{"id":{"repo_id":"athens","oai_identifier":"oai:lib.uoa.gr:uoadl:5315280"},"canonical_url":"https://search.ndltd.org/etd/athens/oai:lib.uoa.gr:uoadl:5315280","repository":{"repo_id":"athens","name":"National and Kapodistrian University of Athens","base_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh"},"display":{"title":"Ο θεσμός της δικαστικής συμπαράστασης: νομικά και ψυχιατρικά ζητήματα αναφορικά με τους πάσχοντες από ψυχική ή διανοητική διαταραχή","abstract":"Ο θεσμός της δικαστικής συμπαράστασης επιδιώκει την προστασία του αδύναμου προσώπου, το οποίο, λόγω της κατάστασης της υγείας του, αδυνατεί, εν όλω ή εν μέρει, να επιμεληθεί μόνο του τις υποθέσεις του και να διασφαλίσει τα συμφέροντά του. Πρόκειται, επομένως, για έναν προστατευτικό θεσμό που έχει ως στόχο τη διασφάλιση των δικαιωμάτων και των συμφερόντων του αδύναμου μέρους, με την επισήμανση ότι η δικαιοπρακτική ικανότητα των ατόμων με αναπηρία οποιασδήποτε μορφής (σωματική, πνευματική – διανοητική, ψυχική) αναγνωρίζεται ως ανθρώπινο δικαίωμα, ωστόσο κρίνεται επιπλέον αναγκαίος και για λόγους ασφάλειας δικαίου και συναλλαγών, αφού μέσω αυτού αποτρέπεται ο κίνδυνος της ακυρότητας των δικαιοπραξιών μεταξύ των τρίτων και του συμπαραστατουμένου. Σκοπός της παρούσας έρευνας είναι η εν γένει ψυχιατροδικαστική διερεύνηση του θεσμού της δικαστικής συμπαράστασης μέσω της καταγραφής των βασικών, δημογραφικών, ψυχιατρικών – ψυχοπαθολογικών και νομικών χαρακτηριστικών των προσώπων που πάσχουν από ψυχική ή διανοητική διαταραχή, ένεκα της οποίας τέθηκαν σε καθεστώς δικαστικής συμπαράστασης και σε ποιο είδος αυτής, καθώς και η αναζήτηση του ρόλου του επαγγελματία υγείας ως πραγματογνώμονα στον καθορισμό της δικαιοπρακτικής ικανότητας του πάσχοντος. Η παρούσα μελέτη αποτελεί περιγραφική έρευνα ανάλυσης ποιοτικών και ποσοτικών δεδομένων. Το δείγμα συλλέχθηκε από το αρχείο της Γραμματείας του Τμήματος Δημοσίευσης Αποφάσεων Ειδικών Διαδικασιών του Πρωτοδικείου Αθηνών, όπου τηρείται το αρχείο των αποφάσεων που δημοσιεύθηκαν εντός του έτους 2022 με αντικείμενο τη θέση προσώπου που πάσχει από ψυχική ή διανοητική διαταραχή σε καθεστώς δικαστικής συμπαράστασης, και συγκεκριμένα αποτελείται από εκατό (100) οριστικές αποφάσεις του Μονομελούς Πρωτοδικείου Αθηνών, που δημοσιεύθηκαν από 01.01.2022 έως 31.12.2022, κατά τη διαδικασία της εκουσίας δικαιοδοσίας, οι οποίες επιλέχθηκαν κατόπιν απλής τυχαίας δειγματοληψίας. Τα δεδομένα των δικαστικών αποφάσεων που καταγράφηκαν, στη συνέχεια κωδικοποιήθηκαν και κατηγοριοποιήθηκαν σε μεταβλητές, όπου ακολούθησε περιγραφική στατιστική ανάλυση των αποτελεσμάτων και πραγματοποιήθηκε σύγκριση μεταξύ αυτών των μεταβλητών που σχετίζονται με τις τεθείσες με την παρούσα έρευνα ερευνητικές υποθέσεις με σκοπό να ελεγχθεί η στατιστική σημαντικότητά τους. Σύμφωνα με τα αποτελέσματα της παρούσας έρευνας, όπως αποτυπώθηκαν μετά την ανάλυση των καταγραφέντων δεδομένων, διαπιστώθηκαν τα εξής: Παρατηρήθηκε ότι η διάγνωση της άνοιας εμφανίστηκε κατά κύριο λόγο στις γυναίκες, η διάγνωση της νοητικής υστέρησης στους άνδρες και η διάγνωση της ψυχωσικής διαταραχής κυρίως σε άνδρες. Επιπρόσθετα διαπιστώθηκε ότι τα πρόσωπα που διαγνώστηκαν με άνοια είχαν μεγαλύτερη ηλικία σε σχέση με αυτά που διαγνώστηκαν με νοητική υστέρηση και ψυχωσική διαταραχή αντίστοιχα, και επιπλέον τα πρόσωπα που διαγνώστηκαν με ψυχωσική διαταραχή είχαν μεγαλύτερη ηλικία από αυτά που πάσχουν από νοητική υστέρηση. Επιπλέον, εντοπίστηκε ότι από τις περιπτώσεις που το δικαστήριο διέταξε τη διενέργεια πραγματογνωμοσύνης με σκοπό να διαπιστωθεί η κατάσταση υγείας του πάσχοντος ήταν περισσότερες αυτές στις οποίες το πρόσωπο διαγνώστηκε ότι πάσχει από ψυχωσική διαταραχή. Ωστόσο δεν διαπιστώθηκε στατιστικά σημαντική σχέση μεταξύ της διενέργειας πραγματογνωμοσύνης και της ηλικίας του πάσχοντος που τέθηκε σε καθεστώς δικαστικής συμπαράστασης, ενώ ομοίως δεν εντοπίστηκε στατιστικά σημαντική σχέση μεταξύ του ποσοστού αναπηρίας που πιστοποίησε η αρμόδια υγειονομική επιτροπή ότι φέρει ο συμπαραστατούμενος και της διαταραχής από την οποία αυτός πάσχει. Επιπλέον, διαπιστώθηκε ότι δεν υπάρχει στατιστικά σημαντική συσχέτιση μεταξύ του είδους της δικαστικής συμπαράστασης στο οποίο τέθηκε ο συμπαραστατούμενος από το δικαστήριο και της διαταραχής από την οποία πάσχει. Αναφορικά με το ποιο πρόσωπο υπέβαλε την αίτηση ενώπιον του δικαστηρίου για να τεθεί ο πάσχων σε καθεστώς δικαστικής συμπαράστασης προέκυψε ότι στις περιπτώσεις που ο πάσχων διαγνώσθηκε με άνοια τη σχετική αίτηση υπέβαλαν, κατά κύριο λόγο, οι κατιόντες αυτού, και στις περιπτώσεις που ο πάσχων διαγνώσθηκε με νοητική υστέρηση τη σχετική αίτηση υπέβαλαν, κατά κύριο λόγο, οι ανιόντες αυτού, η δε υποβολή σχετικής αίτησης μέσω της αυτεπάγγελτης διαδικασίας του δικαστηρίου συνδέθηκε περισσότερο με τη διάγνωση της ψυχωσικής διαταραχής. Τέλος, αναφορικά με το ποιο πρόσωπο διορίστηκε δικαστικός συμπαραστάτης του πάσχοντος που τέθηκε σε καθεστώς δικαστικής συμπαράστασης διαπιστώθηκε ότι στις περιπτώσεις που ο πάσχων διαγνώσθηκε με άνοια, δικαστικός συμπαραστάτης αυτού διορίστηκε, κατά κύριο λόγο, κατιών αυτού, και στις περιπτώσεις που ο πάσχων διαγνώσθηκε με νοητική υστέρηση, δικαστικός συμπαραστάτης αυτού διορίστηκε, κατά κύριο λόγο, ανιών αυτού, ενώ στις περιπτώσεις που ο πάσχων διαγνώσθηκε με ψυχωσική διαταραχή, ο διορισθείς από το δικαστήριο δικαστικός συμπαραστάτης αυτού ανήκε στην κατηγορία των συγγενών του ευρύτερου οικογενειακού περιβάλλοντος του.","abstract_html":"Ο θεσμός της δικαστικής συμπαράστασης επιδιώκει την προστασία του αδύναμου προσώπου, το οποίο, λόγω της κατάστασης της υγείας του, αδυνατεί, εν όλω ή εν μέρει, να επιμεληθεί μόνο του τις υποθέσεις του και να διασφαλίσει τα συμφέροντά του. Πρόκειται, επομένως, για έναν προστατευτικό θεσμό που έχει ως στόχο τη διασφάλιση των δικαιωμάτων και των συμφερόντων του αδύναμου μέρους, με την επισήμανση ότι η δικαιοπρακτική ικανότητα των ατόμων με αναπηρία οποιασδήποτε μορφής (σωματική, πνευματική – διανοητική, ψυχική) αναγνωρίζεται ως ανθρώπινο δικαίωμα, ωστόσο κρίνεται επιπλέον αναγκαίος και για λόγους ασφάλειας δικαίου και συναλλαγών, αφού μέσω αυτού αποτρέπεται ο κίνδυνος της ακυρότητας των δικαιοπραξιών μεταξύ των τρίτων και του συμπαραστατουμένου. Σκοπός της παρούσας έρευνας είναι η εν γένει ψυχιατροδικαστική διερεύνηση του θεσμού της δικαστικής συμπαράστασης μέσω της καταγραφής των βασικών, δημογραφικών, ψυχιατρικών – ψυχοπαθολογικών και νομικών χαρακτηριστικών των προσώπων που πάσχουν από ψυχική ή διανοητική διαταραχή, ένεκα της οποίας τέθηκαν σε καθεστώς δικαστικής συμπαράστασης και σε ποιο είδος αυτής, καθώς και η αναζήτηση του ρόλου του επαγγελματία υγείας ως πραγματογνώμονα στον καθορισμό της δικαιοπρακτικής ικανότητας του πάσχοντος. Η παρούσα μελέτη αποτελεί περιγραφική έρευνα ανάλυσης ποιοτικών και ποσοτικών δεδομένων. Το δείγμα συλλέχθηκε από το αρχείο της Γραμματείας του Τμήματος Δημοσίευσης Αποφάσεων Ειδικών Διαδικασιών του Πρωτοδικείου Αθηνών, όπου τηρείται το αρχείο των αποφάσεων που δημοσιεύθηκαν εντός του έτους 2022 με αντικείμενο τη θέση προσώπου που πάσχει από ψυχική ή διανοητική διαταραχή σε καθεστώς δικαστικής συμπαράστασης, και συγκεκριμένα αποτελείται από εκατό (100) οριστικές αποφάσεις του Μονομελούς Πρωτοδικείου Αθηνών, που δημοσιεύθηκαν από 01.01.2022 έως 31.12.2022, κατά τη διαδικασία της εκουσίας δικαιοδοσίας, οι οποίες επιλέχθηκαν κατόπιν απλής τυχαίας δειγματοληψίας. Τα δεδομένα των δικαστικών αποφάσεων που καταγράφηκαν, στη συνέχεια κωδικοποιήθηκαν και κατηγοριοποιήθηκαν σε μεταβλητές, όπου ακολούθησε περιγραφική στατιστική ανάλυση των αποτελεσμάτων και πραγματοποιήθηκε σύγκριση μεταξύ αυτών των μεταβλητών που σχετίζονται με τις τεθείσες με την παρούσα έρευνα ερευνητικές υποθέσεις με σκοπό να ελεγχθεί η στατιστική σημαντικότητά τους. Σύμφωνα με τα αποτελέσματα της παρούσας έρευνας, όπως αποτυπώθηκαν μετά την ανάλυση των καταγραφέντων δεδομένων, διαπιστώθηκαν τα εξής: Παρατηρήθηκε ότι η διάγνωση της άνοιας εμφανίστηκε κατά κύριο λόγο στις γυναίκες, η διάγνωση της νοητικής υστέρησης στους άνδρες και η διάγνωση της ψυχωσικής διαταραχής κυρίως σε άνδρες. Επιπρόσθετα διαπιστώθηκε ότι τα πρόσωπα που διαγνώστηκαν με άνοια είχαν μεγαλύτερη ηλικία σε σχέση με αυτά που διαγνώστηκαν με νοητική υστέρηση και ψυχωσική διαταραχή αντίστοιχα, και επιπλέον τα πρόσωπα που διαγνώστηκαν με ψυχωσική διαταραχή είχαν μεγαλύτερη ηλικία από αυτά που πάσχουν από νοητική υστέρηση. Επιπλέον, εντοπίστηκε ότι από τις περιπτώσεις που το δικαστήριο διέταξε τη διενέργεια πραγματογνωμοσύνης με σκοπό να διαπιστωθεί η κατάσταση υγείας του πάσχοντος ήταν περισσότερες αυτές στις οποίες το πρόσωπο διαγνώστηκε ότι πάσχει από ψυχωσική διαταραχή. Ωστόσο δεν διαπιστώθηκε στατιστικά σημαντική σχέση μεταξύ της διενέργειας πραγματογνωμοσύνης και της ηλικίας του πάσχοντος που τέθηκε σε καθεστώς δικαστικής συμπαράστασης, ενώ ομοίως δεν εντοπίστηκε στατιστικά σημαντική σχέση μεταξύ του ποσοστού αναπηρίας που πιστοποίησε η αρμόδια υγειονομική επιτροπή ότι φέρει ο συμπαραστατούμενος και της διαταραχής από την οποία αυτός πάσχει. Επιπλέον, διαπιστώθηκε ότι δεν υπάρχει στατιστικά σημαντική συσχέτιση μεταξύ του είδους της δικαστικής συμπαράστασης στο οποίο τέθηκε ο συμπαραστατούμενος από το δικαστήριο και της διαταραχής από την οποία πάσχει. Αναφορικά με το ποιο πρόσωπο υπέβαλε την αίτηση ενώπιον του δικαστηρίου για να τεθεί ο πάσχων σε καθεστώς δικαστικής συμπαράστασης προέκυψε ότι στις περιπτώσεις που ο πάσχων διαγνώσθηκε με άνοια τη σχετική αίτηση υπέβαλαν, κατά κύριο λόγο, οι κατιόντες αυτού, και στις περιπτώσεις που ο πάσχων διαγνώσθηκε με νοητική υστέρηση τη σχετική αίτηση υπέβαλαν, κατά κύριο λόγο, οι ανιόντες αυτού, η δε υποβολή σχετικής αίτησης μέσω της αυτεπάγγελτης διαδικασίας του δικαστηρίου συνδέθηκε περισσότερο με τη διάγνωση της ψυχωσικής διαταραχής. Τέλος, αναφορικά με το ποιο πρόσωπο διορίστηκε δικαστικός συμπαραστάτης του πάσχοντος που τέθηκε σε καθεστώς δικαστικής συμπαράστασης διαπιστώθηκε ότι στις περιπτώσεις που ο πάσχων διαγνώσθηκε με άνοια, δικαστικός συμπαραστάτης αυτού διορίστηκε, κατά κύριο λόγο, κατιών αυτού, και στις περιπτώσεις που ο πάσχων διαγνώσθηκε με νοητική υστέρηση, δικαστικός συμπαραστάτης αυτού διορίστηκε, κατά κύριο λόγο, ανιών αυτού, ενώ στις περιπτώσεις που ο πάσχων διαγνώσθηκε με ψυχωσική διαταραχή, ο διορισθείς από το δικαστήριο δικαστικός συμπαραστάτης αυτού ανήκε στην κατηγορία των συγγενών του ευρύτερου οικογενειακού περιβάλλοντος του.","abstract_has_math":false,"creators":["Κλειδαρά Μαρία","Kleidara Maria"],"institution":null,"degree_name":null,"degree_level":null,"degree_discipline":null,"degree_department":null,"school":null,"contributors":[],"advisors":[],"committee_chairs":[],"committee_members":[],"year":2025,"date_issued":"2025","date_published":"2025","updated_at":"2026-11-19T06:40:58Z","subjects":["Επιστήμες Υγείας","Health Sciences"],"languages":["Ελληνικά","Greek"],"rights":[],"rights_urls":[],"identifier_entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:5315280"],"render_values":[{"text":"uoadl:5315280","href":null,"code":true}]}],"person_identifier_entries":[]},"links":{"outbound_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/5315280","outbound_label":"Repository record","outbound_source":"dc:identifier","record_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/5315280","record_label":"Repository record","record_kind":"record","record_source":"dc:identifier","download_url":null,"download_label":null,"download_source":null,"access_status":null,"embargo_until":null,"access_note":null},"source_record":{"url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh?verb=GetRecord&metadataPrefix=oai_dc&identifier=oai%3Alib.uoa.gr%3Auoadl%3A5315280","prefix":"oai_dc"},"metadata_groups":[{"id":"people","label":"People","entries":[{"key":"dc:creator","label":"Author","values":["Κλειδαρά Μαρία","Kleidara Maria"]}]},{"id":"academic_context","label":"Academic Context","entries":[{"key":"dc:date","label":"Dc Date","values":["2025"]},{"key":"dc:type","label":"Dc Type","values":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]}]},{"id":"subjects_keywords","label":"Subjects and Keywords","entries":[{"key":"dc:subject","label":"Dc Subject","values":["Επιστήμες Υγείας","Health Sciences"]}]},{"id":"language_rights","label":"Language and Rights","entries":[{"key":"dc:language","label":"Dc Language","values":["Ελληνικά","Greek"]}]},{"id":"identifiers","label":"Identifiers","entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:5315280","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/5315280"]}]},{"id":"additional","label":"Additional Metadata","entries":[{"key":"dc:description","label":"Description","values":["Ο θεσμός της δικαστικής συμπαράστασης επιδιώκει την προστασία του αδύναμου προσώπου, το οποίο, λόγω της κατάστασης της υγείας του, αδυνατεί, εν όλω ή εν μέρει, να επιμεληθεί μόνο του τις υποθέσεις του και να διασφαλίσει τα συμφέροντά του. Πρόκειται, επομένως, για έναν προστατευτικό θεσμό που έχει ως στόχο τη διασφάλιση των δικαιωμάτων και των συμφερόντων του αδύναμου μέρους, με την επισήμανση ότι η δικαιοπρακτική ικανότητα των ατόμων με αναπηρία οποιασδήποτε μορφής (σωματική, πνευματική – διανοητική, ψυχική) αναγνωρίζεται ως ανθρώπινο δικαίωμα, ωστόσο κρίνεται επιπλέον αναγκαίος και για λόγους ασφάλειας δικαίου και συναλλαγών, αφού μέσω αυτού αποτρέπεται ο κίνδυνος της ακυρότητας των δικαιοπραξιών μεταξύ των τρίτων και του συμπαραστατουμένου. Σκοπός της παρούσας έρευνας είναι η εν γένει ψυχιατροδικαστική διερεύνηση του θεσμού της δικαστικής συμπαράστασης μέσω της καταγραφής των βασικών, δημογραφικών, ψυχιατρικών – ψυχοπαθολογικών και νομικών χαρακτηριστικών των προσώπων που πάσχουν από ψυχική ή διανοητική διαταραχή, ένεκα της οποίας τέθηκαν σε καθεστώς δικαστικής συμπαράστασης και σε ποιο είδος αυτής, καθώς και η αναζήτηση του ρόλου του επαγγελματία υγείας ως πραγματογνώμονα στον καθορισμό της δικαιοπρακτικής ικανότητας του πάσχοντος. Η παρούσα μελέτη αποτελεί περιγραφική έρευνα ανάλυσης ποιοτικών και ποσοτικών δεδομένων. Το δείγμα συλλέχθηκε από το αρχείο της Γραμματείας του Τμήματος Δημοσίευσης Αποφάσεων Ειδικών Διαδικασιών του Πρωτοδικείου Αθηνών, όπου τηρείται το αρχείο των αποφάσεων που δημοσιεύθηκαν εντός του έτους 2022 με αντικείμενο τη θέση προσώπου που πάσχει από ψυχική ή διανοητική διαταραχή σε καθεστώς δικαστικής συμπαράστασης, και συγκεκριμένα αποτελείται από εκατό (100) οριστικές αποφάσεις του Μονομελούς Πρωτοδικείου Αθηνών, που δημοσιεύθηκαν από 01.01.2022 έως 31.12.2022, κατά τη διαδικασία της εκουσίας δικαιοδοσίας, οι οποίες επιλέχθηκαν κατόπιν απλής τυχαίας δειγματοληψίας. Τα δεδομένα των δικαστικών αποφάσεων που καταγράφηκαν, στη συνέχεια κωδικοποιήθηκαν και κατηγοριοποιήθηκαν σε μεταβλητές, όπου ακολούθησε περιγραφική στατιστική ανάλυση των αποτελεσμάτων και πραγματοποιήθηκε σύγκριση μεταξύ αυτών των μεταβλητών που σχετίζονται με τις τεθείσες με την παρούσα έρευνα ερευνητικές υποθέσεις με σκοπό να ελεγχθεί η στατιστική σημαντικότητά τους. Σύμφωνα με τα αποτελέσματα της παρούσας έρευνας, όπως αποτυπώθηκαν μετά την ανάλυση των καταγραφέντων δεδομένων, διαπιστώθηκαν τα εξής: Παρατηρήθηκε ότι η διάγνωση της άνοιας εμφανίστηκε κατά κύριο λόγο στις γυναίκες, η διάγνωση της νοητικής υστέρησης στους άνδρες και η διάγνωση της ψυχωσικής διαταραχής κυρίως σε άνδρες. Επιπρόσθετα διαπιστώθηκε ότι τα πρόσωπα που διαγνώστηκαν με άνοια είχαν μεγαλύτερη ηλικία σε σχέση με αυτά που διαγνώστηκαν με νοητική υστέρηση και ψυχωσική διαταραχή αντίστοιχα, και επιπλέον τα πρόσωπα που διαγνώστηκαν με ψυχωσική διαταραχή είχαν μεγαλύτερη ηλικία από αυτά που πάσχουν από νοητική υστέρηση. Επιπλέον, εντοπίστηκε ότι από τις περιπτώσεις που το δικαστήριο διέταξε τη διενέργεια πραγματογνωμοσύνης με σκοπό να διαπιστωθεί η κατάσταση υγείας του πάσχοντος ήταν περισσότερες αυτές στις οποίες το πρόσωπο διαγνώστηκε ότι πάσχει από ψυχωσική διαταραχή. Ωστόσο δεν διαπιστώθηκε στατιστικά σημαντική σχέση μεταξύ της διενέργειας πραγματογνωμοσύνης και της ηλικίας του πάσχοντος που τέθηκε σε καθεστώς δικαστικής συμπαράστασης, ενώ ομοίως δεν εντοπίστηκε στατιστικά σημαντική σχέση μεταξύ του ποσοστού αναπηρίας που πιστοποίησε η αρμόδια υγειονομική επιτροπή ότι φέρει ο συμπαραστατούμενος και της διαταραχής από την οποία αυτός πάσχει. Επιπλέον, διαπιστώθηκε ότι δεν υπάρχει στατιστικά σημαντική συσχέτιση μεταξύ του είδους της δικαστικής συμπαράστασης στο οποίο τέθηκε ο συμπαραστατούμενος από το δικαστήριο και της διαταραχής από την οποία πάσχει. Αναφορικά με το ποιο πρόσωπο υπέβαλε την αίτηση ενώπιον του δικαστηρίου για να τεθεί ο πάσχων σε καθεστώς δικαστικής συμπαράστασης προέκυψε ότι στις περιπτώσεις που ο πάσχων διαγνώσθηκε με άνοια τη σχετική αίτηση υπέβαλαν, κατά κύριο λόγο, οι κατιόντες αυτού, και στις περιπτώσεις που ο πάσχων διαγνώσθηκε με νοητική υστέρηση τη σχετική αίτηση υπέβαλαν, κατά κύριο λόγο, οι ανιόντες αυτού, η δε υποβολή σχετικής αίτησης μέσω της αυτεπάγγελτης διαδικασίας του δικαστηρίου συνδέθηκε περισσότερο με τη διάγνωση της ψυχωσικής διαταραχής. Τέλος, αναφορικά με το ποιο πρόσωπο διορίστηκε δικαστικός συμπαραστάτης του πάσχοντος που τέθηκε σε καθεστώς δικαστικής συμπαράστασης διαπιστώθηκε ότι στις περιπτώσεις που ο πάσχων διαγνώσθηκε με άνοια, δικαστικός συμπαραστάτης αυτού διορίστηκε, κατά κύριο λόγο, κατιών αυτού, και στις περιπτώσεις που ο πάσχων διαγνώσθηκε με νοητική υστέρηση, δικαστικός συμπαραστάτης αυτού διορίστηκε, κατά κύριο λόγο, ανιών αυτού, ενώ στις περιπτώσεις που ο πάσχων διαγνώσθηκε με ψυχωσική διαταραχή, ο διορισθείς από το δικαστήριο δικαστικός συμπαραστάτης αυτού ανήκε στην κατηγορία των συγγενών του ευρύτερου οικογενειακού περιβάλλοντος του.","The institution of judicial guardianship seeks to protect individuals who, due to the state of their health, are wholly or partially unable to manage their personal affairs and safeguard their interests. It is, therefore, a protective legal mechanism aimed at ensuring the rights and interests of vulnerable individuals. It is important to underscore that the legal capacity of persons with disabilities - whether physical, intellectual, or mental - is recognized as a fundamental human right. Nevertheless, the institution is also deemed necessary for reasons of legal certainty and transactional security, as it serves to prevent the risk of nullity in legal acts conducted between third parties and the person under guardianship. The aim of the present research is the overall forensic psychiatric examination of the institution of judicial guardianship, through the documentation of key demographic, psychiatric–psychopathological, and legal characteristics of individuals suffering from mental or intellectual disorders that led to their placement under judicial guardianship, as well as the specific type of guardianship imposed. Furthermore, the study seeks to explore the role of the healthcare professional as an expert witness in determining the legal capacity of the individual concerned. Methology: The present study constitutes a descriptive research project involving both qualitative and quantitative data analysis. The sample was drawn from the archives of the Secretariat of the Department for the Publication of Judgments under Special Procedures at the Court of First Instance of Athens, where records are maintained for judgments issued in 2022 concerning the placement of individuals with mental or intellectual disorders under judicial guardianship. Specifically, the sample consists of one hundred (100) final judgments of the Single Member Court of First Instance of Athens, issued between January 1, 2022, and December 31, 2022, within the framework of non-contentious jurisdiction proceedings. These decisions were selected through simple random sampling. The data extracted from the court judgments were subsequently codified and categorized into variables. A descriptive statistical analysis of the results was then conducted, followed by comparisons between the variables relevant to the research hypotheses formulated in this study, in order to assess their statistical significance. According to the findings of the present study, as derived from the analysis of the recorded data, the following observations were made: Dementia was diagnosed predominantly in women, intellectual disability was more commonly diagnosed in men, and psychotic disorders were also diagnosed primarily in men. Furthermore, it was found that individuals diagnosed with dementia were of a higher age compared to those diagnosed with intellectual disability and psychotic disorders, respectively. In addition, individuals diagnosed with psychotic disorders were older than those with intellectual disability. It was also observed that, in cases where the court ordered an expert medical evaluation and report to determine the health status of the individual concerned, the majority involved individuals who were ultimately diagnosed with a psychotic disorder. However, no statistically significant relationship was found between the ordering of a medical evaluation and the age of the individual placed under judicial guardianship. Similarly, no statistically significant correlation was identified between the certified disability rate, as assessed by the competent health committee, and the specific disorder from which the individual suffered. Moreover, no statistically significant association was found between the type of judicial guardianship imposed by the court and the disorder diagnosed in the individual. Regarding who submitted the application for the initiation of judicial guardianship proceedings, it was found that in cases involving a diagnosis of dementia, the application was primarily submitted by the individual’s descendants. In cases involving intellectual disability, the application was usually submitted by the individual’s ascendants, while applications initiated ex officio by the court were more frequently associated with diagnoses of psychotic disorders. Finally, in terms of who was appointed as the legal guardian of the individual under judicial guardianship, the study found that in cases of dementia, the appointed guardian was most often a descendant. In cases of intellectual disability, the guardian was usually an ascendant. In cases involving psychotic disorders, the court-appointed guardian typically belonged to the wider circle of the individual’s extended family."]},{"key":"dc:title","label":"Title","values":["Ο θεσμός της δικαστικής συμπαράστασης: νομικά και ψυχιατρικά ζητήματα αναφορικά με τους πάσχοντες από ψυχική ή διανοητική διαταραχή"]}]}],"canonical_facts":{"dc:creator":["Κλειδαρά Μαρία","Kleidara Maria"],"dc:date":["2025"],"dc:description":["Ο θεσμός της δικαστικής συμπαράστασης επιδιώκει την προστασία του αδύναμου προσώπου, το οποίο, λόγω της κατάστασης της υγείας του, αδυνατεί, εν όλω ή εν μέρει, να επιμεληθεί μόνο του τις υποθέσεις του και να διασφαλίσει τα συμφέροντά του. Πρόκειται, επομένως, για έναν προστατευτικό θεσμό που έχει ως στόχο τη διασφάλιση των δικαιωμάτων και των συμφερόντων του αδύναμου μέρους, με την επισήμανση ότι η δικαιοπρακτική ικανότητα των ατόμων με αναπηρία οποιασδήποτε μορφής (σωματική, πνευματική – διανοητική, ψυχική) αναγνωρίζεται ως ανθρώπινο δικαίωμα, ωστόσο κρίνεται επιπλέον αναγκαίος και για λόγους ασφάλειας δικαίου και συναλλαγών, αφού μέσω αυτού αποτρέπεται ο κίνδυνος της ακυρότητας των δικαιοπραξιών μεταξύ των τρίτων και του συμπαραστατουμένου. Σκοπός της παρούσας έρευνας είναι η εν γένει ψυχιατροδικαστική διερεύνηση του θεσμού της δικαστικής συμπαράστασης μέσω της καταγραφής των βασικών, δημογραφικών, ψυχιατρικών – ψυχοπαθολογικών και νομικών χαρακτηριστικών των προσώπων που πάσχουν από ψυχική ή διανοητική διαταραχή, ένεκα της οποίας τέθηκαν σε καθεστώς δικαστικής συμπαράστασης και σε ποιο είδος αυτής, καθώς και η αναζήτηση του ρόλου του επαγγελματία υγείας ως πραγματογνώμονα στον καθορισμό της δικαιοπρακτικής ικανότητας του πάσχοντος. Η παρούσα μελέτη αποτελεί περιγραφική έρευνα ανάλυσης ποιοτικών και ποσοτικών δεδομένων. Το δείγμα συλλέχθηκε από το αρχείο της Γραμματείας του Τμήματος Δημοσίευσης Αποφάσεων Ειδικών Διαδικασιών του Πρωτοδικείου Αθηνών, όπου τηρείται το αρχείο των αποφάσεων που δημοσιεύθηκαν εντός του έτους 2022 με αντικείμενο τη θέση προσώπου που πάσχει από ψυχική ή διανοητική διαταραχή σε καθεστώς δικαστικής συμπαράστασης, και συγκεκριμένα αποτελείται από εκατό (100) οριστικές αποφάσεις του Μονομελούς Πρωτοδικείου Αθηνών, που δημοσιεύθηκαν από 01.01.2022 έως 31.12.2022, κατά τη διαδικασία της εκουσίας δικαιοδοσίας, οι οποίες επιλέχθηκαν κατόπιν απλής τυχαίας δειγματοληψίας. Τα δεδομένα των δικαστικών αποφάσεων που καταγράφηκαν, στη συνέχεια κωδικοποιήθηκαν και κατηγοριοποιήθηκαν σε μεταβλητές, όπου ακολούθησε περιγραφική στατιστική ανάλυση των αποτελεσμάτων και πραγματοποιήθηκε σύγκριση μεταξύ αυτών των μεταβλητών που σχετίζονται με τις τεθείσες με την παρούσα έρευνα ερευνητικές υποθέσεις με σκοπό να ελεγχθεί η στατιστική σημαντικότητά τους. Σύμφωνα με τα αποτελέσματα της παρούσας έρευνας, όπως αποτυπώθηκαν μετά την ανάλυση των καταγραφέντων δεδομένων, διαπιστώθηκαν τα εξής: Παρατηρήθηκε ότι η διάγνωση της άνοιας εμφανίστηκε κατά κύριο λόγο στις γυναίκες, η διάγνωση της νοητικής υστέρησης στους άνδρες και η διάγνωση της ψυχωσικής διαταραχής κυρίως σε άνδρες. Επιπρόσθετα διαπιστώθηκε ότι τα πρόσωπα που διαγνώστηκαν με άνοια είχαν μεγαλύτερη ηλικία σε σχέση με αυτά που διαγνώστηκαν με νοητική υστέρηση και ψυχωσική διαταραχή αντίστοιχα, και επιπλέον τα πρόσωπα που διαγνώστηκαν με ψυχωσική διαταραχή είχαν μεγαλύτερη ηλικία από αυτά που πάσχουν από νοητική υστέρηση. Επιπλέον, εντοπίστηκε ότι από τις περιπτώσεις που το δικαστήριο διέταξε τη διενέργεια πραγματογνωμοσύνης με σκοπό να διαπιστωθεί η κατάσταση υγείας του πάσχοντος ήταν περισσότερες αυτές στις οποίες το πρόσωπο διαγνώστηκε ότι πάσχει από ψυχωσική διαταραχή. Ωστόσο δεν διαπιστώθηκε στατιστικά σημαντική σχέση μεταξύ της διενέργειας πραγματογνωμοσύνης και της ηλικίας του πάσχοντος που τέθηκε σε καθεστώς δικαστικής συμπαράστασης, ενώ ομοίως δεν εντοπίστηκε στατιστικά σημαντική σχέση μεταξύ του ποσοστού αναπηρίας που πιστοποίησε η αρμόδια υγειονομική επιτροπή ότι φέρει ο συμπαραστατούμενος και της διαταραχής από την οποία αυτός πάσχει. Επιπλέον, διαπιστώθηκε ότι δεν υπάρχει στατιστικά σημαντική συσχέτιση μεταξύ του είδους της δικαστικής συμπαράστασης στο οποίο τέθηκε ο συμπαραστατούμενος από το δικαστήριο και της διαταραχής από την οποία πάσχει. Αναφορικά με το ποιο πρόσωπο υπέβαλε την αίτηση ενώπιον του δικαστηρίου για να τεθεί ο πάσχων σε καθεστώς δικαστικής συμπαράστασης προέκυψε ότι στις περιπτώσεις που ο πάσχων διαγνώσθηκε με άνοια τη σχετική αίτηση υπέβαλαν, κατά κύριο λόγο, οι κατιόντες αυτού, και στις περιπτώσεις που ο πάσχων διαγνώσθηκε με νοητική υστέρηση τη σχετική αίτηση υπέβαλαν, κατά κύριο λόγο, οι ανιόντες αυτού, η δε υποβολή σχετικής αίτησης μέσω της αυτεπάγγελτης διαδικασίας του δικαστηρίου συνδέθηκε περισσότερο με τη διάγνωση της ψυχωσικής διαταραχής. Τέλος, αναφορικά με το ποιο πρόσωπο διορίστηκε δικαστικός συμπαραστάτης του πάσχοντος που τέθηκε σε καθεστώς δικαστικής συμπαράστασης διαπιστώθηκε ότι στις περιπτώσεις που ο πάσχων διαγνώσθηκε με άνοια, δικαστικός συμπαραστάτης αυτού διορίστηκε, κατά κύριο λόγο, κατιών αυτού, και στις περιπτώσεις που ο πάσχων διαγνώσθηκε με νοητική υστέρηση, δικαστικός συμπαραστάτης αυτού διορίστηκε, κατά κύριο λόγο, ανιών αυτού, ενώ στις περιπτώσεις που ο πάσχων διαγνώσθηκε με ψυχωσική διαταραχή, ο διορισθείς από το δικαστήριο δικαστικός συμπαραστάτης αυτού ανήκε στην κατηγορία των συγγενών του ευρύτερου οικογενειακού περιβάλλοντος του.","The institution of judicial guardianship seeks to protect individuals who, due to the state of their health, are wholly or partially unable to manage their personal affairs and safeguard their interests. It is, therefore, a protective legal mechanism aimed at ensuring the rights and interests of vulnerable individuals. It is important to underscore that the legal capacity of persons with disabilities - whether physical, intellectual, or mental - is recognized as a fundamental human right. Nevertheless, the institution is also deemed necessary for reasons of legal certainty and transactional security, as it serves to prevent the risk of nullity in legal acts conducted between third parties and the person under guardianship. The aim of the present research is the overall forensic psychiatric examination of the institution of judicial guardianship, through the documentation of key demographic, psychiatric–psychopathological, and legal characteristics of individuals suffering from mental or intellectual disorders that led to their placement under judicial guardianship, as well as the specific type of guardianship imposed. Furthermore, the study seeks to explore the role of the healthcare professional as an expert witness in determining the legal capacity of the individual concerned. Methology: The present study constitutes a descriptive research project involving both qualitative and quantitative data analysis. The sample was drawn from the archives of the Secretariat of the Department for the Publication of Judgments under Special Procedures at the Court of First Instance of Athens, where records are maintained for judgments issued in 2022 concerning the placement of individuals with mental or intellectual disorders under judicial guardianship. Specifically, the sample consists of one hundred (100) final judgments of the Single Member Court of First Instance of Athens, issued between January 1, 2022, and December 31, 2022, within the framework of non-contentious jurisdiction proceedings. These decisions were selected through simple random sampling. The data extracted from the court judgments were subsequently codified and categorized into variables. A descriptive statistical analysis of the results was then conducted, followed by comparisons between the variables relevant to the research hypotheses formulated in this study, in order to assess their statistical significance. According to the findings of the present study, as derived from the analysis of the recorded data, the following observations were made: Dementia was diagnosed predominantly in women, intellectual disability was more commonly diagnosed in men, and psychotic disorders were also diagnosed primarily in men. Furthermore, it was found that individuals diagnosed with dementia were of a higher age compared to those diagnosed with intellectual disability and psychotic disorders, respectively. In addition, individuals diagnosed with psychotic disorders were older than those with intellectual disability. It was also observed that, in cases where the court ordered an expert medical evaluation and report to determine the health status of the individual concerned, the majority involved individuals who were ultimately diagnosed with a psychotic disorder. However, no statistically significant relationship was found between the ordering of a medical evaluation and the age of the individual placed under judicial guardianship. Similarly, no statistically significant correlation was identified between the certified disability rate, as assessed by the competent health committee, and the specific disorder from which the individual suffered. Moreover, no statistically significant association was found between the type of judicial guardianship imposed by the court and the disorder diagnosed in the individual. Regarding who submitted the application for the initiation of judicial guardianship proceedings, it was found that in cases involving a diagnosis of dementia, the application was primarily submitted by the individual’s descendants. In cases involving intellectual disability, the application was usually submitted by the individual’s ascendants, while applications initiated ex officio by the court were more frequently associated with diagnoses of psychotic disorders. Finally, in terms of who was appointed as the legal guardian of the individual under judicial guardianship, the study found that in cases of dementia, the appointed guardian was most often a descendant. In cases of intellectual disability, the guardian was usually an ascendant. In cases involving psychotic disorders, the court-appointed guardian typically belonged to the wider circle of the individual’s extended family."],"dc:identifier":["uoadl:5315280","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/5315280"],"dc:language":["Ελληνικά","Greek"],"dc:subject":["Επιστήμες Υγείας","Health Sciences"],"dc:title":["Ο θεσμός της δικαστικής συμπαράστασης: νομικά και ψυχιατρικά ζητήματα αναφορικά με τους πάσχοντες από ψυχική ή διανοητική διαταραχή"],"dc:type":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]},"updated_at":"2026-11-19T06:40:58Z"}