{"id":{"repo_id":"athens","oai_identifier":"oai:lib.uoa.gr:uoadl:5312815"},"canonical_url":"https://search.ndltd.org/etd/athens/oai:lib.uoa.gr:uoadl:5312815","repository":{"repo_id":"athens","name":"National and Kapodistrian University of Athens","base_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh"},"display":{"title":"Μεταβολομική ανάλυση δειγμάτων σιέλου ασθενών με πρωτοπαθές σύνδρομο Sjögren με την τεχνική LC-MS/MS","abstract":"Το πρωτοπαθές σύνδρομο Sjögren (primary Sjögren Syndrome, pSS) είναι μια αυτοάνοση ρευματική νόσος η οποία χαρακτηρίζεται κυρίως από συμπτώματα ξηρότητας γνωστά ως συμπτώματα sicca. Η παρουσία τέτοιων μη ειδικών συμπτωμάτων, τα οποία συχνά προσομοιάζουν άλλες παθολογικές καταστάσεις, σε συνδυασμό με την έντονη κλινική και ιστοπαθολογική ετερογένεια των ασθενών, καθιστούν δυσχερής την διάγνωση της νόσου. Τα διαγνωστικά εργαλεία περιλαμβάνουν, μεταξύ άλλων, την ανίχνευση αυτοαντισωμάτων και την τεκμηρίωση λεμφοκυτταρικής διήθησης στους σιελογόνους αδένες μέσω βιοψίας κάτω χείλους όπου υπολογίζεται το Focus Score (FS) δηλαδή ο αριθμός των λεμφοκυτταρικών εστιών ανά 4 mm2 ιστού. Η μεταβολομική ανάλυση, η οποία επικεντρώνεται στη μελέτη μικρών βιοχημικών μορίων που εμπλέκονται στον μεταβολισμό, αξιοποιήθηκε ως εργαλείο για την ταυτοποίηση πιθανών βιοδεικτών που θα μπορούσαν να βοηθήσουν στη διάκριση των ασθενών με pSS από άλλα άτομα με συμπτωματολογία sicca διαφορετικής αιτιολογίας. Αναλύθηκαν συνολικά 57 δείγματα σιέλου, προερχόμενα από δύο ομάδες: 36 ασθενείς με pSS (SJ) και 21 άτομα με συμπτώματα sicca, αλλά χωρίς pSS (ομάδα ελέγχου – siccaCTR). Οι SJ ταξινομήθηκαν περαιτέρω σε τρεις υποομάδες βάσει του FS από τη βιοψία χείλους: LFS (Low FS: FS < 1, Ν=8 ), MFS (Moderate FS: 1 ≤ FS < 3, Ν=18) και HFS (High FS: FS ≥ 3, Ν=10). Για την ανάλυση εφαρμόστηκε η διαδοχική φασματομετρία μάζας συζευγμένη με υγροχρωματογραφία υπερυψηλής απόδοσης. Μέσω του υβριδικού αναλυτή Q-TOF και της πηγής ιοντισμού με ηλεκτροψεκασμό (Εlectrospay Ionization - ESI) συλλέχθησαν φάσματα ΜS και φάσματα ΜS/MS εντός του εύρους 50 έως 1000 Da σε χαμηλή (4 eV) και υψηλή (25 eV ) ενέργεια σύγκρουσης αντίστοιχα. Τα δεδομένα διορθώθηκαν με εφαρμογή της μεθόδου Quality Control Loess Signal Correction (QCRLSC) και στη συνέχεια υπεβλήθησαν σε λογαριθμικό μετασχηματισμό και κλιμάκωση UV. Ακολούθησε η δημιουργία μοντέλων ΟPLS-DA (Orthogonal Partial Least Squares Discriminant Analysis) για να διαχωριστούν οι SJ από τους siccaCTR καθώς και η υποκατηγορία των ασθενών με LFS από τους siccaCTR. Επιπλέον, εφαρμόστηκαν μονοπαραμετρικές μέθοδοι ανάλυσης όπως η ανάλυση καμπύλης ROC, το t-test και η ανάλυση Fold Change (FC). Μέσω συνδυασμένης πολυπαραμετρικής και μονοπαραμετρικής ανάλυσης αναγνωρίστηκαν μεταβολίτες όπως το ερυθρονικό οξύ, η δεοξυγουανοσίνη, το πικολινικό οξύ, το πυρογλουταμικό οξύ, η δεοξυϊνοσίνη και η 3-δεϋδροξυκαρνιτίνη ως σημαντικά αυξημένοι στους SJ, υποδηλώνοντας διαταραχές σε μεταβολικές και ανοσολογικές οδούς που εμπλέκονται στην παθογένεση της νόσου. Στην ομάδα των ασθενών με LFS ανιχνεύθηκαν αυξημένα επίπεδα πικολινικού οξέος, πυρογλουταμικού οξέος καθώς και γλουταμινικού οξέος. Η ενσωμάτωση αυτών των μεταβολιτών σε μοντέλο μηχανικής μάθησης (Random Forest) για τη σύγκριση μεταξύ siccaCTR και SJ επέτρεψε τη διάκριση των ασθενών με pSS από τους siccaCTR με ικανοποιητική ακρίβεια (AUC=0.80). Τα αποτελέσματα της παρούσας μελέτης είναι ενθαρρυντικά και με υψηλή κλινική αξία, καθώς θα μπορούσαν να λειτουργήσουν ως συμπληρωματικό διαγνωστικό εργαλείο ειδικά σε περιπτώσεις όπου η διάγνωση είναι πιο δύσκολη. Παρ’ όλα αυτά, χρειάζεται περαιτέρω επικύρωση σε μεγαλύτερους πληθυσμούς ώστε αυτά τα ευρήματα να αξιοποιηθούν στην κλινική πράξη.","abstract_html":"Το πρωτοπαθές σύνδρομο Sjögren (primary Sjögren Syndrome, pSS) είναι μια αυτοάνοση ρευματική νόσος η οποία χαρακτηρίζεται κυρίως από συμπτώματα ξηρότητας γνωστά ως συμπτώματα sicca. Η παρουσία τέτοιων μη ειδικών συμπτωμάτων, τα οποία συχνά προσομοιάζουν άλλες παθολογικές καταστάσεις, σε συνδυασμό με την έντονη κλινική και ιστοπαθολογική ετερογένεια των ασθενών, καθιστούν δυσχερής την διάγνωση της νόσου. Τα διαγνωστικά εργαλεία περιλαμβάνουν, μεταξύ άλλων, την ανίχνευση αυτοαντισωμάτων και την τεκμηρίωση λεμφοκυτταρικής διήθησης στους σιελογόνους αδένες μέσω βιοψίας κάτω χείλους όπου υπολογίζεται το Focus Score (FS) δηλαδή ο αριθμός των λεμφοκυτταρικών εστιών ανά 4 mm2 ιστού. Η μεταβολομική ανάλυση, η οποία επικεντρώνεται στη μελέτη μικρών βιοχημικών μορίων που εμπλέκονται στον μεταβολισμό, αξιοποιήθηκε ως εργαλείο για την ταυτοποίηση πιθανών βιοδεικτών που θα μπορούσαν να βοηθήσουν στη διάκριση των ασθενών με pSS από άλλα άτομα με συμπτωματολογία sicca διαφορετικής αιτιολογίας. Αναλύθηκαν συνολικά 57 δείγματα σιέλου, προερχόμενα από δύο ομάδες: 36 ασθενείς με pSS (SJ) και 21 άτομα με συμπτώματα sicca, αλλά χωρίς pSS (ομάδα ελέγχου – siccaCTR). Οι SJ ταξινομήθηκαν περαιτέρω σε τρεις υποομάδες βάσει του FS από τη βιοψία χείλους: LFS (Low FS: FS &lt; 1, Ν=8 ), MFS (Moderate FS: 1 ≤ FS &lt; 3, Ν=18) και HFS (High FS: FS ≥ 3, Ν=10). Για την ανάλυση εφαρμόστηκε η διαδοχική φασματομετρία μάζας συζευγμένη με υγροχρωματογραφία υπερυψηλής απόδοσης. Μέσω του υβριδικού αναλυτή Q-TOF και της πηγής ιοντισμού με ηλεκτροψεκασμό (Εlectrospay Ionization - ESI) συλλέχθησαν φάσματα ΜS και φάσματα ΜS/MS εντός του εύρους 50 έως 1000 Da σε χαμηλή (4 eV) και υψηλή (25 eV ) ενέργεια σύγκρουσης αντίστοιχα. Τα δεδομένα διορθώθηκαν με εφαρμογή της μεθόδου Quality Control Loess Signal Correction (QCRLSC) και στη συνέχεια υπεβλήθησαν σε λογαριθμικό μετασχηματισμό και κλιμάκωση UV. Ακολούθησε η δημιουργία μοντέλων ΟPLS-DA (Orthogonal Partial Least Squares Discriminant Analysis) για να διαχωριστούν οι SJ από τους siccaCTR καθώς και η υποκατηγορία των ασθενών με LFS από τους siccaCTR. Επιπλέον, εφαρμόστηκαν μονοπαραμετρικές μέθοδοι ανάλυσης όπως η ανάλυση καμπύλης ROC, το t-test και η ανάλυση Fold Change (FC). Μέσω συνδυασμένης πολυπαραμετρικής και μονοπαραμετρικής ανάλυσης αναγνωρίστηκαν μεταβολίτες όπως το ερυθρονικό οξύ, η δεοξυγουανοσίνη, το πικολινικό οξύ, το πυρογλουταμικό οξύ, η δεοξυϊνοσίνη και η 3-δεϋδροξυκαρνιτίνη ως σημαντικά αυξημένοι στους SJ, υποδηλώνοντας διαταραχές σε μεταβολικές και ανοσολογικές οδούς που εμπλέκονται στην παθογένεση της νόσου. Στην ομάδα των ασθενών με LFS ανιχνεύθηκαν αυξημένα επίπεδα πικολινικού οξέος, πυρογλουταμικού οξέος καθώς και γλουταμινικού οξέος. Η ενσωμάτωση αυτών των μεταβολιτών σε μοντέλο μηχανικής μάθησης (Random Forest) για τη σύγκριση μεταξύ siccaCTR και SJ επέτρεψε τη διάκριση των ασθενών με pSS από τους siccaCTR με ικανοποιητική ακρίβεια (AUC=0.80). Τα αποτελέσματα της παρούσας μελέτης είναι ενθαρρυντικά και με υψηλή κλινική αξία, καθώς θα μπορούσαν να λειτουργήσουν ως συμπληρωματικό διαγνωστικό εργαλείο ειδικά σε περιπτώσεις όπου η διάγνωση είναι πιο δύσκολη. Παρ’ όλα αυτά, χρειάζεται περαιτέρω επικύρωση σε μεγαλύτερους πληθυσμούς ώστε αυτά τα ευρήματα να αξιοποιηθούν στην κλινική πράξη.","abstract_has_math":false,"creators":["ΚΑΛΤΣΗ ΣΠΥΡΙΔΟΥΛΑ","KALTSI SPYRIDOULA"],"institution":null,"degree_name":null,"degree_level":null,"degree_discipline":null,"degree_department":null,"school":null,"contributors":[],"advisors":[],"committee_chairs":[],"committee_members":[],"year":2025,"date_issued":"2025","date_published":"2025","updated_at":"2026-11-19T06:40:53Z","subjects":["Θετικές Επιστήμες","Science"],"languages":["Ελληνικά","Greek","English"],"rights":[],"rights_urls":[],"identifier_entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:5312815"],"render_values":[{"text":"uoadl:5312815","href":null,"code":true}]}],"person_identifier_entries":[]},"links":{"outbound_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/5312815","outbound_label":"Repository record","outbound_source":"dc:identifier","record_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/5312815","record_label":"Repository record","record_kind":"record","record_source":"dc:identifier","download_url":null,"download_label":null,"download_source":null,"access_status":null,"embargo_until":null,"access_note":null},"source_record":{"url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh?verb=GetRecord&metadataPrefix=oai_dc&identifier=oai%3Alib.uoa.gr%3Auoadl%3A5312815","prefix":"oai_dc"},"metadata_groups":[{"id":"people","label":"People","entries":[{"key":"dc:creator","label":"Author","values":["ΚΑΛΤΣΗ ΣΠΥΡΙΔΟΥΛΑ","KALTSI SPYRIDOULA"]}]},{"id":"academic_context","label":"Academic Context","entries":[{"key":"dc:date","label":"Dc Date","values":["2025"]},{"key":"dc:type","label":"Dc Type","values":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]}]},{"id":"subjects_keywords","label":"Subjects and Keywords","entries":[{"key":"dc:subject","label":"Dc Subject","values":["Θετικές Επιστήμες","Science"]}]},{"id":"language_rights","label":"Language and Rights","entries":[{"key":"dc:language","label":"Dc Language","values":["Ελληνικά","Greek","English"]}]},{"id":"identifiers","label":"Identifiers","entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:5312815","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/5312815"]}]},{"id":"additional","label":"Additional Metadata","entries":[{"key":"dc:description","label":"Description","values":["Το πρωτοπαθές σύνδρομο Sjögren (primary Sjögren Syndrome, pSS) είναι μια αυτοάνοση ρευματική νόσος η οποία χαρακτηρίζεται κυρίως από συμπτώματα ξηρότητας γνωστά ως συμπτώματα sicca. Η παρουσία τέτοιων μη ειδικών συμπτωμάτων, τα οποία συχνά προσομοιάζουν άλλες παθολογικές καταστάσεις, σε συνδυασμό με την έντονη κλινική και ιστοπαθολογική ετερογένεια των ασθενών, καθιστούν δυσχερής την διάγνωση της νόσου. Τα διαγνωστικά εργαλεία περιλαμβάνουν, μεταξύ άλλων, την ανίχνευση αυτοαντισωμάτων και την τεκμηρίωση λεμφοκυτταρικής διήθησης στους σιελογόνους αδένες μέσω βιοψίας κάτω χείλους όπου υπολογίζεται το Focus Score (FS) δηλαδή ο αριθμός των λεμφοκυτταρικών εστιών ανά 4 mm2 ιστού. Η μεταβολομική ανάλυση, η οποία επικεντρώνεται στη μελέτη μικρών βιοχημικών μορίων που εμπλέκονται στον μεταβολισμό, αξιοποιήθηκε ως εργαλείο για την ταυτοποίηση πιθανών βιοδεικτών που θα μπορούσαν να βοηθήσουν στη διάκριση των ασθενών με pSS από άλλα άτομα με συμπτωματολογία sicca διαφορετικής αιτιολογίας. Αναλύθηκαν συνολικά 57 δείγματα σιέλου, προερχόμενα από δύο ομάδες: 36 ασθενείς με pSS (SJ) και 21 άτομα με συμπτώματα sicca, αλλά χωρίς pSS (ομάδα ελέγχου – siccaCTR). Οι SJ ταξινομήθηκαν περαιτέρω σε τρεις υποομάδες βάσει του FS από τη βιοψία χείλους: LFS (Low FS: FS < 1, Ν=8 ), MFS (Moderate FS: 1 ≤ FS < 3, Ν=18) και HFS (High FS: FS ≥ 3, Ν=10). Για την ανάλυση εφαρμόστηκε η διαδοχική φασματομετρία μάζας συζευγμένη με υγροχρωματογραφία υπερυψηλής απόδοσης. Μέσω του υβριδικού αναλυτή Q-TOF και της πηγής ιοντισμού με ηλεκτροψεκασμό (Εlectrospay Ionization - ESI) συλλέχθησαν φάσματα ΜS και φάσματα ΜS/MS εντός του εύρους 50 έως 1000 Da σε χαμηλή (4 eV) και υψηλή (25 eV ) ενέργεια σύγκρουσης αντίστοιχα. Τα δεδομένα διορθώθηκαν με εφαρμογή της μεθόδου Quality Control Loess Signal Correction (QCRLSC) και στη συνέχεια υπεβλήθησαν σε λογαριθμικό μετασχηματισμό και κλιμάκωση UV. Ακολούθησε η δημιουργία μοντέλων ΟPLS-DA (Orthogonal Partial Least Squares Discriminant Analysis) για να διαχωριστούν οι SJ από τους siccaCTR καθώς και η υποκατηγορία των ασθενών με LFS από τους siccaCTR. Επιπλέον, εφαρμόστηκαν μονοπαραμετρικές μέθοδοι ανάλυσης όπως η ανάλυση καμπύλης ROC, το t-test και η ανάλυση Fold Change (FC). Μέσω συνδυασμένης πολυπαραμετρικής και μονοπαραμετρικής ανάλυσης αναγνωρίστηκαν μεταβολίτες όπως το ερυθρονικό οξύ, η δεοξυγουανοσίνη, το πικολινικό οξύ, το πυρογλουταμικό οξύ, η δεοξυϊνοσίνη και η 3-δεϋδροξυκαρνιτίνη ως σημαντικά αυξημένοι στους SJ, υποδηλώνοντας διαταραχές σε μεταβολικές και ανοσολογικές οδούς που εμπλέκονται στην παθογένεση της νόσου. Στην ομάδα των ασθενών με LFS ανιχνεύθηκαν αυξημένα επίπεδα πικολινικού οξέος, πυρογλουταμικού οξέος καθώς και γλουταμινικού οξέος. Η ενσωμάτωση αυτών των μεταβολιτών σε μοντέλο μηχανικής μάθησης (Random Forest) για τη σύγκριση μεταξύ siccaCTR και SJ επέτρεψε τη διάκριση των ασθενών με pSS από τους siccaCTR με ικανοποιητική ακρίβεια (AUC=0.80). Τα αποτελέσματα της παρούσας μελέτης είναι ενθαρρυντικά και με υψηλή κλινική αξία, καθώς θα μπορούσαν να λειτουργήσουν ως συμπληρωματικό διαγνωστικό εργαλείο ειδικά σε περιπτώσεις όπου η διάγνωση είναι πιο δύσκολη. Παρ’ όλα αυτά, χρειάζεται περαιτέρω επικύρωση σε μεγαλύτερους πληθυσμούς ώστε αυτά τα ευρήματα να αξιοποιηθούν στην κλινική πράξη.","Primary Sjögren Syndrome (pSS) is an autoimmune rheumatic disease, primarily characterized by dryness symptoms, commonly referred to as sicca symptoms. The presence of such non-specific symptoms, which can mimic other pathological conditions, in combination with the considerable clinical and histopathological heterogeneity among patients, makes diagnosis challenging. Diagnostic tools include, among others, the detection of autoantibodies and the presence of lymphocytic infiltration in the salivary glands through minor gland labial salivary gland biopsy, where the Focus Score (FS) is calculated. The Focus Score refers to the number of lymphocytic foci per 4 mm² of tissue. Metabolomic analysis, focusing on the study of small biochemical molecules involved in metabolism, was employed as a tool for the identification of potential biomarkers that could help to differentiate patients with pSS from those with sicca symptoms of non-pSS etiology. In this study, a total of 57 saliva samples were analysed, derived from 36 patients with pSS and 21 individuals showing similar sicca symptoms but without pSS (control group - siccaCTR). The patients were further into subgroups based on their focus score from labial biopsy: LFS (FS < 1, Ν=8), MFS (1 ≤ FS < 3, Ν=18) and HFS (FS ≥ 3, Ν=10). For the analysis tandem mass spectrometry coupled with Ultra High performance liquid chromatography (UPLC) was applied. Using the hybrid Q-TOF analyzer and the Electrospray Ionization (ESI) source, MS and MS/MS spectra were collected within the range of 50 to 1000 Da at low (4 eV) and high (25 eV) collision energies, respectively. The data were corrected using the Quality Control Loess Signal Correction (QCRLSC) method and then subjected to logarithmic transformation and UV scaling. Subsequently, OPLS-DA (Orthogonal Partial Least Squares Discriminant Analysis) models were created to distinguish the SJ from the siccaCTR, as well as to separate the subgroup of patients with LFS from the siccaCTR. Additionally, univariate analysis methods were applied, such as ROC curve analysis, the t-test, and Fold Change (FC) analysis.Through a combination of multivariate and univariate statistical analysis, few metabolites were found to be significantly upregulated in pSS patients. These included erythronic acid, deoxyguanosine, picolinic acid, pyroglutamic acid, deoxyinosine and 3-dehydroxycarnitine, indicating disruptions in metabolic and immune-related pathways that may contribute to the disease. In patients with LFS, increased levels of picolinic acid, pyroglutamic acid and glutamic acid were also observed. The integration of these 6 differential metabolites into a random Forest machine learning model comparing siccaCTR and SJ, enabled the discrimination of pSS patients with satisfactory accuracy (AUC=0.80). Although the results are encouraging, further validation employing larger cohorts is required before this approach can be reliably implemented as a diagnostic tool in clinical practice."]},{"key":"dc:title","label":"Title","values":["Μεταβολομική ανάλυση δειγμάτων σιέλου ασθενών με πρωτοπαθές σύνδρομο Sjögren με την τεχνική LC-MS/MS"]}]}],"canonical_facts":{"dc:creator":["ΚΑΛΤΣΗ ΣΠΥΡΙΔΟΥΛΑ","KALTSI SPYRIDOULA"],"dc:date":["2025"],"dc:description":["Το πρωτοπαθές σύνδρομο Sjögren (primary Sjögren Syndrome, pSS) είναι μια αυτοάνοση ρευματική νόσος η οποία χαρακτηρίζεται κυρίως από συμπτώματα ξηρότητας γνωστά ως συμπτώματα sicca. Η παρουσία τέτοιων μη ειδικών συμπτωμάτων, τα οποία συχνά προσομοιάζουν άλλες παθολογικές καταστάσεις, σε συνδυασμό με την έντονη κλινική και ιστοπαθολογική ετερογένεια των ασθενών, καθιστούν δυσχερής την διάγνωση της νόσου. Τα διαγνωστικά εργαλεία περιλαμβάνουν, μεταξύ άλλων, την ανίχνευση αυτοαντισωμάτων και την τεκμηρίωση λεμφοκυτταρικής διήθησης στους σιελογόνους αδένες μέσω βιοψίας κάτω χείλους όπου υπολογίζεται το Focus Score (FS) δηλαδή ο αριθμός των λεμφοκυτταρικών εστιών ανά 4 mm2 ιστού. Η μεταβολομική ανάλυση, η οποία επικεντρώνεται στη μελέτη μικρών βιοχημικών μορίων που εμπλέκονται στον μεταβολισμό, αξιοποιήθηκε ως εργαλείο για την ταυτοποίηση πιθανών βιοδεικτών που θα μπορούσαν να βοηθήσουν στη διάκριση των ασθενών με pSS από άλλα άτομα με συμπτωματολογία sicca διαφορετικής αιτιολογίας. Αναλύθηκαν συνολικά 57 δείγματα σιέλου, προερχόμενα από δύο ομάδες: 36 ασθενείς με pSS (SJ) και 21 άτομα με συμπτώματα sicca, αλλά χωρίς pSS (ομάδα ελέγχου – siccaCTR). Οι SJ ταξινομήθηκαν περαιτέρω σε τρεις υποομάδες βάσει του FS από τη βιοψία χείλους: LFS (Low FS: FS < 1, Ν=8 ), MFS (Moderate FS: 1 ≤ FS < 3, Ν=18) και HFS (High FS: FS ≥ 3, Ν=10). Για την ανάλυση εφαρμόστηκε η διαδοχική φασματομετρία μάζας συζευγμένη με υγροχρωματογραφία υπερυψηλής απόδοσης. Μέσω του υβριδικού αναλυτή Q-TOF και της πηγής ιοντισμού με ηλεκτροψεκασμό (Εlectrospay Ionization - ESI) συλλέχθησαν φάσματα ΜS και φάσματα ΜS/MS εντός του εύρους 50 έως 1000 Da σε χαμηλή (4 eV) και υψηλή (25 eV ) ενέργεια σύγκρουσης αντίστοιχα. Τα δεδομένα διορθώθηκαν με εφαρμογή της μεθόδου Quality Control Loess Signal Correction (QCRLSC) και στη συνέχεια υπεβλήθησαν σε λογαριθμικό μετασχηματισμό και κλιμάκωση UV. Ακολούθησε η δημιουργία μοντέλων ΟPLS-DA (Orthogonal Partial Least Squares Discriminant Analysis) για να διαχωριστούν οι SJ από τους siccaCTR καθώς και η υποκατηγορία των ασθενών με LFS από τους siccaCTR. Επιπλέον, εφαρμόστηκαν μονοπαραμετρικές μέθοδοι ανάλυσης όπως η ανάλυση καμπύλης ROC, το t-test και η ανάλυση Fold Change (FC). Μέσω συνδυασμένης πολυπαραμετρικής και μονοπαραμετρικής ανάλυσης αναγνωρίστηκαν μεταβολίτες όπως το ερυθρονικό οξύ, η δεοξυγουανοσίνη, το πικολινικό οξύ, το πυρογλουταμικό οξύ, η δεοξυϊνοσίνη και η 3-δεϋδροξυκαρνιτίνη ως σημαντικά αυξημένοι στους SJ, υποδηλώνοντας διαταραχές σε μεταβολικές και ανοσολογικές οδούς που εμπλέκονται στην παθογένεση της νόσου. Στην ομάδα των ασθενών με LFS ανιχνεύθηκαν αυξημένα επίπεδα πικολινικού οξέος, πυρογλουταμικού οξέος καθώς και γλουταμινικού οξέος. Η ενσωμάτωση αυτών των μεταβολιτών σε μοντέλο μηχανικής μάθησης (Random Forest) για τη σύγκριση μεταξύ siccaCTR και SJ επέτρεψε τη διάκριση των ασθενών με pSS από τους siccaCTR με ικανοποιητική ακρίβεια (AUC=0.80). Τα αποτελέσματα της παρούσας μελέτης είναι ενθαρρυντικά και με υψηλή κλινική αξία, καθώς θα μπορούσαν να λειτουργήσουν ως συμπληρωματικό διαγνωστικό εργαλείο ειδικά σε περιπτώσεις όπου η διάγνωση είναι πιο δύσκολη. Παρ’ όλα αυτά, χρειάζεται περαιτέρω επικύρωση σε μεγαλύτερους πληθυσμούς ώστε αυτά τα ευρήματα να αξιοποιηθούν στην κλινική πράξη.","Primary Sjögren Syndrome (pSS) is an autoimmune rheumatic disease, primarily characterized by dryness symptoms, commonly referred to as sicca symptoms. The presence of such non-specific symptoms, which can mimic other pathological conditions, in combination with the considerable clinical and histopathological heterogeneity among patients, makes diagnosis challenging. Diagnostic tools include, among others, the detection of autoantibodies and the presence of lymphocytic infiltration in the salivary glands through minor gland labial salivary gland biopsy, where the Focus Score (FS) is calculated. The Focus Score refers to the number of lymphocytic foci per 4 mm² of tissue. Metabolomic analysis, focusing on the study of small biochemical molecules involved in metabolism, was employed as a tool for the identification of potential biomarkers that could help to differentiate patients with pSS from those with sicca symptoms of non-pSS etiology. In this study, a total of 57 saliva samples were analysed, derived from 36 patients with pSS and 21 individuals showing similar sicca symptoms but without pSS (control group - siccaCTR). The patients were further into subgroups based on their focus score from labial biopsy: LFS (FS < 1, Ν=8), MFS (1 ≤ FS < 3, Ν=18) and HFS (FS ≥ 3, Ν=10). For the analysis tandem mass spectrometry coupled with Ultra High performance liquid chromatography (UPLC) was applied. Using the hybrid Q-TOF analyzer and the Electrospray Ionization (ESI) source, MS and MS/MS spectra were collected within the range of 50 to 1000 Da at low (4 eV) and high (25 eV) collision energies, respectively. The data were corrected using the Quality Control Loess Signal Correction (QCRLSC) method and then subjected to logarithmic transformation and UV scaling. Subsequently, OPLS-DA (Orthogonal Partial Least Squares Discriminant Analysis) models were created to distinguish the SJ from the siccaCTR, as well as to separate the subgroup of patients with LFS from the siccaCTR. Additionally, univariate analysis methods were applied, such as ROC curve analysis, the t-test, and Fold Change (FC) analysis.Through a combination of multivariate and univariate statistical analysis, few metabolites were found to be significantly upregulated in pSS patients. These included erythronic acid, deoxyguanosine, picolinic acid, pyroglutamic acid, deoxyinosine and 3-dehydroxycarnitine, indicating disruptions in metabolic and immune-related pathways that may contribute to the disease. In patients with LFS, increased levels of picolinic acid, pyroglutamic acid and glutamic acid were also observed. The integration of these 6 differential metabolites into a random Forest machine learning model comparing siccaCTR and SJ, enabled the discrimination of pSS patients with satisfactory accuracy (AUC=0.80). Although the results are encouraging, further validation employing larger cohorts is required before this approach can be reliably implemented as a diagnostic tool in clinical practice."],"dc:identifier":["uoadl:5312815","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/5312815"],"dc:language":["Ελληνικά","Greek","English"],"dc:subject":["Θετικές Επιστήμες","Science"],"dc:title":["Μεταβολομική ανάλυση δειγμάτων σιέλου ασθενών με πρωτοπαθές σύνδρομο Sjögren με την τεχνική LC-MS/MS"],"dc:type":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]},"updated_at":"2026-11-19T06:40:53Z"}