{"id":{"repo_id":"athens","oai_identifier":"oai:lib.uoa.gr:uoadl:5323044"},"canonical_url":"https://search.ndltd.org/etd/athens/oai:lib.uoa.gr:uoadl:5323044","repository":{"repo_id":"athens","name":"National and Kapodistrian University of Athens","base_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh"},"display":{"title":"Passengers' rights and duties in air and space transport","abstract":"Η παρούσα διπλωματική εργασία εξετάζει την εξέλιξη, το περιεχόμενο και τις προοπτικές εξέλιξης των δικαιωμάτων των επιβατών στην έννομη τάξη της Ευρωπαϊκής Ένωσης, δίνοντας ιδιαίτερη έμφαση στις αερομεταφορές ως τον πλέον ανεπτυγμένο και συστηματικά ρυθμισμένο τομέα. Η ανάλυση της προστασίας των επιβατών εντάσσεται στο ευρύτερο πλαίσιο του ενωσιακού δικαίου προστασίας του καταναλωτή και των θεμελιωδών δικαιωμάτων, αναδεικνύοντας τον ρόλο της στην προώθηση μιας δίκαιης, προσβάσιμης και κοινωνικά υπεύθυνης κινητικότητας εντός της Ένωσης. Η μελέτη παρακολουθεί τη σταδιακή ενοποίηση των δικαιωμάτων των επιβατών στην Ευρωπαϊκή Ένωση, από την απελευθέρωση της αγοράς των αερομεταφορών τη δεκαετία του 1990 έως τη διαμόρφωση ενός συνεκτικού και ολοκληρωμένου πολυτροπικού πλαισίου, όπως αυτό αποτυπώνεται στη μεταρρύθμιση του 2025. Καταδεικνύεται ότι οι αρχικώς αποσπασματικοί, τομεακοί κανόνες εξελίχθηκαν προοδευτικά σε ένα ενιαίο ρυθμιστικό πρότυπο, ανταποκρινόμενο στις ανάγκες της σύγχρονης πολυτροπικής κινητικότητας. Καθοριστικό ρόλο στη διαδικασία αυτή διαδραμάτισε η νομολογία του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης, μέσω της ερμηνείας των δικαιωμάτων αποζημίωσης, των υποχρεώσεων μέριμνας και της στενής προσέγγισης της έννοιας των εξαιρετικών περιστάσεων, γεγονός που οδήγησε σε ουσιαστική ενίσχυση της προστασίας των επιβατών. Παράλληλα, η εργασία προβαίνει σε κριτική αποτίμηση των διαρκών προκλήσεων επιβολής του δικαίου, συμπεριλαμβανομένων των δομικών αδυναμιών των εθνικών φορέων επιβολής, και εξετάζει τη μετάβαση προς περισσότερο θεσμοθετημένους και αυτοματοποιημένους μηχανισμούς εφαρμογής. Πέραν των ατομικών δικαιωμάτων, η εργασία αναδεικνύει τις υποχρεώσεις των επιβατών ως αναγκαίο συμπληρωματικό στοιχείο του νομικού πλαισίου που διέπει τις μεταφορικές υπηρεσίες. Η ανάλυση των συμβατικών, οργανωτικών και ολοένα και περισσότερο ψηφιακών υποχρεώσεων των επιβατών κρίνεται ουσιώδης για την αποτελεσματική και ανθεκτική λειτουργία των συστημάτων μεταφορών, ιδίως σε περιόδους διαταραχής, όπως εκείνες που βιώθηκαν κατά την πανδημία COVID-19. Η ισορροπία μεταξύ δικαιωμάτων και υποχρεώσεων προβάλλεται ως κρίσιμος παράγοντας για τη διατήρηση της εμπιστοσύνης, της αναλογικότητας και της ασφάλειας δικαίου στα συστήματα κινητικότητας. Η εργασία εξετάζει περαιτέρω τις επιπτώσεις των δυναμικών της αγοράς, με ειδική αναφορά στην εξάπλωση των αερομεταφορέων χαμηλού κόστους, αναδεικνύοντας τις εντάσεις μεταξύ επιχειρηματικών μοντέλων προσανατολισμένων στην αποδοτικότητα και των αρχών της διαφάνειας και της δικαιοσύνης που διέπουν το ενωσιακό δίκαιο προστασίας των επιβατών. Τέλος, η μελέτη στρέφεται στο αναδυόμενο πεδίο της εμπορικής διαστημικής μεταφοράς, εντοπίζοντας ένα κανονιστικό κενό στο διεθνές διαστημικό δίκαιο, το οποίο παραμένει κατ’ εξοχήν κρατοκεντρικό και ανεπαρκές ως προς την προστασία των μεμονωμένων επιβατών. Αντλώντας από τα κανονιστικά θεμέλια του ενωσιακού δικαίου των αερομεταφορών, αξιολογείται η δυνατότητα επέκτασης επιβατοκεντρικών εγγυήσεων και στη διαστημική μετακίνηση, συμβάλλοντας στον ευρύτερο διάλογο περί της συνταγματοποίησης των καταναλωτικών δικαιωμάτων πέραν του επίγειου πλαισίου. Το κεντρικό επιχείρημα της εργασίας είναι ότι η προστασία των επιβατών στο ενωσιακό δίκαιο συνιστά ένα δυναμικό και προσαρμοστικό νομικό πλαίσιο, ικανό να συνδυάζει την απελευθέρωση της αγοράς και την τεχνολογική καινοτομία με τη διασφάλιση της αξιοπρέπειας, της δικαιοσύνης και της αλληλεγγύης. Κατ’ αυτόν τον τρόπο, η Ευρωπαϊκή Ένωση διαμορφώνει ένα ρυθμιστικό πρότυπο με σημασία όχι μόνο για το εσωτερικό της, αλλά και για τη μελλοντική διακυβέρνηση της κινητικότητας σε παγκόσμιο επίπεδο.","abstract_html":"Η παρούσα διπλωματική εργασία εξετάζει την εξέλιξη, το περιεχόμενο και τις προοπτικές εξέλιξης των δικαιωμάτων των επιβατών στην έννομη τάξη της Ευρωπαϊκής Ένωσης, δίνοντας ιδιαίτερη έμφαση στις αερομεταφορές ως τον πλέον ανεπτυγμένο και συστηματικά ρυθμισμένο τομέα. Η ανάλυση της προστασίας των επιβατών εντάσσεται στο ευρύτερο πλαίσιο του ενωσιακού δικαίου προστασίας του καταναλωτή και των θεμελιωδών δικαιωμάτων, αναδεικνύοντας τον ρόλο της στην προώθηση μιας δίκαιης, προσβάσιμης και κοινωνικά υπεύθυνης κινητικότητας εντός της Ένωσης. Η μελέτη παρακολουθεί τη σταδιακή ενοποίηση των δικαιωμάτων των επιβατών στην Ευρωπαϊκή Ένωση, από την απελευθέρωση της αγοράς των αερομεταφορών τη δεκαετία του 1990 έως τη διαμόρφωση ενός συνεκτικού και ολοκληρωμένου πολυτροπικού πλαισίου, όπως αυτό αποτυπώνεται στη μεταρρύθμιση του 2025. Καταδεικνύεται ότι οι αρχικώς αποσπασματικοί, τομεακοί κανόνες εξελίχθηκαν προοδευτικά σε ένα ενιαίο ρυθμιστικό πρότυπο, ανταποκρινόμενο στις ανάγκες της σύγχρονης πολυτροπικής κινητικότητας. Καθοριστικό ρόλο στη διαδικασία αυτή διαδραμάτισε η νομολογία του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης, μέσω της ερμηνείας των δικαιωμάτων αποζημίωσης, των υποχρεώσεων μέριμνας και της στενής προσέγγισης της έννοιας των εξαιρετικών περιστάσεων, γεγονός που οδήγησε σε ουσιαστική ενίσχυση της προστασίας των επιβατών. Παράλληλα, η εργασία προβαίνει σε κριτική αποτίμηση των διαρκών προκλήσεων επιβολής του δικαίου, συμπεριλαμβανομένων των δομικών αδυναμιών των εθνικών φορέων επιβολής, και εξετάζει τη μετάβαση προς περισσότερο θεσμοθετημένους και αυτοματοποιημένους μηχανισμούς εφαρμογής. Πέραν των ατομικών δικαιωμάτων, η εργασία αναδεικνύει τις υποχρεώσεις των επιβατών ως αναγκαίο συμπληρωματικό στοιχείο του νομικού πλαισίου που διέπει τις μεταφορικές υπηρεσίες. Η ανάλυση των συμβατικών, οργανωτικών και ολοένα και περισσότερο ψηφιακών υποχρεώσεων των επιβατών κρίνεται ουσιώδης για την αποτελεσματική και ανθεκτική λειτουργία των συστημάτων μεταφορών, ιδίως σε περιόδους διαταραχής, όπως εκείνες που βιώθηκαν κατά την πανδημία COVID-19. Η ισορροπία μεταξύ δικαιωμάτων και υποχρεώσεων προβάλλεται ως κρίσιμος παράγοντας για τη διατήρηση της εμπιστοσύνης, της αναλογικότητας και της ασφάλειας δικαίου στα συστήματα κινητικότητας. Η εργασία εξετάζει περαιτέρω τις επιπτώσεις των δυναμικών της αγοράς, με ειδική αναφορά στην εξάπλωση των αερομεταφορέων χαμηλού κόστους, αναδεικνύοντας τις εντάσεις μεταξύ επιχειρηματικών μοντέλων προσανατολισμένων στην αποδοτικότητα και των αρχών της διαφάνειας και της δικαιοσύνης που διέπουν το ενωσιακό δίκαιο προστασίας των επιβατών. Τέλος, η μελέτη στρέφεται στο αναδυόμενο πεδίο της εμπορικής διαστημικής μεταφοράς, εντοπίζοντας ένα κανονιστικό κενό στο διεθνές διαστημικό δίκαιο, το οποίο παραμένει κατ’ εξοχήν κρατοκεντρικό και ανεπαρκές ως προς την προστασία των μεμονωμένων επιβατών. Αντλώντας από τα κανονιστικά θεμέλια του ενωσιακού δικαίου των αερομεταφορών, αξιολογείται η δυνατότητα επέκτασης επιβατοκεντρικών εγγυήσεων και στη διαστημική μετακίνηση, συμβάλλοντας στον ευρύτερο διάλογο περί της συνταγματοποίησης των καταναλωτικών δικαιωμάτων πέραν του επίγειου πλαισίου. Το κεντρικό επιχείρημα της εργασίας είναι ότι η προστασία των επιβατών στο ενωσιακό δίκαιο συνιστά ένα δυναμικό και προσαρμοστικό νομικό πλαίσιο, ικανό να συνδυάζει την απελευθέρωση της αγοράς και την τεχνολογική καινοτομία με τη διασφάλιση της αξιοπρέπειας, της δικαιοσύνης και της αλληλεγγύης. Κατ’ αυτόν τον τρόπο, η Ευρωπαϊκή Ένωση διαμορφώνει ένα ρυθμιστικό πρότυπο με σημασία όχι μόνο για το εσωτερικό της, αλλά και για τη μελλοντική διακυβέρνηση της κινητικότητας σε παγκόσμιο επίπεδο.","abstract_has_math":false,"creators":["ΧΙΩΤΑΚΗ ΦΩΤΕΙΝΗ","CHIOTAKI FOTEINI"],"institution":null,"degree_name":null,"degree_level":null,"degree_discipline":null,"degree_department":null,"school":null,"contributors":[],"advisors":[],"committee_chairs":[],"committee_members":[],"year":2026,"date_issued":"2026","date_published":"2026","updated_at":"2026-11-19T05:17:35Z","subjects":["Δίκαιο – Νομοθεσία","Law and Legislation"],"languages":["English"],"rights":[],"rights_urls":[],"identifier_entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:5323044"],"render_values":[{"text":"uoadl:5323044","href":null,"code":true}]}],"person_identifier_entries":[]},"links":{"outbound_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/5323044","outbound_label":"Repository record","outbound_source":"dc:identifier","record_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/5323044","record_label":"Repository record","record_kind":"record","record_source":"dc:identifier","download_url":null,"download_label":null,"download_source":null,"access_status":null,"embargo_until":null,"access_note":null},"source_record":{"url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh?verb=GetRecord&metadataPrefix=oai_dc&identifier=oai%3Alib.uoa.gr%3Auoadl%3A5323044","prefix":"oai_dc"},"metadata_groups":[{"id":"people","label":"People","entries":[{"key":"dc:creator","label":"Author","values":["ΧΙΩΤΑΚΗ ΦΩΤΕΙΝΗ","CHIOTAKI FOTEINI"]}]},{"id":"academic_context","label":"Academic Context","entries":[{"key":"dc:date","label":"Dc Date","values":["2026"]},{"key":"dc:type","label":"Dc Type","values":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]}]},{"id":"subjects_keywords","label":"Subjects and Keywords","entries":[{"key":"dc:subject","label":"Dc Subject","values":["Δίκαιο – Νομοθεσία","Law and Legislation"]}]},{"id":"language_rights","label":"Language and Rights","entries":[{"key":"dc:language","label":"Dc Language","values":["English"]}]},{"id":"identifiers","label":"Identifiers","entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:5323044","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/5323044"]}]},{"id":"additional","label":"Additional Metadata","entries":[{"key":"dc:description","label":"Description","values":["Η παρούσα διπλωματική εργασία εξετάζει την εξέλιξη, το περιεχόμενο και τις προοπτικές εξέλιξης των δικαιωμάτων των επιβατών στην έννομη τάξη της Ευρωπαϊκής Ένωσης, δίνοντας ιδιαίτερη έμφαση στις αερομεταφορές ως τον πλέον ανεπτυγμένο και συστηματικά ρυθμισμένο τομέα. Η ανάλυση της προστασίας των επιβατών εντάσσεται στο ευρύτερο πλαίσιο του ενωσιακού δικαίου προστασίας του καταναλωτή και των θεμελιωδών δικαιωμάτων, αναδεικνύοντας τον ρόλο της στην προώθηση μιας δίκαιης, προσβάσιμης και κοινωνικά υπεύθυνης κινητικότητας εντός της Ένωσης. Η μελέτη παρακολουθεί τη σταδιακή ενοποίηση των δικαιωμάτων των επιβατών στην Ευρωπαϊκή Ένωση, από την απελευθέρωση της αγοράς των αερομεταφορών τη δεκαετία του 1990 έως τη διαμόρφωση ενός συνεκτικού και ολοκληρωμένου πολυτροπικού πλαισίου, όπως αυτό αποτυπώνεται στη μεταρρύθμιση του 2025. Καταδεικνύεται ότι οι αρχικώς αποσπασματικοί, τομεακοί κανόνες εξελίχθηκαν προοδευτικά σε ένα ενιαίο ρυθμιστικό πρότυπο, ανταποκρινόμενο στις ανάγκες της σύγχρονης πολυτροπικής κινητικότητας. Καθοριστικό ρόλο στη διαδικασία αυτή διαδραμάτισε η νομολογία του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης, μέσω της ερμηνείας των δικαιωμάτων αποζημίωσης, των υποχρεώσεων μέριμνας και της στενής προσέγγισης της έννοιας των εξαιρετικών περιστάσεων, γεγονός που οδήγησε σε ουσιαστική ενίσχυση της προστασίας των επιβατών. Παράλληλα, η εργασία προβαίνει σε κριτική αποτίμηση των διαρκών προκλήσεων επιβολής του δικαίου, συμπεριλαμβανομένων των δομικών αδυναμιών των εθνικών φορέων επιβολής, και εξετάζει τη μετάβαση προς περισσότερο θεσμοθετημένους και αυτοματοποιημένους μηχανισμούς εφαρμογής. Πέραν των ατομικών δικαιωμάτων, η εργασία αναδεικνύει τις υποχρεώσεις των επιβατών ως αναγκαίο συμπληρωματικό στοιχείο του νομικού πλαισίου που διέπει τις μεταφορικές υπηρεσίες. Η ανάλυση των συμβατικών, οργανωτικών και ολοένα και περισσότερο ψηφιακών υποχρεώσεων των επιβατών κρίνεται ουσιώδης για την αποτελεσματική και ανθεκτική λειτουργία των συστημάτων μεταφορών, ιδίως σε περιόδους διαταραχής, όπως εκείνες που βιώθηκαν κατά την πανδημία COVID-19. Η ισορροπία μεταξύ δικαιωμάτων και υποχρεώσεων προβάλλεται ως κρίσιμος παράγοντας για τη διατήρηση της εμπιστοσύνης, της αναλογικότητας και της ασφάλειας δικαίου στα συστήματα κινητικότητας. Η εργασία εξετάζει περαιτέρω τις επιπτώσεις των δυναμικών της αγοράς, με ειδική αναφορά στην εξάπλωση των αερομεταφορέων χαμηλού κόστους, αναδεικνύοντας τις εντάσεις μεταξύ επιχειρηματικών μοντέλων προσανατολισμένων στην αποδοτικότητα και των αρχών της διαφάνειας και της δικαιοσύνης που διέπουν το ενωσιακό δίκαιο προστασίας των επιβατών. Τέλος, η μελέτη στρέφεται στο αναδυόμενο πεδίο της εμπορικής διαστημικής μεταφοράς, εντοπίζοντας ένα κανονιστικό κενό στο διεθνές διαστημικό δίκαιο, το οποίο παραμένει κατ’ εξοχήν κρατοκεντρικό και ανεπαρκές ως προς την προστασία των μεμονωμένων επιβατών. Αντλώντας από τα κανονιστικά θεμέλια του ενωσιακού δικαίου των αερομεταφορών, αξιολογείται η δυνατότητα επέκτασης επιβατοκεντρικών εγγυήσεων και στη διαστημική μετακίνηση, συμβάλλοντας στον ευρύτερο διάλογο περί της συνταγματοποίησης των καταναλωτικών δικαιωμάτων πέραν του επίγειου πλαισίου. Το κεντρικό επιχείρημα της εργασίας είναι ότι η προστασία των επιβατών στο ενωσιακό δίκαιο συνιστά ένα δυναμικό και προσαρμοστικό νομικό πλαίσιο, ικανό να συνδυάζει την απελευθέρωση της αγοράς και την τεχνολογική καινοτομία με τη διασφάλιση της αξιοπρέπειας, της δικαιοσύνης και της αλληλεγγύης. Κατ’ αυτόν τον τρόπο, η Ευρωπαϊκή Ένωση διαμορφώνει ένα ρυθμιστικό πρότυπο με σημασία όχι μόνο για το εσωτερικό της, αλλά και για τη μελλοντική διακυβέρνηση της κινητικότητας σε παγκόσμιο επίπεδο.","The present thesis examines the development, scope and prospective evolution of passenger rights within the legal order of the European Union, with particular emphasis on air transport as the most advanced and systematically regulated sector. The analysis of passenger protection is situated within the broader framework of EU consumer law and fundamental rights, thereby highlighting its role in promoting fair, accessible and socially responsible mobility across the Union. The study traces the gradual consolidation of EU passenger rights from the liberalisation of air transport in the 1990s to the establishment of a more coherent and integrated multimodal framework, as reflected in the 2025 reform. It demonstrates how initially fragmented, sector-specific rules have progressively evolved into a more unified regulatory model, in response to the realities of contemporary multimodal mobility. The jurisprudence of the Court of Justice of the European Union has played a pivotal role in this development, through its interpretation of compensation rights, care obligations and the restrictive construction of extraordinary circumstances, thereby significantly strengthening passenger protection. Concurrently, the thesis undertakes a critical evaluation of persistent enforcement challenges, including the structural deficiencies of national enforcement bodies, and explores the transition towards more institutionalised and automated enforcement mechanisms. The research identifies passenger duties as a necessary correlative element of the legal framework governing transport services, alongside individual entitlements. The analysis of contractual, organisational and increasingly digital obligations borne by passengers is considered essential for the efficient and resilient functioning of transport systems, particularly in periods of disruption, such as those experienced during the COVID-19 pandemic. The balance between rights and duties is presented as a key factor in sustaining trust, proportionality and legal certainty within mobility systems. The thesis further explores the impact of market dynamics, with particular reference to the expansion of low-cost carriers, highlighting the tensions between efficiency-driven business models and the principles of transparency and fairness underpinning EU passenger law. Finally, the thesis turns to the emerging field of commercial space transport, identifying a regulatory gap in international space law, which remains predominantly state-centred and fails to provide effective protection for individual passengers. Drawing on the normative foundations of EU air transport law, the study assesses the potential extension of passenger-centred protections to space travel, thereby contributing to broader debates on the constitutionalisation of consumer rights beyond the terrestrial context. The overarching argument advanced is that EU passenger protection constitutes a dynamic and adaptive legal framework, capable of reconciling market liberalisation and technological innovation with the safeguarding of dignity, fairness and solidarity. In this way, the EU sets a regulatory benchmark with relevance not only within the Union but also for the future governance of mobility at the global level."]},{"key":"dc:title","label":"Title","values":["Passengers' rights and duties in air and space transport"]}]}],"canonical_facts":{"dc:creator":["ΧΙΩΤΑΚΗ ΦΩΤΕΙΝΗ","CHIOTAKI FOTEINI"],"dc:date":["2026"],"dc:description":["Η παρούσα διπλωματική εργασία εξετάζει την εξέλιξη, το περιεχόμενο και τις προοπτικές εξέλιξης των δικαιωμάτων των επιβατών στην έννομη τάξη της Ευρωπαϊκής Ένωσης, δίνοντας ιδιαίτερη έμφαση στις αερομεταφορές ως τον πλέον ανεπτυγμένο και συστηματικά ρυθμισμένο τομέα. Η ανάλυση της προστασίας των επιβατών εντάσσεται στο ευρύτερο πλαίσιο του ενωσιακού δικαίου προστασίας του καταναλωτή και των θεμελιωδών δικαιωμάτων, αναδεικνύοντας τον ρόλο της στην προώθηση μιας δίκαιης, προσβάσιμης και κοινωνικά υπεύθυνης κινητικότητας εντός της Ένωσης. Η μελέτη παρακολουθεί τη σταδιακή ενοποίηση των δικαιωμάτων των επιβατών στην Ευρωπαϊκή Ένωση, από την απελευθέρωση της αγοράς των αερομεταφορών τη δεκαετία του 1990 έως τη διαμόρφωση ενός συνεκτικού και ολοκληρωμένου πολυτροπικού πλαισίου, όπως αυτό αποτυπώνεται στη μεταρρύθμιση του 2025. Καταδεικνύεται ότι οι αρχικώς αποσπασματικοί, τομεακοί κανόνες εξελίχθηκαν προοδευτικά σε ένα ενιαίο ρυθμιστικό πρότυπο, ανταποκρινόμενο στις ανάγκες της σύγχρονης πολυτροπικής κινητικότητας. Καθοριστικό ρόλο στη διαδικασία αυτή διαδραμάτισε η νομολογία του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης, μέσω της ερμηνείας των δικαιωμάτων αποζημίωσης, των υποχρεώσεων μέριμνας και της στενής προσέγγισης της έννοιας των εξαιρετικών περιστάσεων, γεγονός που οδήγησε σε ουσιαστική ενίσχυση της προστασίας των επιβατών. Παράλληλα, η εργασία προβαίνει σε κριτική αποτίμηση των διαρκών προκλήσεων επιβολής του δικαίου, συμπεριλαμβανομένων των δομικών αδυναμιών των εθνικών φορέων επιβολής, και εξετάζει τη μετάβαση προς περισσότερο θεσμοθετημένους και αυτοματοποιημένους μηχανισμούς εφαρμογής. Πέραν των ατομικών δικαιωμάτων, η εργασία αναδεικνύει τις υποχρεώσεις των επιβατών ως αναγκαίο συμπληρωματικό στοιχείο του νομικού πλαισίου που διέπει τις μεταφορικές υπηρεσίες. Η ανάλυση των συμβατικών, οργανωτικών και ολοένα και περισσότερο ψηφιακών υποχρεώσεων των επιβατών κρίνεται ουσιώδης για την αποτελεσματική και ανθεκτική λειτουργία των συστημάτων μεταφορών, ιδίως σε περιόδους διαταραχής, όπως εκείνες που βιώθηκαν κατά την πανδημία COVID-19. Η ισορροπία μεταξύ δικαιωμάτων και υποχρεώσεων προβάλλεται ως κρίσιμος παράγοντας για τη διατήρηση της εμπιστοσύνης, της αναλογικότητας και της ασφάλειας δικαίου στα συστήματα κινητικότητας. Η εργασία εξετάζει περαιτέρω τις επιπτώσεις των δυναμικών της αγοράς, με ειδική αναφορά στην εξάπλωση των αερομεταφορέων χαμηλού κόστους, αναδεικνύοντας τις εντάσεις μεταξύ επιχειρηματικών μοντέλων προσανατολισμένων στην αποδοτικότητα και των αρχών της διαφάνειας και της δικαιοσύνης που διέπουν το ενωσιακό δίκαιο προστασίας των επιβατών. Τέλος, η μελέτη στρέφεται στο αναδυόμενο πεδίο της εμπορικής διαστημικής μεταφοράς, εντοπίζοντας ένα κανονιστικό κενό στο διεθνές διαστημικό δίκαιο, το οποίο παραμένει κατ’ εξοχήν κρατοκεντρικό και ανεπαρκές ως προς την προστασία των μεμονωμένων επιβατών. Αντλώντας από τα κανονιστικά θεμέλια του ενωσιακού δικαίου των αερομεταφορών, αξιολογείται η δυνατότητα επέκτασης επιβατοκεντρικών εγγυήσεων και στη διαστημική μετακίνηση, συμβάλλοντας στον ευρύτερο διάλογο περί της συνταγματοποίησης των καταναλωτικών δικαιωμάτων πέραν του επίγειου πλαισίου. Το κεντρικό επιχείρημα της εργασίας είναι ότι η προστασία των επιβατών στο ενωσιακό δίκαιο συνιστά ένα δυναμικό και προσαρμοστικό νομικό πλαίσιο, ικανό να συνδυάζει την απελευθέρωση της αγοράς και την τεχνολογική καινοτομία με τη διασφάλιση της αξιοπρέπειας, της δικαιοσύνης και της αλληλεγγύης. Κατ’ αυτόν τον τρόπο, η Ευρωπαϊκή Ένωση διαμορφώνει ένα ρυθμιστικό πρότυπο με σημασία όχι μόνο για το εσωτερικό της, αλλά και για τη μελλοντική διακυβέρνηση της κινητικότητας σε παγκόσμιο επίπεδο.","The present thesis examines the development, scope and prospective evolution of passenger rights within the legal order of the European Union, with particular emphasis on air transport as the most advanced and systematically regulated sector. The analysis of passenger protection is situated within the broader framework of EU consumer law and fundamental rights, thereby highlighting its role in promoting fair, accessible and socially responsible mobility across the Union. The study traces the gradual consolidation of EU passenger rights from the liberalisation of air transport in the 1990s to the establishment of a more coherent and integrated multimodal framework, as reflected in the 2025 reform. It demonstrates how initially fragmented, sector-specific rules have progressively evolved into a more unified regulatory model, in response to the realities of contemporary multimodal mobility. The jurisprudence of the Court of Justice of the European Union has played a pivotal role in this development, through its interpretation of compensation rights, care obligations and the restrictive construction of extraordinary circumstances, thereby significantly strengthening passenger protection. Concurrently, the thesis undertakes a critical evaluation of persistent enforcement challenges, including the structural deficiencies of national enforcement bodies, and explores the transition towards more institutionalised and automated enforcement mechanisms. The research identifies passenger duties as a necessary correlative element of the legal framework governing transport services, alongside individual entitlements. The analysis of contractual, organisational and increasingly digital obligations borne by passengers is considered essential for the efficient and resilient functioning of transport systems, particularly in periods of disruption, such as those experienced during the COVID-19 pandemic. The balance between rights and duties is presented as a key factor in sustaining trust, proportionality and legal certainty within mobility systems. The thesis further explores the impact of market dynamics, with particular reference to the expansion of low-cost carriers, highlighting the tensions between efficiency-driven business models and the principles of transparency and fairness underpinning EU passenger law. Finally, the thesis turns to the emerging field of commercial space transport, identifying a regulatory gap in international space law, which remains predominantly state-centred and fails to provide effective protection for individual passengers. Drawing on the normative foundations of EU air transport law, the study assesses the potential extension of passenger-centred protections to space travel, thereby contributing to broader debates on the constitutionalisation of consumer rights beyond the terrestrial context. The overarching argument advanced is that EU passenger protection constitutes a dynamic and adaptive legal framework, capable of reconciling market liberalisation and technological innovation with the safeguarding of dignity, fairness and solidarity. In this way, the EU sets a regulatory benchmark with relevance not only within the Union but also for the future governance of mobility at the global level."],"dc:identifier":["uoadl:5323044","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/5323044"],"dc:language":["English"],"dc:subject":["Δίκαιο – Νομοθεσία","Law and Legislation"],"dc:title":["Passengers' rights and duties in air and space transport"],"dc:type":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]},"updated_at":"2026-11-19T05:17:35Z"}