απεκκρίνεται στα ούρα (pu). Ως μοντέλο σφάλματος, επιλέχθηκε το αναλογικό για τα δεδομένα από τα δείγματα αίματος και το συνδυαστικό για τα δεδομένα από τα δείγματα ούρων. Ακόμη, στο μοντέλο ενσωματώθηκε συσχέτιση μεταξύ των παραμέτρων V2, Q και Cl, ενώ δεν συμπεριλήφθηκαν συμμεταβλητές, λόγω περιορισμένης πληροφορίας. Η αξιολόγηση του μοντέλου πραγματοποιήθηκε βάσει διαγνωστικών γραφημάτων και εσωτερικών μεθόδων επικύρωσης (VPC, Bootstrap με Ν=500). Το τελικό μοντέλο φάνηκε να περιγράφει ικανοποιητικά τα υπό μελέτη δεδομένα και να εκτιμά με ικανοποιητική αξιοπιστία τις τιμές των πληθυσμιακών φαρμακοκινητικών παραμέτρων, με τις εκτιμήσεις για τη φαινόμενη κάθαρση (Cl/F) και τον φαινόμενο όγκο κατανομής (Vd/F) να συνάδουν με τα αποτελέσματα της κλινικής μελέτης από την οποία αντλήθηκαν τα δεδομένα. Οι τιμές που προσδιορίστηκαν για τις πληθυσμιακές φαρμακοκινητικές παραμέτρους ήταν οι ακόλουθες: Tlag=0.34 h, ka=1.25 h-1, Cl=183.64 L/h, V1=991.76 L, Q=211.34 L/h, V2=2753.86 L και pu=0.000065. Παρατηρήθηκε υψηλή διατομική μεταβλητότητα για τις παραμέτρους ka (CVωka=81.27%), V2 (CVωV2=73.41%), Q (CVωQ=83.25%) και pu (CVωpu=72.79%), γεγονός που αποδίδεται στην πολύ μικρή νεφρική απέκκριση του φαρμάκου (pu) και πιθανώς να υποδεικνύει διαφορές στην απορρόφηση μεταξύ των ατόμων. Παρά τη συνολική ικανοποιητική προσαρμογή του μοντέλου στα δεδομένα, στο στάδιο των πολλαπλών χορηγήσεων παρατηρήθηκε ήπια υποεκτίμηση της Cmax και ήπια υπερεκτίμηση της αθροιστικής ποσότητας του φαρμάκου στα ούρα τη 14η ημέρα, πιθανώς λόγω της απουσίας δεδομένων για τις ενδιάμεσες ημέρες, περιορίζοντας έτσι την ικανότητα του μοντέλου να περιγράψει πλήρως τη συσσώρευση του φαρμάκου. Συμπερασματικά, δεδομένης της χαμηλής του βιοδιαθεσιμότητας μετά από per os χορήγηση και της υψηλής διατομικής μεταβλητότητας ορισμένων ΦΚ παραμέτρων, το μοντέλο που αναπτύχθηκε περιγράφει ικανοποιητικά τη βασική φαρμακοκινητική συμπεριφορά του φαρμάκου σε επίπεδο πληθυσμού και, παρά τους περιορισμούς, θα μπορούσε δυνητικά να αποτελέσει ένα χρήσιμο βοήθημα σε μεταγενέστερα στάδια της κλινικής του ανάπτυξης.","Tuberculosis remains one of the leading causes of death worldwide due to infectious agents. The emergence of Mycobacterium tuberculosis resistance to existing treatments renders current therapeutic regimens insufficient and further highlights the need for the development of new antitubercular agents. PBTZ-169, also known as macozinone, belongs to the benzothiazinone class and is a promising antitubercular drug candidate, having demonstrated potent activity against drug-resistant strains of M. tuberculosis in preclinical studies. However, due to its lipophilic nature, this compound is characterized by poor solubility as well as low permeability, resulting in low oral bioavailability, which poses significant challenges for its use in clinical practice. In this thesis, a population pharmacokinetic (PopPK) model for the antitubercular agent PBTZ-169 was developed, using data from a Phase I clinical trial. The data consisted of drug concentration measurements in blood and urine samples from 40 healthy volunteers, who received the drug orally in 40mg capsule form, under various dosing regimens. Specifically, the clinical trial was conducted in two stages: the first involving single-dose administration of 40mg, 80mg, 160mg, 320mg or 640mg, and the second involving multiple-dose administration of either 320mg or 640mg, once daily, for 14 consecutive days. The final dataset used in the model consisted of plasma concentration data and cumulative amount excreted in urine data. The PopPK model was developed using Monolix software. After evaluating and comparing several candidate models, the model that best described the data was a two-compartment model with first-order absorption, with an absorption rate constant (ka) and lag time (Tlag), and linear elimination. Renal excretion was described in the model as the fraction of the drug excreted in urine (pu). A proportional error model was applied to the plasma data, while a combined error model was applied to the urine data. Furthermore, correlation between V2, Q and Cl was incorporated into the model, whereas covariates were not included, due to limited available information. Model evaluation was based on diagnostic plots and internal validation methods, including Visual Predictive Check (VPC) and Bootstrap analysis (N=500). The final model adequately described the data and provided reliable estimates of the population pharmacokinetic parameters, with apparent clearance (Cl/F) and apparent volume of distribution (Vd/F) estimates consistent with those reported in the clinical trial from which the data were derived. The estimated values of the population pharmacokinetic parameters were the following: Tlag=0.34 h, ka=1.25 h-1, Cl=183.64 L/h, V1=991.76 L, Q=211.34 L/h, V2=2753.86 L και pu=0.000065. High interindividual variability was observed for the parameters ka (CVωka=81.27%), V2 (CVωV2=73.41%), Q (CVωQ=83.25%) and pu (CVωpu=72.79%). This may be attributed to the extremely low renal excretion (pu) and potentially indicates variability in the absorption among individuals. Despite the overall satisfactory performance of the model, a slight underprediction of Cmax and a slight overprediction of cumulative urinary excretion on day 14 were observed, during the multiple-dose stage. This is likely attributable to the absence of intermediate sampling points during the dosing period, which may have limited the model’s ability to fully describe drug accumulation. In conclusion, given the low oral bioavailability and the high interindividual variability observed for certain pharmacokinetic parameters, the developed model adequately describes the basic pharmacokinetic behavior of PBTZ-169 at population level and, despite its limitations, it could potentially serve as a valuable tool to support future stages of the clinical development of PBTZ-169."]},{"key":"dc:title","label":"Title","values":["Πληθυσμιακή Φαρμακοκινητική Μοντελοποίηση του Υποψήφιου Αντιφυματικού Φαρμάκου PBTZ-169"]}]}],"canonical_facts":{"dc:creator":["Δεδεγκίκα Δανάη-Τζούλια","Dedegkika Danai-Tzoulia"],"dc:date":["2025"],"dc:description":["Η φυματίωση αποτελεί έως και σήμερα μία από τις κυριότερες αιτίες θανάτου παγκοσμίως προερχόμενες από λοιμώδη παράγοντα. Η εμφάνιση ανθεκτικότητας του μυκοβακτηριδίου της φυματίωσης έναντι στις υπάρχουσες θεραπείες, καθιστά τα τρέχοντα θεραπευτικά σχήματα ανεπαρκή, επιτείνοντας την ανάγκη εύρεσης νέων αντιφυματικών φαρμάκων. Το PBTZ-169, γνωστό και ως macozinone, ανήκει στην κατηγορία των βενζοθειαζινονών και αποτελεί έναν πολλά υποσχόμενο υποψήφιο αντιφυματικό παράγοντα, έχοντας δείξει ισχυρή δράση έναντι ανθεκτικών στελεχών του M. tuberculosis σε προκλινικό επίπεδο. Ωστόσο, λόγω της λιπόφιλης φύσης του, το φάρμακο αυτό χαρακτηρίζεται από χαμηλή διαλυτότητα αλλά και χαμηλή διαπερατότητα, με αποτέλεσμα να εμφανίζει χαμηλή βιοδιαθεσιμότητα μετά από per os χορήγηση, θέτοντας έτσι σημαντικά εμπόδια στη χρήση του στην κλινική πράξη. Στα πλαίσια της παρούσας διπλωματικής εργασίας, αναπτύχθηκε ένα πληθυσμιακό φαρμακοκινητικό μοντέλο για τον αντιφυματικό παράγοντα PBΤZ-169, με τη χρήση δεδομένων μίας κλινικής μελέτης φάσης Ι. Τα δεδομένα που χρησιμοποιήθηκαν αφορούν μετρήσεις συγκέντρωσης του φαρμάκου σε δείγματα αίματος και ούρων 40 υγιών εθελοντών, στους οποίους το φάρμακο χορηγήθηκε από του στόματος υπό τη μορφή καψακίων των 40mg, σε διαφορετικές δόσεις και δοσολογικά σχήματα. Συγκεκριμένα, η κλινική μελέτη πραγματοποιήθηκε σε δύο στάδια, με το πρώτο στάδιο να περιλαμβάνει εφάπαξ χορήγηση του φαρμάκου σε δόσεις των 40mg, 80mg, 160mg, 320mg ή 640mg, και το δεύτερο στάδιο να περιλαμβάνει πολλαπλές χορηγήσεις των 320mg ή 640mg (μία δόση άπαξ ημερησίως για 14 διαδοχικές ημέρες). Τα τελικά δεδομένα που χρησιμοποιήθηκαν στο μοντέλο ήταν δεδομένα συγκέντρωσης στο πλάσμα και αθροιστικής ποσότητας του φαρμάκου στα ούρα. Για την ανάπτυξη του πληθυσμιακού φαρμακοκινητικού μοντέλου, χρησιμοποιήθηκε το λογισμικό Monolix. Μετά τη διερεύνηση και σύγκριση αρκετών υποψήφιων μοντέλων, αυτό που φάνηκε να περιγράφει καλύτερα τα υπό μελέτη δεδομένα ήταν το διδιαμερισματικό μοντέλο, με κινητική απορρόφησης πρώτης τάξεως, με σταθερά απορρόφησης ka και χρόνο καθυστέρησης (Tlag), και γραμμική απομάκρυνση. Η νεφρική απέκκριση του φαρμάκου περιγράφηκε ως το κλάσμα του φαρμάκου που απεκκρίνεται στα ούρα (pu). Ως μοντέλο σφάλματος, επιλέχθηκε το αναλογικό για τα δεδομένα από τα δείγματα αίματος και το συνδυαστικό για τα δεδομένα από τα δείγματα ούρων. Ακόμη, στο μοντέλο ενσωματώθηκε συσχέτιση μεταξύ των παραμέτρων V2, Q και Cl, ενώ δεν συμπεριλήφθηκαν συμμεταβλητές, λόγω περιορισμένης πληροφορίας. Η αξιολόγηση του μοντέλου πραγματοποιήθηκε βάσει διαγνωστικών γραφημάτων και εσωτερικών μεθόδων επικύρωσης (VPC, Bootstrap με Ν=500). Το τελικό μοντέλο φάνηκε να περιγράφει ικανοποιητικά τα υπό μελέτη δεδομένα και να εκτιμά με ικανοποιητική αξιοπιστία τις τιμές των πληθυσμιακών φαρμακοκινητικών παραμέτρων, με τις εκτιμήσεις για τη φαινόμενη κάθαρση (Cl/F) και τον φαινόμενο όγκο κατανομής (Vd/F) να συνάδουν με τα αποτελέσματα της κλινικής μελέτης από την οποία αντλήθηκαν τα δεδομένα. Οι τιμές που προσδιορίστηκαν για τις πληθυσμιακές φαρμακοκινητικές παραμέτρους ήταν οι ακόλουθες: Tlag=0.34 h, ka=1.25 h-1, Cl=183.64 L/h, V1=991.76 L, Q=211.34 L/h, V2=2753.86 L και pu=0.000065. Παρατηρήθηκε υψηλή διατομική μεταβλητότητα για τις παραμέτρους ka (CVωka=81.27%), V2 (CVωV2=73.41%), Q (CVωQ=83.25%) και pu (CVωpu=72.79%), γεγονός που αποδίδεται στην πολύ μικρή νεφρική απέκκριση του φαρμάκου (pu) και πιθανώς να υποδεικνύει διαφορές στην απορρόφηση μεταξύ των ατόμων. Παρά τη συνολική ικανοποιητική προσαρμογή του μοντέλου στα δεδομένα, στο στάδιο των πολλαπλών χορηγήσεων παρατηρήθηκε ήπια υποεκτίμηση της Cmax και ήπια υπερεκτίμηση της αθροιστικής ποσότητας του φαρμάκου στα ούρα τη 14η ημέρα, πιθανώς λόγω της απουσίας δεδομένων για τις ενδιάμεσες ημέρες, περιορίζοντας έτσι την ικανότητα του μοντέλου να περιγράψει πλήρως τη συσσώρευση του φαρμάκου. Συμπερασματικά, δεδομένης της χαμηλής του βιοδιαθεσιμότητας μετά από per os χορήγηση και της υψηλής διατομικής μεταβλητότητας ορισμένων ΦΚ παραμέτρων, το μοντέλο που αναπτύχθηκε περιγράφει ικανοποιητικά τη βασική φαρμακοκινητική συμπεριφορά του φαρμάκου σε επίπεδο πληθυσμού και, παρά τους περιορισμούς, θα μπορούσε δυνητικά να αποτελέσει ένα χρήσιμο βοήθημα σε μεταγενέστερα στάδια της κλινικής του ανάπτυξης.","Tuberculosis remains one of the leading causes of death worldwide due to infectious agents. The emergence of Mycobacterium tuberculosis resistance to existing treatments renders current therapeutic regimens insufficient and further highlights the need for the development of new antitubercular agents. PBTZ-169, also known as macozinone, belongs to the benzothiazinone class and is a promising antitubercular drug candidate, having demonstrated potent activity against drug-resistant strains of M. tuberculosis in preclinical studies. However, due to its lipophilic nature, this compound is characterized by poor solubility as well as low permeability, resulting in low oral bioavailability, which poses significant challenges for its use in clinical practice. In this thesis, a population pharmacokinetic (PopPK) model for the antitubercular agent PBTZ-169 was developed, using data from a Phase I clinical trial. The data consisted of drug concentration measurements in blood and urine samples from 40 healthy volunteers, who received the drug orally in 40mg capsule form, under various dosing regimens. Specifically, the clinical trial was conducted in two stages: the first involving single-dose administration of 40mg, 80mg, 160mg, 320mg or 640mg, and the second involving multiple-dose administration of either 320mg or 640mg, once daily, for 14 consecutive days. The final dataset used in the model consisted of plasma concentration data and cumulative amount excreted in urine data. The PopPK model was developed using Monolix software. After evaluating and comparing several candidate models, the model that best described the data was a two-compartment model with first-order absorption, with an absorption rate constant (ka) and lag time (Tlag), and linear elimination. Renal excretion was described in the model as the fraction of the drug excreted in urine (pu). A proportional error model was applied to the plasma data, while a combined error model was applied to the urine data. Furthermore, correlation between V2, Q and Cl was incorporated into the model, whereas covariates were not included, due to limited available information. Model evaluation was based on diagnostic plots and internal validation methods, including Visual Predictive Check (VPC) and Bootstrap analysis (N=500). The final model adequately described the data and provided reliable estimates of the population pharmacokinetic parameters, with apparent clearance (Cl/F) and apparent volume of distribution (Vd/F) estimates consistent with those reported in the clinical trial from which the data were derived. The estimated values of the population pharmacokinetic parameters were the following: Tlag=0.34 h, ka=1.25 h-1, Cl=183.64 L/h, V1=991.76 L, Q=211.34 L/h, V2=2753.86 L και pu=0.000065. High interindividual variability was observed for the parameters ka (CVωka=81.27%), V2 (CVωV2=73.41%), Q (CVωQ=83.25%) and pu (CVωpu=72.79%). This may be attributed to the extremely low renal excretion (pu) and potentially indicates variability in the absorption among individuals. Despite the overall satisfactory performance of the model, a slight underprediction of Cmax and a slight overprediction of cumulative urinary excretion on day 14 were observed, during the multiple-dose stage. This is likely attributable to the absence of intermediate sampling points during the dosing period, which may have limited the model’s ability to fully describe drug accumulation. In conclusion, given the low oral bioavailability and the high interindividual variability observed for certain pharmacokinetic parameters, the developed model adequately describes the basic pharmacokinetic behavior of PBTZ-169 at population level and, despite its limitations, it could potentially serve as a valuable tool to support future stages of the clinical development of PBTZ-169."],"dc:identifier":["uoadl:5311494","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/5311494"],"dc:language":["Ελληνικά","Greek"],"dc:subject":["Θετικές Επιστήμες","Science"],"dc:title":["Πληθυσμιακή Φαρμακοκινητική Μοντελοποίηση του Υποψήφιου Αντιφυματικού Φαρμάκου PBTZ-169"],"dc:type":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]},"updated_at":"2026-11-19T06:40:47Z"}