{"id":{"repo_id":"athens","oai_identifier":"oai:lib.uoa.gr:uoadl:5314436"},"canonical_url":"https://search.ndltd.org/etd/athens/oai:lib.uoa.gr:uoadl:5314436","repository":{"repo_id":"athens","name":"National and Kapodistrian University of Athens","base_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh"},"display":{"title":"Η πανίδα της Ελλάδας στην ελληνική πεζογραφία και ποίηση (1900-1990)","abstract":"Η παγκόσμια κρίση βιοποικιλότητας αποτελεί ένα σύγχρονο περιβαλλοντικό πρόβλημα που επηρεάζει τη ζωή και την ευημερία των ανθρώπινων κοινωνιών καθώς αυτές εξαρτώνται από βιοποικιλότητα. Η ανάγκη διατήρησής της είναι πιο άμεση από ποτέ αλλά επηρεάζεται μεταξύ άλλων και από την ευαισθητοποίηση του κοινού αφού οι άνθρωποι ενδιαφέρονται για αυτά που γνωρίζουν. Τα βιβλία παίζουν σημαντικό ρόλο στην εκπαίδευση παιδιών για τη βιοποικιλότητα διαμορφώνοντας τις στάσεις και τη συμπεριφορά των κοινωνιών του μέλλοντος ως προς τη βιοποικιλότητα και τη σημασία διατήρησής της. Η παιδική λογοτεχνία μπορεί να χρησιμοποιηθεί στην εκπαίδευση των παιδιών σε θέματα που αφορούν το φυσικό περιβάλλον καθώς σε σχέση με τα σχολικά εγχειρίδια θεωρούνται πιο ενδιαφέροντα, με μεγαλύτερη ποικιλία ως προς τη μορφή τους, πολύχρωμο και ελκυστικό σχεδιασμό, είναι πιθανόν να έχουν πιο πρόσφατες και ενδιαφέρουσες πληροφορίες και είναι λιγότερο δυσνόητα για τα παιδιά. Η ένταξη της παιδικής λογοτεχνίας στη διδασκαλία των Φυσικών Επιστημών θα μπορούσε να συμβάλει στο να έρθουν τα παιδιά σε επαφή με την Περιβαλλοντική Επιστήμη και να εξελιχθούν σε υπεύθυνους πολίτες με προσανατολισμό στη βιωσιμότητα και στην αειφόρο ανάπτυξη. Ωστόσο, διάφοροι παράγοντες μπορεί να περιορίσουν τις ευκαιρίες των παιδιών να μάθουν για τα ζώα μέσα από τα βιβλία, με κυριότερο το ότι οι συγγραφείς των παιδικών βιβλίων συχνά περιορίζονται σε έναν μικρό αριθμό γνωστών ζώων. Ένα άλλο ζήτημα είναι και ο τρόπος με τον οποίο αναφέρονται τα ζώα, μέχρι ποια ταξινομική βαθμίδα δηλαδή προσδιορίζεται κάποιο ζώο. Τέλος, οι δημιουργοί μπορεί να παρουσιάζουν τα ζώα με ανθρωπομορφικά γνωρίσματα, όπως για παράδειγμα όταν τα ζώα παρουσιάζονται να φοράνε ρούχα ή να έχουν ανθρώπινη συμπεριφορά. Αυτό μπορεί να κάνει τα ζώα οικεία και συμπαθητικά στα παιδιά και υπάρχει η άποψη ότι ο ανεπαίσθητος ανθρωπομορφισμός μπορεί να βοηθήσει τα παιδιά να μάθουν κάποια βιολογικά χαρακτηριστικά των ζώων, υπάρχει όμως και ο αντίλογος ότι ο ανθρωπομορφισμός μπορεί να επηρεάσει αρνητικά τη γνώση των παιδιών για τα ζώα, δημιουργώντας παρανοήσεις. Σκοπός της μελέτης αυτής ήταν να διερευνηθεί ο τρόπος με τον οποίο παρουσιάζονται τα ζώα στην ελληνική παιδική λογοτεχνία του 20ου αιώνα και συγκεκριμένα διερευνήθηκε ποια taxa και είδη ζώων (εξωτικά ή ιθαγενή, οικόσιτα ή μη) παρουσιάζονται στα παιδικά βιβλία και πώς διαφέρει αυτό μεταξύ πρωταγωνιστικών, υποστηρικτικών και μικρότερων ρόλων, ποιο ρόλο παίζει ο ανθρωπομορφισμός στα ζώα που συμμετέχουν στις ιστορίες, μέχρι ποιο ταξινομικό επίπεδο (π.χ. επίπεδο είδους, οικογένειας, ομοταξίας) προσδιορίζονται τα ζώα στο κείμενο και πώς διαφέρει αυτό μεταξύ διαφορετικών ομάδων ζώων. Η πλειονότητα των ζώων που παρουσιάζεται στο υλικό που μελετήθηκε είχε μικρό ρόλο στην ιστορία ή αποτελούσαν μέρος του σκηνικού και μόνο το ένα πέμπτο περίπου είχε πρωταγωνιστικούς ρόλους ή υποστηρικτικούς ρόλους στις ιστορίες και αυτό κυρίως στο δεύτερο μισό του 20ου αιώνα. Τα ζώα που παρουσιάζονται είναι οικεία στο κοινό και κατανέμονται κυρίως στον Ελλαδικό χώρο ενώ τα εξωτικά είδη αναφέρονται μεν, αλλά σε μικρή συχνότητα. Τα ζώα που παρουσιάζονται είναι κυρίως σπονδυλωτά (κυρίως θηλαστικά) ενώ από τα ασπόνδυλα συχνότερα παρουσιάζονται τα έντομα. Στους πρωταγωνιστικούς ρόλους συναντώνται επίσης κυρίως θηλαστικά. Επομένως, τα παιδιά εκτίθενται κυρίως (συχνότερα) στην ποικιλότητα των σπονδυλωτών και κυρίως των θηλαστικών και αυτό σταδιακά μπορεί να συμβάλει στο να δημιουργηθεί μια διαστρεβλωμένη εντύπωση για την πραγματική ζωική ποικιλότητα του πλανήτη. Επίσης, το γεγονός αυτό μπορεί να εξηγήσει γιατί τα παιδιά μπορούν εύκολα να αναγνωρίσουν τα θηλαστικά ενώ δεν μπορούν να αναγνωρίσουν άλλες (λιγότερο δημοφιλείς) ομάδες ζώων. Σημειώνεται ότι όταν στο κείμενο αναφέρονταν σπονδυλωτά, η αναφορά συνήθως ήταν σε επίπεδο είδους ή γένους ενώ όταν αναφέρονταν ασπόνδυλα, η αναφορά συνήθως ήταν σε επίπεδο οικογένειας ή μεγαλύτερης ταξινομικής βαθμίδας. Ανθρωπομορφισμός εμφανίζεται σε περισσότερα από τα μισά κείμενα που μελετήθηκαν και είναι συχνότερoς στα βιβλία που απευθύνονται σε παιδιά ηλικίας μικρότερης των 8 ετών. Η συχνότερη μορφή ανθρωπομορφισμού είναι αυτός της συμπεριφοράς (π.χ. τα ζώα μιλάνε, πηγαίνουν σχολείο, ζουν σε πόλεις). Τα θηλαστικά εμφανίζονταν κυρίως με ανθρωπόμορφα χαρακτηριστικά πιθανώς επειδή μπορούν να τους αποδοθούν ανθρώπινα χαρακτηριστικά πιο εύκολα. Ο ανθρωπομορφισμός είναι πιθανό να διαστρεβλώνει την αντίληψη που έχουν τα παιδιά για το ζώο που αντιπροσωπεύει ο συγκεκριμένος χαρακτήρας και μπορεί να προκαλέσει παρανοήσεις. Επομένως, με τη χρήση της λογοτεχνίας στη διδασκαλία των Φυσικών Επιστημών, φαίνεται ότι τα παιδιά αποκομίζουν μεν γνώσεις αλλά αποκομίζουν και εναλλακτικές ιδέες λόγω της ύπαρξης ανακριβειών στο περιεχόμενο των βιβλίων, της μεροληπτικής παρουσίασης κάποιων ομάδων ζώων, του τρόπου αναφοράς σε διάφορα θέματα και της ευρείας χρήσης ανθρωπομορφισμού. Για αυτό είναι σημαντικό πριν την επιλογή κάποιου λογοτεχνικού κειμένου για τη διδασκαλία, να εξετάζεται το περιεχόμενο του ως προς την επιστημονική ακρίβεια. Η συνεργασία των συγγραφέων με επιστήμονες θα μπορούσαν να βοηθήσει τους δημιουργούς αφ’ ενός να εντάξουν περισσότερα είδη ζώων στα έργα τους και αφ’ ετερου να αποφύγουν ανακρίβειες και παρερμηνείες. Τέλος, οι γονείς και οι εκπαιδευτικοί θα πρέπει να βοηθούνται στην επιλογή βιβλίων που είναι πιθανό να διευρύνουν τις αντιλήψεις των παιδιών τους και να ξεκινήσουν συζήτηση σχετικά με την ποικιλομορφία των ζώων.","abstract_html":"Η παγκόσμια κρίση βιοποικιλότητας αποτελεί ένα σύγχρονο περιβαλλοντικό πρόβλημα που επηρεάζει τη ζωή και την ευημερία των ανθρώπινων κοινωνιών καθώς αυτές εξαρτώνται από βιοποικιλότητα. Η ανάγκη διατήρησής της είναι πιο άμεση από ποτέ αλλά επηρεάζεται μεταξύ άλλων και από την ευαισθητοποίηση του κοινού αφού οι άνθρωποι ενδιαφέρονται για αυτά που γνωρίζουν. Τα βιβλία παίζουν σημαντικό ρόλο στην εκπαίδευση παιδιών για τη βιοποικιλότητα διαμορφώνοντας τις στάσεις και τη συμπεριφορά των κοινωνιών του μέλλοντος ως προς τη βιοποικιλότητα και τη σημασία διατήρησής της. Η παιδική λογοτεχνία μπορεί να χρησιμοποιηθεί στην εκπαίδευση των παιδιών σε θέματα που αφορούν το φυσικό περιβάλλον καθώς σε σχέση με τα σχολικά εγχειρίδια θεωρούνται πιο ενδιαφέροντα, με μεγαλύτερη ποικιλία ως προς τη μορφή τους, πολύχρωμο και ελκυστικό σχεδιασμό, είναι πιθανόν να έχουν πιο πρόσφατες και ενδιαφέρουσες πληροφορίες και είναι λιγότερο δυσνόητα για τα παιδιά. Η ένταξη της παιδικής λογοτεχνίας στη διδασκαλία των Φυσικών Επιστημών θα μπορούσε να συμβάλει στο να έρθουν τα παιδιά σε επαφή με την Περιβαλλοντική Επιστήμη και να εξελιχθούν σε υπεύθυνους πολίτες με προσανατολισμό στη βιωσιμότητα και στην αειφόρο ανάπτυξη. Ωστόσο, διάφοροι παράγοντες μπορεί να περιορίσουν τις ευκαιρίες των παιδιών να μάθουν για τα ζώα μέσα από τα βιβλία, με κυριότερο το ότι οι συγγραφείς των παιδικών βιβλίων συχνά περιορίζονται σε έναν μικρό αριθμό γνωστών ζώων. Ένα άλλο ζήτημα είναι και ο τρόπος με τον οποίο αναφέρονται τα ζώα, μέχρι ποια ταξινομική βαθμίδα δηλαδή προσδιορίζεται κάποιο ζώο. Τέλος, οι δημιουργοί μπορεί να παρουσιάζουν τα ζώα με ανθρωπομορφικά γνωρίσματα, όπως για παράδειγμα όταν τα ζώα παρουσιάζονται να φοράνε ρούχα ή να έχουν ανθρώπινη συμπεριφορά. Αυτό μπορεί να κάνει τα ζώα οικεία και συμπαθητικά στα παιδιά και υπάρχει η άποψη ότι ο ανεπαίσθητος ανθρωπομορφισμός μπορεί να βοηθήσει τα παιδιά να μάθουν κάποια βιολογικά χαρακτηριστικά των ζώων, υπάρχει όμως και ο αντίλογος ότι ο ανθρωπομορφισμός μπορεί να επηρεάσει αρνητικά τη γνώση των παιδιών για τα ζώα, δημιουργώντας παρανοήσεις. Σκοπός της μελέτης αυτής ήταν να διερευνηθεί ο τρόπος με τον οποίο παρουσιάζονται τα ζώα στην ελληνική παιδική λογοτεχνία του 20ου αιώνα και συγκεκριμένα διερευνήθηκε ποια taxa και είδη ζώων (εξωτικά ή ιθαγενή, οικόσιτα ή μη) παρουσιάζονται στα παιδικά βιβλία και πώς διαφέρει αυτό μεταξύ πρωταγωνιστικών, υποστηρικτικών και μικρότερων ρόλων, ποιο ρόλο παίζει ο ανθρωπομορφισμός στα ζώα που συμμετέχουν στις ιστορίες, μέχρι ποιο ταξινομικό επίπεδο (π.χ. επίπεδο είδους, οικογένειας, ομοταξίας) προσδιορίζονται τα ζώα στο κείμενο και πώς διαφέρει αυτό μεταξύ διαφορετικών ομάδων ζώων. Η πλειονότητα των ζώων που παρουσιάζεται στο υλικό που μελετήθηκε είχε μικρό ρόλο στην ιστορία ή αποτελούσαν μέρος του σκηνικού και μόνο το ένα πέμπτο περίπου είχε πρωταγωνιστικούς ρόλους ή υποστηρικτικούς ρόλους στις ιστορίες και αυτό κυρίως στο δεύτερο μισό του 20ου αιώνα. Τα ζώα που παρουσιάζονται είναι οικεία στο κοινό και κατανέμονται κυρίως στον Ελλαδικό χώρο ενώ τα εξωτικά είδη αναφέρονται μεν, αλλά σε μικρή συχνότητα. Τα ζώα που παρουσιάζονται είναι κυρίως σπονδυλωτά (κυρίως θηλαστικά) ενώ από τα ασπόνδυλα συχνότερα παρουσιάζονται τα έντομα. Στους πρωταγωνιστικούς ρόλους συναντώνται επίσης κυρίως θηλαστικά. Επομένως, τα παιδιά εκτίθενται κυρίως (συχνότερα) στην ποικιλότητα των σπονδυλωτών και κυρίως των θηλαστικών και αυτό σταδιακά μπορεί να συμβάλει στο να δημιουργηθεί μια διαστρεβλωμένη εντύπωση για την πραγματική ζωική ποικιλότητα του πλανήτη. Επίσης, το γεγονός αυτό μπορεί να εξηγήσει γιατί τα παιδιά μπορούν εύκολα να αναγνωρίσουν τα θηλαστικά ενώ δεν μπορούν να αναγνωρίσουν άλλες (λιγότερο δημοφιλείς) ομάδες ζώων. Σημειώνεται ότι όταν στο κείμενο αναφέρονταν σπονδυλωτά, η αναφορά συνήθως ήταν σε επίπεδο είδους ή γένους ενώ όταν αναφέρονταν ασπόνδυλα, η αναφορά συνήθως ήταν σε επίπεδο οικογένειας ή μεγαλύτερης ταξινομικής βαθμίδας. Ανθρωπομορφισμός εμφανίζεται σε περισσότερα από τα μισά κείμενα που μελετήθηκαν και είναι συχνότερoς στα βιβλία που απευθύνονται σε παιδιά ηλικίας μικρότερης των 8 ετών. Η συχνότερη μορφή ανθρωπομορφισμού είναι αυτός της συμπεριφοράς (π.χ. τα ζώα μιλάνε, πηγαίνουν σχολείο, ζουν σε πόλεις). Τα θηλαστικά εμφανίζονταν κυρίως με ανθρωπόμορφα χαρακτηριστικά πιθανώς επειδή μπορούν να τους αποδοθούν ανθρώπινα χαρακτηριστικά πιο εύκολα. Ο ανθρωπομορφισμός είναι πιθανό να διαστρεβλώνει την αντίληψη που έχουν τα παιδιά για το ζώο που αντιπροσωπεύει ο συγκεκριμένος χαρακτήρας και μπορεί να προκαλέσει παρανοήσεις. Επομένως, με τη χρήση της λογοτεχνίας στη διδασκαλία των Φυσικών Επιστημών, φαίνεται ότι τα παιδιά αποκομίζουν μεν γνώσεις αλλά αποκομίζουν και εναλλακτικές ιδέες λόγω της ύπαρξης ανακριβειών στο περιεχόμενο των βιβλίων, της μεροληπτικής παρουσίασης κάποιων ομάδων ζώων, του τρόπου αναφοράς σε διάφορα θέματα και της ευρείας χρήσης ανθρωπομορφισμού. Για αυτό είναι σημαντικό πριν την επιλογή κάποιου λογοτεχνικού κειμένου για τη διδασκαλία, να εξετάζεται το περιεχόμενο του ως προς την επιστημονική ακρίβεια. Η συνεργασία των συγγραφέων με επιστήμονες θα μπορούσαν να βοηθήσει τους δημιουργούς αφ’ ενός να εντάξουν περισσότερα είδη ζώων στα έργα τους και αφ’ ετερου να αποφύγουν ανακρίβειες και παρερμηνείες. Τέλος, οι γονείς και οι εκπαιδευτικοί θα πρέπει να βοηθούνται στην επιλογή βιβλίων που είναι πιθανό να διευρύνουν τις αντιλήψεις των παιδιών τους και να ξεκινήσουν συζήτηση σχετικά με την ποικιλομορφία των ζώων.","abstract_has_math":false,"creators":["ΚΟΤΣΑΚΙΟΖΗ ΠΑΝΑΓΙΩΤΑ","KOTSAKIOZI PANAGIOTA"],"institution":null,"degree_name":null,"degree_level":null,"degree_discipline":null,"degree_department":null,"school":null,"contributors":[],"advisors":[],"committee_chairs":[],"committee_members":[],"year":2025,"date_issued":"2025","date_published":"2025","updated_at":"2026-11-19T06:40:56Z","subjects":["Θετικές Επιστήμες","Science"],"languages":["Ελληνικά","Greek"],"rights":[],"rights_urls":[],"identifier_entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:5314436"],"render_values":[{"text":"uoadl:5314436","href":null,"code":true}]}],"person_identifier_entries":[]},"links":{"outbound_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/5314436","outbound_label":"Repository record","outbound_source":"dc:identifier","record_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/5314436","record_label":"Repository record","record_kind":"record","record_source":"dc:identifier","download_url":null,"download_label":null,"download_source":null,"access_status":null,"embargo_until":null,"access_note":null},"source_record":{"url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh?verb=GetRecord&metadataPrefix=oai_dc&identifier=oai%3Alib.uoa.gr%3Auoadl%3A5314436","prefix":"oai_dc"},"metadata_groups":[{"id":"people","label":"People","entries":[{"key":"dc:creator","label":"Author","values":["ΚΟΤΣΑΚΙΟΖΗ ΠΑΝΑΓΙΩΤΑ","KOTSAKIOZI PANAGIOTA"]}]},{"id":"academic_context","label":"Academic Context","entries":[{"key":"dc:date","label":"Dc Date","values":["2025"]},{"key":"dc:type","label":"Dc Type","values":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]}]},{"id":"subjects_keywords","label":"Subjects and Keywords","entries":[{"key":"dc:subject","label":"Dc Subject","values":["Θετικές Επιστήμες","Science"]}]},{"id":"language_rights","label":"Language and Rights","entries":[{"key":"dc:language","label":"Dc Language","values":["Ελληνικά","Greek"]}]},{"id":"identifiers","label":"Identifiers","entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:5314436","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/5314436"]}]},{"id":"additional","label":"Additional Metadata","entries":[{"key":"dc:description","label":"Description","values":["Η παγκόσμια κρίση βιοποικιλότητας αποτελεί ένα σύγχρονο περιβαλλοντικό πρόβλημα που επηρεάζει τη ζωή και την ευημερία των ανθρώπινων κοινωνιών καθώς αυτές εξαρτώνται από βιοποικιλότητα. Η ανάγκη διατήρησής της είναι πιο άμεση από ποτέ αλλά επηρεάζεται μεταξύ άλλων και από την ευαισθητοποίηση του κοινού αφού οι άνθρωποι ενδιαφέρονται για αυτά που γνωρίζουν. Τα βιβλία παίζουν σημαντικό ρόλο στην εκπαίδευση παιδιών για τη βιοποικιλότητα διαμορφώνοντας τις στάσεις και τη συμπεριφορά των κοινωνιών του μέλλοντος ως προς τη βιοποικιλότητα και τη σημασία διατήρησής της. Η παιδική λογοτεχνία μπορεί να χρησιμοποιηθεί στην εκπαίδευση των παιδιών σε θέματα που αφορούν το φυσικό περιβάλλον καθώς σε σχέση με τα σχολικά εγχειρίδια θεωρούνται πιο ενδιαφέροντα, με μεγαλύτερη ποικιλία ως προς τη μορφή τους, πολύχρωμο και ελκυστικό σχεδιασμό, είναι πιθανόν να έχουν πιο πρόσφατες και ενδιαφέρουσες πληροφορίες και είναι λιγότερο δυσνόητα για τα παιδιά. Η ένταξη της παιδικής λογοτεχνίας στη διδασκαλία των Φυσικών Επιστημών θα μπορούσε να συμβάλει στο να έρθουν τα παιδιά σε επαφή με την Περιβαλλοντική Επιστήμη και να εξελιχθούν σε υπεύθυνους πολίτες με προσανατολισμό στη βιωσιμότητα και στην αειφόρο ανάπτυξη. Ωστόσο, διάφοροι παράγοντες μπορεί να περιορίσουν τις ευκαιρίες των παιδιών να μάθουν για τα ζώα μέσα από τα βιβλία, με κυριότερο το ότι οι συγγραφείς των παιδικών βιβλίων συχνά περιορίζονται σε έναν μικρό αριθμό γνωστών ζώων. Ένα άλλο ζήτημα είναι και ο τρόπος με τον οποίο αναφέρονται τα ζώα, μέχρι ποια ταξινομική βαθμίδα δηλαδή προσδιορίζεται κάποιο ζώο. Τέλος, οι δημιουργοί μπορεί να παρουσιάζουν τα ζώα με ανθρωπομορφικά γνωρίσματα, όπως για παράδειγμα όταν τα ζώα παρουσιάζονται να φοράνε ρούχα ή να έχουν ανθρώπινη συμπεριφορά. Αυτό μπορεί να κάνει τα ζώα οικεία και συμπαθητικά στα παιδιά και υπάρχει η άποψη ότι ο ανεπαίσθητος ανθρωπομορφισμός μπορεί να βοηθήσει τα παιδιά να μάθουν κάποια βιολογικά χαρακτηριστικά των ζώων, υπάρχει όμως και ο αντίλογος ότι ο ανθρωπομορφισμός μπορεί να επηρεάσει αρνητικά τη γνώση των παιδιών για τα ζώα, δημιουργώντας παρανοήσεις. Σκοπός της μελέτης αυτής ήταν να διερευνηθεί ο τρόπος με τον οποίο παρουσιάζονται τα ζώα στην ελληνική παιδική λογοτεχνία του 20ου αιώνα και συγκεκριμένα διερευνήθηκε ποια taxa και είδη ζώων (εξωτικά ή ιθαγενή, οικόσιτα ή μη) παρουσιάζονται στα παιδικά βιβλία και πώς διαφέρει αυτό μεταξύ πρωταγωνιστικών, υποστηρικτικών και μικρότερων ρόλων, ποιο ρόλο παίζει ο ανθρωπομορφισμός στα ζώα που συμμετέχουν στις ιστορίες, μέχρι ποιο ταξινομικό επίπεδο (π.χ. επίπεδο είδους, οικογένειας, ομοταξίας) προσδιορίζονται τα ζώα στο κείμενο και πώς διαφέρει αυτό μεταξύ διαφορετικών ομάδων ζώων. Η πλειονότητα των ζώων που παρουσιάζεται στο υλικό που μελετήθηκε είχε μικρό ρόλο στην ιστορία ή αποτελούσαν μέρος του σκηνικού και μόνο το ένα πέμπτο περίπου είχε πρωταγωνιστικούς ρόλους ή υποστηρικτικούς ρόλους στις ιστορίες και αυτό κυρίως στο δεύτερο μισό του 20ου αιώνα. Τα ζώα που παρουσιάζονται είναι οικεία στο κοινό και κατανέμονται κυρίως στον Ελλαδικό χώρο ενώ τα εξωτικά είδη αναφέρονται μεν, αλλά σε μικρή συχνότητα. Τα ζώα που παρουσιάζονται είναι κυρίως σπονδυλωτά (κυρίως θηλαστικά) ενώ από τα ασπόνδυλα συχνότερα παρουσιάζονται τα έντομα. Στους πρωταγωνιστικούς ρόλους συναντώνται επίσης κυρίως θηλαστικά. Επομένως, τα παιδιά εκτίθενται κυρίως (συχνότερα) στην ποικιλότητα των σπονδυλωτών και κυρίως των θηλαστικών και αυτό σταδιακά μπορεί να συμβάλει στο να δημιουργηθεί μια διαστρεβλωμένη εντύπωση για την πραγματική ζωική ποικιλότητα του πλανήτη. Επίσης, το γεγονός αυτό μπορεί να εξηγήσει γιατί τα παιδιά μπορούν εύκολα να αναγνωρίσουν τα θηλαστικά ενώ δεν μπορούν να αναγνωρίσουν άλλες (λιγότερο δημοφιλείς) ομάδες ζώων. Σημειώνεται ότι όταν στο κείμενο αναφέρονταν σπονδυλωτά, η αναφορά συνήθως ήταν σε επίπεδο είδους ή γένους ενώ όταν αναφέρονταν ασπόνδυλα, η αναφορά συνήθως ήταν σε επίπεδο οικογένειας ή μεγαλύτερης ταξινομικής βαθμίδας. Ανθρωπομορφισμός εμφανίζεται σε περισσότερα από τα μισά κείμενα που μελετήθηκαν και είναι συχνότερoς στα βιβλία που απευθύνονται σε παιδιά ηλικίας μικρότερης των 8 ετών. Η συχνότερη μορφή ανθρωπομορφισμού είναι αυτός της συμπεριφοράς (π.χ. τα ζώα μιλάνε, πηγαίνουν σχολείο, ζουν σε πόλεις). Τα θηλαστικά εμφανίζονταν κυρίως με ανθρωπόμορφα χαρακτηριστικά πιθανώς επειδή μπορούν να τους αποδοθούν ανθρώπινα χαρακτηριστικά πιο εύκολα. Ο ανθρωπομορφισμός είναι πιθανό να διαστρεβλώνει την αντίληψη που έχουν τα παιδιά για το ζώο που αντιπροσωπεύει ο συγκεκριμένος χαρακτήρας και μπορεί να προκαλέσει παρανοήσεις. Επομένως, με τη χρήση της λογοτεχνίας στη διδασκαλία των Φυσικών Επιστημών, φαίνεται ότι τα παιδιά αποκομίζουν μεν γνώσεις αλλά αποκομίζουν και εναλλακτικές ιδέες λόγω της ύπαρξης ανακριβειών στο περιεχόμενο των βιβλίων, της μεροληπτικής παρουσίασης κάποιων ομάδων ζώων, του τρόπου αναφοράς σε διάφορα θέματα και της ευρείας χρήσης ανθρωπομορφισμού. Για αυτό είναι σημαντικό πριν την επιλογή κάποιου λογοτεχνικού κειμένου για τη διδασκαλία, να εξετάζεται το περιεχόμενο του ως προς την επιστημονική ακρίβεια. Η συνεργασία των συγγραφέων με επιστήμονες θα μπορούσαν να βοηθήσει τους δημιουργούς αφ’ ενός να εντάξουν περισσότερα είδη ζώων στα έργα τους και αφ’ ετερου να αποφύγουν ανακρίβειες και παρερμηνείες. Τέλος, οι γονείς και οι εκπαιδευτικοί θα πρέπει να βοηθούνται στην επιλογή βιβλίων που είναι πιθανό να διευρύνουν τις αντιλήψεις των παιδιών τους και να ξεκινήσουν συζήτηση σχετικά με την ποικιλομορφία των ζώων.","The global biodiversity crisis is a contemporary environmental problem affecting the life and well-being of human societies, as they depend on biodiversity. The need to preserve it is more urgent than ever but is influenced by public awareness, as people are interested in what they know. Books play an important role in educating children about biodiversity, shaping the attitudes and behavior of future societies towards biodiversity and the importance of preserving it. Children's literature specifically, can be used to educate children on issues related to the natural environment since they are considered as being more interesting, with greater variety in types and forms, colorful and attractive design, they possibly include more recent and interesting information, and are easier for children to understand compared to school textbooks. Including children's literature in Natural Sciences’ teaching could contribute to bringing children in contact with Environmental Science and eventually they will grow into responsible citizens oriented towards sustainability and sustainable development. However, several factors may limit children's opportunities to learn about animals through books, and the main one is that authors often limit their animal representations to a small number of well-known animals. Another issue is the way that animals are referred to, i.e. the taxonomic level that a given animal is identified. Finally, authors may present animals with anthropomorphic features, for example, they represent animals wearing clothes or having human-like behavior. This can make animals familiar and likable to children, and it has been suggested that subtle anthropomorphism can help children learn about biological characteristics of animals, but there is also the counterargument that anthropomorphism can negatively affect children's knowledge of animals and can lead to misconceptions. The purpose of this study was to investigate how are animals presented in the 20th-century Greek children's literature and specifically the aim was to investigate which taxa and species of animals (exotic or native, domesticated or not) are presented in children's books, how this representation differs among leading, supporting, and minor roles, how anthropomorphized these animals were, and finally to search for the taxonomic level (e.g. species, family, co-order) at which the animals are identified and how this differs among different groups of animals. Most of the animals presented in the datset had a minor role in the story or were part of the setting, only about one fifth had leading or supporting roles in the stories, and this was mainly in the second half of the 20th century. The animals presented in children’s books are familiar to the public and are mainly distributed in Greece, while exotic species are mentioned, but at a low frequency. In the data set studied, animals presented are mainly vertebrates (mostly mammals), while insects are the most often presented group among invertebrates. Mammals are also mainly found to have the leading roles. Therefore, children are mainly (more often) exposed to the vertebrates’ diversity and mainly the diversity of mammals, which can gradually contribute to creating a distorted picture of the real animal diversity of this planet. This fact may also explain why children can easily identify mammals while they cannot identify other (less popular) groups of animals. It is noted that when vertebrates were mentioned in the text, they were mentioned at species or genus level, while when invertebrates were mentioned, the reference was at family or higher taxonomic level. Anthropomorphism appears in more than half of the books studied and is more common in books for children under 8 years old. The most common form of anthropomorphism is that of behavior (e.g. talking animals, going to school, living in cities). Mammals were mainly shown with anthropomorphic features, probably because it is easier to attribute human characteristics to them. Anthropomorphism is likely to distort children's perception of the real animal that is represented by a specific character in the book and can cause misunderstandings. Therefore, using literature in teaching Science can contribute to the learning process but also can contribute to gaining alternative ideas because of inaccuracies in the content of the books, the biased presentation of some groups of animals, the way of referring to various topics and the widespread use of anthropomorphism. This is the reason why it is important for the parent or teacher to examine carefully the content in terms of scientific accuracy in advance and then make the choice of a book for teaching. The collaboration between authors and scientists could also help creators to include more animal species in their works and avoid inaccuracies and misinterpretations. Finally, parents and teachers should be supported in choosing books that are likely to broaden children's perceptions and start a discussion about animal diversity."]},{"key":"dc:title","label":"Title","values":["Η πανίδα της Ελλάδας στην ελληνική πεζογραφία και ποίηση (1900-1990)"]}]}],"canonical_facts":{"dc:creator":["ΚΟΤΣΑΚΙΟΖΗ ΠΑΝΑΓΙΩΤΑ","KOTSAKIOZI PANAGIOTA"],"dc:date":["2025"],"dc:description":["Η παγκόσμια κρίση βιοποικιλότητας αποτελεί ένα σύγχρονο περιβαλλοντικό πρόβλημα που επηρεάζει τη ζωή και την ευημερία των ανθρώπινων κοινωνιών καθώς αυτές εξαρτώνται από βιοποικιλότητα. Η ανάγκη διατήρησής της είναι πιο άμεση από ποτέ αλλά επηρεάζεται μεταξύ άλλων και από την ευαισθητοποίηση του κοινού αφού οι άνθρωποι ενδιαφέρονται για αυτά που γνωρίζουν. Τα βιβλία παίζουν σημαντικό ρόλο στην εκπαίδευση παιδιών για τη βιοποικιλότητα διαμορφώνοντας τις στάσεις και τη συμπεριφορά των κοινωνιών του μέλλοντος ως προς τη βιοποικιλότητα και τη σημασία διατήρησής της. Η παιδική λογοτεχνία μπορεί να χρησιμοποιηθεί στην εκπαίδευση των παιδιών σε θέματα που αφορούν το φυσικό περιβάλλον καθώς σε σχέση με τα σχολικά εγχειρίδια θεωρούνται πιο ενδιαφέροντα, με μεγαλύτερη ποικιλία ως προς τη μορφή τους, πολύχρωμο και ελκυστικό σχεδιασμό, είναι πιθανόν να έχουν πιο πρόσφατες και ενδιαφέρουσες πληροφορίες και είναι λιγότερο δυσνόητα για τα παιδιά. Η ένταξη της παιδικής λογοτεχνίας στη διδασκαλία των Φυσικών Επιστημών θα μπορούσε να συμβάλει στο να έρθουν τα παιδιά σε επαφή με την Περιβαλλοντική Επιστήμη και να εξελιχθούν σε υπεύθυνους πολίτες με προσανατολισμό στη βιωσιμότητα και στην αειφόρο ανάπτυξη. Ωστόσο, διάφοροι παράγοντες μπορεί να περιορίσουν τις ευκαιρίες των παιδιών να μάθουν για τα ζώα μέσα από τα βιβλία, με κυριότερο το ότι οι συγγραφείς των παιδικών βιβλίων συχνά περιορίζονται σε έναν μικρό αριθμό γνωστών ζώων. Ένα άλλο ζήτημα είναι και ο τρόπος με τον οποίο αναφέρονται τα ζώα, μέχρι ποια ταξινομική βαθμίδα δηλαδή προσδιορίζεται κάποιο ζώο. Τέλος, οι δημιουργοί μπορεί να παρουσιάζουν τα ζώα με ανθρωπομορφικά γνωρίσματα, όπως για παράδειγμα όταν τα ζώα παρουσιάζονται να φοράνε ρούχα ή να έχουν ανθρώπινη συμπεριφορά. Αυτό μπορεί να κάνει τα ζώα οικεία και συμπαθητικά στα παιδιά και υπάρχει η άποψη ότι ο ανεπαίσθητος ανθρωπομορφισμός μπορεί να βοηθήσει τα παιδιά να μάθουν κάποια βιολογικά χαρακτηριστικά των ζώων, υπάρχει όμως και ο αντίλογος ότι ο ανθρωπομορφισμός μπορεί να επηρεάσει αρνητικά τη γνώση των παιδιών για τα ζώα, δημιουργώντας παρανοήσεις. Σκοπός της μελέτης αυτής ήταν να διερευνηθεί ο τρόπος με τον οποίο παρουσιάζονται τα ζώα στην ελληνική παιδική λογοτεχνία του 20ου αιώνα και συγκεκριμένα διερευνήθηκε ποια taxa και είδη ζώων (εξωτικά ή ιθαγενή, οικόσιτα ή μη) παρουσιάζονται στα παιδικά βιβλία και πώς διαφέρει αυτό μεταξύ πρωταγωνιστικών, υποστηρικτικών και μικρότερων ρόλων, ποιο ρόλο παίζει ο ανθρωπομορφισμός στα ζώα που συμμετέχουν στις ιστορίες, μέχρι ποιο ταξινομικό επίπεδο (π.χ. επίπεδο είδους, οικογένειας, ομοταξίας) προσδιορίζονται τα ζώα στο κείμενο και πώς διαφέρει αυτό μεταξύ διαφορετικών ομάδων ζώων. Η πλειονότητα των ζώων που παρουσιάζεται στο υλικό που μελετήθηκε είχε μικρό ρόλο στην ιστορία ή αποτελούσαν μέρος του σκηνικού και μόνο το ένα πέμπτο περίπου είχε πρωταγωνιστικούς ρόλους ή υποστηρικτικούς ρόλους στις ιστορίες και αυτό κυρίως στο δεύτερο μισό του 20ου αιώνα. Τα ζώα που παρουσιάζονται είναι οικεία στο κοινό και κατανέμονται κυρίως στον Ελλαδικό χώρο ενώ τα εξωτικά είδη αναφέρονται μεν, αλλά σε μικρή συχνότητα. Τα ζώα που παρουσιάζονται είναι κυρίως σπονδυλωτά (κυρίως θηλαστικά) ενώ από τα ασπόνδυλα συχνότερα παρουσιάζονται τα έντομα. Στους πρωταγωνιστικούς ρόλους συναντώνται επίσης κυρίως θηλαστικά. Επομένως, τα παιδιά εκτίθενται κυρίως (συχνότερα) στην ποικιλότητα των σπονδυλωτών και κυρίως των θηλαστικών και αυτό σταδιακά μπορεί να συμβάλει στο να δημιουργηθεί μια διαστρεβλωμένη εντύπωση για την πραγματική ζωική ποικιλότητα του πλανήτη. Επίσης, το γεγονός αυτό μπορεί να εξηγήσει γιατί τα παιδιά μπορούν εύκολα να αναγνωρίσουν τα θηλαστικά ενώ δεν μπορούν να αναγνωρίσουν άλλες (λιγότερο δημοφιλείς) ομάδες ζώων. Σημειώνεται ότι όταν στο κείμενο αναφέρονταν σπονδυλωτά, η αναφορά συνήθως ήταν σε επίπεδο είδους ή γένους ενώ όταν αναφέρονταν ασπόνδυλα, η αναφορά συνήθως ήταν σε επίπεδο οικογένειας ή μεγαλύτερης ταξινομικής βαθμίδας. Ανθρωπομορφισμός εμφανίζεται σε περισσότερα από τα μισά κείμενα που μελετήθηκαν και είναι συχνότερoς στα βιβλία που απευθύνονται σε παιδιά ηλικίας μικρότερης των 8 ετών. Η συχνότερη μορφή ανθρωπομορφισμού είναι αυτός της συμπεριφοράς (π.χ. τα ζώα μιλάνε, πηγαίνουν σχολείο, ζουν σε πόλεις). Τα θηλαστικά εμφανίζονταν κυρίως με ανθρωπόμορφα χαρακτηριστικά πιθανώς επειδή μπορούν να τους αποδοθούν ανθρώπινα χαρακτηριστικά πιο εύκολα. Ο ανθρωπομορφισμός είναι πιθανό να διαστρεβλώνει την αντίληψη που έχουν τα παιδιά για το ζώο που αντιπροσωπεύει ο συγκεκριμένος χαρακτήρας και μπορεί να προκαλέσει παρανοήσεις. Επομένως, με τη χρήση της λογοτεχνίας στη διδασκαλία των Φυσικών Επιστημών, φαίνεται ότι τα παιδιά αποκομίζουν μεν γνώσεις αλλά αποκομίζουν και εναλλακτικές ιδέες λόγω της ύπαρξης ανακριβειών στο περιεχόμενο των βιβλίων, της μεροληπτικής παρουσίασης κάποιων ομάδων ζώων, του τρόπου αναφοράς σε διάφορα θέματα και της ευρείας χρήσης ανθρωπομορφισμού. Για αυτό είναι σημαντικό πριν την επιλογή κάποιου λογοτεχνικού κειμένου για τη διδασκαλία, να εξετάζεται το περιεχόμενο του ως προς την επιστημονική ακρίβεια. Η συνεργασία των συγγραφέων με επιστήμονες θα μπορούσαν να βοηθήσει τους δημιουργούς αφ’ ενός να εντάξουν περισσότερα είδη ζώων στα έργα τους και αφ’ ετερου να αποφύγουν ανακρίβειες και παρερμηνείες. Τέλος, οι γονείς και οι εκπαιδευτικοί θα πρέπει να βοηθούνται στην επιλογή βιβλίων που είναι πιθανό να διευρύνουν τις αντιλήψεις των παιδιών τους και να ξεκινήσουν συζήτηση σχετικά με την ποικιλομορφία των ζώων.","The global biodiversity crisis is a contemporary environmental problem affecting the life and well-being of human societies, as they depend on biodiversity. The need to preserve it is more urgent than ever but is influenced by public awareness, as people are interested in what they know. Books play an important role in educating children about biodiversity, shaping the attitudes and behavior of future societies towards biodiversity and the importance of preserving it. Children's literature specifically, can be used to educate children on issues related to the natural environment since they are considered as being more interesting, with greater variety in types and forms, colorful and attractive design, they possibly include more recent and interesting information, and are easier for children to understand compared to school textbooks. Including children's literature in Natural Sciences’ teaching could contribute to bringing children in contact with Environmental Science and eventually they will grow into responsible citizens oriented towards sustainability and sustainable development. However, several factors may limit children's opportunities to learn about animals through books, and the main one is that authors often limit their animal representations to a small number of well-known animals. Another issue is the way that animals are referred to, i.e. the taxonomic level that a given animal is identified. Finally, authors may present animals with anthropomorphic features, for example, they represent animals wearing clothes or having human-like behavior. This can make animals familiar and likable to children, and it has been suggested that subtle anthropomorphism can help children learn about biological characteristics of animals, but there is also the counterargument that anthropomorphism can negatively affect children's knowledge of animals and can lead to misconceptions. The purpose of this study was to investigate how are animals presented in the 20th-century Greek children's literature and specifically the aim was to investigate which taxa and species of animals (exotic or native, domesticated or not) are presented in children's books, how this representation differs among leading, supporting, and minor roles, how anthropomorphized these animals were, and finally to search for the taxonomic level (e.g. species, family, co-order) at which the animals are identified and how this differs among different groups of animals. Most of the animals presented in the datset had a minor role in the story or were part of the setting, only about one fifth had leading or supporting roles in the stories, and this was mainly in the second half of the 20th century. The animals presented in children’s books are familiar to the public and are mainly distributed in Greece, while exotic species are mentioned, but at a low frequency. In the data set studied, animals presented are mainly vertebrates (mostly mammals), while insects are the most often presented group among invertebrates. Mammals are also mainly found to have the leading roles. Therefore, children are mainly (more often) exposed to the vertebrates’ diversity and mainly the diversity of mammals, which can gradually contribute to creating a distorted picture of the real animal diversity of this planet. This fact may also explain why children can easily identify mammals while they cannot identify other (less popular) groups of animals. It is noted that when vertebrates were mentioned in the text, they were mentioned at species or genus level, while when invertebrates were mentioned, the reference was at family or higher taxonomic level. Anthropomorphism appears in more than half of the books studied and is more common in books for children under 8 years old. The most common form of anthropomorphism is that of behavior (e.g. talking animals, going to school, living in cities). Mammals were mainly shown with anthropomorphic features, probably because it is easier to attribute human characteristics to them. Anthropomorphism is likely to distort children's perception of the real animal that is represented by a specific character in the book and can cause misunderstandings. Therefore, using literature in teaching Science can contribute to the learning process but also can contribute to gaining alternative ideas because of inaccuracies in the content of the books, the biased presentation of some groups of animals, the way of referring to various topics and the widespread use of anthropomorphism. This is the reason why it is important for the parent or teacher to examine carefully the content in terms of scientific accuracy in advance and then make the choice of a book for teaching. The collaboration between authors and scientists could also help creators to include more animal species in their works and avoid inaccuracies and misinterpretations. Finally, parents and teachers should be supported in choosing books that are likely to broaden children's perceptions and start a discussion about animal diversity."],"dc:identifier":["uoadl:5314436","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/5314436"],"dc:language":["Ελληνικά","Greek"],"dc:subject":["Θετικές Επιστήμες","Science"],"dc:title":["Η πανίδα της Ελλάδας στην ελληνική πεζογραφία και ποίηση (1900-1990)"],"dc:type":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]},"updated_at":"2026-11-19T06:40:56Z"}