{"id":{"repo_id":"athens","oai_identifier":"oai:lib.uoa.gr:uoadl:5315710"},"canonical_url":"https://search.ndltd.org/etd/athens/oai:lib.uoa.gr:uoadl:5315710","repository":{"repo_id":"athens","name":"National and Kapodistrian University of Athens","base_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh"},"display":{"title":"Απόψεις και εμπειρίες αποφοίτων παιδαγωγικών τμημάτων προσχολικής εκπαίδευσης αναφορικά με την προετοιμασία τους για την ανάληψη του ενταξιακού εκπαιδευτικού ρόλου","abstract":"Η ένταξη αποτελεί έναν θεμελιώδη πυλώνα της σύγχρονης εκπαίδευσης και αφορά όλους/ες τους/τις εκπαιδευτικούς, ανεξαρτήτως του πλαισίου στο οποίο διδάσκουν. Παρά την αυξανόμενη αναγνώριση της σημασίας της, η έννοια της ένταξης παραμένει συχνά παρερμηνευμένη, καθώς πολλοί/ες την περιορίζουν αποκλειστικά στην εκπαίδευση μαθητών/τριών με αναπηρία. Η ένταξη, ωστόσο, εκτείνεται πέρα από οποιαδήποτε κατηγοριοποίηση μαθητών/τριών με βάση τις διαφοροποιήσεις τους στον τρόπο μάθησης ή συμμετοχής στην εκπαιδευτική διαδικασία. Αποτελεί μια παιδαγωγική και ηθική στάση που επιτάσσει τη διαμόρφωση μαθησιακών συνθηκών οι οποίες ανταποκρίνονται στις ανάγκες, τα χαρακτηριστικά και την ετοιμότητα κάθε μαθητή/τριας, χωρίς αποκλεισμούς και διακρίσεις. Αν και η εκπαιδευτική πολυμορφία δεν είναι νέο φαινόμενο, για χρόνια βρισκόταν στη σκιά ενός συστήματος που προήγαγε την ομοιομορφία και αδυνατούσε ή αρνούνταν να την αναγνωρίσει. Σήμερα, όμως, έρχεται στο προσκήνιο ως μια πραγματικότητα που δεν μπορεί πλέον να παραβλέπεται, καθιστώντας απαραίτητη τη δημιουργία ενός σχολείου που να σέβεται και να απευθύνεται σε όλα τα παιδιά. Παρόλα αυτά, στην εκπαιδευτική πράξη παρατηρείται συχνά η εφαρμογή πρακτικών που απέχουν ουσιαστικά από τη φιλοσοφία της ένταξης, γεγονός που γεννά εύλογα ερωτήματα σχετικά με τη σημασία που της αποδίδεται από τους/τις αποφοίτους/ες των παιδαγωγικών τμημάτων και την προετοιμασία τους για την ανάληψη του ενταξιακού εκπαιδευτικού τους ρόλου μέσα στο σχολικό πλαίσιο. Απώτερο σκοπό της παρούσας μεταπτυχιακής διπλωματικής εργασίας, αποτελεί η διερεύνηση των απόψεων και εμπειριών των αποφοίτων παιδαγωγικών τμημάτων αναφορικά με τον τρόπο που αντιλαμβάνονται την ένταξη, την εκπαιδευτική τους πρακτική σε αυτό το πλαίσιο, καθώς και τη συμβολή του προγράμματος σπουδών στη διαμόρφωση της ενταξιακής τους ταυτότητας. Ειδικότερα, επιχειρείται να αποτυπωθεί ο τρόπος με τον οποίο οι ίδιοι/ες αντιλαμβάνονται την ένταξη, πώς προσεγγίζουν τον σχετικό εκπαιδευτικό ρόλο, καθώς και πώς αξιολογούν τη συμβολή του προγράμματος σπουδών που παρακολούθησαν στη διαμόρφωση της ενταξιακής τους ταυτότητας. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην επάρκεια των γνωστικών αντικειμένων που διδάχθηκαν και στο κατά πόσο αυτά συνέβαλαν στην κατανόηση και ενίσχυση της συμμετοχής όλων των μαθητών/τριών στην εκπαιδευτική διαδικασία. Παράλληλα, διερευνώνται οι προκλήσεις που αναδείχθηκαν μέσα από την πανεπιστημιακή τους εμπειρία, καθώς και οι δυνατότητες αναμόρφωσης του περιεχομένου των σπουδών με σκοπό την διαμόρφωση της ενταξιακής ταυτότητας των μελλοντικών εκπαιδευτικών. Στόχος είναι τα ευρήματα της έρευνας να αποτελέσουν αφετηρία για ουσιαστικές παρεμβάσεις στον σχεδιασμό της αρχικής εκπαίδευσης των δασκάλων. Για το σκοπό της παρούσας μελέτης, διαμορφώθηκαν ερευνητικά ερωτήματα που οργανώνονται σε τρεις (3) θεματικούς άξονες. Ο πρώτος θεματικός άξονας αφορά στον τρόπο που νοηματοδοτούν οι απόφοιτοι/ες την ενταξιακή εκπαίδευση και τον ενταξιακό εκπαιδευτικό ρόλο, κάτω από το πλέγμα των σύγχρονων ερμηνευτικών αναπηρικών προσεγγίσεων. Ο δεύτερος θεματικός άξονας εξετάζει την επιρροή του προγράμματος σπουδών στη διαμόρφωση του ενταξιακού εκπαιδευτικού ρόλου. Εστιάζει στο κατά πόσο τα γνωστικά αντικείμενα που παρείχε το πρόγραμμα ήταν επαρκή για τον σκοπό αυτό, ενώ παράλληλα διερευνά τον τρόπο με τον οποίο οι απόφοιτοι/ες αντιλαμβάνονται την προετοιμασία των φοιτητών/τριών ως προς τη συγκρότηση της ενταξιακής τους ταυτότητας. Ο τρίτος και τελευταίος άξονας, μελετά το επίπεδο του προγράμματος σπουδών που εντοπίζονται οι βασικότερες προκλήσεις, ενώ παράλληλα επιδιώκει να αναδείξει προοπτικές βελτίωσης των προκλήσεων αυτών. Η ερευνητική προσέγγιση που ακολουθήθηκε είναι ποιοτική, με εργαλείο συλλογής δεδομένων την ημι-δομημένη συνέντευξη. Ο οδηγός συνέντευξης περιλάμβανε από πέντε (5) εώς οκτώ (8) υπό-ερωτήσεις, οι οποίες αντιστοιχούσαν στους τρεις θεματικούς άξονες, με σκοπό την εις βάθος διερεύνηση των απόψεων και εμπειριών των συμμετεχόντων/ουσών. Η ανάλυση του ερευνητικού υλικού πραγματοποιήθηκε με τη μέθοδο της ανάλυσης περιεχομένου. Για την ανάλυση των δεδομένων ακολουθήθηκε η διαδικασία πλήρους απομαγνητοφώνησης των συνεντεύξων, με σεβασμό στους δεοντολογικούς κανόνες. Τα ερευνητικά ερωτήματα, βάσει των οποίων στηρίχθηκε η παρούσα μελέτη, επικεντρώθηκαν στις αντιλήψεις και τις εμπειρίες εκπαιδευτικών προσχολικής αγωγής σχετικά με την προετοιμασία τους για την ανάληψη του ενταξιακού εκπαιδευτικού ρόλου. Τα συμπεράσματα της έρευνας αναδεικνύουν την ανάγκη αναπροσανατολισμού της αρχικής εκπαίδευσης των εκπαιδευτικών προς μια πιο ενταξιακή και κοινωνικά προσανατολισμένη κατεύθυνση. Παρά την ύπαρξη θετικών στάσεων απέναντι στην ένταξη και τη διαφοροποιημένη διδασκαλία, καταγράφεται διχογνωμία στις αντιλήψεις των συμμετεχόντων/ουσών, με κυρίαρχη την επίδραση του ιατρικού μοντέλου. Το πρόγραμμα σπουδών κρίνεται θεωρητικοκεντρικό και ανεπαρκές στην καλλιέργεια ενταξιακής ταυτότητας, με έλλειψη βιωματικής κατάρτισης και πρακτικής εφαρμογής. Η διαφοροποίηση αναγνωρίζεται ως βασικό εργαλείο ένταξης, ωστόσο συχνά εφαρμόζεται αποσπασματικά ή παθολογικοποιημένα. Εντοπίζονται συστημικά εμπόδια, όπως η ελλιπής υποστήριξη, η περιορισμένη επιμόρφωση και η ανελαστικότητα του αναλυτικού προγράμματος, που παρεμποδίζουν την ουσιαστική υλοποίηση ενταξιακών πρακτικών. Συνεπώς, καθίσταται αναγκαία η θεσμική αναθεώρηση του εκπαιδευτικού σχεδιασμού, με στόχο την ενίσχυση της κριτικής παιδαγωγικής σκέψης, την υποστήριξη της διαφοροποίησης ως καθολικής πρακτικής και τη μετάβαση από το ιατρικό στο κοινωνικό μοντέλο της ένταξης. Επιπλέον, τα ευρήματα αναδεικνύουν σημαντικά ελλείμματα του προγράμματος σπουδών ως προς την προετοιμασία των μελλοντικών εκπαιδευτικών για την ανάληψη ενός ενταξιακού ρόλου. Παρόλο που αναγνωρίζεται η αξία θεωρητικών μαθημάτων, όπως η ειδική αγωγή και η διαφοροποιημένη παιδαγωγική, η απουσία βιωματικής μάθησης και πρακτικής άσκησης περιορίζει τη δυνατότητα των φοιτητών/τριών να εφαρμόσουν ουσιαστικά τις ενταξιακές αρχές. Η θεωρία παραμένει αποκομμένη από την πράξη, ενώ η ένταξη δεν αντιμετωπίζεται ως θεμελιώδης παιδαγωγική αρχή αλλά ως περιφερειακό ζήτημα. Η αβεβαιότητα και η ανασφάλεια των συμμετεχόντων/ουσών ενισχύονται από την κυρίαρχη παρουσία του ιατρικού μοντέλου αναπηρίας και την έλλειψη συνεκτικής ενταξιακής κατεύθυνσης. Τονίζεται η ανάγκη για αναμόρφωση του προγράμματος σπουδών, με ενίσχυση της πρακτικής άσκησης, παρουσία της ένταξης σε όλα τα επίπεδα της εκπαιδευτικής κατάρτισης και καλλιέργεια κριτικού αναστοχασμού, ώστε να προαχθεί μια ενταξιακή ταυτότητα που να βασίζεται στη συνεργασία και στο σεβασμό στη διαφορετικότητα. Η παρούσα μελέτη αποσκοπεί στο να εμπλουτίσει την επιστημονική συζήτηση για την ενταξιακή εκπαίδευση, διερευνώντας πώς οι εκπαιδευτικοί την αντιλαμβάνονται και την εφαρμόζουν, με στόχο την ανάδειξη των προκλήσεων και τη διαμόρφωση προτάσεων που θα ενισχύσουν την ουσιαστική ένταξη και την ισότιμη εκπαίδευση όλων των μαθητών/τριών.","abstract_html":"Η ένταξη αποτελεί έναν θεμελιώδη πυλώνα της σύγχρονης εκπαίδευσης και αφορά όλους/ες τους/τις εκπαιδευτικούς, ανεξαρτήτως του πλαισίου στο οποίο διδάσκουν. Παρά την αυξανόμενη αναγνώριση της σημασίας της, η έννοια της ένταξης παραμένει συχνά παρερμηνευμένη, καθώς πολλοί/ες την περιορίζουν αποκλειστικά στην εκπαίδευση μαθητών/τριών με αναπηρία. Η ένταξη, ωστόσο, εκτείνεται πέρα από οποιαδήποτε κατηγοριοποίηση μαθητών/τριών με βάση τις διαφοροποιήσεις τους στον τρόπο μάθησης ή συμμετοχής στην εκπαιδευτική διαδικασία. Αποτελεί μια παιδαγωγική και ηθική στάση που επιτάσσει τη διαμόρφωση μαθησιακών συνθηκών οι οποίες ανταποκρίνονται στις ανάγκες, τα χαρακτηριστικά και την ετοιμότητα κάθε μαθητή/τριας, χωρίς αποκλεισμούς και διακρίσεις. Αν και η εκπαιδευτική πολυμορφία δεν είναι νέο φαινόμενο, για χρόνια βρισκόταν στη σκιά ενός συστήματος που προήγαγε την ομοιομορφία και αδυνατούσε ή αρνούνταν να την αναγνωρίσει. Σήμερα, όμως, έρχεται στο προσκήνιο ως μια πραγματικότητα που δεν μπορεί πλέον να παραβλέπεται, καθιστώντας απαραίτητη τη δημιουργία ενός σχολείου που να σέβεται και να απευθύνεται σε όλα τα παιδιά. Παρόλα αυτά, στην εκπαιδευτική πράξη παρατηρείται συχνά η εφαρμογή πρακτικών που απέχουν ουσιαστικά από τη φιλοσοφία της ένταξης, γεγονός που γεννά εύλογα ερωτήματα σχετικά με τη σημασία που της αποδίδεται από τους/τις αποφοίτους/ες των παιδαγωγικών τμημάτων και την προετοιμασία τους για την ανάληψη του ενταξιακού εκπαιδευτικού τους ρόλου μέσα στο σχολικό πλαίσιο. Απώτερο σκοπό της παρούσας μεταπτυχιακής διπλωματικής εργασίας, αποτελεί η διερεύνηση των απόψεων και εμπειριών των αποφοίτων παιδαγωγικών τμημάτων αναφορικά με τον τρόπο που αντιλαμβάνονται την ένταξη, την εκπαιδευτική τους πρακτική σε αυτό το πλαίσιο, καθώς και τη συμβολή του προγράμματος σπουδών στη διαμόρφωση της ενταξιακής τους ταυτότητας. Ειδικότερα, επιχειρείται να αποτυπωθεί ο τρόπος με τον οποίο οι ίδιοι/ες αντιλαμβάνονται την ένταξη, πώς προσεγγίζουν τον σχετικό εκπαιδευτικό ρόλο, καθώς και πώς αξιολογούν τη συμβολή του προγράμματος σπουδών που παρακολούθησαν στη διαμόρφωση της ενταξιακής τους ταυτότητας. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην επάρκεια των γνωστικών αντικειμένων που διδάχθηκαν και στο κατά πόσο αυτά συνέβαλαν στην κατανόηση και ενίσχυση της συμμετοχής όλων των μαθητών/τριών στην εκπαιδευτική διαδικασία. Παράλληλα, διερευνώνται οι προκλήσεις που αναδείχθηκαν μέσα από την πανεπιστημιακή τους εμπειρία, καθώς και οι δυνατότητες αναμόρφωσης του περιεχομένου των σπουδών με σκοπό την διαμόρφωση της ενταξιακής ταυτότητας των μελλοντικών εκπαιδευτικών. Στόχος είναι τα ευρήματα της έρευνας να αποτελέσουν αφετηρία για ουσιαστικές παρεμβάσεις στον σχεδιασμό της αρχικής εκπαίδευσης των δασκάλων. Για το σκοπό της παρούσας μελέτης, διαμορφώθηκαν ερευνητικά ερωτήματα που οργανώνονται σε τρεις (3) θεματικούς άξονες. Ο πρώτος θεματικός άξονας αφορά στον τρόπο που νοηματοδοτούν οι απόφοιτοι/ες την ενταξιακή εκπαίδευση και τον ενταξιακό εκπαιδευτικό ρόλο, κάτω από το πλέγμα των σύγχρονων ερμηνευτικών αναπηρικών προσεγγίσεων. Ο δεύτερος θεματικός άξονας εξετάζει την επιρροή του προγράμματος σπουδών στη διαμόρφωση του ενταξιακού εκπαιδευτικού ρόλου. Εστιάζει στο κατά πόσο τα γνωστικά αντικείμενα που παρείχε το πρόγραμμα ήταν επαρκή για τον σκοπό αυτό, ενώ παράλληλα διερευνά τον τρόπο με τον οποίο οι απόφοιτοι/ες αντιλαμβάνονται την προετοιμασία των φοιτητών/τριών ως προς τη συγκρότηση της ενταξιακής τους ταυτότητας. Ο τρίτος και τελευταίος άξονας, μελετά το επίπεδο του προγράμματος σπουδών που εντοπίζονται οι βασικότερες προκλήσεις, ενώ παράλληλα επιδιώκει να αναδείξει προοπτικές βελτίωσης των προκλήσεων αυτών. Η ερευνητική προσέγγιση που ακολουθήθηκε είναι ποιοτική, με εργαλείο συλλογής δεδομένων την ημι-δομημένη συνέντευξη. Ο οδηγός συνέντευξης περιλάμβανε από πέντε (5) εώς οκτώ (8) υπό-ερωτήσεις, οι οποίες αντιστοιχούσαν στους τρεις θεματικούς άξονες, με σκοπό την εις βάθος διερεύνηση των απόψεων και εμπειριών των συμμετεχόντων/ουσών. Η ανάλυση του ερευνητικού υλικού πραγματοποιήθηκε με τη μέθοδο της ανάλυσης περιεχομένου. Για την ανάλυση των δεδομένων ακολουθήθηκε η διαδικασία πλήρους απομαγνητοφώνησης των συνεντεύξων, με σεβασμό στους δεοντολογικούς κανόνες. Τα ερευνητικά ερωτήματα, βάσει των οποίων στηρίχθηκε η παρούσα μελέτη, επικεντρώθηκαν στις αντιλήψεις και τις εμπειρίες εκπαιδευτικών προσχολικής αγωγής σχετικά με την προετοιμασία τους για την ανάληψη του ενταξιακού εκπαιδευτικού ρόλου. Τα συμπεράσματα της έρευνας αναδεικνύουν την ανάγκη αναπροσανατολισμού της αρχικής εκπαίδευσης των εκπαιδευτικών προς μια πιο ενταξιακή και κοινωνικά προσανατολισμένη κατεύθυνση. Παρά την ύπαρξη θετικών στάσεων απέναντι στην ένταξη και τη διαφοροποιημένη διδασκαλία, καταγράφεται διχογνωμία στις αντιλήψεις των συμμετεχόντων/ουσών, με κυρίαρχη την επίδραση του ιατρικού μοντέλου. Το πρόγραμμα σπουδών κρίνεται θεωρητικοκεντρικό και ανεπαρκές στην καλλιέργεια ενταξιακής ταυτότητας, με έλλειψη βιωματικής κατάρτισης και πρακτικής εφαρμογής. Η διαφοροποίηση αναγνωρίζεται ως βασικό εργαλείο ένταξης, ωστόσο συχνά εφαρμόζεται αποσπασματικά ή παθολογικοποιημένα. Εντοπίζονται συστημικά εμπόδια, όπως η ελλιπής υποστήριξη, η περιορισμένη επιμόρφωση και η ανελαστικότητα του αναλυτικού προγράμματος, που παρεμποδίζουν την ουσιαστική υλοποίηση ενταξιακών πρακτικών. Συνεπώς, καθίσταται αναγκαία η θεσμική αναθεώρηση του εκπαιδευτικού σχεδιασμού, με στόχο την ενίσχυση της κριτικής παιδαγωγικής σκέψης, την υποστήριξη της διαφοροποίησης ως καθολικής πρακτικής και τη μετάβαση από το ιατρικό στο κοινωνικό μοντέλο της ένταξης. Επιπλέον, τα ευρήματα αναδεικνύουν σημαντικά ελλείμματα του προγράμματος σπουδών ως προς την προετοιμασία των μελλοντικών εκπαιδευτικών για την ανάληψη ενός ενταξιακού ρόλου. Παρόλο που αναγνωρίζεται η αξία θεωρητικών μαθημάτων, όπως η ειδική αγωγή και η διαφοροποιημένη παιδαγωγική, η απουσία βιωματικής μάθησης και πρακτικής άσκησης περιορίζει τη δυνατότητα των φοιτητών/τριών να εφαρμόσουν ουσιαστικά τις ενταξιακές αρχές. Η θεωρία παραμένει αποκομμένη από την πράξη, ενώ η ένταξη δεν αντιμετωπίζεται ως θεμελιώδης παιδαγωγική αρχή αλλά ως περιφερειακό ζήτημα. Η αβεβαιότητα και η ανασφάλεια των συμμετεχόντων/ουσών ενισχύονται από την κυρίαρχη παρουσία του ιατρικού μοντέλου αναπηρίας και την έλλειψη συνεκτικής ενταξιακής κατεύθυνσης. Τονίζεται η ανάγκη για αναμόρφωση του προγράμματος σπουδών, με ενίσχυση της πρακτικής άσκησης, παρουσία της ένταξης σε όλα τα επίπεδα της εκπαιδευτικής κατάρτισης και καλλιέργεια κριτικού αναστοχασμού, ώστε να προαχθεί μια ενταξιακή ταυτότητα που να βασίζεται στη συνεργασία και στο σεβασμό στη διαφορετικότητα. Η παρούσα μελέτη αποσκοπεί στο να εμπλουτίσει την επιστημονική συζήτηση για την ενταξιακή εκπαίδευση, διερευνώντας πώς οι εκπαιδευτικοί την αντιλαμβάνονται και την εφαρμόζουν, με στόχο την ανάδειξη των προκλήσεων και τη διαμόρφωση προτάσεων που θα ενισχύσουν την ουσιαστική ένταξη και την ισότιμη εκπαίδευση όλων των μαθητών/τριών.","abstract_has_math":false,"creators":["ΑΠΟΣΤΟΛΟΠΟΥΛΟΥ ΜΑΡΙΑ ΕΛΕΝΗ","APOSTOLOPOULOU MARIA ELENI"],"institution":null,"degree_name":null,"degree_level":null,"degree_discipline":null,"degree_department":null,"school":null,"contributors":[],"advisors":[],"committee_chairs":[],"committee_members":[],"year":2025,"date_issued":"2025","date_published":"2025","updated_at":"2026-11-19T06:41:15Z","subjects":["Εκπαίδευση – Αθλητισμός","Education - Sport science"],"languages":["Ελληνικά","Greek"],"rights":[],"rights_urls":[],"identifier_entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:5315710"],"render_values":[{"text":"uoadl:5315710","href":null,"code":true}]}],"person_identifier_entries":[]},"links":{"outbound_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/5315710","outbound_label":"Repository record","outbound_source":"dc:identifier","record_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/5315710","record_label":"Repository record","record_kind":"record","record_source":"dc:identifier","download_url":null,"download_label":null,"download_source":null,"access_status":null,"embargo_until":null,"access_note":null},"source_record":{"url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh?verb=GetRecord&metadataPrefix=oai_dc&identifier=oai%3Alib.uoa.gr%3Auoadl%3A5315710","prefix":"oai_dc"},"metadata_groups":[{"id":"people","label":"People","entries":[{"key":"dc:creator","label":"Author","values":["ΑΠΟΣΤΟΛΟΠΟΥΛΟΥ ΜΑΡΙΑ ΕΛΕΝΗ","APOSTOLOPOULOU MARIA ELENI"]}]},{"id":"academic_context","label":"Academic Context","entries":[{"key":"dc:date","label":"Dc Date","values":["2025"]},{"key":"dc:type","label":"Dc Type","values":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]}]},{"id":"subjects_keywords","label":"Subjects and Keywords","entries":[{"key":"dc:subject","label":"Dc Subject","values":["Εκπαίδευση – Αθλητισμός","Education - Sport science"]}]},{"id":"language_rights","label":"Language and Rights","entries":[{"key":"dc:language","label":"Dc Language","values":["Ελληνικά","Greek"]}]},{"id":"identifiers","label":"Identifiers","entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:5315710","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/5315710"]}]},{"id":"additional","label":"Additional Metadata","entries":[{"key":"dc:description","label":"Description","values":["Η ένταξη αποτελεί έναν θεμελιώδη πυλώνα της σύγχρονης εκπαίδευσης και αφορά όλους/ες τους/τις εκπαιδευτικούς, ανεξαρτήτως του πλαισίου στο οποίο διδάσκουν. Παρά την αυξανόμενη αναγνώριση της σημασίας της, η έννοια της ένταξης παραμένει συχνά παρερμηνευμένη, καθώς πολλοί/ες την περιορίζουν αποκλειστικά στην εκπαίδευση μαθητών/τριών με αναπηρία. Η ένταξη, ωστόσο, εκτείνεται πέρα από οποιαδήποτε κατηγοριοποίηση μαθητών/τριών με βάση τις διαφοροποιήσεις τους στον τρόπο μάθησης ή συμμετοχής στην εκπαιδευτική διαδικασία. Αποτελεί μια παιδαγωγική και ηθική στάση που επιτάσσει τη διαμόρφωση μαθησιακών συνθηκών οι οποίες ανταποκρίνονται στις ανάγκες, τα χαρακτηριστικά και την ετοιμότητα κάθε μαθητή/τριας, χωρίς αποκλεισμούς και διακρίσεις. Αν και η εκπαιδευτική πολυμορφία δεν είναι νέο φαινόμενο, για χρόνια βρισκόταν στη σκιά ενός συστήματος που προήγαγε την ομοιομορφία και αδυνατούσε ή αρνούνταν να την αναγνωρίσει. Σήμερα, όμως, έρχεται στο προσκήνιο ως μια πραγματικότητα που δεν μπορεί πλέον να παραβλέπεται, καθιστώντας απαραίτητη τη δημιουργία ενός σχολείου που να σέβεται και να απευθύνεται σε όλα τα παιδιά. Παρόλα αυτά, στην εκπαιδευτική πράξη παρατηρείται συχνά η εφαρμογή πρακτικών που απέχουν ουσιαστικά από τη φιλοσοφία της ένταξης, γεγονός που γεννά εύλογα ερωτήματα σχετικά με τη σημασία που της αποδίδεται από τους/τις αποφοίτους/ες των παιδαγωγικών τμημάτων και την προετοιμασία τους για την ανάληψη του ενταξιακού εκπαιδευτικού τους ρόλου μέσα στο σχολικό πλαίσιο. Απώτερο σκοπό της παρούσας μεταπτυχιακής διπλωματικής εργασίας, αποτελεί η διερεύνηση των απόψεων και εμπειριών των αποφοίτων παιδαγωγικών τμημάτων αναφορικά με τον τρόπο που αντιλαμβάνονται την ένταξη, την εκπαιδευτική τους πρακτική σε αυτό το πλαίσιο, καθώς και τη συμβολή του προγράμματος σπουδών στη διαμόρφωση της ενταξιακής τους ταυτότητας. Ειδικότερα, επιχειρείται να αποτυπωθεί ο τρόπος με τον οποίο οι ίδιοι/ες αντιλαμβάνονται την ένταξη, πώς προσεγγίζουν τον σχετικό εκπαιδευτικό ρόλο, καθώς και πώς αξιολογούν τη συμβολή του προγράμματος σπουδών που παρακολούθησαν στη διαμόρφωση της ενταξιακής τους ταυτότητας. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην επάρκεια των γνωστικών αντικειμένων που διδάχθηκαν και στο κατά πόσο αυτά συνέβαλαν στην κατανόηση και ενίσχυση της συμμετοχής όλων των μαθητών/τριών στην εκπαιδευτική διαδικασία. Παράλληλα, διερευνώνται οι προκλήσεις που αναδείχθηκαν μέσα από την πανεπιστημιακή τους εμπειρία, καθώς και οι δυνατότητες αναμόρφωσης του περιεχομένου των σπουδών με σκοπό την διαμόρφωση της ενταξιακής ταυτότητας των μελλοντικών εκπαιδευτικών. Στόχος είναι τα ευρήματα της έρευνας να αποτελέσουν αφετηρία για ουσιαστικές παρεμβάσεις στον σχεδιασμό της αρχικής εκπαίδευσης των δασκάλων. Για το σκοπό της παρούσας μελέτης, διαμορφώθηκαν ερευνητικά ερωτήματα που οργανώνονται σε τρεις (3) θεματικούς άξονες. Ο πρώτος θεματικός άξονας αφορά στον τρόπο που νοηματοδοτούν οι απόφοιτοι/ες την ενταξιακή εκπαίδευση και τον ενταξιακό εκπαιδευτικό ρόλο, κάτω από το πλέγμα των σύγχρονων ερμηνευτικών αναπηρικών προσεγγίσεων. Ο δεύτερος θεματικός άξονας εξετάζει την επιρροή του προγράμματος σπουδών στη διαμόρφωση του ενταξιακού εκπαιδευτικού ρόλου. Εστιάζει στο κατά πόσο τα γνωστικά αντικείμενα που παρείχε το πρόγραμμα ήταν επαρκή για τον σκοπό αυτό, ενώ παράλληλα διερευνά τον τρόπο με τον οποίο οι απόφοιτοι/ες αντιλαμβάνονται την προετοιμασία των φοιτητών/τριών ως προς τη συγκρότηση της ενταξιακής τους ταυτότητας. Ο τρίτος και τελευταίος άξονας, μελετά το επίπεδο του προγράμματος σπουδών που εντοπίζονται οι βασικότερες προκλήσεις, ενώ παράλληλα επιδιώκει να αναδείξει προοπτικές βελτίωσης των προκλήσεων αυτών. Η ερευνητική προσέγγιση που ακολουθήθηκε είναι ποιοτική, με εργαλείο συλλογής δεδομένων την ημι-δομημένη συνέντευξη. Ο οδηγός συνέντευξης περιλάμβανε από πέντε (5) εώς οκτώ (8) υπό-ερωτήσεις, οι οποίες αντιστοιχούσαν στους τρεις θεματικούς άξονες, με σκοπό την εις βάθος διερεύνηση των απόψεων και εμπειριών των συμμετεχόντων/ουσών. Η ανάλυση του ερευνητικού υλικού πραγματοποιήθηκε με τη μέθοδο της ανάλυσης περιεχομένου. Για την ανάλυση των δεδομένων ακολουθήθηκε η διαδικασία πλήρους απομαγνητοφώνησης των συνεντεύξων, με σεβασμό στους δεοντολογικούς κανόνες. Τα ερευνητικά ερωτήματα, βάσει των οποίων στηρίχθηκε η παρούσα μελέτη, επικεντρώθηκαν στις αντιλήψεις και τις εμπειρίες εκπαιδευτικών προσχολικής αγωγής σχετικά με την προετοιμασία τους για την ανάληψη του ενταξιακού εκπαιδευτικού ρόλου. Τα συμπεράσματα της έρευνας αναδεικνύουν την ανάγκη αναπροσανατολισμού της αρχικής εκπαίδευσης των εκπαιδευτικών προς μια πιο ενταξιακή και κοινωνικά προσανατολισμένη κατεύθυνση. Παρά την ύπαρξη θετικών στάσεων απέναντι στην ένταξη και τη διαφοροποιημένη διδασκαλία, καταγράφεται διχογνωμία στις αντιλήψεις των συμμετεχόντων/ουσών, με κυρίαρχη την επίδραση του ιατρικού μοντέλου. Το πρόγραμμα σπουδών κρίνεται θεωρητικοκεντρικό και ανεπαρκές στην καλλιέργεια ενταξιακής ταυτότητας, με έλλειψη βιωματικής κατάρτισης και πρακτικής εφαρμογής. Η διαφοροποίηση αναγνωρίζεται ως βασικό εργαλείο ένταξης, ωστόσο συχνά εφαρμόζεται αποσπασματικά ή παθολογικοποιημένα. Εντοπίζονται συστημικά εμπόδια, όπως η ελλιπής υποστήριξη, η περιορισμένη επιμόρφωση και η ανελαστικότητα του αναλυτικού προγράμματος, που παρεμποδίζουν την ουσιαστική υλοποίηση ενταξιακών πρακτικών. Συνεπώς, καθίσταται αναγκαία η θεσμική αναθεώρηση του εκπαιδευτικού σχεδιασμού, με στόχο την ενίσχυση της κριτικής παιδαγωγικής σκέψης, την υποστήριξη της διαφοροποίησης ως καθολικής πρακτικής και τη μετάβαση από το ιατρικό στο κοινωνικό μοντέλο της ένταξης. Επιπλέον, τα ευρήματα αναδεικνύουν σημαντικά ελλείμματα του προγράμματος σπουδών ως προς την προετοιμασία των μελλοντικών εκπαιδευτικών για την ανάληψη ενός ενταξιακού ρόλου. Παρόλο που αναγνωρίζεται η αξία θεωρητικών μαθημάτων, όπως η ειδική αγωγή και η διαφοροποιημένη παιδαγωγική, η απουσία βιωματικής μάθησης και πρακτικής άσκησης περιορίζει τη δυνατότητα των φοιτητών/τριών να εφαρμόσουν ουσιαστικά τις ενταξιακές αρχές. Η θεωρία παραμένει αποκομμένη από την πράξη, ενώ η ένταξη δεν αντιμετωπίζεται ως θεμελιώδης παιδαγωγική αρχή αλλά ως περιφερειακό ζήτημα. Η αβεβαιότητα και η ανασφάλεια των συμμετεχόντων/ουσών ενισχύονται από την κυρίαρχη παρουσία του ιατρικού μοντέλου αναπηρίας και την έλλειψη συνεκτικής ενταξιακής κατεύθυνσης. Τονίζεται η ανάγκη για αναμόρφωση του προγράμματος σπουδών, με ενίσχυση της πρακτικής άσκησης, παρουσία της ένταξης σε όλα τα επίπεδα της εκπαιδευτικής κατάρτισης και καλλιέργεια κριτικού αναστοχασμού, ώστε να προαχθεί μια ενταξιακή ταυτότητα που να βασίζεται στη συνεργασία και στο σεβασμό στη διαφορετικότητα. Η παρούσα μελέτη αποσκοπεί στο να εμπλουτίσει την επιστημονική συζήτηση για την ενταξιακή εκπαίδευση, διερευνώντας πώς οι εκπαιδευτικοί την αντιλαμβάνονται και την εφαρμόζουν, με στόχο την ανάδειξη των προκλήσεων και τη διαμόρφωση προτάσεων που θα ενισχύσουν την ουσιαστική ένταξη και την ισότιμη εκπαίδευση όλων των μαθητών/τριών.","Inclusion constitutes a fundamental pillar of modern education and concerns all teachers, regardless of the context in which they teach. Despite the increasing recognition of its importance, the concept of inclusion often remains misunderstood, as many limit it exclusively to the education of students with disabilities. However, inclusion extends beyond any categorization of students based on differences in learning or participation in the educational process. It represents a pedagogical and ethical approach that calls for the creation of learning conditions tailored to the needs, characteristics, and readiness of every student, without exclusions or discrimination. Although educational diversity is not a new phenomenon, for years it remained in the shadow of a system that promoted uniformity and either failed or refused to acknowledge it. Today, however, it has come to the forefront as a reality that can no longer be ignored, making it imperative to create a school that respects and addresses all children. Nevertheless, in educational practice, the implementation of approaches often diverges significantly from the philosophy of inclusion, raising reasonable concerns about the importance attributed to it by graduates of pedagogical departments and their preparation for undertaking their inclusive teaching role within the school context. The ultimate aim of this postgraduate thesis is to explore the views and experiences of graduates of pedagogical departments regarding how they understand inclusion, how they practice education in this context, and how their academic curriculum has contributed to shaping their inclusive identity. More specifically, an attempt is made to capture the way in which they themselves perceive inclusion, how they approach the inclusive educational role, as well as how they evaluate the contribution of the curriculum they attended in shaping their inclusive identity. Particular emphasis is placed on the adequacy of the subjects taught and whether they have supported the understanding and promotion of the participation of all students in the educational process. At the same time, the study investigates the challenges that emerged through their university experience, as well as the possibilities for curriculum reform with the aim of shaping the inclusive identity of future teachers. The goal is for the findings to serve as a starting point for substantial interventions in the design of initial teacher education. For the purpose of this study, research questions were developed and organized into three (3) thematic areas. The first thematic area concerns how graduates conceptualize inclusive education and the inclusive teaching role, within the framework of contemporary interpretive disability approaches. The second thematic area examines the influence of the curriculum on shaping the inclusive teaching role. It focuses on the extent to which the subjects offered by the curriculum were sufficient for this purpose, while also exploring how graduates perceive the preparation of university students in forming their inclusive identity. The third and final area investigates the level of the curriculum at which the main challenges are identified, while also seeking to highlight prospects for addressing these challenges. The research approach followed is qualitative, using the semi-structured interview as the data collection tool. The interview guide included between five (5) and eight (8) sub-questions corresponding to the three thematic areas, aiming at an in-depth investigation of participants’ views and experiences. The analysis of the research material was carried out using the content analysis method. For data analysis, the interviews were fully transcribed, respecting ethical standards. The research questions on which this study was based, focused on the perceptions and experiences of early childhood educators regarding their preparation for undertaking the inclusive teaching role. The conclusions of the study highlight the need to reorient initial teacher education towards a more inclusive and socially focused direction. Despite the presence of positive attitudes towards inclusion and differentiated pedagogy, the participants’ perceptions revealed conflicting views, with the medical model having a dominant influence. The curriculum was evaluated as overly theoretical and insufficient for cultivating an inclusive identity, lacking experiential training and practical application. Differentiation is recognized as a key tool for inclusion, yet it is often implemented in a fragmentary or pathologizing manner. Systemic barriers were identified, such as insufficient support, limited professional development, and the rigidity of the curriculum, all of which hinder the meaningful implementation of inclusive practices. Consequently, a systemic revision of educational planning is deemed necessary, aiming to strengthen critical pedagogical thinking, support differentiation as a universal practice, and transition from the medical to the social model of inclusion. Moreover, the findings highlight significant deficits in the curriculum regarding the preparation of future teachers for assuming an inclusive role. While the value of theoretical courses such as special education and differentiated pedagogy is acknowledged, the absence of experiential learning and practical training limits the ability of students to meaningfully apply inclusive principles. Theory remains disconnected from practice, and inclusion is not treated as a fundamental pedagogical principle but rather as a peripheral issue. The uncertainty and insecurity expressed by the participants are reinforced by the dominant presence of the medical model of disability and the lack of a cohesive inclusive direction. The findings underscore the need to reform the curriculum, with the strengthening of practical training, the presence of inclusion at all levels of educational training and the cultivation of critical reflection, in order to promote an inclusive identity based on cooperation and respect for diversity. This study aspires to contribute to the scientific discourse on inclusive education by investigating how educators perceive and implement it, with the aim of highlighting existing challenges and proposing measures that will strengthen meaningful inclusion and equitable education for all students."]},{"key":"dc:title","label":"Title","values":["Απόψεις και εμπειρίες αποφοίτων παιδαγωγικών τμημάτων προσχολικής εκπαίδευσης αναφορικά με την προετοιμασία τους για την ανάληψη του ενταξιακού εκπαιδευτικού ρόλου"]}]}],"canonical_facts":{"dc:creator":["ΑΠΟΣΤΟΛΟΠΟΥΛΟΥ ΜΑΡΙΑ ΕΛΕΝΗ","APOSTOLOPOULOU MARIA ELENI"],"dc:date":["2025"],"dc:description":["Η ένταξη αποτελεί έναν θεμελιώδη πυλώνα της σύγχρονης εκπαίδευσης και αφορά όλους/ες τους/τις εκπαιδευτικούς, ανεξαρτήτως του πλαισίου στο οποίο διδάσκουν. Παρά την αυξανόμενη αναγνώριση της σημασίας της, η έννοια της ένταξης παραμένει συχνά παρερμηνευμένη, καθώς πολλοί/ες την περιορίζουν αποκλειστικά στην εκπαίδευση μαθητών/τριών με αναπηρία. Η ένταξη, ωστόσο, εκτείνεται πέρα από οποιαδήποτε κατηγοριοποίηση μαθητών/τριών με βάση τις διαφοροποιήσεις τους στον τρόπο μάθησης ή συμμετοχής στην εκπαιδευτική διαδικασία. Αποτελεί μια παιδαγωγική και ηθική στάση που επιτάσσει τη διαμόρφωση μαθησιακών συνθηκών οι οποίες ανταποκρίνονται στις ανάγκες, τα χαρακτηριστικά και την ετοιμότητα κάθε μαθητή/τριας, χωρίς αποκλεισμούς και διακρίσεις. Αν και η εκπαιδευτική πολυμορφία δεν είναι νέο φαινόμενο, για χρόνια βρισκόταν στη σκιά ενός συστήματος που προήγαγε την ομοιομορφία και αδυνατούσε ή αρνούνταν να την αναγνωρίσει. Σήμερα, όμως, έρχεται στο προσκήνιο ως μια πραγματικότητα που δεν μπορεί πλέον να παραβλέπεται, καθιστώντας απαραίτητη τη δημιουργία ενός σχολείου που να σέβεται και να απευθύνεται σε όλα τα παιδιά. Παρόλα αυτά, στην εκπαιδευτική πράξη παρατηρείται συχνά η εφαρμογή πρακτικών που απέχουν ουσιαστικά από τη φιλοσοφία της ένταξης, γεγονός που γεννά εύλογα ερωτήματα σχετικά με τη σημασία που της αποδίδεται από τους/τις αποφοίτους/ες των παιδαγωγικών τμημάτων και την προετοιμασία τους για την ανάληψη του ενταξιακού εκπαιδευτικού τους ρόλου μέσα στο σχολικό πλαίσιο. Απώτερο σκοπό της παρούσας μεταπτυχιακής διπλωματικής εργασίας, αποτελεί η διερεύνηση των απόψεων και εμπειριών των αποφοίτων παιδαγωγικών τμημάτων αναφορικά με τον τρόπο που αντιλαμβάνονται την ένταξη, την εκπαιδευτική τους πρακτική σε αυτό το πλαίσιο, καθώς και τη συμβολή του προγράμματος σπουδών στη διαμόρφωση της ενταξιακής τους ταυτότητας. Ειδικότερα, επιχειρείται να αποτυπωθεί ο τρόπος με τον οποίο οι ίδιοι/ες αντιλαμβάνονται την ένταξη, πώς προσεγγίζουν τον σχετικό εκπαιδευτικό ρόλο, καθώς και πώς αξιολογούν τη συμβολή του προγράμματος σπουδών που παρακολούθησαν στη διαμόρφωση της ενταξιακής τους ταυτότητας. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην επάρκεια των γνωστικών αντικειμένων που διδάχθηκαν και στο κατά πόσο αυτά συνέβαλαν στην κατανόηση και ενίσχυση της συμμετοχής όλων των μαθητών/τριών στην εκπαιδευτική διαδικασία. Παράλληλα, διερευνώνται οι προκλήσεις που αναδείχθηκαν μέσα από την πανεπιστημιακή τους εμπειρία, καθώς και οι δυνατότητες αναμόρφωσης του περιεχομένου των σπουδών με σκοπό την διαμόρφωση της ενταξιακής ταυτότητας των μελλοντικών εκπαιδευτικών. Στόχος είναι τα ευρήματα της έρευνας να αποτελέσουν αφετηρία για ουσιαστικές παρεμβάσεις στον σχεδιασμό της αρχικής εκπαίδευσης των δασκάλων. Για το σκοπό της παρούσας μελέτης, διαμορφώθηκαν ερευνητικά ερωτήματα που οργανώνονται σε τρεις (3) θεματικούς άξονες. Ο πρώτος θεματικός άξονας αφορά στον τρόπο που νοηματοδοτούν οι απόφοιτοι/ες την ενταξιακή εκπαίδευση και τον ενταξιακό εκπαιδευτικό ρόλο, κάτω από το πλέγμα των σύγχρονων ερμηνευτικών αναπηρικών προσεγγίσεων. Ο δεύτερος θεματικός άξονας εξετάζει την επιρροή του προγράμματος σπουδών στη διαμόρφωση του ενταξιακού εκπαιδευτικού ρόλου. Εστιάζει στο κατά πόσο τα γνωστικά αντικείμενα που παρείχε το πρόγραμμα ήταν επαρκή για τον σκοπό αυτό, ενώ παράλληλα διερευνά τον τρόπο με τον οποίο οι απόφοιτοι/ες αντιλαμβάνονται την προετοιμασία των φοιτητών/τριών ως προς τη συγκρότηση της ενταξιακής τους ταυτότητας. Ο τρίτος και τελευταίος άξονας, μελετά το επίπεδο του προγράμματος σπουδών που εντοπίζονται οι βασικότερες προκλήσεις, ενώ παράλληλα επιδιώκει να αναδείξει προοπτικές βελτίωσης των προκλήσεων αυτών. Η ερευνητική προσέγγιση που ακολουθήθηκε είναι ποιοτική, με εργαλείο συλλογής δεδομένων την ημι-δομημένη συνέντευξη. Ο οδηγός συνέντευξης περιλάμβανε από πέντε (5) εώς οκτώ (8) υπό-ερωτήσεις, οι οποίες αντιστοιχούσαν στους τρεις θεματικούς άξονες, με σκοπό την εις βάθος διερεύνηση των απόψεων και εμπειριών των συμμετεχόντων/ουσών. Η ανάλυση του ερευνητικού υλικού πραγματοποιήθηκε με τη μέθοδο της ανάλυσης περιεχομένου. Για την ανάλυση των δεδομένων ακολουθήθηκε η διαδικασία πλήρους απομαγνητοφώνησης των συνεντεύξων, με σεβασμό στους δεοντολογικούς κανόνες. Τα ερευνητικά ερωτήματα, βάσει των οποίων στηρίχθηκε η παρούσα μελέτη, επικεντρώθηκαν στις αντιλήψεις και τις εμπειρίες εκπαιδευτικών προσχολικής αγωγής σχετικά με την προετοιμασία τους για την ανάληψη του ενταξιακού εκπαιδευτικού ρόλου. Τα συμπεράσματα της έρευνας αναδεικνύουν την ανάγκη αναπροσανατολισμού της αρχικής εκπαίδευσης των εκπαιδευτικών προς μια πιο ενταξιακή και κοινωνικά προσανατολισμένη κατεύθυνση. Παρά την ύπαρξη θετικών στάσεων απέναντι στην ένταξη και τη διαφοροποιημένη διδασκαλία, καταγράφεται διχογνωμία στις αντιλήψεις των συμμετεχόντων/ουσών, με κυρίαρχη την επίδραση του ιατρικού μοντέλου. Το πρόγραμμα σπουδών κρίνεται θεωρητικοκεντρικό και ανεπαρκές στην καλλιέργεια ενταξιακής ταυτότητας, με έλλειψη βιωματικής κατάρτισης και πρακτικής εφαρμογής. Η διαφοροποίηση αναγνωρίζεται ως βασικό εργαλείο ένταξης, ωστόσο συχνά εφαρμόζεται αποσπασματικά ή παθολογικοποιημένα. Εντοπίζονται συστημικά εμπόδια, όπως η ελλιπής υποστήριξη, η περιορισμένη επιμόρφωση και η ανελαστικότητα του αναλυτικού προγράμματος, που παρεμποδίζουν την ουσιαστική υλοποίηση ενταξιακών πρακτικών. Συνεπώς, καθίσταται αναγκαία η θεσμική αναθεώρηση του εκπαιδευτικού σχεδιασμού, με στόχο την ενίσχυση της κριτικής παιδαγωγικής σκέψης, την υποστήριξη της διαφοροποίησης ως καθολικής πρακτικής και τη μετάβαση από το ιατρικό στο κοινωνικό μοντέλο της ένταξης. Επιπλέον, τα ευρήματα αναδεικνύουν σημαντικά ελλείμματα του προγράμματος σπουδών ως προς την προετοιμασία των μελλοντικών εκπαιδευτικών για την ανάληψη ενός ενταξιακού ρόλου. Παρόλο που αναγνωρίζεται η αξία θεωρητικών μαθημάτων, όπως η ειδική αγωγή και η διαφοροποιημένη παιδαγωγική, η απουσία βιωματικής μάθησης και πρακτικής άσκησης περιορίζει τη δυνατότητα των φοιτητών/τριών να εφαρμόσουν ουσιαστικά τις ενταξιακές αρχές. Η θεωρία παραμένει αποκομμένη από την πράξη, ενώ η ένταξη δεν αντιμετωπίζεται ως θεμελιώδης παιδαγωγική αρχή αλλά ως περιφερειακό ζήτημα. Η αβεβαιότητα και η ανασφάλεια των συμμετεχόντων/ουσών ενισχύονται από την κυρίαρχη παρουσία του ιατρικού μοντέλου αναπηρίας και την έλλειψη συνεκτικής ενταξιακής κατεύθυνσης. Τονίζεται η ανάγκη για αναμόρφωση του προγράμματος σπουδών, με ενίσχυση της πρακτικής άσκησης, παρουσία της ένταξης σε όλα τα επίπεδα της εκπαιδευτικής κατάρτισης και καλλιέργεια κριτικού αναστοχασμού, ώστε να προαχθεί μια ενταξιακή ταυτότητα που να βασίζεται στη συνεργασία και στο σεβασμό στη διαφορετικότητα. Η παρούσα μελέτη αποσκοπεί στο να εμπλουτίσει την επιστημονική συζήτηση για την ενταξιακή εκπαίδευση, διερευνώντας πώς οι εκπαιδευτικοί την αντιλαμβάνονται και την εφαρμόζουν, με στόχο την ανάδειξη των προκλήσεων και τη διαμόρφωση προτάσεων που θα ενισχύσουν την ουσιαστική ένταξη και την ισότιμη εκπαίδευση όλων των μαθητών/τριών.","Inclusion constitutes a fundamental pillar of modern education and concerns all teachers, regardless of the context in which they teach. Despite the increasing recognition of its importance, the concept of inclusion often remains misunderstood, as many limit it exclusively to the education of students with disabilities. However, inclusion extends beyond any categorization of students based on differences in learning or participation in the educational process. It represents a pedagogical and ethical approach that calls for the creation of learning conditions tailored to the needs, characteristics, and readiness of every student, without exclusions or discrimination. Although educational diversity is not a new phenomenon, for years it remained in the shadow of a system that promoted uniformity and either failed or refused to acknowledge it. Today, however, it has come to the forefront as a reality that can no longer be ignored, making it imperative to create a school that respects and addresses all children. Nevertheless, in educational practice, the implementation of approaches often diverges significantly from the philosophy of inclusion, raising reasonable concerns about the importance attributed to it by graduates of pedagogical departments and their preparation for undertaking their inclusive teaching role within the school context. The ultimate aim of this postgraduate thesis is to explore the views and experiences of graduates of pedagogical departments regarding how they understand inclusion, how they practice education in this context, and how their academic curriculum has contributed to shaping their inclusive identity. More specifically, an attempt is made to capture the way in which they themselves perceive inclusion, how they approach the inclusive educational role, as well as how they evaluate the contribution of the curriculum they attended in shaping their inclusive identity. Particular emphasis is placed on the adequacy of the subjects taught and whether they have supported the understanding and promotion of the participation of all students in the educational process. At the same time, the study investigates the challenges that emerged through their university experience, as well as the possibilities for curriculum reform with the aim of shaping the inclusive identity of future teachers. The goal is for the findings to serve as a starting point for substantial interventions in the design of initial teacher education. For the purpose of this study, research questions were developed and organized into three (3) thematic areas. The first thematic area concerns how graduates conceptualize inclusive education and the inclusive teaching role, within the framework of contemporary interpretive disability approaches. The second thematic area examines the influence of the curriculum on shaping the inclusive teaching role. It focuses on the extent to which the subjects offered by the curriculum were sufficient for this purpose, while also exploring how graduates perceive the preparation of university students in forming their inclusive identity. The third and final area investigates the level of the curriculum at which the main challenges are identified, while also seeking to highlight prospects for addressing these challenges. The research approach followed is qualitative, using the semi-structured interview as the data collection tool. The interview guide included between five (5) and eight (8) sub-questions corresponding to the three thematic areas, aiming at an in-depth investigation of participants’ views and experiences. The analysis of the research material was carried out using the content analysis method. For data analysis, the interviews were fully transcribed, respecting ethical standards. The research questions on which this study was based, focused on the perceptions and experiences of early childhood educators regarding their preparation for undertaking the inclusive teaching role. The conclusions of the study highlight the need to reorient initial teacher education towards a more inclusive and socially focused direction. Despite the presence of positive attitudes towards inclusion and differentiated pedagogy, the participants’ perceptions revealed conflicting views, with the medical model having a dominant influence. The curriculum was evaluated as overly theoretical and insufficient for cultivating an inclusive identity, lacking experiential training and practical application. Differentiation is recognized as a key tool for inclusion, yet it is often implemented in a fragmentary or pathologizing manner. Systemic barriers were identified, such as insufficient support, limited professional development, and the rigidity of the curriculum, all of which hinder the meaningful implementation of inclusive practices. Consequently, a systemic revision of educational planning is deemed necessary, aiming to strengthen critical pedagogical thinking, support differentiation as a universal practice, and transition from the medical to the social model of inclusion. Moreover, the findings highlight significant deficits in the curriculum regarding the preparation of future teachers for assuming an inclusive role. While the value of theoretical courses such as special education and differentiated pedagogy is acknowledged, the absence of experiential learning and practical training limits the ability of students to meaningfully apply inclusive principles. Theory remains disconnected from practice, and inclusion is not treated as a fundamental pedagogical principle but rather as a peripheral issue. The uncertainty and insecurity expressed by the participants are reinforced by the dominant presence of the medical model of disability and the lack of a cohesive inclusive direction. The findings underscore the need to reform the curriculum, with the strengthening of practical training, the presence of inclusion at all levels of educational training and the cultivation of critical reflection, in order to promote an inclusive identity based on cooperation and respect for diversity. This study aspires to contribute to the scientific discourse on inclusive education by investigating how educators perceive and implement it, with the aim of highlighting existing challenges and proposing measures that will strengthen meaningful inclusion and equitable education for all students."],"dc:identifier":["uoadl:5315710","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/5315710"],"dc:language":["Ελληνικά","Greek"],"dc:subject":["Εκπαίδευση – Αθλητισμός","Education - Sport science"],"dc:title":["Απόψεις και εμπειρίες αποφοίτων παιδαγωγικών τμημάτων προσχολικής εκπαίδευσης αναφορικά με την προετοιμασία τους για την ανάληψη του ενταξιακού εκπαιδευτικού ρόλου"],"dc:type":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]},"updated_at":"2026-11-19T06:41:15Z"}