{"id":{"repo_id":"athens","oai_identifier":"oai:lib.uoa.gr:uoadl:5321035"},"canonical_url":"https://search.ndltd.org/etd/athens/oai:lib.uoa.gr:uoadl:5321035","repository":{"repo_id":"athens","name":"National and Kapodistrian University of Athens","base_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh"},"display":{"title":"The CJEU Sumal case C-882/19 and liability for EU competition law infringements under Directive 2014/104/EU","abstract":"Η παρούσα διπλωματική εργασία εξετάζει την εξέλιξη της ευθύνης για παραβιάσεις του δικαίου ανταγωνισμού της Ευρωπαϊκής Ένωσης στο πλαίσιο εταιρικών ομίλων, με ιδιαίτερη έμφαση στην έννοια της «επιχείρησης» και στο δόγμα της ενιαίας οικονομικής οντότητας βάσει του άρθρου 101 ΣΛΕΕ. Με επίκεντρο τις αποφάσεις του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης στις υποθέσεις Skanska (C-724/17) και Sumal (C-882/19), η παρούσα εργασία αναλύει τον τρόπο κατανομής της ευθύνης στο πλαίσιο αγωγών ιδιωτικής επιβολής σύμφωνα με την Οδηγία 2014/104/ΕΕ. Η εργασία διερευνά την ένταση μεταξύ των παραδοσιακών αρχών του εταιρικού δικαίου—ιδίως της περιορισμένης ευθύνης και της αυτοτέλειας της νομικής προσωπικότητας—και της λειτουργικής προσέγγισης που υιοθετεί το δίκαιο ανταγωνισμού της ΕΕ. Καταδεικνύει πώς το ΔΕΕ έχει προοδευτικά αποσυνδέσει την ευθύνη από τις τυπικές νομικές δομές, θεμελιώνοντάς την αντ’ αυτού στην οικονομική πραγματικότητα της επιχείρησης. Ενώ η υπόθεση Skanska επιβεβαίωσε ότι η έννοια της «επιχείρησης» διέπει την ευθύνη τόσο στη δημόσια όσο και στην ιδιωτική επιβολή και εισήγαγε την αρχή της οικονομικής συνέχειας στις αγωγές αποζημίωσης, η υπόθεση Sumal σηματοδότησε μια σημαντική εξέλιξη, αναγνωρίζοντας τη δυνατότητα «ανεστραμμένης» ή καθοδικής ευθύνης, κατά την οποία θυγατρική εταιρία μπορεί να θεωρηθεί υπεύθυνη για αντιανταγωνιστική συμπεριφορά της μητρικής της. Η ανάλυση αξιολογεί κριτικά κατά πόσον το πρότυπο ευθύνης που αναδύεται από την υπόθεση Sumal συνιστά μορφή καταλογισμού, αντικειμενικής ευθύνης, ή ένα αυτοτελές μοντέλο άμεσης ευθύνης που εδράζεται στη λειτουργική έννοια της επιχείρησης. Υποστηρίζεται ότι η υπόθεση Sumal δεν εισάγει ένα γενικό δόγμα καταλογισμού ή άρσης του εταιρικού πέπλου, αλλά αντιθέτως ενισχύει ένα επιχειρησιακό μοντέλο ευθύνης εγγενές στο δίκαιο ανταγωνισμού της ΕΕ. Τέλος, η εργασία αξιολογεί τις επιπτώσεις της εν λόγω νομολογίας στη νομική βεβαιότητα, στη συνοχή μεταξύ δημόσιας και ιδιωτικής επιβολής, καθώς και στην αποτελεσματικότητα των αγωγών αποζημίωσης για παραβάσεις του δικαίου ανταγωνισμού, επισημαίνοντας παράλληλα ανοιχτά δογματικά ζητήματα που παραμένουν προς μελλοντική εξέλιξη.","abstract_html":"Η παρούσα διπλωματική εργασία εξετάζει την εξέλιξη της ευθύνης για παραβιάσεις του δικαίου ανταγωνισμού της Ευρωπαϊκής Ένωσης στο πλαίσιο εταιρικών ομίλων, με ιδιαίτερη έμφαση στην έννοια της «επιχείρησης» και στο δόγμα της ενιαίας οικονομικής οντότητας βάσει του άρθρου 101 ΣΛΕΕ. Με επίκεντρο τις αποφάσεις του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης στις υποθέσεις Skanska (C-724/17) και Sumal (C-882/19), η παρούσα εργασία αναλύει τον τρόπο κατανομής της ευθύνης στο πλαίσιο αγωγών ιδιωτικής επιβολής σύμφωνα με την Οδηγία 2014/104/ΕΕ. Η εργασία διερευνά την ένταση μεταξύ των παραδοσιακών αρχών του εταιρικού δικαίου—ιδίως της περιορισμένης ευθύνης και της αυτοτέλειας της νομικής προσωπικότητας—και της λειτουργικής προσέγγισης που υιοθετεί το δίκαιο ανταγωνισμού της ΕΕ. Καταδεικνύει πώς το ΔΕΕ έχει προοδευτικά αποσυνδέσει την ευθύνη από τις τυπικές νομικές δομές, θεμελιώνοντάς την αντ’ αυτού στην οικονομική πραγματικότητα της επιχείρησης. Ενώ η υπόθεση Skanska επιβεβαίωσε ότι η έννοια της «επιχείρησης» διέπει την ευθύνη τόσο στη δημόσια όσο και στην ιδιωτική επιβολή και εισήγαγε την αρχή της οικονομικής συνέχειας στις αγωγές αποζημίωσης, η υπόθεση Sumal σηματοδότησε μια σημαντική εξέλιξη, αναγνωρίζοντας τη δυνατότητα «ανεστραμμένης» ή καθοδικής ευθύνης, κατά την οποία θυγατρική εταιρία μπορεί να θεωρηθεί υπεύθυνη για αντιανταγωνιστική συμπεριφορά της μητρικής της. Η ανάλυση αξιολογεί κριτικά κατά πόσον το πρότυπο ευθύνης που αναδύεται από την υπόθεση Sumal συνιστά μορφή καταλογισμού, αντικειμενικής ευθύνης, ή ένα αυτοτελές μοντέλο άμεσης ευθύνης που εδράζεται στη λειτουργική έννοια της επιχείρησης. Υποστηρίζεται ότι η υπόθεση Sumal δεν εισάγει ένα γενικό δόγμα καταλογισμού ή άρσης του εταιρικού πέπλου, αλλά αντιθέτως ενισχύει ένα επιχειρησιακό μοντέλο ευθύνης εγγενές στο δίκαιο ανταγωνισμού της ΕΕ. Τέλος, η εργασία αξιολογεί τις επιπτώσεις της εν λόγω νομολογίας στη νομική βεβαιότητα, στη συνοχή μεταξύ δημόσιας και ιδιωτικής επιβολής, καθώς και στην αποτελεσματικότητα των αγωγών αποζημίωσης για παραβάσεις του δικαίου ανταγωνισμού, επισημαίνοντας παράλληλα ανοιχτά δογματικά ζητήματα που παραμένουν προς μελλοντική εξέλιξη.","abstract_has_math":false,"creators":["Μακρή Ειρήνη-Κωνσταντίνα","Makri Eirini-Konstantina"],"institution":null,"degree_name":null,"degree_level":null,"degree_discipline":null,"degree_department":null,"school":null,"contributors":[],"advisors":[],"committee_chairs":[],"committee_members":[],"year":2026,"date_issued":"2026","date_published":"2026","updated_at":"2026-11-19T06:41:33Z","subjects":["Δίκαιο – Νομοθεσία","Law and Legislation"],"languages":["English"],"rights":[],"rights_urls":[],"identifier_entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:5321035"],"render_values":[{"text":"uoadl:5321035","href":null,"code":true}]}],"person_identifier_entries":[]},"links":{"outbound_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/5321035","outbound_label":"Repository record","outbound_source":"dc:identifier","record_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/5321035","record_label":"Repository record","record_kind":"record","record_source":"dc:identifier","download_url":null,"download_label":null,"download_source":null,"access_status":null,"embargo_until":null,"access_note":null},"source_record":{"url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh?verb=GetRecord&metadataPrefix=oai_dc&identifier=oai%3Alib.uoa.gr%3Auoadl%3A5321035","prefix":"oai_dc"},"metadata_groups":[{"id":"people","label":"People","entries":[{"key":"dc:creator","label":"Author","values":["Μακρή Ειρήνη-Κωνσταντίνα","Makri Eirini-Konstantina"]}]},{"id":"academic_context","label":"Academic Context","entries":[{"key":"dc:date","label":"Dc Date","values":["2026"]},{"key":"dc:type","label":"Dc Type","values":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]}]},{"id":"subjects_keywords","label":"Subjects and Keywords","entries":[{"key":"dc:subject","label":"Dc Subject","values":["Δίκαιο – Νομοθεσία","Law and Legislation"]}]},{"id":"language_rights","label":"Language and Rights","entries":[{"key":"dc:language","label":"Dc Language","values":["English"]}]},{"id":"identifiers","label":"Identifiers","entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:5321035","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/5321035"]}]},{"id":"additional","label":"Additional Metadata","entries":[{"key":"dc:description","label":"Description","values":["Η παρούσα διπλωματική εργασία εξετάζει την εξέλιξη της ευθύνης για παραβιάσεις του δικαίου ανταγωνισμού της Ευρωπαϊκής Ένωσης στο πλαίσιο εταιρικών ομίλων, με ιδιαίτερη έμφαση στην έννοια της «επιχείρησης» και στο δόγμα της ενιαίας οικονομικής οντότητας βάσει του άρθρου 101 ΣΛΕΕ. Με επίκεντρο τις αποφάσεις του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης στις υποθέσεις Skanska (C-724/17) και Sumal (C-882/19), η παρούσα εργασία αναλύει τον τρόπο κατανομής της ευθύνης στο πλαίσιο αγωγών ιδιωτικής επιβολής σύμφωνα με την Οδηγία 2014/104/ΕΕ. Η εργασία διερευνά την ένταση μεταξύ των παραδοσιακών αρχών του εταιρικού δικαίου—ιδίως της περιορισμένης ευθύνης και της αυτοτέλειας της νομικής προσωπικότητας—και της λειτουργικής προσέγγισης που υιοθετεί το δίκαιο ανταγωνισμού της ΕΕ. Καταδεικνύει πώς το ΔΕΕ έχει προοδευτικά αποσυνδέσει την ευθύνη από τις τυπικές νομικές δομές, θεμελιώνοντάς την αντ’ αυτού στην οικονομική πραγματικότητα της επιχείρησης. Ενώ η υπόθεση Skanska επιβεβαίωσε ότι η έννοια της «επιχείρησης» διέπει την ευθύνη τόσο στη δημόσια όσο και στην ιδιωτική επιβολή και εισήγαγε την αρχή της οικονομικής συνέχειας στις αγωγές αποζημίωσης, η υπόθεση Sumal σηματοδότησε μια σημαντική εξέλιξη, αναγνωρίζοντας τη δυνατότητα «ανεστραμμένης» ή καθοδικής ευθύνης, κατά την οποία θυγατρική εταιρία μπορεί να θεωρηθεί υπεύθυνη για αντιανταγωνιστική συμπεριφορά της μητρικής της. Η ανάλυση αξιολογεί κριτικά κατά πόσον το πρότυπο ευθύνης που αναδύεται από την υπόθεση Sumal συνιστά μορφή καταλογισμού, αντικειμενικής ευθύνης, ή ένα αυτοτελές μοντέλο άμεσης ευθύνης που εδράζεται στη λειτουργική έννοια της επιχείρησης. Υποστηρίζεται ότι η υπόθεση Sumal δεν εισάγει ένα γενικό δόγμα καταλογισμού ή άρσης του εταιρικού πέπλου, αλλά αντιθέτως ενισχύει ένα επιχειρησιακό μοντέλο ευθύνης εγγενές στο δίκαιο ανταγωνισμού της ΕΕ. Τέλος, η εργασία αξιολογεί τις επιπτώσεις της εν λόγω νομολογίας στη νομική βεβαιότητα, στη συνοχή μεταξύ δημόσιας και ιδιωτικής επιβολής, καθώς και στην αποτελεσματικότητα των αγωγών αποζημίωσης για παραβάσεις του δικαίου ανταγωνισμού, επισημαίνοντας παράλληλα ανοιχτά δογματικά ζητήματα που παραμένουν προς μελλοντική εξέλιξη.","This thesis examines the evolution of liability for infringements of EU competition law within corporate groups, with particular emphasis on the concept of the “undertaking” and the single economic unit doctrine under Article 101 TFEU. Focusing on the Court of Justice of the European Union’s judgments in Skanska (C-724/17) and Sumal (C-882/19), the study analyses how liability is allocated in the context of private enforcement actions under Directive 2014/104/EU. The thesis explores the tension between traditional principles of corporate law—especially limited liability and separate legal personality—and the functional approach adopted in EU competition law. It demonstrates how the CJEU has progressively detached liability from formal legal structures, instead grounding responsibility in the economic reality of undertakings. While the Skanska case confirmed that the concept of “undertaking” governs liability in both public and private enforcement and introduced economic continuity into damages actions, the Sumal case marked a significant development by recognizing the possibility of “inverted” or downward liability, whereby a subsidiary may be held liable for anticompetitive conduct committed by its parent company. The analysis critically assesses whether the liability model emerging from the Sumal case constitutes a form of attribution, vicarious liability, or an autonomous model of direct liability rooted in the functional notion of the undertaking. It argues that the Sumal case does not introduce a general doctrine of attribution or veil piercing but instead reinforces an enterprise-based model of liability intrinsic to EU competition law. Finally, the thesis evaluates the implications of this jurisprudence for legal certainty, coherence between public and private enforcement, and the effectiveness of competition law damages actions, while identifying unresolved doctrinal questions that remain open for future development."]},{"key":"dc:title","label":"Title","values":["The CJEU Sumal case C-882/19 and liability for EU competition law infringements under Directive 2014/104/EU"]}]}],"canonical_facts":{"dc:creator":["Μακρή Ειρήνη-Κωνσταντίνα","Makri Eirini-Konstantina"],"dc:date":["2026"],"dc:description":["Η παρούσα διπλωματική εργασία εξετάζει την εξέλιξη της ευθύνης για παραβιάσεις του δικαίου ανταγωνισμού της Ευρωπαϊκής Ένωσης στο πλαίσιο εταιρικών ομίλων, με ιδιαίτερη έμφαση στην έννοια της «επιχείρησης» και στο δόγμα της ενιαίας οικονομικής οντότητας βάσει του άρθρου 101 ΣΛΕΕ. Με επίκεντρο τις αποφάσεις του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης στις υποθέσεις Skanska (C-724/17) και Sumal (C-882/19), η παρούσα εργασία αναλύει τον τρόπο κατανομής της ευθύνης στο πλαίσιο αγωγών ιδιωτικής επιβολής σύμφωνα με την Οδηγία 2014/104/ΕΕ. Η εργασία διερευνά την ένταση μεταξύ των παραδοσιακών αρχών του εταιρικού δικαίου—ιδίως της περιορισμένης ευθύνης και της αυτοτέλειας της νομικής προσωπικότητας—και της λειτουργικής προσέγγισης που υιοθετεί το δίκαιο ανταγωνισμού της ΕΕ. Καταδεικνύει πώς το ΔΕΕ έχει προοδευτικά αποσυνδέσει την ευθύνη από τις τυπικές νομικές δομές, θεμελιώνοντάς την αντ’ αυτού στην οικονομική πραγματικότητα της επιχείρησης. Ενώ η υπόθεση Skanska επιβεβαίωσε ότι η έννοια της «επιχείρησης» διέπει την ευθύνη τόσο στη δημόσια όσο και στην ιδιωτική επιβολή και εισήγαγε την αρχή της οικονομικής συνέχειας στις αγωγές αποζημίωσης, η υπόθεση Sumal σηματοδότησε μια σημαντική εξέλιξη, αναγνωρίζοντας τη δυνατότητα «ανεστραμμένης» ή καθοδικής ευθύνης, κατά την οποία θυγατρική εταιρία μπορεί να θεωρηθεί υπεύθυνη για αντιανταγωνιστική συμπεριφορά της μητρικής της. Η ανάλυση αξιολογεί κριτικά κατά πόσον το πρότυπο ευθύνης που αναδύεται από την υπόθεση Sumal συνιστά μορφή καταλογισμού, αντικειμενικής ευθύνης, ή ένα αυτοτελές μοντέλο άμεσης ευθύνης που εδράζεται στη λειτουργική έννοια της επιχείρησης. Υποστηρίζεται ότι η υπόθεση Sumal δεν εισάγει ένα γενικό δόγμα καταλογισμού ή άρσης του εταιρικού πέπλου, αλλά αντιθέτως ενισχύει ένα επιχειρησιακό μοντέλο ευθύνης εγγενές στο δίκαιο ανταγωνισμού της ΕΕ. Τέλος, η εργασία αξιολογεί τις επιπτώσεις της εν λόγω νομολογίας στη νομική βεβαιότητα, στη συνοχή μεταξύ δημόσιας και ιδιωτικής επιβολής, καθώς και στην αποτελεσματικότητα των αγωγών αποζημίωσης για παραβάσεις του δικαίου ανταγωνισμού, επισημαίνοντας παράλληλα ανοιχτά δογματικά ζητήματα που παραμένουν προς μελλοντική εξέλιξη.","This thesis examines the evolution of liability for infringements of EU competition law within corporate groups, with particular emphasis on the concept of the “undertaking” and the single economic unit doctrine under Article 101 TFEU. Focusing on the Court of Justice of the European Union’s judgments in Skanska (C-724/17) and Sumal (C-882/19), the study analyses how liability is allocated in the context of private enforcement actions under Directive 2014/104/EU. The thesis explores the tension between traditional principles of corporate law—especially limited liability and separate legal personality—and the functional approach adopted in EU competition law. It demonstrates how the CJEU has progressively detached liability from formal legal structures, instead grounding responsibility in the economic reality of undertakings. While the Skanska case confirmed that the concept of “undertaking” governs liability in both public and private enforcement and introduced economic continuity into damages actions, the Sumal case marked a significant development by recognizing the possibility of “inverted” or downward liability, whereby a subsidiary may be held liable for anticompetitive conduct committed by its parent company. The analysis critically assesses whether the liability model emerging from the Sumal case constitutes a form of attribution, vicarious liability, or an autonomous model of direct liability rooted in the functional notion of the undertaking. It argues that the Sumal case does not introduce a general doctrine of attribution or veil piercing but instead reinforces an enterprise-based model of liability intrinsic to EU competition law. Finally, the thesis evaluates the implications of this jurisprudence for legal certainty, coherence between public and private enforcement, and the effectiveness of competition law damages actions, while identifying unresolved doctrinal questions that remain open for future development."],"dc:identifier":["uoadl:5321035","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/5321035"],"dc:language":["English"],"dc:subject":["Δίκαιο – Νομοθεσία","Law and Legislation"],"dc:title":["The CJEU Sumal case C-882/19 and liability for EU competition law infringements under Directive 2014/104/EU"],"dc:type":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]},"updated_at":"2026-11-19T06:41:33Z"}