{"id":{"repo_id":"athens","oai_identifier":"oai:lib.uoa.gr:uoadl:5320749"},"canonical_url":"https://search.ndltd.org/etd/athens/oai:lib.uoa.gr:uoadl:5320749","repository":{"repo_id":"athens","name":"National and Kapodistrian University of Athens","base_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh"},"display":{"title":"Η συνταγματική απαγόρευση της απονομής και αναγνώρισης τίτλων ευγενείας ή διακρίσεως κατ' άρθρο 4 παρ. 7 του Συντάγματος","abstract":"Η παρούσα διπλωματική εργασία εξετάζει τη συνταγματική απαγόρευση της απονομής και αναγνώρισης τίτλων ευγενείας ή διακρίσεως κατ' άρθρο 4 παρ. 7 του Συντάγματος, αναλύοντας την ιστορική της πορεία, το εννοιολογικό της περιεχόμενο και την πρακτική της εφαρμογή στη σύγχρονη ελληνική έννομη τάξη. Οι τίτλοι ευγενείας αποτελούσαν χαρακτηριστικό γνώρισμα των φεουδαρχικών και των μοναρχικών καθεστώτων, λειτουργώντας ως θεσμικά και κοινωνικά εργαλεία ιεραρχικής διακρίσεως. Στην κορυφή της ιεραρχίας βρίσκονταν οι Δούκες, Μαρκήσιοι, Κόμητες και Βαρώνοι, ενώ η Γαλλική Επανάσταση υπήρξε σημείο καμπής, καθώς οι τίτλοι καταργήθηκαν δια νόμου. Στην Ελλάδα, η απαγόρευση τίτλων ευγενείας εισάγεται ρητά ήδη από το Σύνταγμα της Τροιζήνας του 1827, με το πνεύμα αυτό να διατηρείται σε όλα τα μετέπειτα Συντάγματα. Στο Σύνταγμα του 1844 προβλεπόταν ρητώς ότι ο βασιλεύς δεν δύναται να χορηγή τίτλους ευγενείας και διακρίσεως, ενώ το Σύνταγμα του 1864 ένταξε για πρώτη φορά την απαγόρευση στην ίδια διάταξη με την αρχή της ισότητας. Το Σύνταγμα του 1927 επέκτεινε την απαγόρευση και στην απονομή παρασήμων. Το ισχύον Σύνταγμα του 1975, στο άρθρο 4 παρ. 7, προβλέπει ρητώς ότι «Τίτλοι ευγενείας ή διάκρισης ούτε απονέμονται ούτε αναγνωρίζονται σε Έλληνες πολίτες». Η διατύπωση είναι λιτή αλλά απόλυτη, με τη διάταξη αυτή να ανήκει στα θεμελιώδη δικαιώματα πρώτης γενιάς και να βρίσκεται στις μη αναθεωρητέες διατάξεις του άρθρου 110 παρ. 1 του Συντάγματος, καθιστώντας την στοιχείο της συνταγματικής ταυτότητας του ελληνικού πολιτεύματος. Ως τίτλοι ευγενείας νοούνται εκείνοι οι κληρονομικοί τίτλοι που απονέμονται στους αρχηγούς του στρατεύματος, στους βασιλείς και στους απογόνους αυτών, όπως οι τίτλοι του κόμη, του βαρώνου και του πρίγκιπα. Αντιθέτως, ως τίτλοι διακρίσεως νοούνται οι τίτλοι δια των οποίων υποδηλώνεται η κατοχή υπερέχουσας θέσης έναντι των λοιπών πολιτών. Η εργασία αναλύει δύο θεωρίες για τον προσδιορισμό των τίτλων διακρίσεως. Πρώτον, τη θεωρία της αξιοκρατίας, σύμφωνα με την οποία απαγορεύονται τίτλοι που σχετίζονται με ταξική προέλευση και όχι με προσωπική αξία, και δεύτερον, τη θεωρία της εντυπώσεως, κατά την οποία απαγορεύεται κάθε τίτλος που δίδει την εντύπωση προνομίων καταγωγής ή κοινωνικής θέσεως. Φορείς του δικαιώματος είναι οι Έλληνες πολίτες, ενώ αποδέκτης είναι πρωτίστως το κράτος σε όλες του τις εκφάνσεις. Η διάταξη αυτή επιτελεί δύο σημαντικές λειτουργίες. Πρώτα, συμπληρωματική λειτουργία προς τη γενική αρχή της ισότητας, διασφαλίζοντας την κοινωνική ισότητα, και δεύτερον, εγγυητική λειτουργία, διασφαλίζοντας τη βάση και τη μορφή του πολιτεύματος ως Προεδρευομένης Κοινοβουλευτικής Δημοκρατίας. Η ΕΣΔΑ δεν εμπεριέχει ρητή διάταξη για την απαγόρευση τίτλων ευγενείας, ωστόσο το ΕΔΔΑ στην υπόθεση Künsberg Sarre κατά Αυστρίας του 2023 δέχθηκε ότι η απαγόρευση εξυπηρετεί θεμιτό σκοπό, αλλά έκρινε παράβαση του άρθρου 8 ΕΣΔΑ λόγω της πολυετούς χρήσης του επιθέτου. Το ΔΕΕ έχει κρίνει ότι η άρνηση αναγνώρισης τίτλων ευγενείας δικαιολογείται βάσει της δημοσίας τάξεως και της αρχής της ισότητας, εφόσον είναι κατάλληλη και αναγκαία, με την εξαίρεση να αφορά περιπτώσεις πολυετούς χρήσης επιθέτου. Στον ευρωπαϊκό χώρο υπάρχει πολυμορφία προσεγγίσεων. Το Ηνωμένο Βασίλειο διατηρεί τίτλους με συμβολικό χαρακτήρα, ενώ η Γαλλία, η Ιταλία, η Γερμανία και η Αυστρία τους απαγορεύουν ρητά. Η εργασία εξετάζει δύο κρίσιμες υποθέσεις πρακτικής εφαρμογής του άρθρου 4 παρ. 7. Η πρώτη αφορά το έτος 1994, όταν με τον νόμο 2215/1994 απαλείφθηκαν όροι όπως «τέως Βασιλεύς» και ορίστηκε ότι ένδικα βοηθήματα απορρίπτονται ως απαράδεκτα αν ο διάδικος χρησιμοποιεί τίτλους ευγενείας ή ονομασία πολιτειακού αξιώματος. Η δεύτερη υπόθεση αφορά το 2024, όταν στις 20.12.2024 αναγνωρίσθηκε η ελληνική ιθαγένεια στα μέλη της πρώην βασιλικής οικογένειας με το επίθετο «ΝΤΕ ΓΚΡΕΣ», γεγονός που προκάλεσε έντονη συζήτηση και άσκηση αίτησης ακυρώσεως. Τα επιχειρήματα κατά της συνταγματικότητας υποστηρίζουν ότι το επίθετο δηλώνει επίκληση μνήμης, καθώς μεταφράζεται «της Ελλάδος», ότι το πρόθεμα «ΝΤΕ» δίδει πάντοτε την εντύπωση τίτλου ευγενείας και ότι υποδηλώνει προνόμια καταγωγής. Αντιθέτως, τα επιχειρήματα υπέρ της συνταγματικότητας υποστηρίζουν ότι το άρθρο 4 παρ. 7 απαγορεύει μόνο προϋφιστάμενους τίτλους και ότι η επιλογή εκφράζει οικογενειακή καταγωγή. Η απαγόρευση τίτλων ευγενείας συνιστά θεμελιώδη διάταξη που εδράζεται σε ιστορική και ιδεολογική συνέχεια από τα επαναστατικά Συντάγματα και δεν αποτελεί τυπικό κατάλοιπο, αλλά συστατικό στοιχείο του δημοκρατικού κράτους δικαίου, διασφαλίζοντας την κοινωνική ισότητα και την πολιτειακή συνοχή.","abstract_html":"Η παρούσα διπλωματική εργασία εξετάζει τη συνταγματική απαγόρευση της απονομής και αναγνώρισης τίτλων ευγενείας ή διακρίσεως κατ&#x27; άρθρο 4 παρ. 7 του Συντάγματος, αναλύοντας την ιστορική της πορεία, το εννοιολογικό της περιεχόμενο και την πρακτική της εφαρμογή στη σύγχρονη ελληνική έννομη τάξη. Οι τίτλοι ευγενείας αποτελούσαν χαρακτηριστικό γνώρισμα των φεουδαρχικών και των μοναρχικών καθεστώτων, λειτουργώντας ως θεσμικά και κοινωνικά εργαλεία ιεραρχικής διακρίσεως. Στην κορυφή της ιεραρχίας βρίσκονταν οι Δούκες, Μαρκήσιοι, Κόμητες και Βαρώνοι, ενώ η Γαλλική Επανάσταση υπήρξε σημείο καμπής, καθώς οι τίτλοι καταργήθηκαν δια νόμου. Στην Ελλάδα, η απαγόρευση τίτλων ευγενείας εισάγεται ρητά ήδη από το Σύνταγμα της Τροιζήνας του 1827, με το πνεύμα αυτό να διατηρείται σε όλα τα μετέπειτα Συντάγματα. Στο Σύνταγμα του 1844 προβλεπόταν ρητώς ότι ο βασιλεύς δεν δύναται να χορηγή τίτλους ευγενείας και διακρίσεως, ενώ το Σύνταγμα του 1864 ένταξε για πρώτη φορά την απαγόρευση στην ίδια διάταξη με την αρχή της ισότητας. Το Σύνταγμα του 1927 επέκτεινε την απαγόρευση και στην απονομή παρασήμων. Το ισχύον Σύνταγμα του 1975, στο άρθρο 4 παρ. 7, προβλέπει ρητώς ότι «Τίτλοι ευγενείας ή διάκρισης ούτε απονέμονται ούτε αναγνωρίζονται σε Έλληνες πολίτες». Η διατύπωση είναι λιτή αλλά απόλυτη, με τη διάταξη αυτή να ανήκει στα θεμελιώδη δικαιώματα πρώτης γενιάς και να βρίσκεται στις μη αναθεωρητέες διατάξεις του άρθρου 110 παρ. 1 του Συντάγματος, καθιστώντας την στοιχείο της συνταγματικής ταυτότητας του ελληνικού πολιτεύματος. Ως τίτλοι ευγενείας νοούνται εκείνοι οι κληρονομικοί τίτλοι που απονέμονται στους αρχηγούς του στρατεύματος, στους βασιλείς και στους απογόνους αυτών, όπως οι τίτλοι του κόμη, του βαρώνου και του πρίγκιπα. Αντιθέτως, ως τίτλοι διακρίσεως νοούνται οι τίτλοι δια των οποίων υποδηλώνεται η κατοχή υπερέχουσας θέσης έναντι των λοιπών πολιτών. Η εργασία αναλύει δύο θεωρίες για τον προσδιορισμό των τίτλων διακρίσεως. Πρώτον, τη θεωρία της αξιοκρατίας, σύμφωνα με την οποία απαγορεύονται τίτλοι που σχετίζονται με ταξική προέλευση και όχι με προσωπική αξία, και δεύτερον, τη θεωρία της εντυπώσεως, κατά την οποία απαγορεύεται κάθε τίτλος που δίδει την εντύπωση προνομίων καταγωγής ή κοινωνικής θέσεως. Φορείς του δικαιώματος είναι οι Έλληνες πολίτες, ενώ αποδέκτης είναι πρωτίστως το κράτος σε όλες του τις εκφάνσεις. Η διάταξη αυτή επιτελεί δύο σημαντικές λειτουργίες. Πρώτα, συμπληρωματική λειτουργία προς τη γενική αρχή της ισότητας, διασφαλίζοντας την κοινωνική ισότητα, και δεύτερον, εγγυητική λειτουργία, διασφαλίζοντας τη βάση και τη μορφή του πολιτεύματος ως Προεδρευομένης Κοινοβουλευτικής Δημοκρατίας. Η ΕΣΔΑ δεν εμπεριέχει ρητή διάταξη για την απαγόρευση τίτλων ευγενείας, ωστόσο το ΕΔΔΑ στην υπόθεση Künsberg Sarre κατά Αυστρίας του 2023 δέχθηκε ότι η απαγόρευση εξυπηρετεί θεμιτό σκοπό, αλλά έκρινε παράβαση του άρθρου 8 ΕΣΔΑ λόγω της πολυετούς χρήσης του επιθέτου. Το ΔΕΕ έχει κρίνει ότι η άρνηση αναγνώρισης τίτλων ευγενείας δικαιολογείται βάσει της δημοσίας τάξεως και της αρχής της ισότητας, εφόσον είναι κατάλληλη και αναγκαία, με την εξαίρεση να αφορά περιπτώσεις πολυετούς χρήσης επιθέτου. Στον ευρωπαϊκό χώρο υπάρχει πολυμορφία προσεγγίσεων. Το Ηνωμένο Βασίλειο διατηρεί τίτλους με συμβολικό χαρακτήρα, ενώ η Γαλλία, η Ιταλία, η Γερμανία και η Αυστρία τους απαγορεύουν ρητά. Η εργασία εξετάζει δύο κρίσιμες υποθέσεις πρακτικής εφαρμογής του άρθρου 4 παρ. 7. Η πρώτη αφορά το έτος 1994, όταν με τον νόμο 2215/1994 απαλείφθηκαν όροι όπως «τέως Βασιλεύς» και ορίστηκε ότι ένδικα βοηθήματα απορρίπτονται ως απαράδεκτα αν ο διάδικος χρησιμοποιεί τίτλους ευγενείας ή ονομασία πολιτειακού αξιώματος. Η δεύτερη υπόθεση αφορά το 2024, όταν στις 20.12.2024 αναγνωρίσθηκε η ελληνική ιθαγένεια στα μέλη της πρώην βασιλικής οικογένειας με το επίθετο «ΝΤΕ ΓΚΡΕΣ», γεγονός που προκάλεσε έντονη συζήτηση και άσκηση αίτησης ακυρώσεως. Τα επιχειρήματα κατά της συνταγματικότητας υποστηρίζουν ότι το επίθετο δηλώνει επίκληση μνήμης, καθώς μεταφράζεται «της Ελλάδος», ότι το πρόθεμα «ΝΤΕ» δίδει πάντοτε την εντύπωση τίτλου ευγενείας και ότι υποδηλώνει προνόμια καταγωγής. Αντιθέτως, τα επιχειρήματα υπέρ της συνταγματικότητας υποστηρίζουν ότι το άρθρο 4 παρ. 7 απαγορεύει μόνο προϋφιστάμενους τίτλους και ότι η επιλογή εκφράζει οικογενειακή καταγωγή. Η απαγόρευση τίτλων ευγενείας συνιστά θεμελιώδη διάταξη που εδράζεται σε ιστορική και ιδεολογική συνέχεια από τα επαναστατικά Συντάγματα και δεν αποτελεί τυπικό κατάλοιπο, αλλά συστατικό στοιχείο του δημοκρατικού κράτους δικαίου, διασφαλίζοντας την κοινωνική ισότητα και την πολιτειακή συνοχή.","abstract_has_math":false,"creators":["ΝΤΟΒΙΝΟΣ ΑΓΓΕΛΗΣ-ΜΑΡΙΟΣ","NTOVINOS ANGELIS-MARIOS"],"institution":null,"degree_name":null,"degree_level":null,"degree_discipline":null,"degree_department":null,"school":null,"contributors":[],"advisors":[],"committee_chairs":[],"committee_members":[],"year":2026,"date_issued":"2026","date_published":"2026","updated_at":"2026-11-19T06:41:33Z","subjects":["Δίκαιο – Νομοθεσία","Law and Legislation"],"languages":["Ελληνικά","Greek"],"rights":[],"rights_urls":[],"identifier_entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:5320749"],"render_values":[{"text":"uoadl:5320749","href":null,"code":true}]}],"person_identifier_entries":[]},"links":{"outbound_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/5320749","outbound_label":"Repository record","outbound_source":"dc:identifier","record_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/5320749","record_label":"Repository record","record_kind":"record","record_source":"dc:identifier","download_url":null,"download_label":null,"download_source":null,"access_status":null,"embargo_until":null,"access_note":null},"source_record":{"url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh?verb=GetRecord&metadataPrefix=oai_dc&identifier=oai%3Alib.uoa.gr%3Auoadl%3A5320749","prefix":"oai_dc"},"metadata_groups":[{"id":"people","label":"People","entries":[{"key":"dc:creator","label":"Author","values":["ΝΤΟΒΙΝΟΣ ΑΓΓΕΛΗΣ-ΜΑΡΙΟΣ","NTOVINOS ANGELIS-MARIOS"]}]},{"id":"academic_context","label":"Academic Context","entries":[{"key":"dc:date","label":"Dc Date","values":["2026"]},{"key":"dc:type","label":"Dc Type","values":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]}]},{"id":"subjects_keywords","label":"Subjects and Keywords","entries":[{"key":"dc:subject","label":"Dc Subject","values":["Δίκαιο – Νομοθεσία","Law and Legislation"]}]},{"id":"language_rights","label":"Language and Rights","entries":[{"key":"dc:language","label":"Dc Language","values":["Ελληνικά","Greek"]}]},{"id":"identifiers","label":"Identifiers","entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:5320749","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/5320749"]}]},{"id":"additional","label":"Additional Metadata","entries":[{"key":"dc:description","label":"Description","values":["Η παρούσα διπλωματική εργασία εξετάζει τη συνταγματική απαγόρευση της απονομής και αναγνώρισης τίτλων ευγενείας ή διακρίσεως κατ' άρθρο 4 παρ. 7 του Συντάγματος, αναλύοντας την ιστορική της πορεία, το εννοιολογικό της περιεχόμενο και την πρακτική της εφαρμογή στη σύγχρονη ελληνική έννομη τάξη. Οι τίτλοι ευγενείας αποτελούσαν χαρακτηριστικό γνώρισμα των φεουδαρχικών και των μοναρχικών καθεστώτων, λειτουργώντας ως θεσμικά και κοινωνικά εργαλεία ιεραρχικής διακρίσεως. Στην κορυφή της ιεραρχίας βρίσκονταν οι Δούκες, Μαρκήσιοι, Κόμητες και Βαρώνοι, ενώ η Γαλλική Επανάσταση υπήρξε σημείο καμπής, καθώς οι τίτλοι καταργήθηκαν δια νόμου. Στην Ελλάδα, η απαγόρευση τίτλων ευγενείας εισάγεται ρητά ήδη από το Σύνταγμα της Τροιζήνας του 1827, με το πνεύμα αυτό να διατηρείται σε όλα τα μετέπειτα Συντάγματα. Στο Σύνταγμα του 1844 προβλεπόταν ρητώς ότι ο βασιλεύς δεν δύναται να χορηγή τίτλους ευγενείας και διακρίσεως, ενώ το Σύνταγμα του 1864 ένταξε για πρώτη φορά την απαγόρευση στην ίδια διάταξη με την αρχή της ισότητας. Το Σύνταγμα του 1927 επέκτεινε την απαγόρευση και στην απονομή παρασήμων. Το ισχύον Σύνταγμα του 1975, στο άρθρο 4 παρ. 7, προβλέπει ρητώς ότι «Τίτλοι ευγενείας ή διάκρισης ούτε απονέμονται ούτε αναγνωρίζονται σε Έλληνες πολίτες». Η διατύπωση είναι λιτή αλλά απόλυτη, με τη διάταξη αυτή να ανήκει στα θεμελιώδη δικαιώματα πρώτης γενιάς και να βρίσκεται στις μη αναθεωρητέες διατάξεις του άρθρου 110 παρ. 1 του Συντάγματος, καθιστώντας την στοιχείο της συνταγματικής ταυτότητας του ελληνικού πολιτεύματος. Ως τίτλοι ευγενείας νοούνται εκείνοι οι κληρονομικοί τίτλοι που απονέμονται στους αρχηγούς του στρατεύματος, στους βασιλείς και στους απογόνους αυτών, όπως οι τίτλοι του κόμη, του βαρώνου και του πρίγκιπα. Αντιθέτως, ως τίτλοι διακρίσεως νοούνται οι τίτλοι δια των οποίων υποδηλώνεται η κατοχή υπερέχουσας θέσης έναντι των λοιπών πολιτών. Η εργασία αναλύει δύο θεωρίες για τον προσδιορισμό των τίτλων διακρίσεως. Πρώτον, τη θεωρία της αξιοκρατίας, σύμφωνα με την οποία απαγορεύονται τίτλοι που σχετίζονται με ταξική προέλευση και όχι με προσωπική αξία, και δεύτερον, τη θεωρία της εντυπώσεως, κατά την οποία απαγορεύεται κάθε τίτλος που δίδει την εντύπωση προνομίων καταγωγής ή κοινωνικής θέσεως. Φορείς του δικαιώματος είναι οι Έλληνες πολίτες, ενώ αποδέκτης είναι πρωτίστως το κράτος σε όλες του τις εκφάνσεις. Η διάταξη αυτή επιτελεί δύο σημαντικές λειτουργίες. Πρώτα, συμπληρωματική λειτουργία προς τη γενική αρχή της ισότητας, διασφαλίζοντας την κοινωνική ισότητα, και δεύτερον, εγγυητική λειτουργία, διασφαλίζοντας τη βάση και τη μορφή του πολιτεύματος ως Προεδρευομένης Κοινοβουλευτικής Δημοκρατίας. Η ΕΣΔΑ δεν εμπεριέχει ρητή διάταξη για την απαγόρευση τίτλων ευγενείας, ωστόσο το ΕΔΔΑ στην υπόθεση Künsberg Sarre κατά Αυστρίας του 2023 δέχθηκε ότι η απαγόρευση εξυπηρετεί θεμιτό σκοπό, αλλά έκρινε παράβαση του άρθρου 8 ΕΣΔΑ λόγω της πολυετούς χρήσης του επιθέτου. Το ΔΕΕ έχει κρίνει ότι η άρνηση αναγνώρισης τίτλων ευγενείας δικαιολογείται βάσει της δημοσίας τάξεως και της αρχής της ισότητας, εφόσον είναι κατάλληλη και αναγκαία, με την εξαίρεση να αφορά περιπτώσεις πολυετούς χρήσης επιθέτου. Στον ευρωπαϊκό χώρο υπάρχει πολυμορφία προσεγγίσεων. Το Ηνωμένο Βασίλειο διατηρεί τίτλους με συμβολικό χαρακτήρα, ενώ η Γαλλία, η Ιταλία, η Γερμανία και η Αυστρία τους απαγορεύουν ρητά. Η εργασία εξετάζει δύο κρίσιμες υποθέσεις πρακτικής εφαρμογής του άρθρου 4 παρ. 7. Η πρώτη αφορά το έτος 1994, όταν με τον νόμο 2215/1994 απαλείφθηκαν όροι όπως «τέως Βασιλεύς» και ορίστηκε ότι ένδικα βοηθήματα απορρίπτονται ως απαράδεκτα αν ο διάδικος χρησιμοποιεί τίτλους ευγενείας ή ονομασία πολιτειακού αξιώματος. Η δεύτερη υπόθεση αφορά το 2024, όταν στις 20.12.2024 αναγνωρίσθηκε η ελληνική ιθαγένεια στα μέλη της πρώην βασιλικής οικογένειας με το επίθετο «ΝΤΕ ΓΚΡΕΣ», γεγονός που προκάλεσε έντονη συζήτηση και άσκηση αίτησης ακυρώσεως. Τα επιχειρήματα κατά της συνταγματικότητας υποστηρίζουν ότι το επίθετο δηλώνει επίκληση μνήμης, καθώς μεταφράζεται «της Ελλάδος», ότι το πρόθεμα «ΝΤΕ» δίδει πάντοτε την εντύπωση τίτλου ευγενείας και ότι υποδηλώνει προνόμια καταγωγής. Αντιθέτως, τα επιχειρήματα υπέρ της συνταγματικότητας υποστηρίζουν ότι το άρθρο 4 παρ. 7 απαγορεύει μόνο προϋφιστάμενους τίτλους και ότι η επιλογή εκφράζει οικογενειακή καταγωγή. Η απαγόρευση τίτλων ευγενείας συνιστά θεμελιώδη διάταξη που εδράζεται σε ιστορική και ιδεολογική συνέχεια από τα επαναστατικά Συντάγματα και δεν αποτελεί τυπικό κατάλοιπο, αλλά συστατικό στοιχείο του δημοκρατικού κράτους δικαίου, διασφαλίζοντας την κοινωνική ισότητα και την πολιτειακή συνοχή.","This master thesis examines the constitutional prohibition of granting and recognising titles of nobility or distinction under Article 4 paragraph 7 of the Greek Constitution, analysing its historical trajectory, conceptual content, and practical application in the contemporary Greek legal order. Titles of nobility were characteristic features of feudal and monarchical regimes, functioning as institutional and social tools of hierarchical distinction. At the apex of the hierarchy were Dukes, Marquises, Counts, and Barons, while the French Revolution marked a turning point as titles were abolished by law. In Greece, the prohibition of titles of nobility was explicitly introduced as early as the Constitution of Troezen in 1827, with this spirit maintained in all subsequent Constitutions. The 1844 Constitution explicitly provided that the King could not grant titles of nobility or distinction, while the 1864 Constitution, for the first time, incorporated the prohibition in the same provision as the principle of equality. The 1927 Constitution extended the prohibition to the granting of decorations. The current Constitution of 1975, in Article 4 paragraph 7, explicitly provides that \"Titles of nobility or distinction are neither conferred nor recognised for Greek citizens\" . The wording is concise but absolute, with this provision belonging to first-generation fundamental rights and being among the non-amendable provisions of Article 110 paragraph 1 of the Constitution, making it an element of the constitutional identity of the Greek polity. Titles of nobility refer to hereditary titles conferred upon military commanders, kings, and their descendants, such as count, baron, and prince. Conversely, titles of distinction are those that indicate possession of a superior position vis-à-vis other citizens. The thesis analyses two theories for determining titles of distinction. First, the theory of meritocracy, according to which titles related to class origin rather than personal merit are prohibited, and second, the theory of impression, whereby any title that gives the impression of privileges of birth or social status is prohibited. Rights-holders are Greek citizens, while the addressee is primarily the state in all its manifestations. This provision performs two important functions. First, a complementary function to the general principle of equality, ensuring social equality, and second, a guarantee function, safeguarding the foundation and form of the polity as a Parliamentary Republic with a President. The ECHR does not contain an explicit provision prohibiting titles of nobility, however the ECtHR in Künsberg Sarre v Austria in 2023 accepted that the prohibition serves a legitimate aim but found a violation of Article 8 ECHR due to long-standing use of the surname. The CJEU has ruled that refusal to recognise titles of nobility is justified on grounds of public policy and the principle of equality, provided it is appropriate and necessary, with the exception concerning cases of long-standing use of a surname. In the European space, there is diversity of approaches. The United Kingdom maintains titles with symbolic character, while France, Italy, Germany, and Austria explicitly prohibit them. The thesis examines two critical cases of practical application of Article 4 paragraph 7. The first concerns 1994, when Law 2215/1994 eliminated terms such as \"former King\" and provided that legal remedies are rejected as inadmissible if the party uses titles of nobility or designation of a former political office. The second case concerns 2024, when on 20.12.2024, Greek citizenship was recognised for members of the former royal family with the surname \"DE GRECE\", which provoked intense debate and an annulment application. Arguments against constitutionality maintain that the surname constitutes invocation of memory as it translates to \"of Greece\", that the prefix \"DE\" always gives the impression of a title of nobility, and that it implies privileges of origin. Conversely, arguments in favour of constitutionality maintain that Article 4 paragraph 7 prohibits only pre-existing titles and that the choice expresses family origin. The prohibition of titles of nobility constitutes a fundamental provision grounded in historical and ideological continuity from the revolutionary Constitutions and is not a formal relic, but a constituent element of the democratic rule of law, ensuring social equality and political cohesion."]},{"key":"dc:title","label":"Title","values":["Η συνταγματική απαγόρευση της απονομής και αναγνώρισης τίτλων ευγενείας ή διακρίσεως κατ' άρθρο 4 παρ. 7 του Συντάγματος"]}]}],"canonical_facts":{"dc:creator":["ΝΤΟΒΙΝΟΣ ΑΓΓΕΛΗΣ-ΜΑΡΙΟΣ","NTOVINOS ANGELIS-MARIOS"],"dc:date":["2026"],"dc:description":["Η παρούσα διπλωματική εργασία εξετάζει τη συνταγματική απαγόρευση της απονομής και αναγνώρισης τίτλων ευγενείας ή διακρίσεως κατ' άρθρο 4 παρ. 7 του Συντάγματος, αναλύοντας την ιστορική της πορεία, το εννοιολογικό της περιεχόμενο και την πρακτική της εφαρμογή στη σύγχρονη ελληνική έννομη τάξη. Οι τίτλοι ευγενείας αποτελούσαν χαρακτηριστικό γνώρισμα των φεουδαρχικών και των μοναρχικών καθεστώτων, λειτουργώντας ως θεσμικά και κοινωνικά εργαλεία ιεραρχικής διακρίσεως. Στην κορυφή της ιεραρχίας βρίσκονταν οι Δούκες, Μαρκήσιοι, Κόμητες και Βαρώνοι, ενώ η Γαλλική Επανάσταση υπήρξε σημείο καμπής, καθώς οι τίτλοι καταργήθηκαν δια νόμου. Στην Ελλάδα, η απαγόρευση τίτλων ευγενείας εισάγεται ρητά ήδη από το Σύνταγμα της Τροιζήνας του 1827, με το πνεύμα αυτό να διατηρείται σε όλα τα μετέπειτα Συντάγματα. Στο Σύνταγμα του 1844 προβλεπόταν ρητώς ότι ο βασιλεύς δεν δύναται να χορηγή τίτλους ευγενείας και διακρίσεως, ενώ το Σύνταγμα του 1864 ένταξε για πρώτη φορά την απαγόρευση στην ίδια διάταξη με την αρχή της ισότητας. Το Σύνταγμα του 1927 επέκτεινε την απαγόρευση και στην απονομή παρασήμων. Το ισχύον Σύνταγμα του 1975, στο άρθρο 4 παρ. 7, προβλέπει ρητώς ότι «Τίτλοι ευγενείας ή διάκρισης ούτε απονέμονται ούτε αναγνωρίζονται σε Έλληνες πολίτες». Η διατύπωση είναι λιτή αλλά απόλυτη, με τη διάταξη αυτή να ανήκει στα θεμελιώδη δικαιώματα πρώτης γενιάς και να βρίσκεται στις μη αναθεωρητέες διατάξεις του άρθρου 110 παρ. 1 του Συντάγματος, καθιστώντας την στοιχείο της συνταγματικής ταυτότητας του ελληνικού πολιτεύματος. Ως τίτλοι ευγενείας νοούνται εκείνοι οι κληρονομικοί τίτλοι που απονέμονται στους αρχηγούς του στρατεύματος, στους βασιλείς και στους απογόνους αυτών, όπως οι τίτλοι του κόμη, του βαρώνου και του πρίγκιπα. Αντιθέτως, ως τίτλοι διακρίσεως νοούνται οι τίτλοι δια των οποίων υποδηλώνεται η κατοχή υπερέχουσας θέσης έναντι των λοιπών πολιτών. Η εργασία αναλύει δύο θεωρίες για τον προσδιορισμό των τίτλων διακρίσεως. Πρώτον, τη θεωρία της αξιοκρατίας, σύμφωνα με την οποία απαγορεύονται τίτλοι που σχετίζονται με ταξική προέλευση και όχι με προσωπική αξία, και δεύτερον, τη θεωρία της εντυπώσεως, κατά την οποία απαγορεύεται κάθε τίτλος που δίδει την εντύπωση προνομίων καταγωγής ή κοινωνικής θέσεως. Φορείς του δικαιώματος είναι οι Έλληνες πολίτες, ενώ αποδέκτης είναι πρωτίστως το κράτος σε όλες του τις εκφάνσεις. Η διάταξη αυτή επιτελεί δύο σημαντικές λειτουργίες. Πρώτα, συμπληρωματική λειτουργία προς τη γενική αρχή της ισότητας, διασφαλίζοντας την κοινωνική ισότητα, και δεύτερον, εγγυητική λειτουργία, διασφαλίζοντας τη βάση και τη μορφή του πολιτεύματος ως Προεδρευομένης Κοινοβουλευτικής Δημοκρατίας. Η ΕΣΔΑ δεν εμπεριέχει ρητή διάταξη για την απαγόρευση τίτλων ευγενείας, ωστόσο το ΕΔΔΑ στην υπόθεση Künsberg Sarre κατά Αυστρίας του 2023 δέχθηκε ότι η απαγόρευση εξυπηρετεί θεμιτό σκοπό, αλλά έκρινε παράβαση του άρθρου 8 ΕΣΔΑ λόγω της πολυετούς χρήσης του επιθέτου. Το ΔΕΕ έχει κρίνει ότι η άρνηση αναγνώρισης τίτλων ευγενείας δικαιολογείται βάσει της δημοσίας τάξεως και της αρχής της ισότητας, εφόσον είναι κατάλληλη και αναγκαία, με την εξαίρεση να αφορά περιπτώσεις πολυετούς χρήσης επιθέτου. Στον ευρωπαϊκό χώρο υπάρχει πολυμορφία προσεγγίσεων. Το Ηνωμένο Βασίλειο διατηρεί τίτλους με συμβολικό χαρακτήρα, ενώ η Γαλλία, η Ιταλία, η Γερμανία και η Αυστρία τους απαγορεύουν ρητά. Η εργασία εξετάζει δύο κρίσιμες υποθέσεις πρακτικής εφαρμογής του άρθρου 4 παρ. 7. Η πρώτη αφορά το έτος 1994, όταν με τον νόμο 2215/1994 απαλείφθηκαν όροι όπως «τέως Βασιλεύς» και ορίστηκε ότι ένδικα βοηθήματα απορρίπτονται ως απαράδεκτα αν ο διάδικος χρησιμοποιεί τίτλους ευγενείας ή ονομασία πολιτειακού αξιώματος. Η δεύτερη υπόθεση αφορά το 2024, όταν στις 20.12.2024 αναγνωρίσθηκε η ελληνική ιθαγένεια στα μέλη της πρώην βασιλικής οικογένειας με το επίθετο «ΝΤΕ ΓΚΡΕΣ», γεγονός που προκάλεσε έντονη συζήτηση και άσκηση αίτησης ακυρώσεως. Τα επιχειρήματα κατά της συνταγματικότητας υποστηρίζουν ότι το επίθετο δηλώνει επίκληση μνήμης, καθώς μεταφράζεται «της Ελλάδος», ότι το πρόθεμα «ΝΤΕ» δίδει πάντοτε την εντύπωση τίτλου ευγενείας και ότι υποδηλώνει προνόμια καταγωγής. Αντιθέτως, τα επιχειρήματα υπέρ της συνταγματικότητας υποστηρίζουν ότι το άρθρο 4 παρ. 7 απαγορεύει μόνο προϋφιστάμενους τίτλους και ότι η επιλογή εκφράζει οικογενειακή καταγωγή. Η απαγόρευση τίτλων ευγενείας συνιστά θεμελιώδη διάταξη που εδράζεται σε ιστορική και ιδεολογική συνέχεια από τα επαναστατικά Συντάγματα και δεν αποτελεί τυπικό κατάλοιπο, αλλά συστατικό στοιχείο του δημοκρατικού κράτους δικαίου, διασφαλίζοντας την κοινωνική ισότητα και την πολιτειακή συνοχή.","This master thesis examines the constitutional prohibition of granting and recognising titles of nobility or distinction under Article 4 paragraph 7 of the Greek Constitution, analysing its historical trajectory, conceptual content, and practical application in the contemporary Greek legal order. Titles of nobility were characteristic features of feudal and monarchical regimes, functioning as institutional and social tools of hierarchical distinction. At the apex of the hierarchy were Dukes, Marquises, Counts, and Barons, while the French Revolution marked a turning point as titles were abolished by law. In Greece, the prohibition of titles of nobility was explicitly introduced as early as the Constitution of Troezen in 1827, with this spirit maintained in all subsequent Constitutions. The 1844 Constitution explicitly provided that the King could not grant titles of nobility or distinction, while the 1864 Constitution, for the first time, incorporated the prohibition in the same provision as the principle of equality. The 1927 Constitution extended the prohibition to the granting of decorations. The current Constitution of 1975, in Article 4 paragraph 7, explicitly provides that \"Titles of nobility or distinction are neither conferred nor recognised for Greek citizens\" . The wording is concise but absolute, with this provision belonging to first-generation fundamental rights and being among the non-amendable provisions of Article 110 paragraph 1 of the Constitution, making it an element of the constitutional identity of the Greek polity. Titles of nobility refer to hereditary titles conferred upon military commanders, kings, and their descendants, such as count, baron, and prince. Conversely, titles of distinction are those that indicate possession of a superior position vis-à-vis other citizens. The thesis analyses two theories for determining titles of distinction. First, the theory of meritocracy, according to which titles related to class origin rather than personal merit are prohibited, and second, the theory of impression, whereby any title that gives the impression of privileges of birth or social status is prohibited. Rights-holders are Greek citizens, while the addressee is primarily the state in all its manifestations. This provision performs two important functions. First, a complementary function to the general principle of equality, ensuring social equality, and second, a guarantee function, safeguarding the foundation and form of the polity as a Parliamentary Republic with a President. The ECHR does not contain an explicit provision prohibiting titles of nobility, however the ECtHR in Künsberg Sarre v Austria in 2023 accepted that the prohibition serves a legitimate aim but found a violation of Article 8 ECHR due to long-standing use of the surname. The CJEU has ruled that refusal to recognise titles of nobility is justified on grounds of public policy and the principle of equality, provided it is appropriate and necessary, with the exception concerning cases of long-standing use of a surname. In the European space, there is diversity of approaches. The United Kingdom maintains titles with symbolic character, while France, Italy, Germany, and Austria explicitly prohibit them. The thesis examines two critical cases of practical application of Article 4 paragraph 7. The first concerns 1994, when Law 2215/1994 eliminated terms such as \"former King\" and provided that legal remedies are rejected as inadmissible if the party uses titles of nobility or designation of a former political office. The second case concerns 2024, when on 20.12.2024, Greek citizenship was recognised for members of the former royal family with the surname \"DE GRECE\", which provoked intense debate and an annulment application. Arguments against constitutionality maintain that the surname constitutes invocation of memory as it translates to \"of Greece\", that the prefix \"DE\" always gives the impression of a title of nobility, and that it implies privileges of origin. Conversely, arguments in favour of constitutionality maintain that Article 4 paragraph 7 prohibits only pre-existing titles and that the choice expresses family origin. The prohibition of titles of nobility constitutes a fundamental provision grounded in historical and ideological continuity from the revolutionary Constitutions and is not a formal relic, but a constituent element of the democratic rule of law, ensuring social equality and political cohesion."],"dc:identifier":["uoadl:5320749","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/5320749"],"dc:language":["Ελληνικά","Greek"],"dc:subject":["Δίκαιο – Νομοθεσία","Law and Legislation"],"dc:title":["Η συνταγματική απαγόρευση της απονομής και αναγνώρισης τίτλων ευγενείας ή διακρίσεως κατ' άρθρο 4 παρ. 7 του Συντάγματος"],"dc:type":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]},"updated_at":"2026-11-19T06:41:33Z"}