{"id":{"repo_id":"athens","oai_identifier":"oai:lib.uoa.gr:uoadl:5313121"},"canonical_url":"https://search.ndltd.org/etd/athens/oai:lib.uoa.gr:uoadl:5313121","repository":{"repo_id":"athens","name":"National and Kapodistrian University of Athens","base_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh"},"display":{"title":"Καταγραφή ασθενών με Καρδιακή ανεπάρκεια με μειωμένο κλάσμα εξώθησης, σε Ελληνικά Νοσοκομεία: Αξιολόγηση της αποτελεσματικότητας της Φαρμακευτικής αγωγής","abstract":"Η καρδιακή ανεπάρκεια με μειωμένο κλάσμα εξώθησης (HFrEF) αποτελεί ένα σύνθετο, πολυπαραγοντικό σύνδρομο και σημαντική πρόκληση για τα σύγχρονα συστήματα υγείας. Η συμμόρφωση με τις φαρμακευτικές κατευθυντήριες οδηγίες (GDMT) των διεθνών επιστημονικών ενώσεων είναι καθοριστικής σημασίας για τη μείωση της νοσηρότητας και τη βελτίωση της πρόγνωσης των ασθενών. Σκοπός της μελέτης ήταν να αξιολογηθεί η πραγματική συμμόρφωση με τις πρόσφατες (2021) οδηγίες της Ευρωπαϊκής Καρδιολογικής Ένωσης (ESC) και να διερευνηθεί η συσχέτισή της με τη νεφρική λειτουργία, αιματολογικούς και αιμοδυναμικούς δείκτες σε ασθενείς με HFrEF ή ήπια μειωμένο κλάσμα εξώθησης (HFmrEF) που χάριν συντομίας συναξιολογήθηκαν σε μία ομάδα (HFrEF). Πρόκειται για cross-sectional μελέτη παρατήρησης με δείγμα 216 ενήλικων ασθενών με HFrEF ή HFmrEF που παρακολουθούνται σε εξωτερικά ιατρεία μεγάλων νοσοκομείων της Ελλάδας και της Κύπρου μέσω της ηλεκτρονικής πλατφόρμας καταγραφής δεδομένων «MyCardio». Η συμμόρφωση με τις οδηγίες της ESC ορίστηκε ως η λήψη όλων των ενδεικνυόμενων φαρμάκων από κάθε ασθενή: ενός RAAS blocker (ACEi/ARB/ARNI), ενός β-αναστολέα(BB), ενός ανταγωνιστή αλδοστερόνης (MRA) και ενός SGLT-2i. Η στατιστική ανάλυση περιλάμβανε περιγραφική στατιστική και τον μη παραμετρικό έλεγχο Mann-Whitney U. Μόνο το 63,4% των ασθενών λάμβανε την βέλτιστη θεραπεία σύμφωνα με τις οδηγίες. Αναλυτικά, από τις επιμέρους κατηγορίες φαρμάκων, οι β-αναστολείς (BB) ήταν η συχνότερα χορηγούμενη κατηγορία (89,4%), ενώ οι νεότερες κατηγορίες όπως οι SGLT2i (63,8%) και οι ARNI (37%) υποεκπροσωπούνταν στη συνολική φαρμακευτική αγωγή. Οι συμμορφούμενοι ασθενείς με ΚΑ ήτα νεότεροι (p<0.001) και είχαν στατιστικά σημαντικά καλύτερο profile έναντι εκείνων με χαμηλότερη συμμόρφωση ως προς τη νεφρική λειτουργία. Σημαντικές στατιστικά διαφορές παρατηρήθηκαν ως προς τη νεφρική λειτουργία (eGFR: p=0.002 (92,3±34,5 σε συμμορφωμένους 74,1±48,7 σε μη συμμορφωμένους), κρεατινίνη: p=0.001 (1,1±0,4 σε συμμορφωμένους και 3,4±8,5 σε μη συμμορφωμένους)), τα επίπεδα καλίου (p=0.0074 (25±00,41 για τους συμμορφωμένους και 4,53±0,59 για τους μη-συμμορφωμένους)) και την ηλικία (p<0.001 (65,2±11,5 για τους συμμορφωμένους και 72,8±12,7 για τους μη-συμμορφωμένους)) υπέρ των συμμορφούμενων ασθενών. Δεν βρέθηκαν σημαντικές διαφορές στην πίεση, στην αιμοσφαιρίνη και το νάτριο. Συμπερασματικά, η συμμόρφωση με τις οδηγίες της ESC στην HFrEF παραμένει ανεπαρκής, ειδικά για τις νεότερες φαρμακευτικές κατηγορίες. Οι νεότεροι και με καλύτερη νεφρική λειτουργία ασθενείς είχαν μεγαλύτερη πιθανότητα πλήρους συμμόρφωσης. Ο ρόλος του κλινικού φαρμακοποιού είναι κρίσιμος για την υποστήριξη της ορθής φαρμακοθεραπείας, ειδικά σε ασθενείς με πολυφαρμακία και νεφρική δυσλειτουργία.","abstract_html":"Η καρδιακή ανεπάρκεια με μειωμένο κλάσμα εξώθησης (HFrEF) αποτελεί ένα σύνθετο, πολυπαραγοντικό σύνδρομο και σημαντική πρόκληση για τα σύγχρονα συστήματα υγείας. Η συμμόρφωση με τις φαρμακευτικές κατευθυντήριες οδηγίες (GDMT) των διεθνών επιστημονικών ενώσεων είναι καθοριστικής σημασίας για τη μείωση της νοσηρότητας και τη βελτίωση της πρόγνωσης των ασθενών. Σκοπός της μελέτης ήταν να αξιολογηθεί η πραγματική συμμόρφωση με τις πρόσφατες (2021) οδηγίες της Ευρωπαϊκής Καρδιολογικής Ένωσης (ESC) και να διερευνηθεί η συσχέτισή της με τη νεφρική λειτουργία, αιματολογικούς και αιμοδυναμικούς δείκτες σε ασθενείς με HFrEF ή ήπια μειωμένο κλάσμα εξώθησης (HFmrEF) που χάριν συντομίας συναξιολογήθηκαν σε μία ομάδα (HFrEF). Πρόκειται για cross-sectional μελέτη παρατήρησης με δείγμα 216 ενήλικων ασθενών με HFrEF ή HFmrEF που παρακολουθούνται σε εξωτερικά ιατρεία μεγάλων νοσοκομείων της Ελλάδας και της Κύπρου μέσω της ηλεκτρονικής πλατφόρμας καταγραφής δεδομένων «MyCardio». Η συμμόρφωση με τις οδηγίες της ESC ορίστηκε ως η λήψη όλων των ενδεικνυόμενων φαρμάκων από κάθε ασθενή: ενός RAAS blocker (ACEi/ARB/ARNI), ενός β-αναστολέα(BB), ενός ανταγωνιστή αλδοστερόνης (MRA) και ενός SGLT-2i. Η στατιστική ανάλυση περιλάμβανε περιγραφική στατιστική και τον μη παραμετρικό έλεγχο Mann-Whitney U. Μόνο το 63,4% των ασθενών λάμβανε την βέλτιστη θεραπεία σύμφωνα με τις οδηγίες. Αναλυτικά, από τις επιμέρους κατηγορίες φαρμάκων, οι β-αναστολείς (BB) ήταν η συχνότερα χορηγούμενη κατηγορία (89,4%), ενώ οι νεότερες κατηγορίες όπως οι SGLT2i (63,8%) και οι ARNI (37%) υποεκπροσωπούνταν στη συνολική φαρμακευτική αγωγή. Οι συμμορφούμενοι ασθενείς με ΚΑ ήτα νεότεροι (p&lt;0.001) και είχαν στατιστικά σημαντικά καλύτερο profile έναντι εκείνων με χαμηλότερη συμμόρφωση ως προς τη νεφρική λειτουργία. Σημαντικές στατιστικά διαφορές παρατηρήθηκαν ως προς τη νεφρική λειτουργία (eGFR: p=0.002 (92,3±34,5 σε συμμορφωμένους 74,1±48,7 σε μη συμμορφωμένους), κρεατινίνη: p=0.001 (1,1±0,4 σε συμμορφωμένους και 3,4±8,5 σε μη συμμορφωμένους)), τα επίπεδα καλίου (p=0.0074 (25±00,41 για τους συμμορφωμένους και 4,53±0,59 για τους μη-συμμορφωμένους)) και την ηλικία (p&lt;0.001 (65,2±11,5 για τους συμμορφωμένους και 72,8±12,7 για τους μη-συμμορφωμένους)) υπέρ των συμμορφούμενων ασθενών. Δεν βρέθηκαν σημαντικές διαφορές στην πίεση, στην αιμοσφαιρίνη και το νάτριο. Συμπερασματικά, η συμμόρφωση με τις οδηγίες της ESC στην HFrEF παραμένει ανεπαρκής, ειδικά για τις νεότερες φαρμακευτικές κατηγορίες. Οι νεότεροι και με καλύτερη νεφρική λειτουργία ασθενείς είχαν μεγαλύτερη πιθανότητα πλήρους συμμόρφωσης. Ο ρόλος του κλινικού φαρμακοποιού είναι κρίσιμος για την υποστήριξη της ορθής φαρμακοθεραπείας, ειδικά σε ασθενείς με πολυφαρμακία και νεφρική δυσλειτουργία.","abstract_has_math":false,"creators":["Βιολάκη Νίκη","Violaki Niki"],"institution":null,"degree_name":null,"degree_level":null,"degree_discipline":null,"degree_department":null,"school":null,"contributors":[],"advisors":[],"committee_chairs":[],"committee_members":[],"year":2025,"date_issued":"2025","date_published":"2025","updated_at":"2026-11-19T06:40:53Z","subjects":["Θετικές Επιστήμες","Science"],"languages":["Ελληνικά","Greek"],"rights":[],"rights_urls":[],"identifier_entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:5313121"],"render_values":[{"text":"uoadl:5313121","href":null,"code":true}]}],"person_identifier_entries":[]},"links":{"outbound_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/5313121","outbound_label":"Repository record","outbound_source":"dc:identifier","record_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/5313121","record_label":"Repository record","record_kind":"record","record_source":"dc:identifier","download_url":null,"download_label":null,"download_source":null,"access_status":null,"embargo_until":null,"access_note":null},"source_record":{"url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh?verb=GetRecord&metadataPrefix=oai_dc&identifier=oai%3Alib.uoa.gr%3Auoadl%3A5313121","prefix":"oai_dc"},"metadata_groups":[{"id":"people","label":"People","entries":[{"key":"dc:creator","label":"Author","values":["Βιολάκη Νίκη","Violaki Niki"]}]},{"id":"academic_context","label":"Academic Context","entries":[{"key":"dc:date","label":"Dc Date","values":["2025"]},{"key":"dc:type","label":"Dc Type","values":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]}]},{"id":"subjects_keywords","label":"Subjects and Keywords","entries":[{"key":"dc:subject","label":"Dc Subject","values":["Θετικές Επιστήμες","Science"]}]},{"id":"language_rights","label":"Language and Rights","entries":[{"key":"dc:language","label":"Dc Language","values":["Ελληνικά","Greek"]}]},{"id":"identifiers","label":"Identifiers","entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:5313121","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/5313121"]}]},{"id":"additional","label":"Additional Metadata","entries":[{"key":"dc:description","label":"Description","values":["Η καρδιακή ανεπάρκεια με μειωμένο κλάσμα εξώθησης (HFrEF) αποτελεί ένα σύνθετο, πολυπαραγοντικό σύνδρομο και σημαντική πρόκληση για τα σύγχρονα συστήματα υγείας. Η συμμόρφωση με τις φαρμακευτικές κατευθυντήριες οδηγίες (GDMT) των διεθνών επιστημονικών ενώσεων είναι καθοριστικής σημασίας για τη μείωση της νοσηρότητας και τη βελτίωση της πρόγνωσης των ασθενών. Σκοπός της μελέτης ήταν να αξιολογηθεί η πραγματική συμμόρφωση με τις πρόσφατες (2021) οδηγίες της Ευρωπαϊκής Καρδιολογικής Ένωσης (ESC) και να διερευνηθεί η συσχέτισή της με τη νεφρική λειτουργία, αιματολογικούς και αιμοδυναμικούς δείκτες σε ασθενείς με HFrEF ή ήπια μειωμένο κλάσμα εξώθησης (HFmrEF) που χάριν συντομίας συναξιολογήθηκαν σε μία ομάδα (HFrEF). Πρόκειται για cross-sectional μελέτη παρατήρησης με δείγμα 216 ενήλικων ασθενών με HFrEF ή HFmrEF που παρακολουθούνται σε εξωτερικά ιατρεία μεγάλων νοσοκομείων της Ελλάδας και της Κύπρου μέσω της ηλεκτρονικής πλατφόρμας καταγραφής δεδομένων «MyCardio». Η συμμόρφωση με τις οδηγίες της ESC ορίστηκε ως η λήψη όλων των ενδεικνυόμενων φαρμάκων από κάθε ασθενή: ενός RAAS blocker (ACEi/ARB/ARNI), ενός β-αναστολέα(BB), ενός ανταγωνιστή αλδοστερόνης (MRA) και ενός SGLT-2i. Η στατιστική ανάλυση περιλάμβανε περιγραφική στατιστική και τον μη παραμετρικό έλεγχο Mann-Whitney U. Μόνο το 63,4% των ασθενών λάμβανε την βέλτιστη θεραπεία σύμφωνα με τις οδηγίες. Αναλυτικά, από τις επιμέρους κατηγορίες φαρμάκων, οι β-αναστολείς (BB) ήταν η συχνότερα χορηγούμενη κατηγορία (89,4%), ενώ οι νεότερες κατηγορίες όπως οι SGLT2i (63,8%) και οι ARNI (37%) υποεκπροσωπούνταν στη συνολική φαρμακευτική αγωγή. Οι συμμορφούμενοι ασθενείς με ΚΑ ήτα νεότεροι (p<0.001) και είχαν στατιστικά σημαντικά καλύτερο profile έναντι εκείνων με χαμηλότερη συμμόρφωση ως προς τη νεφρική λειτουργία. Σημαντικές στατιστικά διαφορές παρατηρήθηκαν ως προς τη νεφρική λειτουργία (eGFR: p=0.002 (92,3±34,5 σε συμμορφωμένους 74,1±48,7 σε μη συμμορφωμένους), κρεατινίνη: p=0.001 (1,1±0,4 σε συμμορφωμένους και 3,4±8,5 σε μη συμμορφωμένους)), τα επίπεδα καλίου (p=0.0074 (25±00,41 για τους συμμορφωμένους και 4,53±0,59 για τους μη-συμμορφωμένους)) και την ηλικία (p<0.001 (65,2±11,5 για τους συμμορφωμένους και 72,8±12,7 για τους μη-συμμορφωμένους)) υπέρ των συμμορφούμενων ασθενών. Δεν βρέθηκαν σημαντικές διαφορές στην πίεση, στην αιμοσφαιρίνη και το νάτριο. Συμπερασματικά, η συμμόρφωση με τις οδηγίες της ESC στην HFrEF παραμένει ανεπαρκής, ειδικά για τις νεότερες φαρμακευτικές κατηγορίες. Οι νεότεροι και με καλύτερη νεφρική λειτουργία ασθενείς είχαν μεγαλύτερη πιθανότητα πλήρους συμμόρφωσης. Ο ρόλος του κλινικού φαρμακοποιού είναι κρίσιμος για την υποστήριξη της ορθής φαρμακοθεραπείας, ειδικά σε ασθενείς με πολυφαρμακία και νεφρική δυσλειτουργία.","Heart failure with reduced ejection fraction (HFrEF) is a complex, multifactorial syndrome and a significant challenge for modern healthcare systems. Adherence to guideline-directed medical therapy (GDMT) recommended by international scientific societies is critical for reducing morbidity and improving patient outcomes. The aim of this study was to evaluate real-world adherence to the most recent (2021) European Society of Cardiology (ESC) guidelines and to explore its association with renal function, hematologic and hemodynamic parameters in patients with HFrEF or mildly reduced ejection fraction (HFmrEF), which were analyzed together as one group (HFrEF) for simplicity. This is a cross-sectional observational study of 216 adult outpatients with HFrEF or HFmrEF followed in cardiology clinics of major hospitals in Greece and Cyprus using the electronic registry platform “MyCardio.” ESC guideline adherence was defined as receiving all four recommended pharmacological classes: a RAAS blocker (ACEi/ARB/ARNI), a beta-blocker (BB), a mineralocorticoid receptor antagonist (MRA), and an SGLT-2 inhibitor. Statistical analysis included descriptive statistics and the non-parametric Mann–Whitney U test. Only 63,4% of patients were fully compliant with ESC guidelines. Among individual drug classes, beta-blockers (BBs) were the most frequently prescribed (89.4%), whereas newer drug classes such as SGLT2i (63.8%) and ARNIs (37%) were underrepresented in the overall pharmacological treatment. Patients who were compliant with GDMT were significantly younger (p<0.001) and had a better clinical profile, particularly in terms of renal function. Significant differences were observed in renal function markers (eGFR: p=0.002; 92.3±34.5 in compliant vs 74.1±48.7 in non-compliant patients, creatinine: p=0.001; 1.1±0.4 vs 3.4±8.5), potassium levels (p=0.007; 4.25±0.41 vs 4.53±0.59), and age (p<0.001; 65.2±11.5 vs 72.8±12.7), all in favor of the compliant group. No significant differences were found in blood pressure, hemoglobin, or sodium levels. In conclusion, adherence to ESC guidelines in HFrEF remains suboptimal, particularly regarding the newer drug classes. Younger patients and those with better renal function were more likely to receive optimal therapy. The clinical pharmacist plays a crucial role in supporting appropriate pharmacotherapy, especially in patients with polypharmacy and renal impairment."]},{"key":"dc:title","label":"Title","values":["Καταγραφή ασθενών με Καρδιακή ανεπάρκεια με μειωμένο κλάσμα εξώθησης, σε Ελληνικά Νοσοκομεία: Αξιολόγηση της αποτελεσματικότητας της Φαρμακευτικής αγωγής"]}]}],"canonical_facts":{"dc:creator":["Βιολάκη Νίκη","Violaki Niki"],"dc:date":["2025"],"dc:description":["Η καρδιακή ανεπάρκεια με μειωμένο κλάσμα εξώθησης (HFrEF) αποτελεί ένα σύνθετο, πολυπαραγοντικό σύνδρομο και σημαντική πρόκληση για τα σύγχρονα συστήματα υγείας. Η συμμόρφωση με τις φαρμακευτικές κατευθυντήριες οδηγίες (GDMT) των διεθνών επιστημονικών ενώσεων είναι καθοριστικής σημασίας για τη μείωση της νοσηρότητας και τη βελτίωση της πρόγνωσης των ασθενών. Σκοπός της μελέτης ήταν να αξιολογηθεί η πραγματική συμμόρφωση με τις πρόσφατες (2021) οδηγίες της Ευρωπαϊκής Καρδιολογικής Ένωσης (ESC) και να διερευνηθεί η συσχέτισή της με τη νεφρική λειτουργία, αιματολογικούς και αιμοδυναμικούς δείκτες σε ασθενείς με HFrEF ή ήπια μειωμένο κλάσμα εξώθησης (HFmrEF) που χάριν συντομίας συναξιολογήθηκαν σε μία ομάδα (HFrEF). Πρόκειται για cross-sectional μελέτη παρατήρησης με δείγμα 216 ενήλικων ασθενών με HFrEF ή HFmrEF που παρακολουθούνται σε εξωτερικά ιατρεία μεγάλων νοσοκομείων της Ελλάδας και της Κύπρου μέσω της ηλεκτρονικής πλατφόρμας καταγραφής δεδομένων «MyCardio». Η συμμόρφωση με τις οδηγίες της ESC ορίστηκε ως η λήψη όλων των ενδεικνυόμενων φαρμάκων από κάθε ασθενή: ενός RAAS blocker (ACEi/ARB/ARNI), ενός β-αναστολέα(BB), ενός ανταγωνιστή αλδοστερόνης (MRA) και ενός SGLT-2i. Η στατιστική ανάλυση περιλάμβανε περιγραφική στατιστική και τον μη παραμετρικό έλεγχο Mann-Whitney U. Μόνο το 63,4% των ασθενών λάμβανε την βέλτιστη θεραπεία σύμφωνα με τις οδηγίες. Αναλυτικά, από τις επιμέρους κατηγορίες φαρμάκων, οι β-αναστολείς (BB) ήταν η συχνότερα χορηγούμενη κατηγορία (89,4%), ενώ οι νεότερες κατηγορίες όπως οι SGLT2i (63,8%) και οι ARNI (37%) υποεκπροσωπούνταν στη συνολική φαρμακευτική αγωγή. Οι συμμορφούμενοι ασθενείς με ΚΑ ήτα νεότεροι (p<0.001) και είχαν στατιστικά σημαντικά καλύτερο profile έναντι εκείνων με χαμηλότερη συμμόρφωση ως προς τη νεφρική λειτουργία. Σημαντικές στατιστικά διαφορές παρατηρήθηκαν ως προς τη νεφρική λειτουργία (eGFR: p=0.002 (92,3±34,5 σε συμμορφωμένους 74,1±48,7 σε μη συμμορφωμένους), κρεατινίνη: p=0.001 (1,1±0,4 σε συμμορφωμένους και 3,4±8,5 σε μη συμμορφωμένους)), τα επίπεδα καλίου (p=0.0074 (25±00,41 για τους συμμορφωμένους και 4,53±0,59 για τους μη-συμμορφωμένους)) και την ηλικία (p<0.001 (65,2±11,5 για τους συμμορφωμένους και 72,8±12,7 για τους μη-συμμορφωμένους)) υπέρ των συμμορφούμενων ασθενών. Δεν βρέθηκαν σημαντικές διαφορές στην πίεση, στην αιμοσφαιρίνη και το νάτριο. Συμπερασματικά, η συμμόρφωση με τις οδηγίες της ESC στην HFrEF παραμένει ανεπαρκής, ειδικά για τις νεότερες φαρμακευτικές κατηγορίες. Οι νεότεροι και με καλύτερη νεφρική λειτουργία ασθενείς είχαν μεγαλύτερη πιθανότητα πλήρους συμμόρφωσης. Ο ρόλος του κλινικού φαρμακοποιού είναι κρίσιμος για την υποστήριξη της ορθής φαρμακοθεραπείας, ειδικά σε ασθενείς με πολυφαρμακία και νεφρική δυσλειτουργία.","Heart failure with reduced ejection fraction (HFrEF) is a complex, multifactorial syndrome and a significant challenge for modern healthcare systems. Adherence to guideline-directed medical therapy (GDMT) recommended by international scientific societies is critical for reducing morbidity and improving patient outcomes. The aim of this study was to evaluate real-world adherence to the most recent (2021) European Society of Cardiology (ESC) guidelines and to explore its association with renal function, hematologic and hemodynamic parameters in patients with HFrEF or mildly reduced ejection fraction (HFmrEF), which were analyzed together as one group (HFrEF) for simplicity. This is a cross-sectional observational study of 216 adult outpatients with HFrEF or HFmrEF followed in cardiology clinics of major hospitals in Greece and Cyprus using the electronic registry platform “MyCardio.” ESC guideline adherence was defined as receiving all four recommended pharmacological classes: a RAAS blocker (ACEi/ARB/ARNI), a beta-blocker (BB), a mineralocorticoid receptor antagonist (MRA), and an SGLT-2 inhibitor. Statistical analysis included descriptive statistics and the non-parametric Mann–Whitney U test. Only 63,4% of patients were fully compliant with ESC guidelines. Among individual drug classes, beta-blockers (BBs) were the most frequently prescribed (89.4%), whereas newer drug classes such as SGLT2i (63.8%) and ARNIs (37%) were underrepresented in the overall pharmacological treatment. Patients who were compliant with GDMT were significantly younger (p<0.001) and had a better clinical profile, particularly in terms of renal function. Significant differences were observed in renal function markers (eGFR: p=0.002; 92.3±34.5 in compliant vs 74.1±48.7 in non-compliant patients, creatinine: p=0.001; 1.1±0.4 vs 3.4±8.5), potassium levels (p=0.007; 4.25±0.41 vs 4.53±0.59), and age (p<0.001; 65.2±11.5 vs 72.8±12.7), all in favor of the compliant group. No significant differences were found in blood pressure, hemoglobin, or sodium levels. In conclusion, adherence to ESC guidelines in HFrEF remains suboptimal, particularly regarding the newer drug classes. Younger patients and those with better renal function were more likely to receive optimal therapy. The clinical pharmacist plays a crucial role in supporting appropriate pharmacotherapy, especially in patients with polypharmacy and renal impairment."],"dc:identifier":["uoadl:5313121","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/5313121"],"dc:language":["Ελληνικά","Greek"],"dc:subject":["Θετικές Επιστήμες","Science"],"dc:title":["Καταγραφή ασθενών με Καρδιακή ανεπάρκεια με μειωμένο κλάσμα εξώθησης, σε Ελληνικά Νοσοκομεία: Αξιολόγηση της αποτελεσματικότητας της Φαρμακευτικής αγωγής"],"dc:type":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]},"updated_at":"2026-11-19T06:40:53Z"}