{"id":{"repo_id":"athens","oai_identifier":"oai:lib.uoa.gr:uoadl:5316325"},"canonical_url":"https://search.ndltd.org/etd/athens/oai:lib.uoa.gr:uoadl:5316325","repository":{"repo_id":"athens","name":"National and Kapodistrian University of Athens","base_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh"},"display":{"title":"Μεταβολομικοί βιοδείκτες νόσου στη μεταγγισιοεξαρτώμενη β-Θαλασσαιμία","abstract":"Η Θαλασσαιμία (ή Μεσογειακή αναιμία) είναι μια κληρονομική διαταραχή του αίματος και αποτελεί το πιο κοινό μονογονιδιακό νόσημα παγκοσμίως. Ένα ετερογενές σύνολο γενετικών μεταλλάξεων προκαλεί τα θαλασσαιμικά σύνδρομα, τα οποία κληρονομούνται με αυτοσωματικό υπολειπόμενο τρόπο. Η παθογένεση της νόσου έγκειται στην ανισορροπία των τετραμερών της σφαιρίνης, γεγονός που οδηγεί σε αναποτελεσματική ερυθροποίηση, αυξημένη αιμόλυση και διαταραχή της ομοιόστασης του σιδήρου. Το ευρύ κλινικό φάσμα της β-θαλασσαιμίας κυμαίνεται από την ελάσσονα κατάσταση (ασυμπτωματικοί φορείς) έως τη μείζονα θαλασσαιμία (με σοβαρή αναιμία), και από τις μη μεταγγισιοεξαρτώμενες έως τις μεταγγισιοεξαρτώμενες μορφές της νόσου. Η συντηρητική θεραπεία με μεταγγίσεις και αποσιδήρωση έχει μετατρέψει τη μείζονα θαλασσαιμία σε χρόνιο νόσημα με παρατεταμένο προσδόκιμο ζωής, αλλά και με πολλαπλές συννοσηρότητες. Σκοπός της παρούσας διπλωματικής εργασίας ήταν η μελέτη του μεταβολομικού προτύπου του πλάσματος μεταγγιζόμενων ασθενών με β-θαλασσαιμία και η επίδραση του φύλου, της σπληνεκτομής, καθώς και του βαθμού της αναιμίας σε αυτό. Για την επίτευξη αυτού του στόχου πραγματοποιήθηκαν συγκριτικοί έλεγχοι μεταβολομικών βιοδεικτών σε δείγματα πλάσματος μεταξύ ασθενών και μαρτύρων, αλλά και μεταξύ διαφορετικών ομάδων ασθενών, συγκεκριμένα, γυναικών-ανδρών, σπληνεκτομημένων-μη σπληνεκτομημένων και ασθενών με επίπεδα αιμοσφαιρίνης πριν από τη μετάγγιση > 10 g/dL σε σύγκριση με < 10 g/dL. Σε προηγούμενα στάδια της μελέτης είχε απομονωθεί και αποθηκευτεί πλάσμα ασθενών με μεταγγισιοεξαρτώμενη β-θαλασσαιμία (Ν=45) πριν από τη μετάγγιση, αλλά και από υγιείς αιμοδότες (Ν=13) ίδιας κατανομής ηλικίας και φύλου. Στη μελέτη αυτή έγινε επεξεργασία για την εξαγωγή των μεταβολιτών και μεταβολομική ανάλυση των δειγμάτων με υγρή χρωματογραφία υψηλής απόδοσης σε σύζευξη με πηγή ηλεκτροψεκασμού και φασματόμετρο μάζας χρόνου πτήσης (UPLC-ESI-QTOF). Οι μεταβολίτες προσδιορίστηκαν με μεθοδολογία στοχευμένης σάρωσης και χρήση in-house βιβλιοθήκης, κατασκευασμένη με πρότυπα αναφοράς μεταβολιτών (Mass Spectrometry Metabolite Library Standards, MSMLS, IROA Technologies). Τέλος, πραγματοποιήθηκε στατιστική ανάλυση με χρήση του λογισμικού IBM SPSS Statistics (v.29, ΕΚΠΑ). Τα αποτελέσματα αξιολογήθηκαν βάσει της τιμής p (< 0.05) και της διαφοράς ως προς την αναλογία (fold change, FC > 1.50) μεταξύ των συγκρινόμενων ομάδων: 1. Ασθενείς vs. υγιείς μάρτυρες: Εντοπίστηκαν 44 μεταβολίτες, από τους οποίους οι 21 αυξορρυθμίστηκαν και οι 8 μειορρυθμίστηκαν στους ασθενείς (Ν=45), σε σύγκριση με τους μάρτυρες (Ν=13). 2. Γυναίκες vs. άνδρες ασθενείς: Εντοπίστηκαν 11 μεταβολίτες, από τους οποίους οι 3 αυξορρυθμίστηκαν στις γυναίκες (Ν=32) σε σχέση με τους άνδρες (Ν=13), ενώ δεν παρατηρήθηκε αξιοσημείωτη μείωση στα επίπεδα των μεταβολιτών για FC > 1.50. 3. Σπληνεκτομημένοι vs. μη σπληνεκτομημένοι ασθενείς: Εντοπίστηκαν 6 μεταβολίτες που εμφάνισαν στατιστικά σημαντικές διαφορές στους σπληνεκτομημένους (Ν=28), σε σύγκριση με τους μη σπληνεκτομημένους (Ν=17). Όμως, κανένας από αυτούς τους μεταβολίτες δεν ικανοποίησε τη συνθήκη της αναλογίας FC > 1.50. 4. Ασθενείς με τιμή αιμοσφαιρίνης πριν από τη μετάγγιση, Hb > 10 g/dL vs. Hb < 10 g/dL: Εντοπίστηκαν 21 μεταβολίτες, από τους οποίους οι 4 αυξορρυθμίστηκαν και οι 5 μειορρυθμίστηκαν στους ασθενείς με Hb > 10 g/dL (Ν=21), σε σύγκριση με τους ασθενείς με Hb < 10 g/dL (Ν=24). Συμπερασματικά, το μεταβολομικό πρότυπο του πλάσματος μεταγγιζόμενων ασθενών με β-θαλασσαιμία παρουσιάζει αξιοσημείωτες διαφορές σε σύγκριση με εκείνο του πλάσματος υγιών μαρτύρων. Η επίδραση τόσο του φύλου όσο και του βαθμού αναιμίας μπορεί να συμβάλλει σε διαφορές μεταξύ των ασθενών, ενώ μικρότερη επίδραση φαίνεται να έχει η σπληνεκτομή. Εντοπίστηκαν μεταβολίτες που εμπλέκονται σε σημαντικά μεταβολικά μονοπάτια και συμμετέχουν στη φαινοτυπική ετερογένεια και στην εξέλιξη της νόσου, όπως είναι η χολοπρασίνη, η καρνοσίνη, η αργινίνη, η κιτρουλλίνη και η σερίνη. Αυτοί θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν ως βιοδείκτες παρακολούθησης και κατανόησης της εξέλιξης της νόσου ή της αποτελεσματικότητας των θεραπειών στη Μεταγγισιοεξαρτώμενη β-Θαλασσαιμία.","abstract_html":"Η Θαλασσαιμία (ή Μεσογειακή αναιμία) είναι μια κληρονομική διαταραχή του αίματος και αποτελεί το πιο κοινό μονογονιδιακό νόσημα παγκοσμίως. Ένα ετερογενές σύνολο γενετικών μεταλλάξεων προκαλεί τα θαλασσαιμικά σύνδρομα, τα οποία κληρονομούνται με αυτοσωματικό υπολειπόμενο τρόπο. Η παθογένεση της νόσου έγκειται στην ανισορροπία των τετραμερών της σφαιρίνης, γεγονός που οδηγεί σε αναποτελεσματική ερυθροποίηση, αυξημένη αιμόλυση και διαταραχή της ομοιόστασης του σιδήρου. Το ευρύ κλινικό φάσμα της β-θαλασσαιμίας κυμαίνεται από την ελάσσονα κατάσταση (ασυμπτωματικοί φορείς) έως τη μείζονα θαλασσαιμία (με σοβαρή αναιμία), και από τις μη μεταγγισιοεξαρτώμενες έως τις μεταγγισιοεξαρτώμενες μορφές της νόσου. Η συντηρητική θεραπεία με μεταγγίσεις και αποσιδήρωση έχει μετατρέψει τη μείζονα θαλασσαιμία σε χρόνιο νόσημα με παρατεταμένο προσδόκιμο ζωής, αλλά και με πολλαπλές συννοσηρότητες. Σκοπός της παρούσας διπλωματικής εργασίας ήταν η μελέτη του μεταβολομικού προτύπου του πλάσματος μεταγγιζόμενων ασθενών με β-θαλασσαιμία και η επίδραση του φύλου, της σπληνεκτομής, καθώς και του βαθμού της αναιμίας σε αυτό. Για την επίτευξη αυτού του στόχου πραγματοποιήθηκαν συγκριτικοί έλεγχοι μεταβολομικών βιοδεικτών σε δείγματα πλάσματος μεταξύ ασθενών και μαρτύρων, αλλά και μεταξύ διαφορετικών ομάδων ασθενών, συγκεκριμένα, γυναικών-ανδρών, σπληνεκτομημένων-μη σπληνεκτομημένων και ασθενών με επίπεδα αιμοσφαιρίνης πριν από τη μετάγγιση &gt; 10 g/dL σε σύγκριση με &lt; 10 g/dL. Σε προηγούμενα στάδια της μελέτης είχε απομονωθεί και αποθηκευτεί πλάσμα ασθενών με μεταγγισιοεξαρτώμενη β-θαλασσαιμία (Ν=45) πριν από τη μετάγγιση, αλλά και από υγιείς αιμοδότες (Ν=13) ίδιας κατανομής ηλικίας και φύλου. Στη μελέτη αυτή έγινε επεξεργασία για την εξαγωγή των μεταβολιτών και μεταβολομική ανάλυση των δειγμάτων με υγρή χρωματογραφία υψηλής απόδοσης σε σύζευξη με πηγή ηλεκτροψεκασμού και φασματόμετρο μάζας χρόνου πτήσης (UPLC-ESI-QTOF). Οι μεταβολίτες προσδιορίστηκαν με μεθοδολογία στοχευμένης σάρωσης και χρήση in-house βιβλιοθήκης, κατασκευασμένη με πρότυπα αναφοράς μεταβολιτών (Mass Spectrometry Metabolite Library Standards, MSMLS, IROA Technologies). Τέλος, πραγματοποιήθηκε στατιστική ανάλυση με χρήση του λογισμικού IBM SPSS Statistics (v.29, ΕΚΠΑ). Τα αποτελέσματα αξιολογήθηκαν βάσει της τιμής p (&lt; 0.05) και της διαφοράς ως προς την αναλογία (fold change, FC &gt; 1.50) μεταξύ των συγκρινόμενων ομάδων: 1. Ασθενείς vs. υγιείς μάρτυρες: Εντοπίστηκαν 44 μεταβολίτες, από τους οποίους οι 21 αυξορρυθμίστηκαν και οι 8 μειορρυθμίστηκαν στους ασθενείς (Ν=45), σε σύγκριση με τους μάρτυρες (Ν=13). 2. Γυναίκες vs. άνδρες ασθενείς: Εντοπίστηκαν 11 μεταβολίτες, από τους οποίους οι 3 αυξορρυθμίστηκαν στις γυναίκες (Ν=32) σε σχέση με τους άνδρες (Ν=13), ενώ δεν παρατηρήθηκε αξιοσημείωτη μείωση στα επίπεδα των μεταβολιτών για FC &gt; 1.50. 3. Σπληνεκτομημένοι vs. μη σπληνεκτομημένοι ασθενείς: Εντοπίστηκαν 6 μεταβολίτες που εμφάνισαν στατιστικά σημαντικές διαφορές στους σπληνεκτομημένους (Ν=28), σε σύγκριση με τους μη σπληνεκτομημένους (Ν=17). Όμως, κανένας από αυτούς τους μεταβολίτες δεν ικανοποίησε τη συνθήκη της αναλογίας FC &gt; 1.50. 4. Ασθενείς με τιμή αιμοσφαιρίνης πριν από τη μετάγγιση, Hb &gt; 10 g/dL vs. Hb &lt; 10 g/dL: Εντοπίστηκαν 21 μεταβολίτες, από τους οποίους οι 4 αυξορρυθμίστηκαν και οι 5 μειορρυθμίστηκαν στους ασθενείς με Hb &gt; 10 g/dL (Ν=21), σε σύγκριση με τους ασθενείς με Hb &lt; 10 g/dL (Ν=24). Συμπερασματικά, το μεταβολομικό πρότυπο του πλάσματος μεταγγιζόμενων ασθενών με β-θαλασσαιμία παρουσιάζει αξιοσημείωτες διαφορές σε σύγκριση με εκείνο του πλάσματος υγιών μαρτύρων. Η επίδραση τόσο του φύλου όσο και του βαθμού αναιμίας μπορεί να συμβάλλει σε διαφορές μεταξύ των ασθενών, ενώ μικρότερη επίδραση φαίνεται να έχει η σπληνεκτομή. Εντοπίστηκαν μεταβολίτες που εμπλέκονται σε σημαντικά μεταβολικά μονοπάτια και συμμετέχουν στη φαινοτυπική ετερογένεια και στην εξέλιξη της νόσου, όπως είναι η χολοπρασίνη, η καρνοσίνη, η αργινίνη, η κιτρουλλίνη και η σερίνη. Αυτοί θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν ως βιοδείκτες παρακολούθησης και κατανόησης της εξέλιξης της νόσου ή της αποτελεσματικότητας των θεραπειών στη Μεταγγισιοεξαρτώμενη β-Θαλασσαιμία.","abstract_has_math":false,"creators":["Ρουβέλα Στυλιανή","Rouvela Styliani"],"institution":null,"degree_name":null,"degree_level":null,"degree_discipline":null,"degree_department":null,"school":null,"contributors":[],"advisors":[],"committee_chairs":[],"committee_members":[],"year":2025,"date_issued":"2025","date_published":"2025","updated_at":"2026-11-19T06:41:18Z","subjects":["Θετικές Επιστήμες","Science"],"languages":["Ελληνικά","Greek"],"rights":[],"rights_urls":[],"identifier_entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:5316325"],"render_values":[{"text":"uoadl:5316325","href":null,"code":true}]}],"person_identifier_entries":[]},"links":{"outbound_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/5316325","outbound_label":"Repository record","outbound_source":"dc:identifier","record_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/5316325","record_label":"Repository record","record_kind":"record","record_source":"dc:identifier","download_url":null,"download_label":null,"download_source":null,"access_status":null,"embargo_until":null,"access_note":null},"source_record":{"url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh?verb=GetRecord&metadataPrefix=oai_dc&identifier=oai%3Alib.uoa.gr%3Auoadl%3A5316325","prefix":"oai_dc"},"metadata_groups":[{"id":"people","label":"People","entries":[{"key":"dc:creator","label":"Author","values":["Ρουβέλα Στυλιανή","Rouvela Styliani"]}]},{"id":"academic_context","label":"Academic Context","entries":[{"key":"dc:date","label":"Dc Date","values":["2025"]},{"key":"dc:type","label":"Dc Type","values":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]}]},{"id":"subjects_keywords","label":"Subjects and Keywords","entries":[{"key":"dc:subject","label":"Dc Subject","values":["Θετικές Επιστήμες","Science"]}]},{"id":"language_rights","label":"Language and Rights","entries":[{"key":"dc:language","label":"Dc Language","values":["Ελληνικά","Greek"]}]},{"id":"identifiers","label":"Identifiers","entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:5316325","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/5316325"]}]},{"id":"additional","label":"Additional Metadata","entries":[{"key":"dc:description","label":"Description","values":["Η Θαλασσαιμία (ή Μεσογειακή αναιμία) είναι μια κληρονομική διαταραχή του αίματος και αποτελεί το πιο κοινό μονογονιδιακό νόσημα παγκοσμίως. Ένα ετερογενές σύνολο γενετικών μεταλλάξεων προκαλεί τα θαλασσαιμικά σύνδρομα, τα οποία κληρονομούνται με αυτοσωματικό υπολειπόμενο τρόπο. Η παθογένεση της νόσου έγκειται στην ανισορροπία των τετραμερών της σφαιρίνης, γεγονός που οδηγεί σε αναποτελεσματική ερυθροποίηση, αυξημένη αιμόλυση και διαταραχή της ομοιόστασης του σιδήρου. Το ευρύ κλινικό φάσμα της β-θαλασσαιμίας κυμαίνεται από την ελάσσονα κατάσταση (ασυμπτωματικοί φορείς) έως τη μείζονα θαλασσαιμία (με σοβαρή αναιμία), και από τις μη μεταγγισιοεξαρτώμενες έως τις μεταγγισιοεξαρτώμενες μορφές της νόσου. Η συντηρητική θεραπεία με μεταγγίσεις και αποσιδήρωση έχει μετατρέψει τη μείζονα θαλασσαιμία σε χρόνιο νόσημα με παρατεταμένο προσδόκιμο ζωής, αλλά και με πολλαπλές συννοσηρότητες. Σκοπός της παρούσας διπλωματικής εργασίας ήταν η μελέτη του μεταβολομικού προτύπου του πλάσματος μεταγγιζόμενων ασθενών με β-θαλασσαιμία και η επίδραση του φύλου, της σπληνεκτομής, καθώς και του βαθμού της αναιμίας σε αυτό. Για την επίτευξη αυτού του στόχου πραγματοποιήθηκαν συγκριτικοί έλεγχοι μεταβολομικών βιοδεικτών σε δείγματα πλάσματος μεταξύ ασθενών και μαρτύρων, αλλά και μεταξύ διαφορετικών ομάδων ασθενών, συγκεκριμένα, γυναικών-ανδρών, σπληνεκτομημένων-μη σπληνεκτομημένων και ασθενών με επίπεδα αιμοσφαιρίνης πριν από τη μετάγγιση > 10 g/dL σε σύγκριση με < 10 g/dL. Σε προηγούμενα στάδια της μελέτης είχε απομονωθεί και αποθηκευτεί πλάσμα ασθενών με μεταγγισιοεξαρτώμενη β-θαλασσαιμία (Ν=45) πριν από τη μετάγγιση, αλλά και από υγιείς αιμοδότες (Ν=13) ίδιας κατανομής ηλικίας και φύλου. Στη μελέτη αυτή έγινε επεξεργασία για την εξαγωγή των μεταβολιτών και μεταβολομική ανάλυση των δειγμάτων με υγρή χρωματογραφία υψηλής απόδοσης σε σύζευξη με πηγή ηλεκτροψεκασμού και φασματόμετρο μάζας χρόνου πτήσης (UPLC-ESI-QTOF). Οι μεταβολίτες προσδιορίστηκαν με μεθοδολογία στοχευμένης σάρωσης και χρήση in-house βιβλιοθήκης, κατασκευασμένη με πρότυπα αναφοράς μεταβολιτών (Mass Spectrometry Metabolite Library Standards, MSMLS, IROA Technologies). Τέλος, πραγματοποιήθηκε στατιστική ανάλυση με χρήση του λογισμικού IBM SPSS Statistics (v.29, ΕΚΠΑ). Τα αποτελέσματα αξιολογήθηκαν βάσει της τιμής p (< 0.05) και της διαφοράς ως προς την αναλογία (fold change, FC > 1.50) μεταξύ των συγκρινόμενων ομάδων: 1. Ασθενείς vs. υγιείς μάρτυρες: Εντοπίστηκαν 44 μεταβολίτες, από τους οποίους οι 21 αυξορρυθμίστηκαν και οι 8 μειορρυθμίστηκαν στους ασθενείς (Ν=45), σε σύγκριση με τους μάρτυρες (Ν=13). 2. Γυναίκες vs. άνδρες ασθενείς: Εντοπίστηκαν 11 μεταβολίτες, από τους οποίους οι 3 αυξορρυθμίστηκαν στις γυναίκες (Ν=32) σε σχέση με τους άνδρες (Ν=13), ενώ δεν παρατηρήθηκε αξιοσημείωτη μείωση στα επίπεδα των μεταβολιτών για FC > 1.50. 3. Σπληνεκτομημένοι vs. μη σπληνεκτομημένοι ασθενείς: Εντοπίστηκαν 6 μεταβολίτες που εμφάνισαν στατιστικά σημαντικές διαφορές στους σπληνεκτομημένους (Ν=28), σε σύγκριση με τους μη σπληνεκτομημένους (Ν=17). Όμως, κανένας από αυτούς τους μεταβολίτες δεν ικανοποίησε τη συνθήκη της αναλογίας FC > 1.50. 4. Ασθενείς με τιμή αιμοσφαιρίνης πριν από τη μετάγγιση, Hb > 10 g/dL vs. Hb < 10 g/dL: Εντοπίστηκαν 21 μεταβολίτες, από τους οποίους οι 4 αυξορρυθμίστηκαν και οι 5 μειορρυθμίστηκαν στους ασθενείς με Hb > 10 g/dL (Ν=21), σε σύγκριση με τους ασθενείς με Hb < 10 g/dL (Ν=24). Συμπερασματικά, το μεταβολομικό πρότυπο του πλάσματος μεταγγιζόμενων ασθενών με β-θαλασσαιμία παρουσιάζει αξιοσημείωτες διαφορές σε σύγκριση με εκείνο του πλάσματος υγιών μαρτύρων. Η επίδραση τόσο του φύλου όσο και του βαθμού αναιμίας μπορεί να συμβάλλει σε διαφορές μεταξύ των ασθενών, ενώ μικρότερη επίδραση φαίνεται να έχει η σπληνεκτομή. Εντοπίστηκαν μεταβολίτες που εμπλέκονται σε σημαντικά μεταβολικά μονοπάτια και συμμετέχουν στη φαινοτυπική ετερογένεια και στην εξέλιξη της νόσου, όπως είναι η χολοπρασίνη, η καρνοσίνη, η αργινίνη, η κιτρουλλίνη και η σερίνη. Αυτοί θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν ως βιοδείκτες παρακολούθησης και κατανόησης της εξέλιξης της νόσου ή της αποτελεσματικότητας των θεραπειών στη Μεταγγισιοεξαρτώμενη β-Θαλασσαιμία.","Thalassemia (or Mediterranean anemia) is a hereditary blood disorder and the most prevalent monogenic disease worldwide. A heterogeneous set of genetic mutations causes thalassemic syndromes, which are inherited in an autosomal recessive manner. The pathogenesis of the disease lies in the imbalance of globin tetramers, leading to ineffective erythropoiesis, increased hemolysis, and disruption of iron homeostasis. The broad clinical spectrum of β-thalassemia ranges from the minor condition (asymptomatic carriers) to thalassemia major (with severe anemia) and from non-transfusion-dependent to transfusion-dependent forms of the disease. Conservative treatment with transfusions and iron chelation has transformed thalassemia major into a chronic disease with a prolonged life expectancy, though associated with multiple comorbidities. The aim of this thesis was to study the plasma metabolomic profile of transfusion-dependent thalassemia (TDT) patients and the impact of gender, splenectomy, and anemia severity on this profile. To achieve this goal, comparative analyses of metabolomic biomarkers were performed on plasma samples between patients and controls, as well as among different patient subgroups, specifically, females vs. males, splenectomized vs. non-splenectomized, and patients with pre-transfusion hemoglobin levels >10 g/dL vs. <10 g/dL. At earlier stages of the study, plasma samples were isolated and stored from TDT patients (N=45) prior to transfusion, as well as from healthy blood donors (N=13) matched for age and gender distribution. In this study, the samples were processed for metabolite extraction and metabolomic analysis, using high-performance liquid chromatography coupled with an electrospray source and time-of-flight mass spectrometer (UPLC-ESI-QTOF). Metabolites were identified, using a targeted scanning approach and an in-house library constructed with metabolite reference standards (Mass Spectrometry Metabolite Library Standards, MSMLS, IROA Technologies). Finally, statistical analysis was performed using IBM SPSS Statistics software (v.29, NKUA). Results were evaluated based on p-value (<0.05) and the fold change ratio (FC > 1.50) between the groups being compared: 1. Patients vs. healthy controls: A total of 44 metabolites were identified, of which 21 were up-regulated and 8 were down-regulated in patients (N=45) compared to controls (N=13). 2. Females vs. males: A total of 11 metabolites were identified, with 3 up-regulated in females (N=32) compared to males (N=13), while no significant down-regulation was observed for FC > 1.50. 3. Splenectomized vs. non-splenectomized patients: A total of 6 metabolites showed statistically significant differences in splenectomized (N=28) compared to non-splenectomized patients (N=17). However, none of these metabolites met the FC > 1.50 threshold. 4. Patients with pre-transfusion hemoglobin levels, Hb > 10 g/dL vs. Hb < 10 g/dL: A total of 21 metabolites were identified, of which 4 were up-regulated and 5 were down-regulated in patients with Hb > 10 g/dL (N=21) compared to those with Hb < 10 g/dL (N=24). In conclusion, the plasma metabolomic profile of TDT patients exhibits significant differences compared to that of healthy controls. Both gender and anemia severity may contribute to variations among patients, while splenectomy appears to have a more limited impact. Metabolites such as biliverdin, carnosine, arginine, citrulline, and serine were identified as key players in critical metabolic pathways, contributing to phenotypic heterogeneity and disease progression. These findings suggest potential biomarkers for monitoring and understanding disease progression or treatment efficacy in Transfusion-Dependent Thalassemia."]},{"key":"dc:title","label":"Title","values":["Μεταβολομικοί βιοδείκτες νόσου στη μεταγγισιοεξαρτώμενη β-Θαλασσαιμία"]}]}],"canonical_facts":{"dc:creator":["Ρουβέλα Στυλιανή","Rouvela Styliani"],"dc:date":["2025"],"dc:description":["Η Θαλασσαιμία (ή Μεσογειακή αναιμία) είναι μια κληρονομική διαταραχή του αίματος και αποτελεί το πιο κοινό μονογονιδιακό νόσημα παγκοσμίως. Ένα ετερογενές σύνολο γενετικών μεταλλάξεων προκαλεί τα θαλασσαιμικά σύνδρομα, τα οποία κληρονομούνται με αυτοσωματικό υπολειπόμενο τρόπο. Η παθογένεση της νόσου έγκειται στην ανισορροπία των τετραμερών της σφαιρίνης, γεγονός που οδηγεί σε αναποτελεσματική ερυθροποίηση, αυξημένη αιμόλυση και διαταραχή της ομοιόστασης του σιδήρου. Το ευρύ κλινικό φάσμα της β-θαλασσαιμίας κυμαίνεται από την ελάσσονα κατάσταση (ασυμπτωματικοί φορείς) έως τη μείζονα θαλασσαιμία (με σοβαρή αναιμία), και από τις μη μεταγγισιοεξαρτώμενες έως τις μεταγγισιοεξαρτώμενες μορφές της νόσου. Η συντηρητική θεραπεία με μεταγγίσεις και αποσιδήρωση έχει μετατρέψει τη μείζονα θαλασσαιμία σε χρόνιο νόσημα με παρατεταμένο προσδόκιμο ζωής, αλλά και με πολλαπλές συννοσηρότητες. Σκοπός της παρούσας διπλωματικής εργασίας ήταν η μελέτη του μεταβολομικού προτύπου του πλάσματος μεταγγιζόμενων ασθενών με β-θαλασσαιμία και η επίδραση του φύλου, της σπληνεκτομής, καθώς και του βαθμού της αναιμίας σε αυτό. Για την επίτευξη αυτού του στόχου πραγματοποιήθηκαν συγκριτικοί έλεγχοι μεταβολομικών βιοδεικτών σε δείγματα πλάσματος μεταξύ ασθενών και μαρτύρων, αλλά και μεταξύ διαφορετικών ομάδων ασθενών, συγκεκριμένα, γυναικών-ανδρών, σπληνεκτομημένων-μη σπληνεκτομημένων και ασθενών με επίπεδα αιμοσφαιρίνης πριν από τη μετάγγιση > 10 g/dL σε σύγκριση με < 10 g/dL. Σε προηγούμενα στάδια της μελέτης είχε απομονωθεί και αποθηκευτεί πλάσμα ασθενών με μεταγγισιοεξαρτώμενη β-θαλασσαιμία (Ν=45) πριν από τη μετάγγιση, αλλά και από υγιείς αιμοδότες (Ν=13) ίδιας κατανομής ηλικίας και φύλου. Στη μελέτη αυτή έγινε επεξεργασία για την εξαγωγή των μεταβολιτών και μεταβολομική ανάλυση των δειγμάτων με υγρή χρωματογραφία υψηλής απόδοσης σε σύζευξη με πηγή ηλεκτροψεκασμού και φασματόμετρο μάζας χρόνου πτήσης (UPLC-ESI-QTOF). Οι μεταβολίτες προσδιορίστηκαν με μεθοδολογία στοχευμένης σάρωσης και χρήση in-house βιβλιοθήκης, κατασκευασμένη με πρότυπα αναφοράς μεταβολιτών (Mass Spectrometry Metabolite Library Standards, MSMLS, IROA Technologies). Τέλος, πραγματοποιήθηκε στατιστική ανάλυση με χρήση του λογισμικού IBM SPSS Statistics (v.29, ΕΚΠΑ). Τα αποτελέσματα αξιολογήθηκαν βάσει της τιμής p (< 0.05) και της διαφοράς ως προς την αναλογία (fold change, FC > 1.50) μεταξύ των συγκρινόμενων ομάδων: 1. Ασθενείς vs. υγιείς μάρτυρες: Εντοπίστηκαν 44 μεταβολίτες, από τους οποίους οι 21 αυξορρυθμίστηκαν και οι 8 μειορρυθμίστηκαν στους ασθενείς (Ν=45), σε σύγκριση με τους μάρτυρες (Ν=13). 2. Γυναίκες vs. άνδρες ασθενείς: Εντοπίστηκαν 11 μεταβολίτες, από τους οποίους οι 3 αυξορρυθμίστηκαν στις γυναίκες (Ν=32) σε σχέση με τους άνδρες (Ν=13), ενώ δεν παρατηρήθηκε αξιοσημείωτη μείωση στα επίπεδα των μεταβολιτών για FC > 1.50. 3. Σπληνεκτομημένοι vs. μη σπληνεκτομημένοι ασθενείς: Εντοπίστηκαν 6 μεταβολίτες που εμφάνισαν στατιστικά σημαντικές διαφορές στους σπληνεκτομημένους (Ν=28), σε σύγκριση με τους μη σπληνεκτομημένους (Ν=17). Όμως, κανένας από αυτούς τους μεταβολίτες δεν ικανοποίησε τη συνθήκη της αναλογίας FC > 1.50. 4. Ασθενείς με τιμή αιμοσφαιρίνης πριν από τη μετάγγιση, Hb > 10 g/dL vs. Hb < 10 g/dL: Εντοπίστηκαν 21 μεταβολίτες, από τους οποίους οι 4 αυξορρυθμίστηκαν και οι 5 μειορρυθμίστηκαν στους ασθενείς με Hb > 10 g/dL (Ν=21), σε σύγκριση με τους ασθενείς με Hb < 10 g/dL (Ν=24). Συμπερασματικά, το μεταβολομικό πρότυπο του πλάσματος μεταγγιζόμενων ασθενών με β-θαλασσαιμία παρουσιάζει αξιοσημείωτες διαφορές σε σύγκριση με εκείνο του πλάσματος υγιών μαρτύρων. Η επίδραση τόσο του φύλου όσο και του βαθμού αναιμίας μπορεί να συμβάλλει σε διαφορές μεταξύ των ασθενών, ενώ μικρότερη επίδραση φαίνεται να έχει η σπληνεκτομή. Εντοπίστηκαν μεταβολίτες που εμπλέκονται σε σημαντικά μεταβολικά μονοπάτια και συμμετέχουν στη φαινοτυπική ετερογένεια και στην εξέλιξη της νόσου, όπως είναι η χολοπρασίνη, η καρνοσίνη, η αργινίνη, η κιτρουλλίνη και η σερίνη. Αυτοί θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν ως βιοδείκτες παρακολούθησης και κατανόησης της εξέλιξης της νόσου ή της αποτελεσματικότητας των θεραπειών στη Μεταγγισιοεξαρτώμενη β-Θαλασσαιμία.","Thalassemia (or Mediterranean anemia) is a hereditary blood disorder and the most prevalent monogenic disease worldwide. A heterogeneous set of genetic mutations causes thalassemic syndromes, which are inherited in an autosomal recessive manner. The pathogenesis of the disease lies in the imbalance of globin tetramers, leading to ineffective erythropoiesis, increased hemolysis, and disruption of iron homeostasis. The broad clinical spectrum of β-thalassemia ranges from the minor condition (asymptomatic carriers) to thalassemia major (with severe anemia) and from non-transfusion-dependent to transfusion-dependent forms of the disease. Conservative treatment with transfusions and iron chelation has transformed thalassemia major into a chronic disease with a prolonged life expectancy, though associated with multiple comorbidities. The aim of this thesis was to study the plasma metabolomic profile of transfusion-dependent thalassemia (TDT) patients and the impact of gender, splenectomy, and anemia severity on this profile. To achieve this goal, comparative analyses of metabolomic biomarkers were performed on plasma samples between patients and controls, as well as among different patient subgroups, specifically, females vs. males, splenectomized vs. non-splenectomized, and patients with pre-transfusion hemoglobin levels >10 g/dL vs. <10 g/dL. At earlier stages of the study, plasma samples were isolated and stored from TDT patients (N=45) prior to transfusion, as well as from healthy blood donors (N=13) matched for age and gender distribution. In this study, the samples were processed for metabolite extraction and metabolomic analysis, using high-performance liquid chromatography coupled with an electrospray source and time-of-flight mass spectrometer (UPLC-ESI-QTOF). Metabolites were identified, using a targeted scanning approach and an in-house library constructed with metabolite reference standards (Mass Spectrometry Metabolite Library Standards, MSMLS, IROA Technologies). Finally, statistical analysis was performed using IBM SPSS Statistics software (v.29, NKUA). Results were evaluated based on p-value (<0.05) and the fold change ratio (FC > 1.50) between the groups being compared: 1. Patients vs. healthy controls: A total of 44 metabolites were identified, of which 21 were up-regulated and 8 were down-regulated in patients (N=45) compared to controls (N=13). 2. Females vs. males: A total of 11 metabolites were identified, with 3 up-regulated in females (N=32) compared to males (N=13), while no significant down-regulation was observed for FC > 1.50. 3. Splenectomized vs. non-splenectomized patients: A total of 6 metabolites showed statistically significant differences in splenectomized (N=28) compared to non-splenectomized patients (N=17). However, none of these metabolites met the FC > 1.50 threshold. 4. Patients with pre-transfusion hemoglobin levels, Hb > 10 g/dL vs. Hb < 10 g/dL: A total of 21 metabolites were identified, of which 4 were up-regulated and 5 were down-regulated in patients with Hb > 10 g/dL (N=21) compared to those with Hb < 10 g/dL (N=24). In conclusion, the plasma metabolomic profile of TDT patients exhibits significant differences compared to that of healthy controls. Both gender and anemia severity may contribute to variations among patients, while splenectomy appears to have a more limited impact. Metabolites such as biliverdin, carnosine, arginine, citrulline, and serine were identified as key players in critical metabolic pathways, contributing to phenotypic heterogeneity and disease progression. These findings suggest potential biomarkers for monitoring and understanding disease progression or treatment efficacy in Transfusion-Dependent Thalassemia."],"dc:identifier":["uoadl:5316325","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/5316325"],"dc:language":["Ελληνικά","Greek"],"dc:subject":["Θετικές Επιστήμες","Science"],"dc:title":["Μεταβολομικοί βιοδείκτες νόσου στη μεταγγισιοεξαρτώμενη β-Θαλασσαιμία"],"dc:type":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]},"updated_at":"2026-11-19T06:41:18Z"}