{"id":{"repo_id":"athens","oai_identifier":"oai:lib.uoa.gr:uoadl:5320582"},"canonical_url":"https://search.ndltd.org/etd/athens/oai:lib.uoa.gr:uoadl:5320582","repository":{"repo_id":"athens","name":"National and Kapodistrian University of Athens","base_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh"},"display":{"title":"Επιβάρυνση των φροντιστών στη διπολική υπομανία και μανία: Συστηματική ανασκόπηση","abstract":"Εισαγωγή/Σκοπός: Η διπολική διαταραχή, ιδίως στις φάσεις υπομανίας και μανίας, επιφέρει έντονη ψυχολογική και πρακτική καταπόνηση στους άτυπους φροντιστές. Σκοπός της παρούσας αφηγηματικής ανασκόπησης είναι η σύνθεση των διαθέσιμων ερευνητικών δεδομένων σχετικά με την ένταση, τις διαστάσεις και τους τροποποιήσιμους παράγοντες του βάρους φροντίδας σε αυτές τις φάσεις. Μέθοδος: Πραγματοποιήθηκε σύνθεση ευρημάτων από πολυκεντρικές παρατηρητικές μελέτες, τόσο νοσοκομειακές όσο και εξωνοσοκομειακές, από συστηματικές και αφηγηματικές ανασκοπήσεις, ποιοτικές έρευνες και τυχαιοποιημένες κλινικές δοκιμές παρεμβάσεων. Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε σε μελέτες που χρησιμοποίησαν καθιερωμένα εργαλεία αποτίμησης της επιβάρυνσης (IEQ, GHQ-12, FBIS, SBAS), ώστε να αποτυπωθεί με συγκρίσιμο τρόπο το πολυδιάστατο προφίλ του βάρους φροντίδας. Αποτελέσματα: Τα ανωτέρω εργαλεία καταδεικνύουν ότι ο φόρτος των φροντιστών είναι πολυδιάστατος, με κύριους πυλώνες την ένταση/στρες, την ανάγκη συνεχούς επίβλεψης και διαχείρισης κινδύνων, τη διατάραξη της καθημερινής ρουτίνας και του ύπνου, καθώς και την «εκτελεστική» μέριμνα όπως η οργάνωση ραντεβού και η επιτήρηση της φαρμακευτικής αγωγής. Η μανία, σε σύγκριση με την υπομανία, συνδέεται με περισσότερες ώρες φροντίδας και υψηλότερες βαθμολογίες βάρους, ιδιαίτερα όταν συνυπάρχουν εχθρικότητα, απώλεια ελέγχου, βίαια επεισόδια, ταχεία κυκλικότητα ή μικτά επεισόδια· γυναικείοι ρόλοι φροντιστών σχετίζονται συχνότερα με αυξημένη επιβάρυνση. Διαπιστώνεται επίσης ασυμμετρία ανάμεσα στο υποκειμενικό και στο αντικειμενικά μετρούμενο βάρος, καθώς το πρώτο μειώνεται σχετικά γρήγορα μετά την κλινική ύφεση, ενώ ο πρακτικός και οικονομικός φόρτος παραμένει σε σημαντικό βαθμό. Ως προστατευτικοί παράγοντες αναδεικνύονται η στοχευμένη ψυχοεκπαίδευση φροντιστών (ατομική, ομαδική ή πολυοικογενειακή), τα από κοινού διαμορφωμένα σχέδια κρίσης με σαφείς ρόλους και λειτουργικά κανάλια επικοινωνίας, η έγκαιρη αναγνώριση προδρομικών συμπτωμάτων και η «χαμηλού φραγμού» πρόσβαση σε κλινική καθοδήγηση ή ψηφιακή ομότιμη υποστήριξη. Συμπεράσματα: Η επιβάρυνση των άτυπων φροντιστών στη διπολική υπομανία και μανία εμφανίζεται ως φαινομενολογικά ευαίσθητη στην τρέχουσα φάση της νόσου και ταυτόχρονα ως παράγοντας δυνητικά τροποποιήσιμος. Οι ανυψωμένες φάσεις αυξάνουν το βάρος με τρόπο που προσεγγίζει «δοσοεξαρτώμενο» πρότυπο, ενώ οργανωμένα θεραπευτικά πρωτόκολλα, ψυχοεκπαιδευτικές παρεμβάσεις και συστηματικά σχέδια κρίσης δύνανται να το μειώσουν ουσιαστικά και να βελτιώσουν την ανθεκτικότητα του φροντιστή.","abstract_html":"Εισαγωγή/Σκοπός: Η διπολική διαταραχή, ιδίως στις φάσεις υπομανίας και μανίας, επιφέρει έντονη ψυχολογική και πρακτική καταπόνηση στους άτυπους φροντιστές. Σκοπός της παρούσας αφηγηματικής ανασκόπησης είναι η σύνθεση των διαθέσιμων ερευνητικών δεδομένων σχετικά με την ένταση, τις διαστάσεις και τους τροποποιήσιμους παράγοντες του βάρους φροντίδας σε αυτές τις φάσεις. Μέθοδος: Πραγματοποιήθηκε σύνθεση ευρημάτων από πολυκεντρικές παρατηρητικές μελέτες, τόσο νοσοκομειακές όσο και εξωνοσοκομειακές, από συστηματικές και αφηγηματικές ανασκοπήσεις, ποιοτικές έρευνες και τυχαιοποιημένες κλινικές δοκιμές παρεμβάσεων. Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε σε μελέτες που χρησιμοποίησαν καθιερωμένα εργαλεία αποτίμησης της επιβάρυνσης (IEQ, GHQ-12, FBIS, SBAS), ώστε να αποτυπωθεί με συγκρίσιμο τρόπο το πολυδιάστατο προφίλ του βάρους φροντίδας. Αποτελέσματα: Τα ανωτέρω εργαλεία καταδεικνύουν ότι ο φόρτος των φροντιστών είναι πολυδιάστατος, με κύριους πυλώνες την ένταση/στρες, την ανάγκη συνεχούς επίβλεψης και διαχείρισης κινδύνων, τη διατάραξη της καθημερινής ρουτίνας και του ύπνου, καθώς και την «εκτελεστική» μέριμνα όπως η οργάνωση ραντεβού και η επιτήρηση της φαρμακευτικής αγωγής. Η μανία, σε σύγκριση με την υπομανία, συνδέεται με περισσότερες ώρες φροντίδας και υψηλότερες βαθμολογίες βάρους, ιδιαίτερα όταν συνυπάρχουν εχθρικότητα, απώλεια ελέγχου, βίαια επεισόδια, ταχεία κυκλικότητα ή μικτά επεισόδια· γυναικείοι ρόλοι φροντιστών σχετίζονται συχνότερα με αυξημένη επιβάρυνση. Διαπιστώνεται επίσης ασυμμετρία ανάμεσα στο υποκειμενικό και στο αντικειμενικά μετρούμενο βάρος, καθώς το πρώτο μειώνεται σχετικά γρήγορα μετά την κλινική ύφεση, ενώ ο πρακτικός και οικονομικός φόρτος παραμένει σε σημαντικό βαθμό. Ως προστατευτικοί παράγοντες αναδεικνύονται η στοχευμένη ψυχοεκπαίδευση φροντιστών (ατομική, ομαδική ή πολυοικογενειακή), τα από κοινού διαμορφωμένα σχέδια κρίσης με σαφείς ρόλους και λειτουργικά κανάλια επικοινωνίας, η έγκαιρη αναγνώριση προδρομικών συμπτωμάτων και η «χαμηλού φραγμού» πρόσβαση σε κλινική καθοδήγηση ή ψηφιακή ομότιμη υποστήριξη. Συμπεράσματα: Η επιβάρυνση των άτυπων φροντιστών στη διπολική υπομανία και μανία εμφανίζεται ως φαινομενολογικά ευαίσθητη στην τρέχουσα φάση της νόσου και ταυτόχρονα ως παράγοντας δυνητικά τροποποιήσιμος. Οι ανυψωμένες φάσεις αυξάνουν το βάρος με τρόπο που προσεγγίζει «δοσοεξαρτώμενο» πρότυπο, ενώ οργανωμένα θεραπευτικά πρωτόκολλα, ψυχοεκπαιδευτικές παρεμβάσεις και συστηματικά σχέδια κρίσης δύνανται να το μειώσουν ουσιαστικά και να βελτιώσουν την ανθεκτικότητα του φροντιστή.","abstract_has_math":false,"creators":["Στεφανή Ευριδίκη","Stefani Evridiki"],"institution":null,"degree_name":null,"degree_level":null,"degree_discipline":null,"degree_department":null,"school":null,"contributors":[],"advisors":[],"committee_chairs":[],"committee_members":[],"year":2026,"date_issued":"2026","date_published":"2026","updated_at":"2026-11-19T06:41:33Z","subjects":["Επιστήμες Υγείας","Health Sciences"],"languages":["Ελληνικά","Greek"],"rights":[],"rights_urls":[],"identifier_entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:5320582"],"render_values":[{"text":"uoadl:5320582","href":null,"code":true}]}],"person_identifier_entries":[]},"links":{"outbound_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/5320582","outbound_label":"Repository record","outbound_source":"dc:identifier","record_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/5320582","record_label":"Repository record","record_kind":"record","record_source":"dc:identifier","download_url":null,"download_label":null,"download_source":null,"access_status":null,"embargo_until":null,"access_note":null},"source_record":{"url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh?verb=GetRecord&metadataPrefix=oai_dc&identifier=oai%3Alib.uoa.gr%3Auoadl%3A5320582","prefix":"oai_dc"},"metadata_groups":[{"id":"people","label":"People","entries":[{"key":"dc:creator","label":"Author","values":["Στεφανή Ευριδίκη","Stefani Evridiki"]}]},{"id":"academic_context","label":"Academic Context","entries":[{"key":"dc:date","label":"Dc Date","values":["2026"]},{"key":"dc:type","label":"Dc Type","values":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]}]},{"id":"subjects_keywords","label":"Subjects and Keywords","entries":[{"key":"dc:subject","label":"Dc Subject","values":["Επιστήμες Υγείας","Health Sciences"]}]},{"id":"language_rights","label":"Language and Rights","entries":[{"key":"dc:language","label":"Dc Language","values":["Ελληνικά","Greek"]}]},{"id":"identifiers","label":"Identifiers","entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:5320582","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/5320582"]}]},{"id":"additional","label":"Additional Metadata","entries":[{"key":"dc:description","label":"Description","values":["Εισαγωγή/Σκοπός: Η διπολική διαταραχή, ιδίως στις φάσεις υπομανίας και μανίας, επιφέρει έντονη ψυχολογική και πρακτική καταπόνηση στους άτυπους φροντιστές. Σκοπός της παρούσας αφηγηματικής ανασκόπησης είναι η σύνθεση των διαθέσιμων ερευνητικών δεδομένων σχετικά με την ένταση, τις διαστάσεις και τους τροποποιήσιμους παράγοντες του βάρους φροντίδας σε αυτές τις φάσεις. Μέθοδος: Πραγματοποιήθηκε σύνθεση ευρημάτων από πολυκεντρικές παρατηρητικές μελέτες, τόσο νοσοκομειακές όσο και εξωνοσοκομειακές, από συστηματικές και αφηγηματικές ανασκοπήσεις, ποιοτικές έρευνες και τυχαιοποιημένες κλινικές δοκιμές παρεμβάσεων. Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε σε μελέτες που χρησιμοποίησαν καθιερωμένα εργαλεία αποτίμησης της επιβάρυνσης (IEQ, GHQ-12, FBIS, SBAS), ώστε να αποτυπωθεί με συγκρίσιμο τρόπο το πολυδιάστατο προφίλ του βάρους φροντίδας. Αποτελέσματα: Τα ανωτέρω εργαλεία καταδεικνύουν ότι ο φόρτος των φροντιστών είναι πολυδιάστατος, με κύριους πυλώνες την ένταση/στρες, την ανάγκη συνεχούς επίβλεψης και διαχείρισης κινδύνων, τη διατάραξη της καθημερινής ρουτίνας και του ύπνου, καθώς και την «εκτελεστική» μέριμνα όπως η οργάνωση ραντεβού και η επιτήρηση της φαρμακευτικής αγωγής. Η μανία, σε σύγκριση με την υπομανία, συνδέεται με περισσότερες ώρες φροντίδας και υψηλότερες βαθμολογίες βάρους, ιδιαίτερα όταν συνυπάρχουν εχθρικότητα, απώλεια ελέγχου, βίαια επεισόδια, ταχεία κυκλικότητα ή μικτά επεισόδια· γυναικείοι ρόλοι φροντιστών σχετίζονται συχνότερα με αυξημένη επιβάρυνση. Διαπιστώνεται επίσης ασυμμετρία ανάμεσα στο υποκειμενικό και στο αντικειμενικά μετρούμενο βάρος, καθώς το πρώτο μειώνεται σχετικά γρήγορα μετά την κλινική ύφεση, ενώ ο πρακτικός και οικονομικός φόρτος παραμένει σε σημαντικό βαθμό. Ως προστατευτικοί παράγοντες αναδεικνύονται η στοχευμένη ψυχοεκπαίδευση φροντιστών (ατομική, ομαδική ή πολυοικογενειακή), τα από κοινού διαμορφωμένα σχέδια κρίσης με σαφείς ρόλους και λειτουργικά κανάλια επικοινωνίας, η έγκαιρη αναγνώριση προδρομικών συμπτωμάτων και η «χαμηλού φραγμού» πρόσβαση σε κλινική καθοδήγηση ή ψηφιακή ομότιμη υποστήριξη. Συμπεράσματα: Η επιβάρυνση των άτυπων φροντιστών στη διπολική υπομανία και μανία εμφανίζεται ως φαινομενολογικά ευαίσθητη στην τρέχουσα φάση της νόσου και ταυτόχρονα ως παράγοντας δυνητικά τροποποιήσιμος. Οι ανυψωμένες φάσεις αυξάνουν το βάρος με τρόπο που προσεγγίζει «δοσοεξαρτώμενο» πρότυπο, ενώ οργανωμένα θεραπευτικά πρωτόκολλα, ψυχοεκπαιδευτικές παρεμβάσεις και συστηματικά σχέδια κρίσης δύνανται να το μειώσουν ουσιαστικά και να βελτιώσουν την ανθεκτικότητα του φροντιστή.","Introduction/Objectives: Bipolar disorder, particularly during hypomanic and manic phases, imposes substantial psychological and practical strain on informal caregivers. This narrative review aims to synthesise available empirical evidence regarding the intensity, dimensions, and modifiable determinants of caregiver burden in these elevated phases. Methods: Findings were drawn from multicentre observational studies in inpatient and outpatient settings, systematic and narrative reviews, qualitative investigations, and randomised controlled trials of psychosocial and educational interventions. Special emphasis was placed on studies employing established burden assessment instruments (IEQ, GHQ-12, FBIS, SBAS), in order to depict the multidimensional profile of caregiver load in a comparable and structured way. Results: The above measures consistently indicate that caregiver burden is multifaceted, with key domains including psychological strain, the need for continuous supervision and risk management, disruption of daily routines and sleep, and “executive” responsibilities such as organising appointments and monitoring medication adherence. Manic episodes, compared with hypomanic states, are associated with more caregiving hours and higher burden scores, especially in the presence of hostility, loss of control, violent incidents, rapid cycling or mixed states; female caregivers are more frequently exposed to higher levels of strain. A mismatch is also observed between subjective and objectively measured burden, as the perceived emotional load tends to subside relatively quickly after clinical remission, whereas practical and financial demands remain considerable. Protective factors include targeted caregiver psychoeducation (individual, group, or multifamily formats), collaboratively developed crisis plans with clearly defined roles and communication channels, early recognition of prodromal symptoms, and “low threshold” access to clinical guidance or digital peer support. Conclusions: Informal caregiver burden in bipolar hypomania and mania appears to be both phase-sensitive and potentially modifiable. Elevated mood states increase caregiver load in a quasi–dose-dependent fashion, while structured treatment protocols, psychoeducational interventions, and systematic crisis planning can substantially alleviate this burden and enhance caregiver resilience."]},{"key":"dc:title","label":"Title","values":["Επιβάρυνση των φροντιστών στη διπολική υπομανία και μανία: Συστηματική ανασκόπηση"]}]}],"canonical_facts":{"dc:creator":["Στεφανή Ευριδίκη","Stefani Evridiki"],"dc:date":["2026"],"dc:description":["Εισαγωγή/Σκοπός: Η διπολική διαταραχή, ιδίως στις φάσεις υπομανίας και μανίας, επιφέρει έντονη ψυχολογική και πρακτική καταπόνηση στους άτυπους φροντιστές. Σκοπός της παρούσας αφηγηματικής ανασκόπησης είναι η σύνθεση των διαθέσιμων ερευνητικών δεδομένων σχετικά με την ένταση, τις διαστάσεις και τους τροποποιήσιμους παράγοντες του βάρους φροντίδας σε αυτές τις φάσεις. Μέθοδος: Πραγματοποιήθηκε σύνθεση ευρημάτων από πολυκεντρικές παρατηρητικές μελέτες, τόσο νοσοκομειακές όσο και εξωνοσοκομειακές, από συστηματικές και αφηγηματικές ανασκοπήσεις, ποιοτικές έρευνες και τυχαιοποιημένες κλινικές δοκιμές παρεμβάσεων. Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε σε μελέτες που χρησιμοποίησαν καθιερωμένα εργαλεία αποτίμησης της επιβάρυνσης (IEQ, GHQ-12, FBIS, SBAS), ώστε να αποτυπωθεί με συγκρίσιμο τρόπο το πολυδιάστατο προφίλ του βάρους φροντίδας. Αποτελέσματα: Τα ανωτέρω εργαλεία καταδεικνύουν ότι ο φόρτος των φροντιστών είναι πολυδιάστατος, με κύριους πυλώνες την ένταση/στρες, την ανάγκη συνεχούς επίβλεψης και διαχείρισης κινδύνων, τη διατάραξη της καθημερινής ρουτίνας και του ύπνου, καθώς και την «εκτελεστική» μέριμνα όπως η οργάνωση ραντεβού και η επιτήρηση της φαρμακευτικής αγωγής. Η μανία, σε σύγκριση με την υπομανία, συνδέεται με περισσότερες ώρες φροντίδας και υψηλότερες βαθμολογίες βάρους, ιδιαίτερα όταν συνυπάρχουν εχθρικότητα, απώλεια ελέγχου, βίαια επεισόδια, ταχεία κυκλικότητα ή μικτά επεισόδια· γυναικείοι ρόλοι φροντιστών σχετίζονται συχνότερα με αυξημένη επιβάρυνση. Διαπιστώνεται επίσης ασυμμετρία ανάμεσα στο υποκειμενικό και στο αντικειμενικά μετρούμενο βάρος, καθώς το πρώτο μειώνεται σχετικά γρήγορα μετά την κλινική ύφεση, ενώ ο πρακτικός και οικονομικός φόρτος παραμένει σε σημαντικό βαθμό. Ως προστατευτικοί παράγοντες αναδεικνύονται η στοχευμένη ψυχοεκπαίδευση φροντιστών (ατομική, ομαδική ή πολυοικογενειακή), τα από κοινού διαμορφωμένα σχέδια κρίσης με σαφείς ρόλους και λειτουργικά κανάλια επικοινωνίας, η έγκαιρη αναγνώριση προδρομικών συμπτωμάτων και η «χαμηλού φραγμού» πρόσβαση σε κλινική καθοδήγηση ή ψηφιακή ομότιμη υποστήριξη. Συμπεράσματα: Η επιβάρυνση των άτυπων φροντιστών στη διπολική υπομανία και μανία εμφανίζεται ως φαινομενολογικά ευαίσθητη στην τρέχουσα φάση της νόσου και ταυτόχρονα ως παράγοντας δυνητικά τροποποιήσιμος. Οι ανυψωμένες φάσεις αυξάνουν το βάρος με τρόπο που προσεγγίζει «δοσοεξαρτώμενο» πρότυπο, ενώ οργανωμένα θεραπευτικά πρωτόκολλα, ψυχοεκπαιδευτικές παρεμβάσεις και συστηματικά σχέδια κρίσης δύνανται να το μειώσουν ουσιαστικά και να βελτιώσουν την ανθεκτικότητα του φροντιστή.","Introduction/Objectives: Bipolar disorder, particularly during hypomanic and manic phases, imposes substantial psychological and practical strain on informal caregivers. This narrative review aims to synthesise available empirical evidence regarding the intensity, dimensions, and modifiable determinants of caregiver burden in these elevated phases. Methods: Findings were drawn from multicentre observational studies in inpatient and outpatient settings, systematic and narrative reviews, qualitative investigations, and randomised controlled trials of psychosocial and educational interventions. Special emphasis was placed on studies employing established burden assessment instruments (IEQ, GHQ-12, FBIS, SBAS), in order to depict the multidimensional profile of caregiver load in a comparable and structured way. Results: The above measures consistently indicate that caregiver burden is multifaceted, with key domains including psychological strain, the need for continuous supervision and risk management, disruption of daily routines and sleep, and “executive” responsibilities such as organising appointments and monitoring medication adherence. Manic episodes, compared with hypomanic states, are associated with more caregiving hours and higher burden scores, especially in the presence of hostility, loss of control, violent incidents, rapid cycling or mixed states; female caregivers are more frequently exposed to higher levels of strain. A mismatch is also observed between subjective and objectively measured burden, as the perceived emotional load tends to subside relatively quickly after clinical remission, whereas practical and financial demands remain considerable. Protective factors include targeted caregiver psychoeducation (individual, group, or multifamily formats), collaboratively developed crisis plans with clearly defined roles and communication channels, early recognition of prodromal symptoms, and “low threshold” access to clinical guidance or digital peer support. Conclusions: Informal caregiver burden in bipolar hypomania and mania appears to be both phase-sensitive and potentially modifiable. Elevated mood states increase caregiver load in a quasi–dose-dependent fashion, while structured treatment protocols, psychoeducational interventions, and systematic crisis planning can substantially alleviate this burden and enhance caregiver resilience."],"dc:identifier":["uoadl:5320582","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/5320582"],"dc:language":["Ελληνικά","Greek"],"dc:subject":["Επιστήμες Υγείας","Health Sciences"],"dc:title":["Επιβάρυνση των φροντιστών στη διπολική υπομανία και μανία: Συστηματική ανασκόπηση"],"dc:type":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]},"updated_at":"2026-11-19T06:41:33Z"}