{"id":{"repo_id":"athens","oai_identifier":"oai:lib.uoa.gr:uoadl:5312204"},"canonical_url":"https://search.ndltd.org/etd/athens/oai:lib.uoa.gr:uoadl:5312204","repository":{"repo_id":"athens","name":"National and Kapodistrian University of Athens","base_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh"},"display":{"title":"Βενετική Ιθάκη, 1669-1684: μια μεθοριακή νησιωτικότητα μεταξύ δύο πολέμων","abstract":"Η παρούσα μεταπτυχιακή διπλωματική εργασία επιχειρεί να εξετάσει τη βενετική Ιθάκη ως ένα ιδιαίτερο παράδειγμα μεθοριακής κοινωνίας, η οποία, αν και βρισκόταν σε συνθήκες δυτικής κυριαρχίας, είχε αναπτύξει μια διαρκή και πολύπλευρη διάδραση με την όμορη Οθωμανική Αυτοκρατορία. Ως συμβατά χρονικά όρια χρησιμοποιούνται δύο βενετο–οθωμανικοί πόλεμοι, ο πέμπτος (1645–1669) και ο έκτος (1684–1699), και συγκεκριμένα η μεταξύ αυτών δεκαπενταετής περίοδος ειρήνης (1669–1684). Τόσο η περίοδος αυτή, όσο και γενικά ο δέκατος έβδομος αιώνας, αποτέλεσαν για τον μεσογειακό κόσμο μια εποχή γενικευμένης κρίσης, η οποία είχε ως χαρακτηριστικά την απομόνωση, τις οικολογικές και περιβαλλοντολογικές μεταβολές, τη γενικευμένη πληθυσμική μετακίνηση και την ανάδυση νέων, κυρίως εμπορικών, δυνάμεων. Ως αναλυτικά εργαλεία, για τις ανάγκες της εργασίας, χρησιμοποιούνται οι έννοιες της νησιωτικότητας και της μεθορίου, οι οποίες χαρακτήριζαν από κοινού την Ιθάκη κατά το συγκεκριμένο διάστημα, αλλά και καθ’ όλη τη βενετική της περίοδο. Τα χαρακτηριστικά της νησιωτικότητας, και συγκεκριμένα η απομόνωση και οι ορισμένοι πόροι, σε συνδυασμό με τη γεωμορφολογία του νησιού (ορεινότητα, μικρές εκτάσεις κατάλληλες για καλλιέργεια, περιορισμένοι υδάτινοι πόροι), δημιούργησαν τις συνθήκες για τη σύνδεσή του με την αντικρινή στεριά και κατ’ επέκταση την ένταξή του σε μεθοριακά δίκτυα οικονομίας και επικοινωνίας. Στο πλαίσιο αυτό οι κάτοικοι του νησιού ανέπτυξαν με τους κάτοικους και τους τόπους της αντικρινής στεριάς (Ακαρνανία) μια διαρκή επικοινωνία, καθώς και στενούς δεσμούς εξάρτησης και επιβίωσης, στοιχεία τα οποία αναδεικνύουν τον μεθοριακό χαρακτήρα του νησιού. Τα βασικά ερευνητικά ερωτήματα της εργασίας αφορούν τους τρόπους συγκρότησης της διοικητικής–πολιτικής οργάνωσης της βενετικής Ιθάκης, ως διοικητικού εξαρτήματος της Κεφαλονιάς, τη δομή της καθημερινότητάς της και τους τρόπους επιρροής της από εξωγενής παράγοντες, τον χαρακτήρα της οικονομίας του νησιού σε συνάρτηση με την ιδιαίτερη ταυτότητα της αγροτικής παραγωγής του και τα είδη των σχέσεων του νησιού και των νησιωτών με τον οθωμανικό περίγυρο. Η ανάλυση βασίζεται κυρίως σε αδημοσίευτα διοικητικά έγγραφα, προερχόμενα από τα Γενικά Αρχεία του Κράτους – Τμήμα Ιθάκης, καθώς η περί της βενετικής Ιθάκης βιβλιογραφία είναι αρκετά περιορισμένη. Το υλικό αυτό πλαισιώθηκε και εμπλουτίστηκε από ελληνόγλωσση και ξενόγλωσση, γενική και ειδική, βιβλιογραφία σχετική με τον υπό βενετική κυριαρχία ελληνικό χώρο, αλλά και εν γένει με τη Βενετική Πολιτεία. Η εργασία διαρθρώνεται, με βάση τα ερευνητικά ερωτήματα, σε τρία κύρια μέρη. Το πρώτο μέρος, με τίτλο «Η διοικητική οργάνωση» έχει ως αντικείμενο τη διάρθρωση της ανώτερης και της κατώτερης τοπικής διοίκησης του νησιού και συγκεκριμένα το αξίωμα του κυβερνήτη και καπιτάνιου της Ιθάκης, τον τρόπο εκλογής του, τα έσοδά του, τις αρμοδιότητές του, τους λοιπούς αξιωματούχους που το πλαισίωναν, καταλήγοντας σε μια προσωπογραφία των κυβερνητών της περιόδου 1669–1684. Στη συνέχεια εξετάζονται οι τοπικοί αξιωματούχοι του νησιού, ο τρόπος διορισμού τους, οι αρμοδιότητές τους, καθώς και η κοινωνική τους σύνθεση. Στο δεύτερο μέρος, με τίτλο «Η συγκρότηση της καθημερινότητας», μελετάται ο τρόπος οργάνωσης της καθημερινής ζωής των Ιθακησίων, οι υποχρεώσεις, οι περιορισμοί και οι απαγορεύσεις που τους επιβάλλονταν, με βάση τους κανονισμούς που εξέδιδαν οι κυβερνήτες. Ακόμη μελετώνται οι εξωγενείς παράγοντες που επηρέαζαν την καθημερινότητα και τη συνοχή της κοινωνίας του νησιού. Συγκεκριμένα η πανώλη, ή μάλλον ο φόβος της, αφού πιθανότατα δεν ενέσκηψε στο νησί, αλλά σε γειτονικά του μέρη, και η πειρατεία, η οποία ενδημούσε στον θαλάσσιο χώρο του κεντρικού Ιονίου, επιφέροντας ρήγματα στην κοινωνική συνοχή των Ιθακησίων, ενώ συγχρόνως γίνεται ειδική μνεία και στις περιπτώσεις που και οι ίδιοι συμμετείχαν σε πειρατικές δραστηριότητες. Τέλος, το τρίτο μέρος, με τίτλο «Οι οικονομικές και οι παραγωγικές δραστηριότητες», έχει ως αντικείμενο την οικονομία του νησιού και το πώς αυτή επηρεάστηκε από τη μονοκαλλιέργεια της σταφιδαμπέλου. Ακόμα σε αυτό το μέρος εξετάζονται τα μεγέθη και η έκταση της σταφιδοκαλλιέργειας στο νησί και η επιρροή που αυτή άσκησε στην ανάπτυξη άλλων καλλιεργειών. Ενώ, τέλος, μελετάται το φαινόμενο της εποχικής μετανάστευσης των Ιθακησίων στην οθωμανική στεριά για τη συμμετοχή στην καλλιέργεια σιτηρών, ως προς τα μεγέθη, τη χρονική διάρκεια και τη σύνθεσή του.","abstract_html":"Η παρούσα μεταπτυχιακή διπλωματική εργασία επιχειρεί να εξετάσει τη βενετική Ιθάκη ως ένα ιδιαίτερο παράδειγμα μεθοριακής κοινωνίας, η οποία, αν και βρισκόταν σε συνθήκες δυτικής κυριαρχίας, είχε αναπτύξει μια διαρκή και πολύπλευρη διάδραση με την όμορη Οθωμανική Αυτοκρατορία. Ως συμβατά χρονικά όρια χρησιμοποιούνται δύο βενετο–οθωμανικοί πόλεμοι, ο πέμπτος (1645–1669) και ο έκτος (1684–1699), και συγκεκριμένα η μεταξύ αυτών δεκαπενταετής περίοδος ειρήνης (1669–1684). Τόσο η περίοδος αυτή, όσο και γενικά ο δέκατος έβδομος αιώνας, αποτέλεσαν για τον μεσογειακό κόσμο μια εποχή γενικευμένης κρίσης, η οποία είχε ως χαρακτηριστικά την απομόνωση, τις οικολογικές και περιβαλλοντολογικές μεταβολές, τη γενικευμένη πληθυσμική μετακίνηση και την ανάδυση νέων, κυρίως εμπορικών, δυνάμεων. Ως αναλυτικά εργαλεία, για τις ανάγκες της εργασίας, χρησιμοποιούνται οι έννοιες της νησιωτικότητας και της μεθορίου, οι οποίες χαρακτήριζαν από κοινού την Ιθάκη κατά το συγκεκριμένο διάστημα, αλλά και καθ’ όλη τη βενετική της περίοδο. Τα χαρακτηριστικά της νησιωτικότητας, και συγκεκριμένα η απομόνωση και οι ορισμένοι πόροι, σε συνδυασμό με τη γεωμορφολογία του νησιού (ορεινότητα, μικρές εκτάσεις κατάλληλες για καλλιέργεια, περιορισμένοι υδάτινοι πόροι), δημιούργησαν τις συνθήκες για τη σύνδεσή του με την αντικρινή στεριά και κατ’ επέκταση την ένταξή του σε μεθοριακά δίκτυα οικονομίας και επικοινωνίας. Στο πλαίσιο αυτό οι κάτοικοι του νησιού ανέπτυξαν με τους κάτοικους και τους τόπους της αντικρινής στεριάς (Ακαρνανία) μια διαρκή επικοινωνία, καθώς και στενούς δεσμούς εξάρτησης και επιβίωσης, στοιχεία τα οποία αναδεικνύουν τον μεθοριακό χαρακτήρα του νησιού. Τα βασικά ερευνητικά ερωτήματα της εργασίας αφορούν τους τρόπους συγκρότησης της διοικητικής–πολιτικής οργάνωσης της βενετικής Ιθάκης, ως διοικητικού εξαρτήματος της Κεφαλονιάς, τη δομή της καθημερινότητάς της και τους τρόπους επιρροής της από εξωγενής παράγοντες, τον χαρακτήρα της οικονομίας του νησιού σε συνάρτηση με την ιδιαίτερη ταυτότητα της αγροτικής παραγωγής του και τα είδη των σχέσεων του νησιού και των νησιωτών με τον οθωμανικό περίγυρο. Η ανάλυση βασίζεται κυρίως σε αδημοσίευτα διοικητικά έγγραφα, προερχόμενα από τα Γενικά Αρχεία του Κράτους – Τμήμα Ιθάκης, καθώς η περί της βενετικής Ιθάκης βιβλιογραφία είναι αρκετά περιορισμένη. Το υλικό αυτό πλαισιώθηκε και εμπλουτίστηκε από ελληνόγλωσση και ξενόγλωσση, γενική και ειδική, βιβλιογραφία σχετική με τον υπό βενετική κυριαρχία ελληνικό χώρο, αλλά και εν γένει με τη Βενετική Πολιτεία. Η εργασία διαρθρώνεται, με βάση τα ερευνητικά ερωτήματα, σε τρία κύρια μέρη. Το πρώτο μέρος, με τίτλο «Η διοικητική οργάνωση» έχει ως αντικείμενο τη διάρθρωση της ανώτερης και της κατώτερης τοπικής διοίκησης του νησιού και συγκεκριμένα το αξίωμα του κυβερνήτη και καπιτάνιου της Ιθάκης, τον τρόπο εκλογής του, τα έσοδά του, τις αρμοδιότητές του, τους λοιπούς αξιωματούχους που το πλαισίωναν, καταλήγοντας σε μια προσωπογραφία των κυβερνητών της περιόδου 1669–1684. Στη συνέχεια εξετάζονται οι τοπικοί αξιωματούχοι του νησιού, ο τρόπος διορισμού τους, οι αρμοδιότητές τους, καθώς και η κοινωνική τους σύνθεση. Στο δεύτερο μέρος, με τίτλο «Η συγκρότηση της καθημερινότητας», μελετάται ο τρόπος οργάνωσης της καθημερινής ζωής των Ιθακησίων, οι υποχρεώσεις, οι περιορισμοί και οι απαγορεύσεις που τους επιβάλλονταν, με βάση τους κανονισμούς που εξέδιδαν οι κυβερνήτες. Ακόμη μελετώνται οι εξωγενείς παράγοντες που επηρέαζαν την καθημερινότητα και τη συνοχή της κοινωνίας του νησιού. Συγκεκριμένα η πανώλη, ή μάλλον ο φόβος της, αφού πιθανότατα δεν ενέσκηψε στο νησί, αλλά σε γειτονικά του μέρη, και η πειρατεία, η οποία ενδημούσε στον θαλάσσιο χώρο του κεντρικού Ιονίου, επιφέροντας ρήγματα στην κοινωνική συνοχή των Ιθακησίων, ενώ συγχρόνως γίνεται ειδική μνεία και στις περιπτώσεις που και οι ίδιοι συμμετείχαν σε πειρατικές δραστηριότητες. Τέλος, το τρίτο μέρος, με τίτλο «Οι οικονομικές και οι παραγωγικές δραστηριότητες», έχει ως αντικείμενο την οικονομία του νησιού και το πώς αυτή επηρεάστηκε από τη μονοκαλλιέργεια της σταφιδαμπέλου. Ακόμα σε αυτό το μέρος εξετάζονται τα μεγέθη και η έκταση της σταφιδοκαλλιέργειας στο νησί και η επιρροή που αυτή άσκησε στην ανάπτυξη άλλων καλλιεργειών. Ενώ, τέλος, μελετάται το φαινόμενο της εποχικής μετανάστευσης των Ιθακησίων στην οθωμανική στεριά για τη συμμετοχή στην καλλιέργεια σιτηρών, ως προς τα μεγέθη, τη χρονική διάρκεια και τη σύνθεσή του.","abstract_has_math":false,"creators":["Πρεβεζιάνος Δημήτριος","Prevezianos Dimitrios"],"institution":null,"degree_name":null,"degree_level":null,"degree_discipline":null,"degree_department":null,"school":null,"contributors":[],"advisors":[],"committee_chairs":[],"committee_members":[],"year":2025,"date_issued":"2025","date_published":"2025","updated_at":"2026-11-19T06:40:49Z","subjects":["Ιστορία","History"],"languages":["Ελληνικά","Greek"],"rights":[],"rights_urls":[],"identifier_entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:5312204"],"render_values":[{"text":"uoadl:5312204","href":null,"code":true}]}],"person_identifier_entries":[]},"links":{"outbound_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/5312204","outbound_label":"Repository record","outbound_source":"dc:identifier","record_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/5312204","record_label":"Repository record","record_kind":"record","record_source":"dc:identifier","download_url":null,"download_label":null,"download_source":null,"access_status":null,"embargo_until":null,"access_note":null},"source_record":{"url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh?verb=GetRecord&metadataPrefix=oai_dc&identifier=oai%3Alib.uoa.gr%3Auoadl%3A5312204","prefix":"oai_dc"},"metadata_groups":[{"id":"people","label":"People","entries":[{"key":"dc:creator","label":"Author","values":["Πρεβεζιάνος Δημήτριος","Prevezianos Dimitrios"]}]},{"id":"academic_context","label":"Academic Context","entries":[{"key":"dc:date","label":"Dc Date","values":["2025"]},{"key":"dc:type","label":"Dc Type","values":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]}]},{"id":"subjects_keywords","label":"Subjects and Keywords","entries":[{"key":"dc:subject","label":"Dc Subject","values":["Ιστορία","History"]}]},{"id":"language_rights","label":"Language and Rights","entries":[{"key":"dc:language","label":"Dc Language","values":["Ελληνικά","Greek"]}]},{"id":"identifiers","label":"Identifiers","entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:5312204","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/5312204"]}]},{"id":"additional","label":"Additional Metadata","entries":[{"key":"dc:description","label":"Description","values":["Η παρούσα μεταπτυχιακή διπλωματική εργασία επιχειρεί να εξετάσει τη βενετική Ιθάκη ως ένα ιδιαίτερο παράδειγμα μεθοριακής κοινωνίας, η οποία, αν και βρισκόταν σε συνθήκες δυτικής κυριαρχίας, είχε αναπτύξει μια διαρκή και πολύπλευρη διάδραση με την όμορη Οθωμανική Αυτοκρατορία. Ως συμβατά χρονικά όρια χρησιμοποιούνται δύο βενετο–οθωμανικοί πόλεμοι, ο πέμπτος (1645–1669) και ο έκτος (1684–1699), και συγκεκριμένα η μεταξύ αυτών δεκαπενταετής περίοδος ειρήνης (1669–1684). Τόσο η περίοδος αυτή, όσο και γενικά ο δέκατος έβδομος αιώνας, αποτέλεσαν για τον μεσογειακό κόσμο μια εποχή γενικευμένης κρίσης, η οποία είχε ως χαρακτηριστικά την απομόνωση, τις οικολογικές και περιβαλλοντολογικές μεταβολές, τη γενικευμένη πληθυσμική μετακίνηση και την ανάδυση νέων, κυρίως εμπορικών, δυνάμεων. Ως αναλυτικά εργαλεία, για τις ανάγκες της εργασίας, χρησιμοποιούνται οι έννοιες της νησιωτικότητας και της μεθορίου, οι οποίες χαρακτήριζαν από κοινού την Ιθάκη κατά το συγκεκριμένο διάστημα, αλλά και καθ’ όλη τη βενετική της περίοδο. Τα χαρακτηριστικά της νησιωτικότητας, και συγκεκριμένα η απομόνωση και οι ορισμένοι πόροι, σε συνδυασμό με τη γεωμορφολογία του νησιού (ορεινότητα, μικρές εκτάσεις κατάλληλες για καλλιέργεια, περιορισμένοι υδάτινοι πόροι), δημιούργησαν τις συνθήκες για τη σύνδεσή του με την αντικρινή στεριά και κατ’ επέκταση την ένταξή του σε μεθοριακά δίκτυα οικονομίας και επικοινωνίας. Στο πλαίσιο αυτό οι κάτοικοι του νησιού ανέπτυξαν με τους κάτοικους και τους τόπους της αντικρινής στεριάς (Ακαρνανία) μια διαρκή επικοινωνία, καθώς και στενούς δεσμούς εξάρτησης και επιβίωσης, στοιχεία τα οποία αναδεικνύουν τον μεθοριακό χαρακτήρα του νησιού. Τα βασικά ερευνητικά ερωτήματα της εργασίας αφορούν τους τρόπους συγκρότησης της διοικητικής–πολιτικής οργάνωσης της βενετικής Ιθάκης, ως διοικητικού εξαρτήματος της Κεφαλονιάς, τη δομή της καθημερινότητάς της και τους τρόπους επιρροής της από εξωγενής παράγοντες, τον χαρακτήρα της οικονομίας του νησιού σε συνάρτηση με την ιδιαίτερη ταυτότητα της αγροτικής παραγωγής του και τα είδη των σχέσεων του νησιού και των νησιωτών με τον οθωμανικό περίγυρο. Η ανάλυση βασίζεται κυρίως σε αδημοσίευτα διοικητικά έγγραφα, προερχόμενα από τα Γενικά Αρχεία του Κράτους – Τμήμα Ιθάκης, καθώς η περί της βενετικής Ιθάκης βιβλιογραφία είναι αρκετά περιορισμένη. Το υλικό αυτό πλαισιώθηκε και εμπλουτίστηκε από ελληνόγλωσση και ξενόγλωσση, γενική και ειδική, βιβλιογραφία σχετική με τον υπό βενετική κυριαρχία ελληνικό χώρο, αλλά και εν γένει με τη Βενετική Πολιτεία. Η εργασία διαρθρώνεται, με βάση τα ερευνητικά ερωτήματα, σε τρία κύρια μέρη. Το πρώτο μέρος, με τίτλο «Η διοικητική οργάνωση» έχει ως αντικείμενο τη διάρθρωση της ανώτερης και της κατώτερης τοπικής διοίκησης του νησιού και συγκεκριμένα το αξίωμα του κυβερνήτη και καπιτάνιου της Ιθάκης, τον τρόπο εκλογής του, τα έσοδά του, τις αρμοδιότητές του, τους λοιπούς αξιωματούχους που το πλαισίωναν, καταλήγοντας σε μια προσωπογραφία των κυβερνητών της περιόδου 1669–1684. Στη συνέχεια εξετάζονται οι τοπικοί αξιωματούχοι του νησιού, ο τρόπος διορισμού τους, οι αρμοδιότητές τους, καθώς και η κοινωνική τους σύνθεση. Στο δεύτερο μέρος, με τίτλο «Η συγκρότηση της καθημερινότητας», μελετάται ο τρόπος οργάνωσης της καθημερινής ζωής των Ιθακησίων, οι υποχρεώσεις, οι περιορισμοί και οι απαγορεύσεις που τους επιβάλλονταν, με βάση τους κανονισμούς που εξέδιδαν οι κυβερνήτες. Ακόμη μελετώνται οι εξωγενείς παράγοντες που επηρέαζαν την καθημερινότητα και τη συνοχή της κοινωνίας του νησιού. Συγκεκριμένα η πανώλη, ή μάλλον ο φόβος της, αφού πιθανότατα δεν ενέσκηψε στο νησί, αλλά σε γειτονικά του μέρη, και η πειρατεία, η οποία ενδημούσε στον θαλάσσιο χώρο του κεντρικού Ιονίου, επιφέροντας ρήγματα στην κοινωνική συνοχή των Ιθακησίων, ενώ συγχρόνως γίνεται ειδική μνεία και στις περιπτώσεις που και οι ίδιοι συμμετείχαν σε πειρατικές δραστηριότητες. Τέλος, το τρίτο μέρος, με τίτλο «Οι οικονομικές και οι παραγωγικές δραστηριότητες», έχει ως αντικείμενο την οικονομία του νησιού και το πώς αυτή επηρεάστηκε από τη μονοκαλλιέργεια της σταφιδαμπέλου. Ακόμα σε αυτό το μέρος εξετάζονται τα μεγέθη και η έκταση της σταφιδοκαλλιέργειας στο νησί και η επιρροή που αυτή άσκησε στην ανάπτυξη άλλων καλλιεργειών. Ενώ, τέλος, μελετάται το φαινόμενο της εποχικής μετανάστευσης των Ιθακησίων στην οθωμανική στεριά για τη συμμετοχή στην καλλιέργεια σιτηρών, ως προς τα μεγέθη, τη χρονική διάρκεια και τη σύνθεσή του.","This Master’s thesis investigates Venetian Ithaca as a distinctive case of an island society on the borderland which, while under Western rule, developed sustained and multifaceted interaction with the neighboring Ottoman Empire. The chronological framework is delimited by two Venetian–Ottoman wars, the Fifth (1645–1669) and the Sixth (1684–1699), with particular emphasis on the fifteen-year period of peace that separated them (1669–1684). Both this period and, more broadly, the seventeenth century represented for the Mediterranean world an era of widespread crisis, characterized by isolation, ecological and environmental change, large-scale population movements, and the rise of new, primarily commercial, powers. The concepts of insularity and borderland serve as the principal analytical tools of the study, as both defined Ithaca during this period and, indeed, throughout its Venetian era. The typical features of insularity (geographical isolation, limited resources) combined with the island’s particular geomorphology (mountainous terrain, small areas suitable for cultivation, and scarce water resources), created conditions that encouraged connection with the opposite mainland and, consequently, incorporation into borderland networks of economy and communication. Within this framework, Ithaca’s inhabitants developed continuous relations with the people and places of the facing coast (Ottoman Acarnania), forging bonds of dependence and survival that highlight the island’s borderland character. The thesis addresses a series of interrelated research questions: the formation of Ithaca’s administrative and political organization as a dependency of Cephalonia; the structure of its everyday life and the ways it was shaped by external factors; the character of its economy in relation to the particular nature of its agricultural production; and the various modes of interaction between the island, its inhabitants, and the surrounding Ottoman environment. The analysis relies primarily on unpublished administrative records preserved in the General State Archives of Greece – Department of Ithaca, given the limited existing bibliography on Venetian Ithaca. These sources are complemented and enriched by both greek, and foreign, language secondary literature, general and specialized, relating to the Greek lands under Venetian rule and to the Venetian state more broadly. The work is structured, in line with the research questions, into three main parts. The first, “Administrative Organization,” examines the composition of the island’s higher and lower local administration, focusing on the office of the governor and captain of Ithaca, their election, remuneration, and duties, the other officials surrounding them, and concludes with a prosopography of the governors of the period 1669–1684. It then turns to the local officials, their method of appointment, their responsibilities, and their social background. The second part, “The Construction of Everyday Life,” explores the organization of daily life on Ithaca, the obligations, restrictions, and prohibitions imposed upon its inhabitants through the governors’ regulations, as well as external factors that affected social cohesion. Particular attention is given to the plague, or rather the fear of it, since it likely did not strike the island itself but nearby regions, and to piracy, which was endemic in the central Ionian Sea and disrupted social unity. Special mention is also made of cases in which Ithacans themselves engaged in pirate activities. The final part, “Economic and Productive Activities,” investigates the island’s economy and the impact of currant monoculture. It examines the scale and extent of currant cultivation and its influence on the development of other crops. It also considers the phenomenon of Ithacan seasonal migration to the Ottoman mainland for grain cultivation, analyzing its scale, duration, and demographic composition."]},{"key":"dc:title","label":"Title","values":["Βενετική Ιθάκη, 1669-1684: μια μεθοριακή νησιωτικότητα μεταξύ δύο πολέμων"]}]}],"canonical_facts":{"dc:creator":["Πρεβεζιάνος Δημήτριος","Prevezianos Dimitrios"],"dc:date":["2025"],"dc:description":["Η παρούσα μεταπτυχιακή διπλωματική εργασία επιχειρεί να εξετάσει τη βενετική Ιθάκη ως ένα ιδιαίτερο παράδειγμα μεθοριακής κοινωνίας, η οποία, αν και βρισκόταν σε συνθήκες δυτικής κυριαρχίας, είχε αναπτύξει μια διαρκή και πολύπλευρη διάδραση με την όμορη Οθωμανική Αυτοκρατορία. Ως συμβατά χρονικά όρια χρησιμοποιούνται δύο βενετο–οθωμανικοί πόλεμοι, ο πέμπτος (1645–1669) και ο έκτος (1684–1699), και συγκεκριμένα η μεταξύ αυτών δεκαπενταετής περίοδος ειρήνης (1669–1684). Τόσο η περίοδος αυτή, όσο και γενικά ο δέκατος έβδομος αιώνας, αποτέλεσαν για τον μεσογειακό κόσμο μια εποχή γενικευμένης κρίσης, η οποία είχε ως χαρακτηριστικά την απομόνωση, τις οικολογικές και περιβαλλοντολογικές μεταβολές, τη γενικευμένη πληθυσμική μετακίνηση και την ανάδυση νέων, κυρίως εμπορικών, δυνάμεων. Ως αναλυτικά εργαλεία, για τις ανάγκες της εργασίας, χρησιμοποιούνται οι έννοιες της νησιωτικότητας και της μεθορίου, οι οποίες χαρακτήριζαν από κοινού την Ιθάκη κατά το συγκεκριμένο διάστημα, αλλά και καθ’ όλη τη βενετική της περίοδο. Τα χαρακτηριστικά της νησιωτικότητας, και συγκεκριμένα η απομόνωση και οι ορισμένοι πόροι, σε συνδυασμό με τη γεωμορφολογία του νησιού (ορεινότητα, μικρές εκτάσεις κατάλληλες για καλλιέργεια, περιορισμένοι υδάτινοι πόροι), δημιούργησαν τις συνθήκες για τη σύνδεσή του με την αντικρινή στεριά και κατ’ επέκταση την ένταξή του σε μεθοριακά δίκτυα οικονομίας και επικοινωνίας. Στο πλαίσιο αυτό οι κάτοικοι του νησιού ανέπτυξαν με τους κάτοικους και τους τόπους της αντικρινής στεριάς (Ακαρνανία) μια διαρκή επικοινωνία, καθώς και στενούς δεσμούς εξάρτησης και επιβίωσης, στοιχεία τα οποία αναδεικνύουν τον μεθοριακό χαρακτήρα του νησιού. Τα βασικά ερευνητικά ερωτήματα της εργασίας αφορούν τους τρόπους συγκρότησης της διοικητικής–πολιτικής οργάνωσης της βενετικής Ιθάκης, ως διοικητικού εξαρτήματος της Κεφαλονιάς, τη δομή της καθημερινότητάς της και τους τρόπους επιρροής της από εξωγενής παράγοντες, τον χαρακτήρα της οικονομίας του νησιού σε συνάρτηση με την ιδιαίτερη ταυτότητα της αγροτικής παραγωγής του και τα είδη των σχέσεων του νησιού και των νησιωτών με τον οθωμανικό περίγυρο. Η ανάλυση βασίζεται κυρίως σε αδημοσίευτα διοικητικά έγγραφα, προερχόμενα από τα Γενικά Αρχεία του Κράτους – Τμήμα Ιθάκης, καθώς η περί της βενετικής Ιθάκης βιβλιογραφία είναι αρκετά περιορισμένη. Το υλικό αυτό πλαισιώθηκε και εμπλουτίστηκε από ελληνόγλωσση και ξενόγλωσση, γενική και ειδική, βιβλιογραφία σχετική με τον υπό βενετική κυριαρχία ελληνικό χώρο, αλλά και εν γένει με τη Βενετική Πολιτεία. Η εργασία διαρθρώνεται, με βάση τα ερευνητικά ερωτήματα, σε τρία κύρια μέρη. Το πρώτο μέρος, με τίτλο «Η διοικητική οργάνωση» έχει ως αντικείμενο τη διάρθρωση της ανώτερης και της κατώτερης τοπικής διοίκησης του νησιού και συγκεκριμένα το αξίωμα του κυβερνήτη και καπιτάνιου της Ιθάκης, τον τρόπο εκλογής του, τα έσοδά του, τις αρμοδιότητές του, τους λοιπούς αξιωματούχους που το πλαισίωναν, καταλήγοντας σε μια προσωπογραφία των κυβερνητών της περιόδου 1669–1684. Στη συνέχεια εξετάζονται οι τοπικοί αξιωματούχοι του νησιού, ο τρόπος διορισμού τους, οι αρμοδιότητές τους, καθώς και η κοινωνική τους σύνθεση. Στο δεύτερο μέρος, με τίτλο «Η συγκρότηση της καθημερινότητας», μελετάται ο τρόπος οργάνωσης της καθημερινής ζωής των Ιθακησίων, οι υποχρεώσεις, οι περιορισμοί και οι απαγορεύσεις που τους επιβάλλονταν, με βάση τους κανονισμούς που εξέδιδαν οι κυβερνήτες. Ακόμη μελετώνται οι εξωγενείς παράγοντες που επηρέαζαν την καθημερινότητα και τη συνοχή της κοινωνίας του νησιού. Συγκεκριμένα η πανώλη, ή μάλλον ο φόβος της, αφού πιθανότατα δεν ενέσκηψε στο νησί, αλλά σε γειτονικά του μέρη, και η πειρατεία, η οποία ενδημούσε στον θαλάσσιο χώρο του κεντρικού Ιονίου, επιφέροντας ρήγματα στην κοινωνική συνοχή των Ιθακησίων, ενώ συγχρόνως γίνεται ειδική μνεία και στις περιπτώσεις που και οι ίδιοι συμμετείχαν σε πειρατικές δραστηριότητες. Τέλος, το τρίτο μέρος, με τίτλο «Οι οικονομικές και οι παραγωγικές δραστηριότητες», έχει ως αντικείμενο την οικονομία του νησιού και το πώς αυτή επηρεάστηκε από τη μονοκαλλιέργεια της σταφιδαμπέλου. Ακόμα σε αυτό το μέρος εξετάζονται τα μεγέθη και η έκταση της σταφιδοκαλλιέργειας στο νησί και η επιρροή που αυτή άσκησε στην ανάπτυξη άλλων καλλιεργειών. Ενώ, τέλος, μελετάται το φαινόμενο της εποχικής μετανάστευσης των Ιθακησίων στην οθωμανική στεριά για τη συμμετοχή στην καλλιέργεια σιτηρών, ως προς τα μεγέθη, τη χρονική διάρκεια και τη σύνθεσή του.","This Master’s thesis investigates Venetian Ithaca as a distinctive case of an island society on the borderland which, while under Western rule, developed sustained and multifaceted interaction with the neighboring Ottoman Empire. The chronological framework is delimited by two Venetian–Ottoman wars, the Fifth (1645–1669) and the Sixth (1684–1699), with particular emphasis on the fifteen-year period of peace that separated them (1669–1684). Both this period and, more broadly, the seventeenth century represented for the Mediterranean world an era of widespread crisis, characterized by isolation, ecological and environmental change, large-scale population movements, and the rise of new, primarily commercial, powers. The concepts of insularity and borderland serve as the principal analytical tools of the study, as both defined Ithaca during this period and, indeed, throughout its Venetian era. The typical features of insularity (geographical isolation, limited resources) combined with the island’s particular geomorphology (mountainous terrain, small areas suitable for cultivation, and scarce water resources), created conditions that encouraged connection with the opposite mainland and, consequently, incorporation into borderland networks of economy and communication. Within this framework, Ithaca’s inhabitants developed continuous relations with the people and places of the facing coast (Ottoman Acarnania), forging bonds of dependence and survival that highlight the island’s borderland character. The thesis addresses a series of interrelated research questions: the formation of Ithaca’s administrative and political organization as a dependency of Cephalonia; the structure of its everyday life and the ways it was shaped by external factors; the character of its economy in relation to the particular nature of its agricultural production; and the various modes of interaction between the island, its inhabitants, and the surrounding Ottoman environment. The analysis relies primarily on unpublished administrative records preserved in the General State Archives of Greece – Department of Ithaca, given the limited existing bibliography on Venetian Ithaca. These sources are complemented and enriched by both greek, and foreign, language secondary literature, general and specialized, relating to the Greek lands under Venetian rule and to the Venetian state more broadly. The work is structured, in line with the research questions, into three main parts. The first, “Administrative Organization,” examines the composition of the island’s higher and lower local administration, focusing on the office of the governor and captain of Ithaca, their election, remuneration, and duties, the other officials surrounding them, and concludes with a prosopography of the governors of the period 1669–1684. It then turns to the local officials, their method of appointment, their responsibilities, and their social background. The second part, “The Construction of Everyday Life,” explores the organization of daily life on Ithaca, the obligations, restrictions, and prohibitions imposed upon its inhabitants through the governors’ regulations, as well as external factors that affected social cohesion. Particular attention is given to the plague, or rather the fear of it, since it likely did not strike the island itself but nearby regions, and to piracy, which was endemic in the central Ionian Sea and disrupted social unity. Special mention is also made of cases in which Ithacans themselves engaged in pirate activities. The final part, “Economic and Productive Activities,” investigates the island’s economy and the impact of currant monoculture. It examines the scale and extent of currant cultivation and its influence on the development of other crops. It also considers the phenomenon of Ithacan seasonal migration to the Ottoman mainland for grain cultivation, analyzing its scale, duration, and demographic composition."],"dc:identifier":["uoadl:5312204","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/5312204"],"dc:language":["Ελληνικά","Greek"],"dc:subject":["Ιστορία","History"],"dc:title":["Βενετική Ιθάκη, 1669-1684: μια μεθοριακή νησιωτικότητα μεταξύ δύο πολέμων"],"dc:type":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]},"updated_at":"2026-11-19T06:40:49Z"}