{"id":{"repo_id":"athens","oai_identifier":"oai:lib.uoa.gr:uoadl:5316561"},"canonical_url":"https://search.ndltd.org/etd/athens/oai:lib.uoa.gr:uoadl:5316561","repository":{"repo_id":"athens","name":"National and Kapodistrian University of Athens","base_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh"},"display":{"title":"Όψεις της ύστερης μεταπολιτευτικής εθνικής ταυτότητας: οι δύο τελευταίες δεκαετίες του εικοστού αιώνα στη νεοελληνική λογοτεχνία.","abstract":"Η παρούσα μελέτη εξετάζει την αναπαράσταση της ύστερης μεταπολιτευτικής ελληνικής εθνικής ταυτότητας μέσα από τα μυθιστορήματα Εἰς τόν πάτο τῆς εἰκόνας της Μάρως Δούκα, Φανταστική περιπέτεια του Αλέξανδρου Κοτζιά και Η Φωνή του Χρήστου Χωμενίδη. Το πρώτο κεφάλαιο παρουσιάζει το μοντερνιστικό παράδειγμα για την κατανόηση του έθνους και της εθνικής ταυτότητας, υποστηρίζοντας ότι τα έθνη δεν αποτελούν διαχρονικές, φυσικές οντότητες, αλλά ιστορικές και πολιτικές κατασκευές της νεωτερικότητας. Αρχικά επισημαίνεται πως οι παλαιότερες προσεγγίσεις θεωρούσαν το έθνος ως προαιώνια και αντικειμενικά ορισμένη πραγματικότητα, όμως από τον 20ό αιώνα και έπειτα η έρευνα ανέδειξε τον ρόλο του κράτους, του καπιταλισμού και των νεωτερικών επαναστάσεων στη γέννηση των εθνών-κρατών. Επιπλέον, εξετάζονται οι επιδράσεις της παγκοσμιοποίησης, η ιδεολογικοποίησή της μετά το 1989 και ο φόβος για αποδυνάμωση του εθνικού κράτους, ο οποίος τελικά κρίνεται υπερβολικός, καθώς τα κράτη δεν απορρυθμίζονται αλλά μεταρρυθμίζονται, προσαρμοζόμενα στις νέες οικονομικές και πολιτικές συνθήκες. Το επόμενο κεφάλαιο αναλύει τη μετανεωτερικότητα, έναν όρο που περιγράφει τους σταδιακούς ιστορικούς, οικονομικούς και κοινωνικούς μετασχηματισμούς που άρχισαν να εμφανίζονται από τα μέσα του 20ου αιώνα. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στη νέα καπιταλιστική δραστηριότητα και την επιτάχυνση των ρυθμών παραγωγής, κατανάλωσης και τεχνολογικού εκσυγχρονισμού. Στην καλλιτεχνική και πολιτισμική σφαίρα, ο μεταμοντερνισμός επεκτείνει την αγορά και τη λογική της, καθιστώντας τον πολιτισμό μια ακόμη πλευρά του οικονομικού ιστού. Στην Ελλάδα, η μετανεωτερικότητα άρχισε να συζητείται από τη δεκαετία του 1980, με τη μετάφραση του έργου του Jean-Francois Lyotard και την ενίσχυση της ατομικιστικής κουλτούρας, που αναπτύχθηκε σε συνθήκες ταραχών και κοινωνικών ανακατατάξεων. Αμέσως μετά γίνεται λόγος για το παράδοξο της \"Μεταπολίτευσης\" στην Ελλάδα, το οποίο αφορά τη μεταπολιτευτική περίοδο μετά την πτώση της δικτατορίας το 1974 και την αποκατάσταση της δημοκρατίας. Παρά το γεγονός ότι η Μεταπολίτευση αναφέρεται σε ένα συγκεκριμένο στιγμιαίο γεγονός, η έννοια της έχει αποκτήσει χαρακτηριστικά μιας μακράς, αόριστης περιόδου, χωρίς σαφή συμφωνία για το πότε ολοκληρώνεται. Η περίοδος αυτή σηματοδοτεί μια βαθιά αλλαγή στην ελληνική κοινωνία, πολιτική και οικονομία, με τη θεμελίωση της δημοκρατίας, των ελευθεριών και του εκσυγχρονισμού. Καθώς η παρούσα μελέτη ενδιαφέρεται για τις πολιτικές, κοινωνικές και πολιτισμικές εξελίξεις που λαμβάνουν χώρα τις δύο τελευταίες δεκαετίες του 20ου αιώνα, προκρίνει τον όρο «ύστερη» ή «όψιμη» Μεταπολίτευση για την περίοδο που ξεκινά με την άνοδο του ΠΑΣΟΚ στην εξουσία το 1981 και την εδραίωση μιας πιο ριζοσπαστικής μορφής δημοκρατίας, προκειμένου να τη διαχωρίσει από την «πρώιμη» Μεταπολίτευση (1974-1980), η οποία φέρει ως βασικό χαρακτηριστικό την αποκατάσταση της δημοκρατικής νομιμότητας και την ταυτόχρονη σταθεροποίηση του πολιτικού συστήματος. Η άνοδος του ΠΑΣΟΚ στην εξουσία το 1981 υπήρξε αποτέλεσμα της ριζοσπαστικής του ρητορικής και της επιτυχούς κοινωνικής του στρατηγικής, η οποία παρουσίαζε το κόμμα ως εκφραστή των «μη προνομιούχων» απέναντι σε έναν ασαφώς καθορισμένο αντίπαλο, φαινόμενο που αναλύεται στο πλαίσιο ανάλυσης του πολιτικού τοπίου της ύστερης μεταπολιτευτικής Ελλάδας. Η συζήτηση για την ατομική και συλλογική ταυτότητα, που αναζωπυρώνεται την ίδια περίοδο, συνδέεται με τη μετανεωτερική αμφισβήτηση της ενιαίας, σταθερής και ουσιοκρατικής αντίληψης του υποκειμένου που κυριάρχησε από τον Διαφωτισμό έως την ύστερη νεωτερικότητα. Οι θεωρητικές ρήξεις της μετανεωτερικότητας οδήγησαν στην ιδέα ότι η σύγχρονη ταυτότητα είναι ρευστή, πολλαπλή και κατασκευάζεται μέσα από αντιφατικές εμπειρίες, πολιτισμικές επιρροές και κοινωνικές επιλογές, σε ένα περιβάλλον υπερπληροφόρησης, καταναλωτισμού και διαρκούς αλλαγής. Στην Ελλάδα της δεκαετίας του ’80, η παγκοσμιοποίηση, ο εκσυγχρονισμός και οι ταχύτατες κοινωνικές αλλαγές δημιούργησαν μια υβριδική πραγματικότητα όπου παράδοση και νεωτερικότητα, λαϊκότητα και ατομικισμός συνυπήρχαν και αλληλεπιδρούσαν συνεχώς, οδηγώντας σε νέες, ρευστές μορφές ταυτοτήτων. Κατά την ύστερη μεταπολιτευτική περίοδο, η ελληνική εθνική ταυτότητα επαναπροσδιορίζεται μέσα από μια έντονη πολιτισμική μετατόπιση, καθώς ο πολιτικός λόγος σταδιακά υποχωρεί προς όφελος της κουλτούρας, υπό την επίδραση του εκσυγχρονισμού, της ένταξης στην ΕΟΚ και της διάχυσης νεοφιλελεύθερων αξιών. Η ανάδειξη μιας νέας μεσοαστικής τάξης – εν μέρει προϊόν της λαϊκιστικής ενσωμάτωσης που προώθησε το ΠΑΣΟΚ – οδήγησε σε υιοθέτηση νέων τρόπων ζωής, ατομικιστικών πρακτικών και επιδεικτικού καταναλωτισμού, ενώ παράλληλα ενίσχυσε πολιτισμικές αντιφάσεις ανάμεσα στην παράδοση, τον κρατισμό και τις μετανεωτερικές αντιλήψεις για τον εαυτό. Πριν από την ανάλυση των υπό μελέτη μυθιστορημάτων, γίνεται μια σύντομη αναφορά στην πεζογραφία της ύστερης μεταπολίτευσης, η οποία συνιστά καίριο σημείο καμπής στη νεοελληνική λογοτεχνική παραγωγή, καθώς χαρακτηρίζεται από έντονη θεματική και μορφολογική ανομοιογένεια που καθιστά δύσκολη την ταξινόμησή της σε παραδοσιακά είδη. Η ανάπτυξη μεταμοντέρνων τεχνικών, η διάλυση σταθερών κατηγοριών και η εισαγωγή υβριδικών μορφών οδηγούν τους κριτικούς σε νέες προσεγγίσεις ταξινόμησης ενώ στο πλαίσιο ενός «νεοφιλελεύθερου καθεστώτος ιστορικότητας», η πεζογραφία στρέφεται συχνά στο ατομικό και ιδιωτικό υποκείμενο, απομακρυνόμενο από συλλογικές ταυτότητες και δημόσιους προβληματισμούς, αποτυπώνοντας έτσι την ανάδυση ενός μετανεωτερικού ανθρώπου που βιώνει ένα συνεχές και χωρίς σταθερά σημεία παρόν. Τα μυθιστορήματα που εξετάζονται στη μελέτη επιλέχθηκαν ως σημαντικές εξαιρέσεις σε αυτή την τάση, καθώς επιχειρούν, με κριτικό ή και, ενίοτε, παρωδιακό τρόπο, να καταγράψουν και να σχολιάσουν τις παθογένειες και αντιφάσεις της ελληνικής κοινωνίας των τελευταίων δεκαετιών του 20ού αιώνα. Τέλος, ακολουθεί η ανάλυση των τριών μυθιστορημάτων που αποκαλύπτει μια πολύπλευρη και συχνά αντιφατική εικόνα της ύστερης μεταπολιτευτικής ταυτότητας, η οποία δεν θεμελιώνεται πλέον σε συλλογικά ιδανικά ή πολιτικά οράματα, αλλά διαμορφώνεται μέσα από τον ατομικισμό, την κοινωνική κινητικότητα, την κατανάλωση και την ένταξη στο μετανεωτερικό περιβάλλον. Οι πεζογραφικοί χαρακτήρες – είτε αποδίδονται με παρωδιακή υπερβολή (Κοτζιάς, Χωμενίδης) είτε με ρεαλιστική μετριοπάθεια (Δούκα) – συνθέτουν το πορτρέτο ενός υποκειμένου εγκλωβισμένου στη στατικότητα και τον προσωπικό μικρόκοσμο, ανίκανου να υπερβεί την εσωτερική του αδράνεια. Παράλληλα, η πολιτική κουλτούρα της εποχής μετατοπίζεται από τον ιδεολογικό λόγο στον πραγματισμό, την πελατειακή λογική και την ιδιωτική διαπλοκή, ενώ η πολιτισμική ταυτότητα διαμορφώνεται μέσα από τον ευδαιμονισμό, την κατανάλωση, το θέαμα και τις πρακτικές αυτοπροβολής της μετανεωτερικής κοινωνίας. Ως αποτέλεσμα, η όψιμη Μεταπολίτευση εμφανίζεται λογοτεχνικά ως εποχή βαθιάς κρίσης αξιών, όπου η εθνική ταυτότητα παύει να λειτουργεί ως ιστορική συνέχεια και μετατρέπεται σε διαρκή διαδικασία προσαρμογής και διαπραγμάτευσης ανάμεσα στην παράδοση και τον εκσυγχρονισμό, αποτυπώνοντας τη μετάβαση από το συλλογικό πολιτικό υποκείμενο στο ατομικιστικό υποκείμενο της κατανάλωσης.","abstract_html":"Η παρούσα μελέτη εξετάζει την αναπαράσταση της ύστερης μεταπολιτευτικής ελληνικής εθνικής ταυτότητας μέσα από τα μυθιστορήματα Εἰς τόν πάτο τῆς εἰκόνας της Μάρως Δούκα, Φανταστική περιπέτεια του Αλέξανδρου Κοτζιά και Η Φωνή του Χρήστου Χωμενίδη. Το πρώτο κεφάλαιο παρουσιάζει το μοντερνιστικό παράδειγμα για την κατανόηση του έθνους και της εθνικής ταυτότητας, υποστηρίζοντας ότι τα έθνη δεν αποτελούν διαχρονικές, φυσικές οντότητες, αλλά ιστορικές και πολιτικές κατασκευές της νεωτερικότητας. Αρχικά επισημαίνεται πως οι παλαιότερες προσεγγίσεις θεωρούσαν το έθνος ως προαιώνια και αντικειμενικά ορισμένη πραγματικότητα, όμως από τον 20ό αιώνα και έπειτα η έρευνα ανέδειξε τον ρόλο του κράτους, του καπιταλισμού και των νεωτερικών επαναστάσεων στη γέννηση των εθνών-κρατών. Επιπλέον, εξετάζονται οι επιδράσεις της παγκοσμιοποίησης, η ιδεολογικοποίησή της μετά το 1989 και ο φόβος για αποδυνάμωση του εθνικού κράτους, ο οποίος τελικά κρίνεται υπερβολικός, καθώς τα κράτη δεν απορρυθμίζονται αλλά μεταρρυθμίζονται, προσαρμοζόμενα στις νέες οικονομικές και πολιτικές συνθήκες. Το επόμενο κεφάλαιο αναλύει τη μετανεωτερικότητα, έναν όρο που περιγράφει τους σταδιακούς ιστορικούς, οικονομικούς και κοινωνικούς μετασχηματισμούς που άρχισαν να εμφανίζονται από τα μέσα του 20ου αιώνα. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στη νέα καπιταλιστική δραστηριότητα και την επιτάχυνση των ρυθμών παραγωγής, κατανάλωσης και τεχνολογικού εκσυγχρονισμού. Στην καλλιτεχνική και πολιτισμική σφαίρα, ο μεταμοντερνισμός επεκτείνει την αγορά και τη λογική της, καθιστώντας τον πολιτισμό μια ακόμη πλευρά του οικονομικού ιστού. Στην Ελλάδα, η μετανεωτερικότητα άρχισε να συζητείται από τη δεκαετία του 1980, με τη μετάφραση του έργου του Jean-Francois Lyotard και την ενίσχυση της ατομικιστικής κουλτούρας, που αναπτύχθηκε σε συνθήκες ταραχών και κοινωνικών ανακατατάξεων. Αμέσως μετά γίνεται λόγος για το παράδοξο της &quot;Μεταπολίτευσης&quot; στην Ελλάδα, το οποίο αφορά τη μεταπολιτευτική περίοδο μετά την πτώση της δικτατορίας το 1974 και την αποκατάσταση της δημοκρατίας. Παρά το γεγονός ότι η Μεταπολίτευση αναφέρεται σε ένα συγκεκριμένο στιγμιαίο γεγονός, η έννοια της έχει αποκτήσει χαρακτηριστικά μιας μακράς, αόριστης περιόδου, χωρίς σαφή συμφωνία για το πότε ολοκληρώνεται. Η περίοδος αυτή σηματοδοτεί μια βαθιά αλλαγή στην ελληνική κοινωνία, πολιτική και οικονομία, με τη θεμελίωση της δημοκρατίας, των ελευθεριών και του εκσυγχρονισμού. Καθώς η παρούσα μελέτη ενδιαφέρεται για τις πολιτικές, κοινωνικές και πολιτισμικές εξελίξεις που λαμβάνουν χώρα τις δύο τελευταίες δεκαετίες του 20ου αιώνα, προκρίνει τον όρο «ύστερη» ή «όψιμη» Μεταπολίτευση για την περίοδο που ξεκινά με την άνοδο του ΠΑΣΟΚ στην εξουσία το 1981 και την εδραίωση μιας πιο ριζοσπαστικής μορφής δημοκρατίας, προκειμένου να τη διαχωρίσει από την «πρώιμη» Μεταπολίτευση (1974-1980), η οποία φέρει ως βασικό χαρακτηριστικό την αποκατάσταση της δημοκρατικής νομιμότητας και την ταυτόχρονη σταθεροποίηση του πολιτικού συστήματος. Η άνοδος του ΠΑΣΟΚ στην εξουσία το 1981 υπήρξε αποτέλεσμα της ριζοσπαστικής του ρητορικής και της επιτυχούς κοινωνικής του στρατηγικής, η οποία παρουσίαζε το κόμμα ως εκφραστή των «μη προνομιούχων» απέναντι σε έναν ασαφώς καθορισμένο αντίπαλο, φαινόμενο που αναλύεται στο πλαίσιο ανάλυσης του πολιτικού τοπίου της ύστερης μεταπολιτευτικής Ελλάδας. Η συζήτηση για την ατομική και συλλογική ταυτότητα, που αναζωπυρώνεται την ίδια περίοδο, συνδέεται με τη μετανεωτερική αμφισβήτηση της ενιαίας, σταθερής και ουσιοκρατικής αντίληψης του υποκειμένου που κυριάρχησε από τον Διαφωτισμό έως την ύστερη νεωτερικότητα. Οι θεωρητικές ρήξεις της μετανεωτερικότητας οδήγησαν στην ιδέα ότι η σύγχρονη ταυτότητα είναι ρευστή, πολλαπλή και κατασκευάζεται μέσα από αντιφατικές εμπειρίες, πολιτισμικές επιρροές και κοινωνικές επιλογές, σε ένα περιβάλλον υπερπληροφόρησης, καταναλωτισμού και διαρκούς αλλαγής. Στην Ελλάδα της δεκαετίας του ’80, η παγκοσμιοποίηση, ο εκσυγχρονισμός και οι ταχύτατες κοινωνικές αλλαγές δημιούργησαν μια υβριδική πραγματικότητα όπου παράδοση και νεωτερικότητα, λαϊκότητα και ατομικισμός συνυπήρχαν και αλληλεπιδρούσαν συνεχώς, οδηγώντας σε νέες, ρευστές μορφές ταυτοτήτων. Κατά την ύστερη μεταπολιτευτική περίοδο, η ελληνική εθνική ταυτότητα επαναπροσδιορίζεται μέσα από μια έντονη πολιτισμική μετατόπιση, καθώς ο πολιτικός λόγος σταδιακά υποχωρεί προς όφελος της κουλτούρας, υπό την επίδραση του εκσυγχρονισμού, της ένταξης στην ΕΟΚ και της διάχυσης νεοφιλελεύθερων αξιών. Η ανάδειξη μιας νέας μεσοαστικής τάξης – εν μέρει προϊόν της λαϊκιστικής ενσωμάτωσης που προώθησε το ΠΑΣΟΚ – οδήγησε σε υιοθέτηση νέων τρόπων ζωής, ατομικιστικών πρακτικών και επιδεικτικού καταναλωτισμού, ενώ παράλληλα ενίσχυσε πολιτισμικές αντιφάσεις ανάμεσα στην παράδοση, τον κρατισμό και τις μετανεωτερικές αντιλήψεις για τον εαυτό. Πριν από την ανάλυση των υπό μελέτη μυθιστορημάτων, γίνεται μια σύντομη αναφορά στην πεζογραφία της ύστερης μεταπολίτευσης, η οποία συνιστά καίριο σημείο καμπής στη νεοελληνική λογοτεχνική παραγωγή, καθώς χαρακτηρίζεται από έντονη θεματική και μορφολογική ανομοιογένεια που καθιστά δύσκολη την ταξινόμησή της σε παραδοσιακά είδη. Η ανάπτυξη μεταμοντέρνων τεχνικών, η διάλυση σταθερών κατηγοριών και η εισαγωγή υβριδικών μορφών οδηγούν τους κριτικούς σε νέες προσεγγίσεις ταξινόμησης ενώ στο πλαίσιο ενός «νεοφιλελεύθερου καθεστώτος ιστορικότητας», η πεζογραφία στρέφεται συχνά στο ατομικό και ιδιωτικό υποκείμενο, απομακρυνόμενο από συλλογικές ταυτότητες και δημόσιους προβληματισμούς, αποτυπώνοντας έτσι την ανάδυση ενός μετανεωτερικού ανθρώπου που βιώνει ένα συνεχές και χωρίς σταθερά σημεία παρόν. Τα μυθιστορήματα που εξετάζονται στη μελέτη επιλέχθηκαν ως σημαντικές εξαιρέσεις σε αυτή την τάση, καθώς επιχειρούν, με κριτικό ή και, ενίοτε, παρωδιακό τρόπο, να καταγράψουν και να σχολιάσουν τις παθογένειες και αντιφάσεις της ελληνικής κοινωνίας των τελευταίων δεκαετιών του 20ού αιώνα. Τέλος, ακολουθεί η ανάλυση των τριών μυθιστορημάτων που αποκαλύπτει μια πολύπλευρη και συχνά αντιφατική εικόνα της ύστερης μεταπολιτευτικής ταυτότητας, η οποία δεν θεμελιώνεται πλέον σε συλλογικά ιδανικά ή πολιτικά οράματα, αλλά διαμορφώνεται μέσα από τον ατομικισμό, την κοινωνική κινητικότητα, την κατανάλωση και την ένταξη στο μετανεωτερικό περιβάλλον. Οι πεζογραφικοί χαρακτήρες – είτε αποδίδονται με παρωδιακή υπερβολή (Κοτζιάς, Χωμενίδης) είτε με ρεαλιστική μετριοπάθεια (Δούκα) – συνθέτουν το πορτρέτο ενός υποκειμένου εγκλωβισμένου στη στατικότητα και τον προσωπικό μικρόκοσμο, ανίκανου να υπερβεί την εσωτερική του αδράνεια. Παράλληλα, η πολιτική κουλτούρα της εποχής μετατοπίζεται από τον ιδεολογικό λόγο στον πραγματισμό, την πελατειακή λογική και την ιδιωτική διαπλοκή, ενώ η πολιτισμική ταυτότητα διαμορφώνεται μέσα από τον ευδαιμονισμό, την κατανάλωση, το θέαμα και τις πρακτικές αυτοπροβολής της μετανεωτερικής κοινωνίας. Ως αποτέλεσμα, η όψιμη Μεταπολίτευση εμφανίζεται λογοτεχνικά ως εποχή βαθιάς κρίσης αξιών, όπου η εθνική ταυτότητα παύει να λειτουργεί ως ιστορική συνέχεια και μετατρέπεται σε διαρκή διαδικασία προσαρμογής και διαπραγμάτευσης ανάμεσα στην παράδοση και τον εκσυγχρονισμό, αποτυπώνοντας τη μετάβαση από το συλλογικό πολιτικό υποκείμενο στο ατομικιστικό υποκείμενο της κατανάλωσης.","abstract_has_math":false,"creators":["Σεραφειμίδου Χριστίνα","Serafeimidou Christina"],"institution":null,"degree_name":null,"degree_level":null,"degree_discipline":null,"degree_department":null,"school":null,"contributors":[],"advisors":[],"committee_chairs":[],"committee_members":[],"year":2025,"date_issued":"2025","date_published":"2025","updated_at":"2026-11-19T06:41:18Z","subjects":["Γλώσσα – Λογοτεχνία","Language – Literature"],"languages":["Ελληνικά","Greek"],"rights":[],"rights_urls":[],"identifier_entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:5316561"],"render_values":[{"text":"uoadl:5316561","href":null,"code":true}]}],"person_identifier_entries":[]},"links":{"outbound_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/5316561","outbound_label":"Repository record","outbound_source":"dc:identifier","record_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/5316561","record_label":"Repository record","record_kind":"record","record_source":"dc:identifier","download_url":null,"download_label":null,"download_source":null,"access_status":null,"embargo_until":null,"access_note":null},"source_record":{"url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh?verb=GetRecord&metadataPrefix=oai_dc&identifier=oai%3Alib.uoa.gr%3Auoadl%3A5316561","prefix":"oai_dc"},"metadata_groups":[{"id":"people","label":"People","entries":[{"key":"dc:creator","label":"Author","values":["Σεραφειμίδου Χριστίνα","Serafeimidou Christina"]}]},{"id":"academic_context","label":"Academic Context","entries":[{"key":"dc:date","label":"Dc Date","values":["2025"]},{"key":"dc:type","label":"Dc Type","values":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]}]},{"id":"subjects_keywords","label":"Subjects and Keywords","entries":[{"key":"dc:subject","label":"Dc Subject","values":["Γλώσσα – Λογοτεχνία","Language – Literature"]}]},{"id":"language_rights","label":"Language and Rights","entries":[{"key":"dc:language","label":"Dc Language","values":["Ελληνικά","Greek"]}]},{"id":"identifiers","label":"Identifiers","entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:5316561","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/5316561"]}]},{"id":"additional","label":"Additional Metadata","entries":[{"key":"dc:description","label":"Description","values":["Η παρούσα μελέτη εξετάζει την αναπαράσταση της ύστερης μεταπολιτευτικής ελληνικής εθνικής ταυτότητας μέσα από τα μυθιστορήματα Εἰς τόν πάτο τῆς εἰκόνας της Μάρως Δούκα, Φανταστική περιπέτεια του Αλέξανδρου Κοτζιά και Η Φωνή του Χρήστου Χωμενίδη. Το πρώτο κεφάλαιο παρουσιάζει το μοντερνιστικό παράδειγμα για την κατανόηση του έθνους και της εθνικής ταυτότητας, υποστηρίζοντας ότι τα έθνη δεν αποτελούν διαχρονικές, φυσικές οντότητες, αλλά ιστορικές και πολιτικές κατασκευές της νεωτερικότητας. Αρχικά επισημαίνεται πως οι παλαιότερες προσεγγίσεις θεωρούσαν το έθνος ως προαιώνια και αντικειμενικά ορισμένη πραγματικότητα, όμως από τον 20ό αιώνα και έπειτα η έρευνα ανέδειξε τον ρόλο του κράτους, του καπιταλισμού και των νεωτερικών επαναστάσεων στη γέννηση των εθνών-κρατών. Επιπλέον, εξετάζονται οι επιδράσεις της παγκοσμιοποίησης, η ιδεολογικοποίησή της μετά το 1989 και ο φόβος για αποδυνάμωση του εθνικού κράτους, ο οποίος τελικά κρίνεται υπερβολικός, καθώς τα κράτη δεν απορρυθμίζονται αλλά μεταρρυθμίζονται, προσαρμοζόμενα στις νέες οικονομικές και πολιτικές συνθήκες. Το επόμενο κεφάλαιο αναλύει τη μετανεωτερικότητα, έναν όρο που περιγράφει τους σταδιακούς ιστορικούς, οικονομικούς και κοινωνικούς μετασχηματισμούς που άρχισαν να εμφανίζονται από τα μέσα του 20ου αιώνα. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στη νέα καπιταλιστική δραστηριότητα και την επιτάχυνση των ρυθμών παραγωγής, κατανάλωσης και τεχνολογικού εκσυγχρονισμού. Στην καλλιτεχνική και πολιτισμική σφαίρα, ο μεταμοντερνισμός επεκτείνει την αγορά και τη λογική της, καθιστώντας τον πολιτισμό μια ακόμη πλευρά του οικονομικού ιστού. Στην Ελλάδα, η μετανεωτερικότητα άρχισε να συζητείται από τη δεκαετία του 1980, με τη μετάφραση του έργου του Jean-Francois Lyotard και την ενίσχυση της ατομικιστικής κουλτούρας, που αναπτύχθηκε σε συνθήκες ταραχών και κοινωνικών ανακατατάξεων. Αμέσως μετά γίνεται λόγος για το παράδοξο της \"Μεταπολίτευσης\" στην Ελλάδα, το οποίο αφορά τη μεταπολιτευτική περίοδο μετά την πτώση της δικτατορίας το 1974 και την αποκατάσταση της δημοκρατίας. Παρά το γεγονός ότι η Μεταπολίτευση αναφέρεται σε ένα συγκεκριμένο στιγμιαίο γεγονός, η έννοια της έχει αποκτήσει χαρακτηριστικά μιας μακράς, αόριστης περιόδου, χωρίς σαφή συμφωνία για το πότε ολοκληρώνεται. Η περίοδος αυτή σηματοδοτεί μια βαθιά αλλαγή στην ελληνική κοινωνία, πολιτική και οικονομία, με τη θεμελίωση της δημοκρατίας, των ελευθεριών και του εκσυγχρονισμού. Καθώς η παρούσα μελέτη ενδιαφέρεται για τις πολιτικές, κοινωνικές και πολιτισμικές εξελίξεις που λαμβάνουν χώρα τις δύο τελευταίες δεκαετίες του 20ου αιώνα, προκρίνει τον όρο «ύστερη» ή «όψιμη» Μεταπολίτευση για την περίοδο που ξεκινά με την άνοδο του ΠΑΣΟΚ στην εξουσία το 1981 και την εδραίωση μιας πιο ριζοσπαστικής μορφής δημοκρατίας, προκειμένου να τη διαχωρίσει από την «πρώιμη» Μεταπολίτευση (1974-1980), η οποία φέρει ως βασικό χαρακτηριστικό την αποκατάσταση της δημοκρατικής νομιμότητας και την ταυτόχρονη σταθεροποίηση του πολιτικού συστήματος. Η άνοδος του ΠΑΣΟΚ στην εξουσία το 1981 υπήρξε αποτέλεσμα της ριζοσπαστικής του ρητορικής και της επιτυχούς κοινωνικής του στρατηγικής, η οποία παρουσίαζε το κόμμα ως εκφραστή των «μη προνομιούχων» απέναντι σε έναν ασαφώς καθορισμένο αντίπαλο, φαινόμενο που αναλύεται στο πλαίσιο ανάλυσης του πολιτικού τοπίου της ύστερης μεταπολιτευτικής Ελλάδας. Η συζήτηση για την ατομική και συλλογική ταυτότητα, που αναζωπυρώνεται την ίδια περίοδο, συνδέεται με τη μετανεωτερική αμφισβήτηση της ενιαίας, σταθερής και ουσιοκρατικής αντίληψης του υποκειμένου που κυριάρχησε από τον Διαφωτισμό έως την ύστερη νεωτερικότητα. Οι θεωρητικές ρήξεις της μετανεωτερικότητας οδήγησαν στην ιδέα ότι η σύγχρονη ταυτότητα είναι ρευστή, πολλαπλή και κατασκευάζεται μέσα από αντιφατικές εμπειρίες, πολιτισμικές επιρροές και κοινωνικές επιλογές, σε ένα περιβάλλον υπερπληροφόρησης, καταναλωτισμού και διαρκούς αλλαγής. Στην Ελλάδα της δεκαετίας του ’80, η παγκοσμιοποίηση, ο εκσυγχρονισμός και οι ταχύτατες κοινωνικές αλλαγές δημιούργησαν μια υβριδική πραγματικότητα όπου παράδοση και νεωτερικότητα, λαϊκότητα και ατομικισμός συνυπήρχαν και αλληλεπιδρούσαν συνεχώς, οδηγώντας σε νέες, ρευστές μορφές ταυτοτήτων. Κατά την ύστερη μεταπολιτευτική περίοδο, η ελληνική εθνική ταυτότητα επαναπροσδιορίζεται μέσα από μια έντονη πολιτισμική μετατόπιση, καθώς ο πολιτικός λόγος σταδιακά υποχωρεί προς όφελος της κουλτούρας, υπό την επίδραση του εκσυγχρονισμού, της ένταξης στην ΕΟΚ και της διάχυσης νεοφιλελεύθερων αξιών. Η ανάδειξη μιας νέας μεσοαστικής τάξης – εν μέρει προϊόν της λαϊκιστικής ενσωμάτωσης που προώθησε το ΠΑΣΟΚ – οδήγησε σε υιοθέτηση νέων τρόπων ζωής, ατομικιστικών πρακτικών και επιδεικτικού καταναλωτισμού, ενώ παράλληλα ενίσχυσε πολιτισμικές αντιφάσεις ανάμεσα στην παράδοση, τον κρατισμό και τις μετανεωτερικές αντιλήψεις για τον εαυτό. Πριν από την ανάλυση των υπό μελέτη μυθιστορημάτων, γίνεται μια σύντομη αναφορά στην πεζογραφία της ύστερης μεταπολίτευσης, η οποία συνιστά καίριο σημείο καμπής στη νεοελληνική λογοτεχνική παραγωγή, καθώς χαρακτηρίζεται από έντονη θεματική και μορφολογική ανομοιογένεια που καθιστά δύσκολη την ταξινόμησή της σε παραδοσιακά είδη. Η ανάπτυξη μεταμοντέρνων τεχνικών, η διάλυση σταθερών κατηγοριών και η εισαγωγή υβριδικών μορφών οδηγούν τους κριτικούς σε νέες προσεγγίσεις ταξινόμησης ενώ στο πλαίσιο ενός «νεοφιλελεύθερου καθεστώτος ιστορικότητας», η πεζογραφία στρέφεται συχνά στο ατομικό και ιδιωτικό υποκείμενο, απομακρυνόμενο από συλλογικές ταυτότητες και δημόσιους προβληματισμούς, αποτυπώνοντας έτσι την ανάδυση ενός μετανεωτερικού ανθρώπου που βιώνει ένα συνεχές και χωρίς σταθερά σημεία παρόν. Τα μυθιστορήματα που εξετάζονται στη μελέτη επιλέχθηκαν ως σημαντικές εξαιρέσεις σε αυτή την τάση, καθώς επιχειρούν, με κριτικό ή και, ενίοτε, παρωδιακό τρόπο, να καταγράψουν και να σχολιάσουν τις παθογένειες και αντιφάσεις της ελληνικής κοινωνίας των τελευταίων δεκαετιών του 20ού αιώνα. Τέλος, ακολουθεί η ανάλυση των τριών μυθιστορημάτων που αποκαλύπτει μια πολύπλευρη και συχνά αντιφατική εικόνα της ύστερης μεταπολιτευτικής ταυτότητας, η οποία δεν θεμελιώνεται πλέον σε συλλογικά ιδανικά ή πολιτικά οράματα, αλλά διαμορφώνεται μέσα από τον ατομικισμό, την κοινωνική κινητικότητα, την κατανάλωση και την ένταξη στο μετανεωτερικό περιβάλλον. Οι πεζογραφικοί χαρακτήρες – είτε αποδίδονται με παρωδιακή υπερβολή (Κοτζιάς, Χωμενίδης) είτε με ρεαλιστική μετριοπάθεια (Δούκα) – συνθέτουν το πορτρέτο ενός υποκειμένου εγκλωβισμένου στη στατικότητα και τον προσωπικό μικρόκοσμο, ανίκανου να υπερβεί την εσωτερική του αδράνεια. Παράλληλα, η πολιτική κουλτούρα της εποχής μετατοπίζεται από τον ιδεολογικό λόγο στον πραγματισμό, την πελατειακή λογική και την ιδιωτική διαπλοκή, ενώ η πολιτισμική ταυτότητα διαμορφώνεται μέσα από τον ευδαιμονισμό, την κατανάλωση, το θέαμα και τις πρακτικές αυτοπροβολής της μετανεωτερικής κοινωνίας. Ως αποτέλεσμα, η όψιμη Μεταπολίτευση εμφανίζεται λογοτεχνικά ως εποχή βαθιάς κρίσης αξιών, όπου η εθνική ταυτότητα παύει να λειτουργεί ως ιστορική συνέχεια και μετατρέπεται σε διαρκή διαδικασία προσαρμογής και διαπραγμάτευσης ανάμεσα στην παράδοση και τον εκσυγχρονισμό, αποτυπώνοντας τη μετάβαση από το συλλογικό πολιτικό υποκείμενο στο ατομικιστικό υποκείμενο της κατανάλωσης.","This study examines the representation of Late Transitional Greek national identity through the novels Eis ton pato tis eikonas by Maro Douka, Fantastiki peripeteia by Alexandros Kotzias, and Foni by Christos Chomenidis. The first chapter outlines the modernist paradigm for understanding the nation and national identity, arguing that nations are not timeless and natural entities but historical and political constructions of modernity. While earlier approaches viewed the nation as an objectively defined, perennial reality, twentieth-century scholarship has highlighted the decisive role of the state, capitalism, and modern revolutions in the formation of nation-states. The chapter also discusses the impact of globalization, its ideologization after 1989, and the associated fear of national decline—an anxiety ultimately deemed exaggerated, since nation-states do not collapse but rather undergo adaptive transformations in response to new economic and political conditions. The second chapter analyzes postmodernity as a term that describes the gradual historical, social, and economic transformations emerging in the second half of the twentieth century. Particular emphasis is placed on the new capitalist dynamics and the acceleration of production, consumption, and technological development. In the artistic and cultural sphere, postmodernism expands market logic, turning culture itself into a component of the wider economic system. In Greece, postmodernity began to be discussed in the 1980s, following the translation of Jean-François Lyotard’s work and the rise of an individualistic culture shaped by social unrest and systemic change. The study then turns to the paradox of the Greek Transitional referring to the period following the fall of the dictatorship in 1974 and the restoration of democracy. Although Transitional (“Metapolitefsi” in Greek) originates from a specific historical moment, the term has gradually come to signify a long and ambiguous period without consensus on its end point. This era marks a profound shift in Greek society, politics, and economy, characterized by democratization, civil liberties, and modernization. Because the present study focuses on the political, social, and cultural transformations of the final two decades of the twentieth century, it employs the term “Late Transitional” to denote the period beginning with the rise to power of the political party PASOK in 1981 and the establishment of a more radical form of democracy, distinguishing it from the “early” Transitional (1974–1980), a phase primarily defined by democratic restoration and political stabilization. PASOK’s electoral victory in 1981 resulted from its radical rhetoric and successful social strategy, which presented the party as the authentic representative of the “non-privileged” against a vaguely defined adversary—an issue examined within the broader analysis of late post-dictatorship political life. During the same period, debates surrounding individual and collective identity intensified, fueled by the postmodern challenge to Enlightenment conceptions of a unified, stable, and essentialized subject. Postmodern theoretical ruptures led to the understanding that contemporary identity is fluid and multiple, constructed through contradictory experiences, cultural influences, and social choices in a context of information saturation, consumerism, and rapid change. In 1980s Greece, globalization, modernization, and accelerated social transformation produced a hybrid reality in which tradition and modernity, popular culture and individualism coexisted, generating new and mutable forms of identity. During the late Transition, Greek national identity was redefined through a profound cultural shift as political discourse gradually yielded to cultural discourse under the influence of modernization, European integration, and the diffusion of neoliberal values. The rise of a new middle class—partly the product of PASOK’s populist inclusion strategies—brought about new lifestyles, individualistic practices, and conspicuous consumption, while simultaneously intensifying contradictions between tradition, state-centered mentalities, and postmodern notions of the self. Before turning to the analysis of the selected novels, the study provides a concise overview of late Transition Greek prose, which represents a critical turning point in modern Greek literary production. The period is marked by thematic and stylistic heterogeneity that resists traditional literary categorization. The adoption of postmodern techniques, the dissolution of stable genres, and the emergence of hybrid forms led critics to develop new classificatory approaches. Within a “neoliberal regime of historicity,” prose often shifts toward private experience and individual consciousness, distancing itself from collective identities and public concerns, thereby reflecting the emergence of a postmodern subject living within a continuous and unanchored present. The novels analyzed in this study were selected as significant exceptions to this trend, as they critically—and at times parodically—address and comment on the socio-cultural contradictions and structural pathologies of late twentieth-century Greek society. Finally, the analysis of the three novels reveals a multifaceted and frequently contradictory depiction of late Transition identity, which no longer rests on collective ideals or political visions but is shaped by individualism, social mobility, consumption, and integration into the postmodern environment. Whether through parodic exaggeration (Kotzias and Chomenidis) or realistic restraint (Douka), the protagonists portray a subject trapped in stagnation and personal microcosm, unable to overcome internal inertia. Simultaneously, the political culture of the era shifts from ideological discourse to pragmatism, clientelism, and private networks of influence, while cultural identity is reconfigured through consumerism, spectacle, pleasure-seeking, and practices of self-display characteristic of postmodern society. As a result, the late Transition appears in literary terms as a period of profound value crisis, in which national identity ceases to operate as historical continuity and instead becomes a continuous process of negotiation between tradition and modernization, reflecting the transition from the collective political subject to the individualistic subject of consumption."]},{"key":"dc:title","label":"Title","values":["Όψεις της ύστερης μεταπολιτευτικής εθνικής ταυτότητας: οι δύο τελευταίες δεκαετίες του εικοστού αιώνα στη νεοελληνική λογοτεχνία."]}]}],"canonical_facts":{"dc:creator":["Σεραφειμίδου Χριστίνα","Serafeimidou Christina"],"dc:date":["2025"],"dc:description":["Η παρούσα μελέτη εξετάζει την αναπαράσταση της ύστερης μεταπολιτευτικής ελληνικής εθνικής ταυτότητας μέσα από τα μυθιστορήματα Εἰς τόν πάτο τῆς εἰκόνας της Μάρως Δούκα, Φανταστική περιπέτεια του Αλέξανδρου Κοτζιά και Η Φωνή του Χρήστου Χωμενίδη. Το πρώτο κεφάλαιο παρουσιάζει το μοντερνιστικό παράδειγμα για την κατανόηση του έθνους και της εθνικής ταυτότητας, υποστηρίζοντας ότι τα έθνη δεν αποτελούν διαχρονικές, φυσικές οντότητες, αλλά ιστορικές και πολιτικές κατασκευές της νεωτερικότητας. Αρχικά επισημαίνεται πως οι παλαιότερες προσεγγίσεις θεωρούσαν το έθνος ως προαιώνια και αντικειμενικά ορισμένη πραγματικότητα, όμως από τον 20ό αιώνα και έπειτα η έρευνα ανέδειξε τον ρόλο του κράτους, του καπιταλισμού και των νεωτερικών επαναστάσεων στη γέννηση των εθνών-κρατών. Επιπλέον, εξετάζονται οι επιδράσεις της παγκοσμιοποίησης, η ιδεολογικοποίησή της μετά το 1989 και ο φόβος για αποδυνάμωση του εθνικού κράτους, ο οποίος τελικά κρίνεται υπερβολικός, καθώς τα κράτη δεν απορρυθμίζονται αλλά μεταρρυθμίζονται, προσαρμοζόμενα στις νέες οικονομικές και πολιτικές συνθήκες. Το επόμενο κεφάλαιο αναλύει τη μετανεωτερικότητα, έναν όρο που περιγράφει τους σταδιακούς ιστορικούς, οικονομικούς και κοινωνικούς μετασχηματισμούς που άρχισαν να εμφανίζονται από τα μέσα του 20ου αιώνα. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στη νέα καπιταλιστική δραστηριότητα και την επιτάχυνση των ρυθμών παραγωγής, κατανάλωσης και τεχνολογικού εκσυγχρονισμού. Στην καλλιτεχνική και πολιτισμική σφαίρα, ο μεταμοντερνισμός επεκτείνει την αγορά και τη λογική της, καθιστώντας τον πολιτισμό μια ακόμη πλευρά του οικονομικού ιστού. Στην Ελλάδα, η μετανεωτερικότητα άρχισε να συζητείται από τη δεκαετία του 1980, με τη μετάφραση του έργου του Jean-Francois Lyotard και την ενίσχυση της ατομικιστικής κουλτούρας, που αναπτύχθηκε σε συνθήκες ταραχών και κοινωνικών ανακατατάξεων. Αμέσως μετά γίνεται λόγος για το παράδοξο της \"Μεταπολίτευσης\" στην Ελλάδα, το οποίο αφορά τη μεταπολιτευτική περίοδο μετά την πτώση της δικτατορίας το 1974 και την αποκατάσταση της δημοκρατίας. Παρά το γεγονός ότι η Μεταπολίτευση αναφέρεται σε ένα συγκεκριμένο στιγμιαίο γεγονός, η έννοια της έχει αποκτήσει χαρακτηριστικά μιας μακράς, αόριστης περιόδου, χωρίς σαφή συμφωνία για το πότε ολοκληρώνεται. Η περίοδος αυτή σηματοδοτεί μια βαθιά αλλαγή στην ελληνική κοινωνία, πολιτική και οικονομία, με τη θεμελίωση της δημοκρατίας, των ελευθεριών και του εκσυγχρονισμού. Καθώς η παρούσα μελέτη ενδιαφέρεται για τις πολιτικές, κοινωνικές και πολιτισμικές εξελίξεις που λαμβάνουν χώρα τις δύο τελευταίες δεκαετίες του 20ου αιώνα, προκρίνει τον όρο «ύστερη» ή «όψιμη» Μεταπολίτευση για την περίοδο που ξεκινά με την άνοδο του ΠΑΣΟΚ στην εξουσία το 1981 και την εδραίωση μιας πιο ριζοσπαστικής μορφής δημοκρατίας, προκειμένου να τη διαχωρίσει από την «πρώιμη» Μεταπολίτευση (1974-1980), η οποία φέρει ως βασικό χαρακτηριστικό την αποκατάσταση της δημοκρατικής νομιμότητας και την ταυτόχρονη σταθεροποίηση του πολιτικού συστήματος. Η άνοδος του ΠΑΣΟΚ στην εξουσία το 1981 υπήρξε αποτέλεσμα της ριζοσπαστικής του ρητορικής και της επιτυχούς κοινωνικής του στρατηγικής, η οποία παρουσίαζε το κόμμα ως εκφραστή των «μη προνομιούχων» απέναντι σε έναν ασαφώς καθορισμένο αντίπαλο, φαινόμενο που αναλύεται στο πλαίσιο ανάλυσης του πολιτικού τοπίου της ύστερης μεταπολιτευτικής Ελλάδας. Η συζήτηση για την ατομική και συλλογική ταυτότητα, που αναζωπυρώνεται την ίδια περίοδο, συνδέεται με τη μετανεωτερική αμφισβήτηση της ενιαίας, σταθερής και ουσιοκρατικής αντίληψης του υποκειμένου που κυριάρχησε από τον Διαφωτισμό έως την ύστερη νεωτερικότητα. Οι θεωρητικές ρήξεις της μετανεωτερικότητας οδήγησαν στην ιδέα ότι η σύγχρονη ταυτότητα είναι ρευστή, πολλαπλή και κατασκευάζεται μέσα από αντιφατικές εμπειρίες, πολιτισμικές επιρροές και κοινωνικές επιλογές, σε ένα περιβάλλον υπερπληροφόρησης, καταναλωτισμού και διαρκούς αλλαγής. Στην Ελλάδα της δεκαετίας του ’80, η παγκοσμιοποίηση, ο εκσυγχρονισμός και οι ταχύτατες κοινωνικές αλλαγές δημιούργησαν μια υβριδική πραγματικότητα όπου παράδοση και νεωτερικότητα, λαϊκότητα και ατομικισμός συνυπήρχαν και αλληλεπιδρούσαν συνεχώς, οδηγώντας σε νέες, ρευστές μορφές ταυτοτήτων. Κατά την ύστερη μεταπολιτευτική περίοδο, η ελληνική εθνική ταυτότητα επαναπροσδιορίζεται μέσα από μια έντονη πολιτισμική μετατόπιση, καθώς ο πολιτικός λόγος σταδιακά υποχωρεί προς όφελος της κουλτούρας, υπό την επίδραση του εκσυγχρονισμού, της ένταξης στην ΕΟΚ και της διάχυσης νεοφιλελεύθερων αξιών. Η ανάδειξη μιας νέας μεσοαστικής τάξης – εν μέρει προϊόν της λαϊκιστικής ενσωμάτωσης που προώθησε το ΠΑΣΟΚ – οδήγησε σε υιοθέτηση νέων τρόπων ζωής, ατομικιστικών πρακτικών και επιδεικτικού καταναλωτισμού, ενώ παράλληλα ενίσχυσε πολιτισμικές αντιφάσεις ανάμεσα στην παράδοση, τον κρατισμό και τις μετανεωτερικές αντιλήψεις για τον εαυτό. Πριν από την ανάλυση των υπό μελέτη μυθιστορημάτων, γίνεται μια σύντομη αναφορά στην πεζογραφία της ύστερης μεταπολίτευσης, η οποία συνιστά καίριο σημείο καμπής στη νεοελληνική λογοτεχνική παραγωγή, καθώς χαρακτηρίζεται από έντονη θεματική και μορφολογική ανομοιογένεια που καθιστά δύσκολη την ταξινόμησή της σε παραδοσιακά είδη. Η ανάπτυξη μεταμοντέρνων τεχνικών, η διάλυση σταθερών κατηγοριών και η εισαγωγή υβριδικών μορφών οδηγούν τους κριτικούς σε νέες προσεγγίσεις ταξινόμησης ενώ στο πλαίσιο ενός «νεοφιλελεύθερου καθεστώτος ιστορικότητας», η πεζογραφία στρέφεται συχνά στο ατομικό και ιδιωτικό υποκείμενο, απομακρυνόμενο από συλλογικές ταυτότητες και δημόσιους προβληματισμούς, αποτυπώνοντας έτσι την ανάδυση ενός μετανεωτερικού ανθρώπου που βιώνει ένα συνεχές και χωρίς σταθερά σημεία παρόν. Τα μυθιστορήματα που εξετάζονται στη μελέτη επιλέχθηκαν ως σημαντικές εξαιρέσεις σε αυτή την τάση, καθώς επιχειρούν, με κριτικό ή και, ενίοτε, παρωδιακό τρόπο, να καταγράψουν και να σχολιάσουν τις παθογένειες και αντιφάσεις της ελληνικής κοινωνίας των τελευταίων δεκαετιών του 20ού αιώνα. Τέλος, ακολουθεί η ανάλυση των τριών μυθιστορημάτων που αποκαλύπτει μια πολύπλευρη και συχνά αντιφατική εικόνα της ύστερης μεταπολιτευτικής ταυτότητας, η οποία δεν θεμελιώνεται πλέον σε συλλογικά ιδανικά ή πολιτικά οράματα, αλλά διαμορφώνεται μέσα από τον ατομικισμό, την κοινωνική κινητικότητα, την κατανάλωση και την ένταξη στο μετανεωτερικό περιβάλλον. Οι πεζογραφικοί χαρακτήρες – είτε αποδίδονται με παρωδιακή υπερβολή (Κοτζιάς, Χωμενίδης) είτε με ρεαλιστική μετριοπάθεια (Δούκα) – συνθέτουν το πορτρέτο ενός υποκειμένου εγκλωβισμένου στη στατικότητα και τον προσωπικό μικρόκοσμο, ανίκανου να υπερβεί την εσωτερική του αδράνεια. Παράλληλα, η πολιτική κουλτούρα της εποχής μετατοπίζεται από τον ιδεολογικό λόγο στον πραγματισμό, την πελατειακή λογική και την ιδιωτική διαπλοκή, ενώ η πολιτισμική ταυτότητα διαμορφώνεται μέσα από τον ευδαιμονισμό, την κατανάλωση, το θέαμα και τις πρακτικές αυτοπροβολής της μετανεωτερικής κοινωνίας. Ως αποτέλεσμα, η όψιμη Μεταπολίτευση εμφανίζεται λογοτεχνικά ως εποχή βαθιάς κρίσης αξιών, όπου η εθνική ταυτότητα παύει να λειτουργεί ως ιστορική συνέχεια και μετατρέπεται σε διαρκή διαδικασία προσαρμογής και διαπραγμάτευσης ανάμεσα στην παράδοση και τον εκσυγχρονισμό, αποτυπώνοντας τη μετάβαση από το συλλογικό πολιτικό υποκείμενο στο ατομικιστικό υποκείμενο της κατανάλωσης.","This study examines the representation of Late Transitional Greek national identity through the novels Eis ton pato tis eikonas by Maro Douka, Fantastiki peripeteia by Alexandros Kotzias, and Foni by Christos Chomenidis. The first chapter outlines the modernist paradigm for understanding the nation and national identity, arguing that nations are not timeless and natural entities but historical and political constructions of modernity. While earlier approaches viewed the nation as an objectively defined, perennial reality, twentieth-century scholarship has highlighted the decisive role of the state, capitalism, and modern revolutions in the formation of nation-states. The chapter also discusses the impact of globalization, its ideologization after 1989, and the associated fear of national decline—an anxiety ultimately deemed exaggerated, since nation-states do not collapse but rather undergo adaptive transformations in response to new economic and political conditions. The second chapter analyzes postmodernity as a term that describes the gradual historical, social, and economic transformations emerging in the second half of the twentieth century. Particular emphasis is placed on the new capitalist dynamics and the acceleration of production, consumption, and technological development. In the artistic and cultural sphere, postmodernism expands market logic, turning culture itself into a component of the wider economic system. In Greece, postmodernity began to be discussed in the 1980s, following the translation of Jean-François Lyotard’s work and the rise of an individualistic culture shaped by social unrest and systemic change. The study then turns to the paradox of the Greek Transitional referring to the period following the fall of the dictatorship in 1974 and the restoration of democracy. Although Transitional (“Metapolitefsi” in Greek) originates from a specific historical moment, the term has gradually come to signify a long and ambiguous period without consensus on its end point. This era marks a profound shift in Greek society, politics, and economy, characterized by democratization, civil liberties, and modernization. Because the present study focuses on the political, social, and cultural transformations of the final two decades of the twentieth century, it employs the term “Late Transitional” to denote the period beginning with the rise to power of the political party PASOK in 1981 and the establishment of a more radical form of democracy, distinguishing it from the “early” Transitional (1974–1980), a phase primarily defined by democratic restoration and political stabilization. PASOK’s electoral victory in 1981 resulted from its radical rhetoric and successful social strategy, which presented the party as the authentic representative of the “non-privileged” against a vaguely defined adversary—an issue examined within the broader analysis of late post-dictatorship political life. During the same period, debates surrounding individual and collective identity intensified, fueled by the postmodern challenge to Enlightenment conceptions of a unified, stable, and essentialized subject. Postmodern theoretical ruptures led to the understanding that contemporary identity is fluid and multiple, constructed through contradictory experiences, cultural influences, and social choices in a context of information saturation, consumerism, and rapid change. In 1980s Greece, globalization, modernization, and accelerated social transformation produced a hybrid reality in which tradition and modernity, popular culture and individualism coexisted, generating new and mutable forms of identity. During the late Transition, Greek national identity was redefined through a profound cultural shift as political discourse gradually yielded to cultural discourse under the influence of modernization, European integration, and the diffusion of neoliberal values. The rise of a new middle class—partly the product of PASOK’s populist inclusion strategies—brought about new lifestyles, individualistic practices, and conspicuous consumption, while simultaneously intensifying contradictions between tradition, state-centered mentalities, and postmodern notions of the self. Before turning to the analysis of the selected novels, the study provides a concise overview of late Transition Greek prose, which represents a critical turning point in modern Greek literary production. The period is marked by thematic and stylistic heterogeneity that resists traditional literary categorization. The adoption of postmodern techniques, the dissolution of stable genres, and the emergence of hybrid forms led critics to develop new classificatory approaches. Within a “neoliberal regime of historicity,” prose often shifts toward private experience and individual consciousness, distancing itself from collective identities and public concerns, thereby reflecting the emergence of a postmodern subject living within a continuous and unanchored present. The novels analyzed in this study were selected as significant exceptions to this trend, as they critically—and at times parodically—address and comment on the socio-cultural contradictions and structural pathologies of late twentieth-century Greek society. Finally, the analysis of the three novels reveals a multifaceted and frequently contradictory depiction of late Transition identity, which no longer rests on collective ideals or political visions but is shaped by individualism, social mobility, consumption, and integration into the postmodern environment. Whether through parodic exaggeration (Kotzias and Chomenidis) or realistic restraint (Douka), the protagonists portray a subject trapped in stagnation and personal microcosm, unable to overcome internal inertia. Simultaneously, the political culture of the era shifts from ideological discourse to pragmatism, clientelism, and private networks of influence, while cultural identity is reconfigured through consumerism, spectacle, pleasure-seeking, and practices of self-display characteristic of postmodern society. As a result, the late Transition appears in literary terms as a period of profound value crisis, in which national identity ceases to operate as historical continuity and instead becomes a continuous process of negotiation between tradition and modernization, reflecting the transition from the collective political subject to the individualistic subject of consumption."],"dc:identifier":["uoadl:5316561","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/5316561"],"dc:language":["Ελληνικά","Greek"],"dc:subject":["Γλώσσα – Λογοτεχνία","Language – Literature"],"dc:title":["Όψεις της ύστερης μεταπολιτευτικής εθνικής ταυτότητας: οι δύο τελευταίες δεκαετίες του εικοστού αιώνα στη νεοελληνική λογοτεχνία."],"dc:type":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]},"updated_at":"2026-11-19T06:41:18Z"}