{"id":{"repo_id":"athens","oai_identifier":"oai:lib.uoa.gr:uoadl:5317005"},"canonical_url":"https://search.ndltd.org/etd/athens/oai:lib.uoa.gr:uoadl:5317005","repository":{"repo_id":"athens","name":"National and Kapodistrian University of Athens","base_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh"},"display":{"title":"Η φυματίωση μέσα από τα σανατόρια στην Ελλάδα και την Ευρώπη τον 19ο αιώνα","abstract":"Η παρούσα εργασία εξετάζει τη φυματίωση στον 19ο αιώνα ως ιατρικό, κοινωνικό και πολιτισμικό φαινόμενο, εστιάζοντας τόσο στην ευρωπαϊκή όσο και στην ελληνική εμπειρία. Η νόσος, η οποία αποτέλεσε έναν από τους πιο επίμονους και θανατηφόρους κινδύνους της νεώτερης εποχής, μελετάται όχι μόνο ως παθολογική οντότητα, αλλά και ως δείκτης κοινωνικών και υγειονομικών μετασχηματισμών. Στόχος είναι να αναδειχθεί η μετάβαση από την άγνοια και τη δεισιδαιμονία στη συστηματική επιστημονική τεκμηρίωση και κρατική παρέμβαση. Η μεθοδολογική προσέγγιση βασίζεται στη βιβλιογραφική ανασκόπηση, αξιοποιώντας δευτερογενείς ιστορικές και κοινωνιολογικές πηγές. Η επιλογή αυτή επιτρέπει διαθεματική ανάλυση, καθώς η φυματίωση μελετάται υπό το πρίσμα της ιστορίας της ιατρικής, της κοινωνικής ιατρικής, της ανθρωπολογίας, των πολιτικών δημόσιας υγείας, αλλά και της τεχνης, όπου η ασθένεια απέκτησε έντονες πολιτισμικές και συμβολικές αποχρώσεις. Η εργασία οργανώνεται σε τρία κύρια μέρη, τα οποία αντανακλούν μια προοδευτική θεώρηση του ζητήματος: το ευρωπαϊκό πλαίσιο, η ελληνική περίπτωση και η συγκριτική προσέγγιση. Στο πρώτο μέρος παρουσιάζονται οι θεμελιώδεις ιατρικές εξελίξεις, από τις παραδοσιακές θεωρίες έως την εδραίωση της μικροβιακής θεωρίας. Παράλληλα, μελετώνται οι πολιτικές δημόσιας υγείας, η ίδρυση των σανατορίων και η κοινωνική πρόσληψη της ασθένειας μέσα από τις αντιλήψεις της εποχής. Στο δεύτερο μέρος αναλύεται η ελληνική εμπειρία, όπου το νεοσύστατο κράτος αντιμετώπισε τη φυματίωση υπό ιδιαίτερες κοινωνικές και υγειονομικές συνθήκες. Δίδεται έμφαση στις πρώτες ιατρικές παρεμβάσεις, στις πρωτοβουλίες επιστημονικών συλλόγων και στη δράση της φιλανθρωπίας, ενώ εξετάζεται και η πολιτισμική αναπαράσταση της νόσου στην τέχνη. Το τρίτο μέρος συγκρίνει την ελληνική με την ευρωπαϊκή περίπτωση, αναδεικνύοντας ομοιότητες και διαφορές στα συστήματα δημόσιας υγείας, στις αντιλήψεις και στις πολιτικές. Η ανάλυση καταλήγει στο συμπέρασμα ότι η φυματίωση λειτούργησε ως καταλύτης για την ανάδυση του «υγειονομικού κράτους», φανερώνοντας πώς μια ασθένεια μπορεί να διαμορφώσει θεσμούς, κοινωνικές στάσεις και συλλογικές πολιτικές.","abstract_html":"Η παρούσα εργασία εξετάζει τη φυματίωση στον 19ο αιώνα ως ιατρικό, κοινωνικό και πολιτισμικό φαινόμενο, εστιάζοντας τόσο στην ευρωπαϊκή όσο και στην ελληνική εμπειρία. Η νόσος, η οποία αποτέλεσε έναν από τους πιο επίμονους και θανατηφόρους κινδύνους της νεώτερης εποχής, μελετάται όχι μόνο ως παθολογική οντότητα, αλλά και ως δείκτης κοινωνικών και υγειονομικών μετασχηματισμών. Στόχος είναι να αναδειχθεί η μετάβαση από την άγνοια και τη δεισιδαιμονία στη συστηματική επιστημονική τεκμηρίωση και κρατική παρέμβαση. Η μεθοδολογική προσέγγιση βασίζεται στη βιβλιογραφική ανασκόπηση, αξιοποιώντας δευτερογενείς ιστορικές και κοινωνιολογικές πηγές. Η επιλογή αυτή επιτρέπει διαθεματική ανάλυση, καθώς η φυματίωση μελετάται υπό το πρίσμα της ιστορίας της ιατρικής, της κοινωνικής ιατρικής, της ανθρωπολογίας, των πολιτικών δημόσιας υγείας, αλλά και της τεχνης, όπου η ασθένεια απέκτησε έντονες πολιτισμικές και συμβολικές αποχρώσεις. Η εργασία οργανώνεται σε τρία κύρια μέρη, τα οποία αντανακλούν μια προοδευτική θεώρηση του ζητήματος: το ευρωπαϊκό πλαίσιο, η ελληνική περίπτωση και η συγκριτική προσέγγιση. Στο πρώτο μέρος παρουσιάζονται οι θεμελιώδεις ιατρικές εξελίξεις, από τις παραδοσιακές θεωρίες έως την εδραίωση της μικροβιακής θεωρίας. Παράλληλα, μελετώνται οι πολιτικές δημόσιας υγείας, η ίδρυση των σανατορίων και η κοινωνική πρόσληψη της ασθένειας μέσα από τις αντιλήψεις της εποχής. Στο δεύτερο μέρος αναλύεται η ελληνική εμπειρία, όπου το νεοσύστατο κράτος αντιμετώπισε τη φυματίωση υπό ιδιαίτερες κοινωνικές και υγειονομικές συνθήκες. Δίδεται έμφαση στις πρώτες ιατρικές παρεμβάσεις, στις πρωτοβουλίες επιστημονικών συλλόγων και στη δράση της φιλανθρωπίας, ενώ εξετάζεται και η πολιτισμική αναπαράσταση της νόσου στην τέχνη. Το τρίτο μέρος συγκρίνει την ελληνική με την ευρωπαϊκή περίπτωση, αναδεικνύοντας ομοιότητες και διαφορές στα συστήματα δημόσιας υγείας, στις αντιλήψεις και στις πολιτικές. Η ανάλυση καταλήγει στο συμπέρασμα ότι η φυματίωση λειτούργησε ως καταλύτης για την ανάδυση του «υγειονομικού κράτους», φανερώνοντας πώς μια ασθένεια μπορεί να διαμορφώσει θεσμούς, κοινωνικές στάσεις και συλλογικές πολιτικές.","abstract_has_math":false,"creators":["Καραμέτος Ηλίας","Karametos Ilias"],"institution":null,"degree_name":null,"degree_level":null,"degree_discipline":null,"degree_department":null,"school":null,"contributors":[],"advisors":[],"committee_chairs":[],"committee_members":[],"year":2025,"date_issued":"2025","date_published":"2025","updated_at":"2026-11-19T06:41:21Z","subjects":["Επιστήμες Υγείας","Health Sciences"],"languages":["Ελληνικά","Greek"],"rights":[],"rights_urls":[],"identifier_entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:5317005"],"render_values":[{"text":"uoadl:5317005","href":null,"code":true}]}],"person_identifier_entries":[]},"links":{"outbound_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/5317005","outbound_label":"Repository record","outbound_source":"dc:identifier","record_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/5317005","record_label":"Repository record","record_kind":"record","record_source":"dc:identifier","download_url":null,"download_label":null,"download_source":null,"access_status":null,"embargo_until":null,"access_note":null},"source_record":{"url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh?verb=GetRecord&metadataPrefix=oai_dc&identifier=oai%3Alib.uoa.gr%3Auoadl%3A5317005","prefix":"oai_dc"},"metadata_groups":[{"id":"people","label":"People","entries":[{"key":"dc:creator","label":"Author","values":["Καραμέτος Ηλίας","Karametos Ilias"]}]},{"id":"academic_context","label":"Academic Context","entries":[{"key":"dc:date","label":"Dc Date","values":["2025"]},{"key":"dc:type","label":"Dc Type","values":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]}]},{"id":"subjects_keywords","label":"Subjects and Keywords","entries":[{"key":"dc:subject","label":"Dc Subject","values":["Επιστήμες Υγείας","Health Sciences"]}]},{"id":"language_rights","label":"Language and Rights","entries":[{"key":"dc:language","label":"Dc Language","values":["Ελληνικά","Greek"]}]},{"id":"identifiers","label":"Identifiers","entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:5317005","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/5317005"]}]},{"id":"additional","label":"Additional Metadata","entries":[{"key":"dc:description","label":"Description","values":["Η παρούσα εργασία εξετάζει τη φυματίωση στον 19ο αιώνα ως ιατρικό, κοινωνικό και πολιτισμικό φαινόμενο, εστιάζοντας τόσο στην ευρωπαϊκή όσο και στην ελληνική εμπειρία. Η νόσος, η οποία αποτέλεσε έναν από τους πιο επίμονους και θανατηφόρους κινδύνους της νεώτερης εποχής, μελετάται όχι μόνο ως παθολογική οντότητα, αλλά και ως δείκτης κοινωνικών και υγειονομικών μετασχηματισμών. Στόχος είναι να αναδειχθεί η μετάβαση από την άγνοια και τη δεισιδαιμονία στη συστηματική επιστημονική τεκμηρίωση και κρατική παρέμβαση. Η μεθοδολογική προσέγγιση βασίζεται στη βιβλιογραφική ανασκόπηση, αξιοποιώντας δευτερογενείς ιστορικές και κοινωνιολογικές πηγές. Η επιλογή αυτή επιτρέπει διαθεματική ανάλυση, καθώς η φυματίωση μελετάται υπό το πρίσμα της ιστορίας της ιατρικής, της κοινωνικής ιατρικής, της ανθρωπολογίας, των πολιτικών δημόσιας υγείας, αλλά και της τεχνης, όπου η ασθένεια απέκτησε έντονες πολιτισμικές και συμβολικές αποχρώσεις. Η εργασία οργανώνεται σε τρία κύρια μέρη, τα οποία αντανακλούν μια προοδευτική θεώρηση του ζητήματος: το ευρωπαϊκό πλαίσιο, η ελληνική περίπτωση και η συγκριτική προσέγγιση. Στο πρώτο μέρος παρουσιάζονται οι θεμελιώδεις ιατρικές εξελίξεις, από τις παραδοσιακές θεωρίες έως την εδραίωση της μικροβιακής θεωρίας. Παράλληλα, μελετώνται οι πολιτικές δημόσιας υγείας, η ίδρυση των σανατορίων και η κοινωνική πρόσληψη της ασθένειας μέσα από τις αντιλήψεις της εποχής. Στο δεύτερο μέρος αναλύεται η ελληνική εμπειρία, όπου το νεοσύστατο κράτος αντιμετώπισε τη φυματίωση υπό ιδιαίτερες κοινωνικές και υγειονομικές συνθήκες. Δίδεται έμφαση στις πρώτες ιατρικές παρεμβάσεις, στις πρωτοβουλίες επιστημονικών συλλόγων και στη δράση της φιλανθρωπίας, ενώ εξετάζεται και η πολιτισμική αναπαράσταση της νόσου στην τέχνη. Το τρίτο μέρος συγκρίνει την ελληνική με την ευρωπαϊκή περίπτωση, αναδεικνύοντας ομοιότητες και διαφορές στα συστήματα δημόσιας υγείας, στις αντιλήψεις και στις πολιτικές. Η ανάλυση καταλήγει στο συμπέρασμα ότι η φυματίωση λειτούργησε ως καταλύτης για την ανάδυση του «υγειονομικού κράτους», φανερώνοντας πώς μια ασθένεια μπορεί να διαμορφώσει θεσμούς, κοινωνικές στάσεις και συλλογικές πολιτικές.","This study examines tuberculosis in the 19th century as a medical, social, and cultural phenomenon, focusing on both the European and Greek experience. The disease, one of the most persistent and deadly threats of the modern era, is studied not only as a pathological entity but also as an indicator of social and health transformations. The aim is to highlight the transition from ignorance and superstition to systematic scientific documentation and state intervention. The methodological approach is based on a literature review, utilizing secondary historical and sociological sources. This approach allows for an interdisciplinary analysis, as tuberculosis is examined through the lenses of the history of medicine, social medicine, anthropology, and public health policies. The study is organized into three main sections, reflecting a progressive consideration of the issue: the European context, the Greek case, and the comparative approach. The first section presents the fundamental medical developments, from traditional theories to the establishment of the microbial theory through the work of Schönlein, Villemin, and Koch. Public health policies, the foundation of sanatoria, and the social perception of the disease through literature and contemporary viewpoints are also examined. The second section analyzes the Greek experience, where the newly established state faced tuberculosis under particular social and health conditions. Emphasis is placed on early medical interventions, the initiatives of scientific associations, and philanthropic action, as well as the cultural representation of the disease in the art. The third section compares the Greek and European cases, highlighting similarities and differences in public health systems, perceptions, and policies. The analysis concludes that tuberculosis acted as a catalyst for the emergence of the “health state,” demonstrating how a disease can shape institutions, social attitudes, and collective policies."]},{"key":"dc:title","label":"Title","values":["Η φυματίωση μέσα από τα σανατόρια στην Ελλάδα και την Ευρώπη τον 19ο αιώνα"]}]}],"canonical_facts":{"dc:creator":["Καραμέτος Ηλίας","Karametos Ilias"],"dc:date":["2025"],"dc:description":["Η παρούσα εργασία εξετάζει τη φυματίωση στον 19ο αιώνα ως ιατρικό, κοινωνικό και πολιτισμικό φαινόμενο, εστιάζοντας τόσο στην ευρωπαϊκή όσο και στην ελληνική εμπειρία. Η νόσος, η οποία αποτέλεσε έναν από τους πιο επίμονους και θανατηφόρους κινδύνους της νεώτερης εποχής, μελετάται όχι μόνο ως παθολογική οντότητα, αλλά και ως δείκτης κοινωνικών και υγειονομικών μετασχηματισμών. Στόχος είναι να αναδειχθεί η μετάβαση από την άγνοια και τη δεισιδαιμονία στη συστηματική επιστημονική τεκμηρίωση και κρατική παρέμβαση. Η μεθοδολογική προσέγγιση βασίζεται στη βιβλιογραφική ανασκόπηση, αξιοποιώντας δευτερογενείς ιστορικές και κοινωνιολογικές πηγές. Η επιλογή αυτή επιτρέπει διαθεματική ανάλυση, καθώς η φυματίωση μελετάται υπό το πρίσμα της ιστορίας της ιατρικής, της κοινωνικής ιατρικής, της ανθρωπολογίας, των πολιτικών δημόσιας υγείας, αλλά και της τεχνης, όπου η ασθένεια απέκτησε έντονες πολιτισμικές και συμβολικές αποχρώσεις. Η εργασία οργανώνεται σε τρία κύρια μέρη, τα οποία αντανακλούν μια προοδευτική θεώρηση του ζητήματος: το ευρωπαϊκό πλαίσιο, η ελληνική περίπτωση και η συγκριτική προσέγγιση. Στο πρώτο μέρος παρουσιάζονται οι θεμελιώδεις ιατρικές εξελίξεις, από τις παραδοσιακές θεωρίες έως την εδραίωση της μικροβιακής θεωρίας. Παράλληλα, μελετώνται οι πολιτικές δημόσιας υγείας, η ίδρυση των σανατορίων και η κοινωνική πρόσληψη της ασθένειας μέσα από τις αντιλήψεις της εποχής. Στο δεύτερο μέρος αναλύεται η ελληνική εμπειρία, όπου το νεοσύστατο κράτος αντιμετώπισε τη φυματίωση υπό ιδιαίτερες κοινωνικές και υγειονομικές συνθήκες. Δίδεται έμφαση στις πρώτες ιατρικές παρεμβάσεις, στις πρωτοβουλίες επιστημονικών συλλόγων και στη δράση της φιλανθρωπίας, ενώ εξετάζεται και η πολιτισμική αναπαράσταση της νόσου στην τέχνη. Το τρίτο μέρος συγκρίνει την ελληνική με την ευρωπαϊκή περίπτωση, αναδεικνύοντας ομοιότητες και διαφορές στα συστήματα δημόσιας υγείας, στις αντιλήψεις και στις πολιτικές. Η ανάλυση καταλήγει στο συμπέρασμα ότι η φυματίωση λειτούργησε ως καταλύτης για την ανάδυση του «υγειονομικού κράτους», φανερώνοντας πώς μια ασθένεια μπορεί να διαμορφώσει θεσμούς, κοινωνικές στάσεις και συλλογικές πολιτικές.","This study examines tuberculosis in the 19th century as a medical, social, and cultural phenomenon, focusing on both the European and Greek experience. The disease, one of the most persistent and deadly threats of the modern era, is studied not only as a pathological entity but also as an indicator of social and health transformations. The aim is to highlight the transition from ignorance and superstition to systematic scientific documentation and state intervention. The methodological approach is based on a literature review, utilizing secondary historical and sociological sources. This approach allows for an interdisciplinary analysis, as tuberculosis is examined through the lenses of the history of medicine, social medicine, anthropology, and public health policies. The study is organized into three main sections, reflecting a progressive consideration of the issue: the European context, the Greek case, and the comparative approach. The first section presents the fundamental medical developments, from traditional theories to the establishment of the microbial theory through the work of Schönlein, Villemin, and Koch. Public health policies, the foundation of sanatoria, and the social perception of the disease through literature and contemporary viewpoints are also examined. The second section analyzes the Greek experience, where the newly established state faced tuberculosis under particular social and health conditions. Emphasis is placed on early medical interventions, the initiatives of scientific associations, and philanthropic action, as well as the cultural representation of the disease in the art. The third section compares the Greek and European cases, highlighting similarities and differences in public health systems, perceptions, and policies. The analysis concludes that tuberculosis acted as a catalyst for the emergence of the “health state,” demonstrating how a disease can shape institutions, social attitudes, and collective policies."],"dc:identifier":["uoadl:5317005","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/5317005"],"dc:language":["Ελληνικά","Greek"],"dc:subject":["Επιστήμες Υγείας","Health Sciences"],"dc:title":["Η φυματίωση μέσα από τα σανατόρια στην Ελλάδα και την Ευρώπη τον 19ο αιώνα"],"dc:type":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]},"updated_at":"2026-11-19T06:41:21Z"}