{"id":{"repo_id":"athens","oai_identifier":"oai:lib.uoa.gr:uoadl:5312664"},"canonical_url":"https://search.ndltd.org/etd/athens/oai:lib.uoa.gr:uoadl:5312664","repository":{"repo_id":"athens","name":"National and Kapodistrian University of Athens","base_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh"},"display":{"title":"Τα μέτρα που πρέπει να λαμβάνονται για να είναι αποτελεσματικός ο εμβολιασμός κατά του SARS-COV-2 σε ασθενείς με αυτοάνοσα νοσήματα","abstract":"ΣΚΟΠΟΣ: Σκοπός της μελέτης ήταν να διερευνηθεί η αντισωματική απάντηση μετά τον εμβολιασμό έναντι του SARS-CoV-2 σε ασθενείς με αυτοάνοσα νοσήματα, η επίδραση διαφορετικών ανοσοκατασταλτικών φαρμάκων στην ανοσιακή απαντηση και τα μετρα που πρεπει να λαμβάνονται για να είναι αποτελεσματικος ο εμβολιασμος. ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: Πρόκειται για πανελλαδική, πολυκεντρική μελέτη, στην οποία συμμετείχαν 605 ασθενείς με συστηματικά αυτοάνοσα και αυτοφλεγμονώδη νοσήματα και 116 υγιείς μάρτυρες. Αξιολογήθηκαν προοπτικά τα επίπεδα αντισωμάτων IgG έναντι της πρωτεΐνης S1 του SARS-CoV-2, οί ανεπιθύμητες ενέργειες, καθώς και η δραστηριότητα της νόσου, έναν μήνα μετά την ολοκλήρωση του εμβολιασμού, σε σχέση με διαφορετικές στρατηγικές τροποποίησης της θεραπείας (καμία, μερική και εκτεταμένη τροποποίηση). Ανεξάρτητοι παράγοντες κινδύνου που σχετίζονται με ελαττωμένη χυμική (αντισωματική) απόκριση προσδιορίστηκαν μέσω πολυπαραγοντικής ανάλυσης. ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ: Οι ασθενείς με εκτεταμένες τροποποιήσεις της θεραπείας παρουσίασαν ανταπόκριση στον εμβολιασμό παρόμοια με εκείνη των μαρτύρων καθώς και των ασθενών με συστηματικά αυτοάνοσα και αυτοφλεγμονώδη νοσήματα που δεν λάμβαναν ανοσοκατασταλτική αγωγή (97,56% έναντι 100%, p = 0,2468 και 97,56% έναντι 97,46%, p > 0,9999, αντίστοιχα). Αντιθέτως, οι ασθενείς με μερικές ή χωρίς τροποποιήσεις της θεραπείας εμφάνισαν ανταπόκριση σε ποσοστά 87,50% και 84,50%, αντίστοιχα. Επιπλέον, οι ασθενείς με συστηματικά αυτοάνοσα και αυτοφλεγμονώδη νοσήματα και εκτεταμένες τροποποιήσεις της θεραπείας ανέπτυξαν υψηλότερα επίπεδα αντισωμάτων έναντι του SARS-CoV-2 συγκριτικά με εκείνους χωρίς ή με μερικές τροποποιήσεις (διάμεση τιμή: 7,90 έναντι 7,06 και 7,10, p = 0,0003 και p = 0,0195, αντίστοιχα). Η μυκοφαινολική μοφετίλη (MMF), η ριτουξιμάμπη (RTX) και η μεθοτρεξάτη (MTX) είχαν αρνητική επίδραση στη χυμική (αντισωματική) απόκριση έναντι του SARS-CoV-2. Σε 10,5% των εμβολιασμένων ασθενών παρατηρήθηκε ήπια κλινική επιδείνωση, ωστόσο δεν καταγράφηκαν διαφορές στη συχνότητα της επιδείνωσης μεταξύ των διαφορετικών υποομάδων SAARD ως προς τις τροποποιήσεις της θεραπείας. Οι ανεπιθύμητες ενέργειες ήταν γενικά συγκρίσιμες μεταξύ των ασθενών με συστηματικά αυτοάνοσα και αυτοφλεγμονώδη νοσήματα και των μαρτύρων. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ: Στους ασθενείς με συστηματικά αυτοάνοσα και αυτοφλεγμονώδη νοσήματα, τα εμβόλια mRNA έναντι του SARS-CoV-2 είναι αποτελεσματικά και ασφαλή, τόσο όσον αφορά τις ανεπιθύμητες ενέργειες όσο και τις υποτροπές της νόσου. Η θεραπεία με μυκοφαινολική μοφετίλη (MMF), ριτουξιμάμπη (RTX) και/ή μεθοτρεξάτη (MTX) ελαττώνει την παραγωγή αντισωμάτων έναντι του SARS-CoV-2· ωστόσο, η εκτεταμένη τροποποίηση της θεραπείας αποκαθιστά την αντισωματική απόκριση, χωρίς να επηρεάζει τη δραστηριότητα της νόσου.","abstract_html":"ΣΚΟΠΟΣ: Σκοπός της μελέτης ήταν να διερευνηθεί η αντισωματική απάντηση μετά τον εμβολιασμό έναντι του SARS-CoV-2 σε ασθενείς με αυτοάνοσα νοσήματα, η επίδραση διαφορετικών ανοσοκατασταλτικών φαρμάκων στην ανοσιακή απαντηση και τα μετρα που πρεπει να λαμβάνονται για να είναι αποτελεσματικος ο εμβολιασμος. ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: Πρόκειται για πανελλαδική, πολυκεντρική μελέτη, στην οποία συμμετείχαν 605 ασθενείς με συστηματικά αυτοάνοσα και αυτοφλεγμονώδη νοσήματα και 116 υγιείς μάρτυρες. Αξιολογήθηκαν προοπτικά τα επίπεδα αντισωμάτων IgG έναντι της πρωτεΐνης S1 του SARS-CoV-2, οί ανεπιθύμητες ενέργειες, καθώς και η δραστηριότητα της νόσου, έναν μήνα μετά την ολοκλήρωση του εμβολιασμού, σε σχέση με διαφορετικές στρατηγικές τροποποίησης της θεραπείας (καμία, μερική και εκτεταμένη τροποποίηση). Ανεξάρτητοι παράγοντες κινδύνου που σχετίζονται με ελαττωμένη χυμική (αντισωματική) απόκριση προσδιορίστηκαν μέσω πολυπαραγοντικής ανάλυσης. ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ: Οι ασθενείς με εκτεταμένες τροποποιήσεις της θεραπείας παρουσίασαν ανταπόκριση στον εμβολιασμό παρόμοια με εκείνη των μαρτύρων καθώς και των ασθενών με συστηματικά αυτοάνοσα και αυτοφλεγμονώδη νοσήματα που δεν λάμβαναν ανοσοκατασταλτική αγωγή (97,56% έναντι 100%, p = 0,2468 και 97,56% έναντι 97,46%, p &gt; 0,9999, αντίστοιχα). Αντιθέτως, οι ασθενείς με μερικές ή χωρίς τροποποιήσεις της θεραπείας εμφάνισαν ανταπόκριση σε ποσοστά 87,50% και 84,50%, αντίστοιχα. Επιπλέον, οι ασθενείς με συστηματικά αυτοάνοσα και αυτοφλεγμονώδη νοσήματα και εκτεταμένες τροποποιήσεις της θεραπείας ανέπτυξαν υψηλότερα επίπεδα αντισωμάτων έναντι του SARS-CoV-2 συγκριτικά με εκείνους χωρίς ή με μερικές τροποποιήσεις (διάμεση τιμή: 7,90 έναντι 7,06 και 7,10, p = 0,0003 και p = 0,0195, αντίστοιχα). Η μυκοφαινολική μοφετίλη (MMF), η ριτουξιμάμπη (RTX) και η μεθοτρεξάτη (MTX) είχαν αρνητική επίδραση στη χυμική (αντισωματική) απόκριση έναντι του SARS-CoV-2. Σε 10,5% των εμβολιασμένων ασθενών παρατηρήθηκε ήπια κλινική επιδείνωση, ωστόσο δεν καταγράφηκαν διαφορές στη συχνότητα της επιδείνωσης μεταξύ των διαφορετικών υποομάδων SAARD ως προς τις τροποποιήσεις της θεραπείας. Οι ανεπιθύμητες ενέργειες ήταν γενικά συγκρίσιμες μεταξύ των ασθενών με συστηματικά αυτοάνοσα και αυτοφλεγμονώδη νοσήματα και των μαρτύρων. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ: Στους ασθενείς με συστηματικά αυτοάνοσα και αυτοφλεγμονώδη νοσήματα, τα εμβόλια mRNA έναντι του SARS-CoV-2 είναι αποτελεσματικά και ασφαλή, τόσο όσον αφορά τις ανεπιθύμητες ενέργειες όσο και τις υποτροπές της νόσου. Η θεραπεία με μυκοφαινολική μοφετίλη (MMF), ριτουξιμάμπη (RTX) και/ή μεθοτρεξάτη (MTX) ελαττώνει την παραγωγή αντισωμάτων έναντι του SARS-CoV-2· ωστόσο, η εκτεταμένη τροποποίηση της θεραπείας αποκαθιστά την αντισωματική απόκριση, χωρίς να επηρεάζει τη δραστηριότητα της νόσου.","abstract_has_math":false,"creators":["Τσινόκου Ιλίρ","Cinoku Ilir"],"institution":null,"degree_name":null,"degree_level":null,"degree_discipline":null,"degree_department":null,"school":null,"contributors":[],"advisors":[],"committee_chairs":[],"committee_members":[],"year":2025,"date_issued":"2025","date_published":"2025","updated_at":"2026-11-19T06:40:51Z","subjects":["Επιστήμες Υγείας","Health Sciences"],"languages":["Ελληνικά","Greek"],"rights":[],"rights_urls":[],"identifier_entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:5312664"],"render_values":[{"text":"uoadl:5312664","href":null,"code":true}]}],"person_identifier_entries":[]},"links":{"outbound_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/5312664","outbound_label":"Repository record","outbound_source":"dc:identifier","record_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/5312664","record_label":"Repository record","record_kind":"record","record_source":"dc:identifier","download_url":null,"download_label":null,"download_source":null,"access_status":null,"embargo_until":null,"access_note":null},"source_record":{"url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh?verb=GetRecord&metadataPrefix=oai_dc&identifier=oai%3Alib.uoa.gr%3Auoadl%3A5312664","prefix":"oai_dc"},"metadata_groups":[{"id":"people","label":"People","entries":[{"key":"dc:creator","label":"Author","values":["Τσινόκου Ιλίρ","Cinoku Ilir"]}]},{"id":"academic_context","label":"Academic Context","entries":[{"key":"dc:date","label":"Dc Date","values":["2025"]},{"key":"dc:type","label":"Dc Type","values":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]}]},{"id":"subjects_keywords","label":"Subjects and Keywords","entries":[{"key":"dc:subject","label":"Dc Subject","values":["Επιστήμες Υγείας","Health Sciences"]}]},{"id":"language_rights","label":"Language and Rights","entries":[{"key":"dc:language","label":"Dc Language","values":["Ελληνικά","Greek"]}]},{"id":"identifiers","label":"Identifiers","entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:5312664","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/5312664"]}]},{"id":"additional","label":"Additional Metadata","entries":[{"key":"dc:description","label":"Description","values":["ΣΚΟΠΟΣ: Σκοπός της μελέτης ήταν να διερευνηθεί η αντισωματική απάντηση μετά τον εμβολιασμό έναντι του SARS-CoV-2 σε ασθενείς με αυτοάνοσα νοσήματα, η επίδραση διαφορετικών ανοσοκατασταλτικών φαρμάκων στην ανοσιακή απαντηση και τα μετρα που πρεπει να λαμβάνονται για να είναι αποτελεσματικος ο εμβολιασμος. ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: Πρόκειται για πανελλαδική, πολυκεντρική μελέτη, στην οποία συμμετείχαν 605 ασθενείς με συστηματικά αυτοάνοσα και αυτοφλεγμονώδη νοσήματα και 116 υγιείς μάρτυρες. Αξιολογήθηκαν προοπτικά τα επίπεδα αντισωμάτων IgG έναντι της πρωτεΐνης S1 του SARS-CoV-2, οί ανεπιθύμητες ενέργειες, καθώς και η δραστηριότητα της νόσου, έναν μήνα μετά την ολοκλήρωση του εμβολιασμού, σε σχέση με διαφορετικές στρατηγικές τροποποίησης της θεραπείας (καμία, μερική και εκτεταμένη τροποποίηση). Ανεξάρτητοι παράγοντες κινδύνου που σχετίζονται με ελαττωμένη χυμική (αντισωματική) απόκριση προσδιορίστηκαν μέσω πολυπαραγοντικής ανάλυσης. ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ: Οι ασθενείς με εκτεταμένες τροποποιήσεις της θεραπείας παρουσίασαν ανταπόκριση στον εμβολιασμό παρόμοια με εκείνη των μαρτύρων καθώς και των ασθενών με συστηματικά αυτοάνοσα και αυτοφλεγμονώδη νοσήματα που δεν λάμβαναν ανοσοκατασταλτική αγωγή (97,56% έναντι 100%, p = 0,2468 και 97,56% έναντι 97,46%, p > 0,9999, αντίστοιχα). Αντιθέτως, οι ασθενείς με μερικές ή χωρίς τροποποιήσεις της θεραπείας εμφάνισαν ανταπόκριση σε ποσοστά 87,50% και 84,50%, αντίστοιχα. Επιπλέον, οι ασθενείς με συστηματικά αυτοάνοσα και αυτοφλεγμονώδη νοσήματα και εκτεταμένες τροποποιήσεις της θεραπείας ανέπτυξαν υψηλότερα επίπεδα αντισωμάτων έναντι του SARS-CoV-2 συγκριτικά με εκείνους χωρίς ή με μερικές τροποποιήσεις (διάμεση τιμή: 7,90 έναντι 7,06 και 7,10, p = 0,0003 και p = 0,0195, αντίστοιχα). Η μυκοφαινολική μοφετίλη (MMF), η ριτουξιμάμπη (RTX) και η μεθοτρεξάτη (MTX) είχαν αρνητική επίδραση στη χυμική (αντισωματική) απόκριση έναντι του SARS-CoV-2. Σε 10,5% των εμβολιασμένων ασθενών παρατηρήθηκε ήπια κλινική επιδείνωση, ωστόσο δεν καταγράφηκαν διαφορές στη συχνότητα της επιδείνωσης μεταξύ των διαφορετικών υποομάδων SAARD ως προς τις τροποποιήσεις της θεραπείας. Οι ανεπιθύμητες ενέργειες ήταν γενικά συγκρίσιμες μεταξύ των ασθενών με συστηματικά αυτοάνοσα και αυτοφλεγμονώδη νοσήματα και των μαρτύρων. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ: Στους ασθενείς με συστηματικά αυτοάνοσα και αυτοφλεγμονώδη νοσήματα, τα εμβόλια mRNA έναντι του SARS-CoV-2 είναι αποτελεσματικά και ασφαλή, τόσο όσον αφορά τις ανεπιθύμητες ενέργειες όσο και τις υποτροπές της νόσου. Η θεραπεία με μυκοφαινολική μοφετίλη (MMF), ριτουξιμάμπη (RTX) και/ή μεθοτρεξάτη (MTX) ελαττώνει την παραγωγή αντισωμάτων έναντι του SARS-CoV-2· ωστόσο, η εκτεταμένη τροποποίηση της θεραπείας αποκαθιστά την αντισωματική απόκριση, χωρίς να επηρεάζει τη δραστηριότητα της νόσου.","OBJECTIVES: The aim of this study was to investigate the antibody response following vaccination against SARS-CoV-2 in patients with autoimmune diseases, to assess the effect of different immunosuppressive treatments on the immune response, and to determine the measures that should be taken to ensure effective vaccination. STUDY DESIGN-METHODS: This nationwide, multicenter study included 605 patients with systemic autoimmune and autoinflammatory rheumatic diseases (SAARD) and 116 healthy controls. Serum IgG antibodies against the SARS-CoV-2 S1 protein, adverse events, and disease activity were prospectively evaluated one month after complete vaccination, in relation to different treatment modification strategies (none, partial, and extended modifications). Independent risk factors associated with reduced humoral (antibody) response were identified through multivariable regression analysis. RESULTS: Patients with extended treatment modifications exhibited vaccine responses similar to those of controls and SAARD patients not receiving immunosuppressive therapy (97.56% vs 100%, p = 0.2468, and 97.56% vs 97.46%, p > 0.9999, respectively). In contrast, patients with partial or no therapeutic modifications responded in 87.50% and 84.50% of cases, respectively. Moreover, SAARD patients with extended treatment modifications developed higher anti–SARSCoV-2 antibody levels compared to those with no or partial modifications (median: 7.90 vs 7.06 and 7.10, p = 0.0003 and p = 0.0195, respectively). Mycophenolate mofetil (MMF), rituximab (RTX), and methotrexate (MTX) negatively affected the humoral response to SARS-CoV-2. Mild clinical deterioration was observed in 10.5% of vaccinated patients; however, no significant differences in deterioration rates were found among the SAARD subgroups with different treatment modification strategies. Adverse events were generally comparable between SAARD patients and healthy controls. CONCLUSIONS: In patients with systemic autoimmune and autoinflammatory diseases, mRNA SARS-CoV-2 vaccines are effective and safe, both in terms of adverse events and disease flares. Treatment with MMF, RTX, and/or MTX compromises antibody responses to SARS-CoV-2; however, extended treatment modification restores the humoral response without affecting disease activity."]},{"key":"dc:title","label":"Title","values":["Τα μέτρα που πρέπει να λαμβάνονται για να είναι αποτελεσματικός ο εμβολιασμός κατά του SARS-COV-2 σε ασθενείς με αυτοάνοσα νοσήματα"]}]}],"canonical_facts":{"dc:creator":["Τσινόκου Ιλίρ","Cinoku Ilir"],"dc:date":["2025"],"dc:description":["ΣΚΟΠΟΣ: Σκοπός της μελέτης ήταν να διερευνηθεί η αντισωματική απάντηση μετά τον εμβολιασμό έναντι του SARS-CoV-2 σε ασθενείς με αυτοάνοσα νοσήματα, η επίδραση διαφορετικών ανοσοκατασταλτικών φαρμάκων στην ανοσιακή απαντηση και τα μετρα που πρεπει να λαμβάνονται για να είναι αποτελεσματικος ο εμβολιασμος. ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: Πρόκειται για πανελλαδική, πολυκεντρική μελέτη, στην οποία συμμετείχαν 605 ασθενείς με συστηματικά αυτοάνοσα και αυτοφλεγμονώδη νοσήματα και 116 υγιείς μάρτυρες. Αξιολογήθηκαν προοπτικά τα επίπεδα αντισωμάτων IgG έναντι της πρωτεΐνης S1 του SARS-CoV-2, οί ανεπιθύμητες ενέργειες, καθώς και η δραστηριότητα της νόσου, έναν μήνα μετά την ολοκλήρωση του εμβολιασμού, σε σχέση με διαφορετικές στρατηγικές τροποποίησης της θεραπείας (καμία, μερική και εκτεταμένη τροποποίηση). Ανεξάρτητοι παράγοντες κινδύνου που σχετίζονται με ελαττωμένη χυμική (αντισωματική) απόκριση προσδιορίστηκαν μέσω πολυπαραγοντικής ανάλυσης. ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ: Οι ασθενείς με εκτεταμένες τροποποιήσεις της θεραπείας παρουσίασαν ανταπόκριση στον εμβολιασμό παρόμοια με εκείνη των μαρτύρων καθώς και των ασθενών με συστηματικά αυτοάνοσα και αυτοφλεγμονώδη νοσήματα που δεν λάμβαναν ανοσοκατασταλτική αγωγή (97,56% έναντι 100%, p = 0,2468 και 97,56% έναντι 97,46%, p > 0,9999, αντίστοιχα). Αντιθέτως, οι ασθενείς με μερικές ή χωρίς τροποποιήσεις της θεραπείας εμφάνισαν ανταπόκριση σε ποσοστά 87,50% και 84,50%, αντίστοιχα. Επιπλέον, οι ασθενείς με συστηματικά αυτοάνοσα και αυτοφλεγμονώδη νοσήματα και εκτεταμένες τροποποιήσεις της θεραπείας ανέπτυξαν υψηλότερα επίπεδα αντισωμάτων έναντι του SARS-CoV-2 συγκριτικά με εκείνους χωρίς ή με μερικές τροποποιήσεις (διάμεση τιμή: 7,90 έναντι 7,06 και 7,10, p = 0,0003 και p = 0,0195, αντίστοιχα). Η μυκοφαινολική μοφετίλη (MMF), η ριτουξιμάμπη (RTX) και η μεθοτρεξάτη (MTX) είχαν αρνητική επίδραση στη χυμική (αντισωματική) απόκριση έναντι του SARS-CoV-2. Σε 10,5% των εμβολιασμένων ασθενών παρατηρήθηκε ήπια κλινική επιδείνωση, ωστόσο δεν καταγράφηκαν διαφορές στη συχνότητα της επιδείνωσης μεταξύ των διαφορετικών υποομάδων SAARD ως προς τις τροποποιήσεις της θεραπείας. Οι ανεπιθύμητες ενέργειες ήταν γενικά συγκρίσιμες μεταξύ των ασθενών με συστηματικά αυτοάνοσα και αυτοφλεγμονώδη νοσήματα και των μαρτύρων. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ: Στους ασθενείς με συστηματικά αυτοάνοσα και αυτοφλεγμονώδη νοσήματα, τα εμβόλια mRNA έναντι του SARS-CoV-2 είναι αποτελεσματικά και ασφαλή, τόσο όσον αφορά τις ανεπιθύμητες ενέργειες όσο και τις υποτροπές της νόσου. Η θεραπεία με μυκοφαινολική μοφετίλη (MMF), ριτουξιμάμπη (RTX) και/ή μεθοτρεξάτη (MTX) ελαττώνει την παραγωγή αντισωμάτων έναντι του SARS-CoV-2· ωστόσο, η εκτεταμένη τροποποίηση της θεραπείας αποκαθιστά την αντισωματική απόκριση, χωρίς να επηρεάζει τη δραστηριότητα της νόσου.","OBJECTIVES: The aim of this study was to investigate the antibody response following vaccination against SARS-CoV-2 in patients with autoimmune diseases, to assess the effect of different immunosuppressive treatments on the immune response, and to determine the measures that should be taken to ensure effective vaccination. STUDY DESIGN-METHODS: This nationwide, multicenter study included 605 patients with systemic autoimmune and autoinflammatory rheumatic diseases (SAARD) and 116 healthy controls. Serum IgG antibodies against the SARS-CoV-2 S1 protein, adverse events, and disease activity were prospectively evaluated one month after complete vaccination, in relation to different treatment modification strategies (none, partial, and extended modifications). Independent risk factors associated with reduced humoral (antibody) response were identified through multivariable regression analysis. RESULTS: Patients with extended treatment modifications exhibited vaccine responses similar to those of controls and SAARD patients not receiving immunosuppressive therapy (97.56% vs 100%, p = 0.2468, and 97.56% vs 97.46%, p > 0.9999, respectively). In contrast, patients with partial or no therapeutic modifications responded in 87.50% and 84.50% of cases, respectively. Moreover, SAARD patients with extended treatment modifications developed higher anti–SARSCoV-2 antibody levels compared to those with no or partial modifications (median: 7.90 vs 7.06 and 7.10, p = 0.0003 and p = 0.0195, respectively). Mycophenolate mofetil (MMF), rituximab (RTX), and methotrexate (MTX) negatively affected the humoral response to SARS-CoV-2. Mild clinical deterioration was observed in 10.5% of vaccinated patients; however, no significant differences in deterioration rates were found among the SAARD subgroups with different treatment modification strategies. Adverse events were generally comparable between SAARD patients and healthy controls. CONCLUSIONS: In patients with systemic autoimmune and autoinflammatory diseases, mRNA SARS-CoV-2 vaccines are effective and safe, both in terms of adverse events and disease flares. Treatment with MMF, RTX, and/or MTX compromises antibody responses to SARS-CoV-2; however, extended treatment modification restores the humoral response without affecting disease activity."],"dc:identifier":["uoadl:5312664","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/5312664"],"dc:language":["Ελληνικά","Greek"],"dc:subject":["Επιστήμες Υγείας","Health Sciences"],"dc:title":["Τα μέτρα που πρέπει να λαμβάνονται για να είναι αποτελεσματικός ο εμβολιασμός κατά του SARS-COV-2 σε ασθενείς με αυτοάνοσα νοσήματα"],"dc:type":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]},"updated_at":"2026-11-19T06:40:51Z"}