{"id":{"repo_id":"athens","oai_identifier":"oai:lib.uoa.gr:uoadl:5323382"},"canonical_url":"https://search.ndltd.org/etd/athens/oai:lib.uoa.gr:uoadl:5323382","repository":{"repo_id":"athens","name":"National and Kapodistrian University of Athens","base_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh"},"display":{"title":"Εξυγιαντικές συγχωνεύσεις υπό το πρίσμα του δικαίου του ανταγωνισμού και του δικαίου της αφερεγγυότητας: η περίπτωση της Failing Firm Defense","abstract":"Η μελέτη του δικαίου του ελεύθερου ανταγωνισμού συνιστά καίριο στοιχείο της διασφάλισης ενός υγιούς και δυναμικού οικονομικού περιβάλλοντος, εντός του οποίου οι επιχειρήσεις δύνανται να δραστηριοποιούνται υπό συνθήκες ισότητας και δίκαιου ανταγωνισμού. Η πρόληψη μονοπωλιακών πρακτικών, η αποτροπή της κατάχρησης δεσπόζουσας θέσης, αλλά και η διασφάλιση της απόλυτης ελευθερίας εισόδου νέων ανταγωνιστών στην σχετική αγορά, αποτελούν τα βασικότερα σημεία, χάριν των οποίων, εξασφαλίζεται, υπό το πλαίσιο διατήρησης ενός επιχειρηματικού πλουραλισμού και μίας ανταγωνιστικής δυναμικής, η μείωση των τιμών, η βελτίωση της ποιότητας των προσφερόμενων προϊόντων και υπηρεσιών, ενώ παράλληλα ενισχύεται η έρευνα και ανάπτυξη, συμβάλλοντας στην τόνωση της παραγωγικότητας των επιχειρήσεων. Σε αυτό το πλαίσιο, ο ανταγωνισμός προϋποθέτει την ύπαρξη περισσότερων του ενός υποκειμένων, τα οποία διεκδικούν την κατάκτηση μίας θέσης υπεροχής και την προσέλκυση της πλειοψηφίας των πελατών, ήτοι υποκειμένων που λειτουργούν εντός μίας ανταγωνιστικής οικονομίας ή οικονομίας της αγοράς (competitive ή market economy). Ως κεντρομόλος, λοιπόν, δύναμη των εκατέρωθεν αυτόνομων οικονομικών μονάδων στην αγορά, αποβλέποντας στην διευθέτηση των αντίθετων συμφερόντων με τον πιο αποδοτικό τρόπο, ο ελεύθερος ανταγωνισμός φαίνεται να αποσκοπεί στην διαμόρφωση, με όσο το δυνατόν λιγότερα στοιχεία κρατικής παρέμβασης, ενός συστήματος οικονομικής αποτελεσματικότητας και ελευθερίας. Επιδιώκοντας την επίτευξη μίας βελτιωμένης οικονομικής αποτελεσματικότητας και ευημερίας των υποκειμένων της εκατέρωθεν σχετικής αγοράς, ο ελεύθερος ανταγωνισμός εξετάζει και επιμέρους κρίσιμες παραμέτρους. Βασικότερες αυτών καθίστανται: η προστασία των προσωπικών δεδομένων εντός ψηφιακών πλατφορμών, η οποία αναδεικνύεται ως καίριος παράγοντας ποιότητας και ανταγωνιστικού πλεονεκτήματος, επιβάλλοντας μια αμφίδρομη και στενή συνεργασία μεταξύ των αρμόδιων αρχών προστασίας προσωπικών δεδομένων και αρχών ανταγωνισμού, η εφαρμογή του δικαίου του ανταγωνισμού στις εργασιακές σχέσεις, ρυθμίζοντας καίρια ζητήματα, όπως οι συμφωνίες καθορισμού μισθών, οι απαγορεύσεις πρόσληψης και οι συμφωνίες μη ανταγωνισμού, διασφαλίζοντας την εύρυθμη λειτουργία της αγοράς εργασίας και των εργασιακών δικαιωμάτων, η ενσωμάτωση, στο δίκαιο του ανταγωνισμού, θεμελιωδών αρχών κοινωνικής δικαιοσύνης και δημόσιας τάξης, επιδιώκοντας την ισορροπία μεταξύ οικονομικών ελευθεριών και κοινωνικής προστασίας, θέτοντας ως θεμέλιο την δίκαιη κατανομή ωφελειών στην αγορά, η ένταξη της βιωσιμότητας και εκατέρωθεν περιβαλλοντικών στόχων στις αρμοδιότητες των αρχών ανταγωνισμού, με έμφαση στην προώθηση ασφαλών συνεργασιών επιχειρήσεων που υποστηρίζουν την βιώσιμη ανάπτυξη, η προστασία και ευημερία του καταναλωτή (consumer welfare) ως κεντρικός παράγοντας, επί του οποίου επικεντρώνεται το δίκαιο του ελεύθερου ανταγωνισμού, εξετάζοντας παράλληλα την συνολική ευημερία της αγοράς (total welfare) και τον εκσυγχρονισμό της πολιτικής του μέσω της υιοθέτησης ενός «more economic approach», καθώς και, τέλος, η συμβολή της τεχνητής νοημοσύνης σε προκλήσεις ανταγωνισμού, όπως εν γένει αλγοριθμικές συμπεριφορές που αλλοιώνουν τον ανταγωνισμό, φέρνοντας νέες πολύπλοκες ρυθμιστικές και νομικές προκλήσεις, που καθιστούν αναγκαία μία πιο ευέλικτη και τεχνολογικά ενημερωμένη νομοθετική αναθεώρηση του δικαίου ανταγωνισμού. Το δίκαιο του ελεύθερου ανταγωνισμού αποβλέποντας στην καίρια υποστήριξη για την διασφάλιση της βιωσιμότητας και της αδιάλειπτης λειτουργίας του ανταγωνιστικού μηχανισμούτης αγοράς, αλλά παράλληλα και στην προστασία και διατήρηση υγιών ανταγωνιστικών συνθηκών, καλείται, σε περιόδους κρίσεων, να αποτρέψει συγκεντρώσεις επιχειρήσεων που θα μπορούσαν να περιορίσουν ουσιωδώς τον ανταγωνισμό, αναδεικνύοντας παράλληλα την ανάγκη επιβίωσης και οικονομικής τους ανάκαμψης. Σημείο τομής μεταξύ του δικαίου του ελεύθερου ανταγωνισμού και του δικαίου της αφερεγγυότητας, ως προς την δραστηριότητα των «προβληματικών» αυτών επιχειρήσεων, συνιστά, από την μία, η αποτροπή του κινδύνου αποχώρησής τους από την σχετική αγορά λόγω αφερεγγυότητας, είτε μέσω εξαγοράς ή συγχώνευσης με ανταγωνιστικές επιχειρήσεις, και από την άλλη, η αντιστάθμιση τυχόν αντι- ανταγωνιστικών συνεπειών της εξυγιαντικής συγκέντρωσης, οι οποίες, όταν δεν συνοδεύονται από τις κατάλληλες αποδόσεις (efficiencies), και δεν πληρούν συγκεκριμένα κριτήρια, δύνανται να επιφέρουν σοβαρές αλλοιώσεις των ανταγωνιστικών συνθηκών στην αγορά, υπονομεύοντας την λειτουργική αποτελεσματικότητα του ανταγωνισμού. Οι εξυγιαντικές συγκεντρώσεις, άλλως το επιχείρημα περί προστασίας της «προβληματικής» επιχείρησης (Failing Firm Defense), συνιστά μία κρίσιμη τομή μεταξύ του δικαίου της αφερεγγυότητας και του δικαίου του ελεύθερου ανταγωνισμού. Συγκεκριμένα, μία εξυγιαντική συγκέντρωση αγγίζει, από την μία πλευρά, τα όρια της αναδιοργάνωσης μίας επιχείρησης, η οποία έχει επέλθει σε καθεστώς αφερεγγυότητας, χωρίς να ολοκληρώνεται η διαδικασία εκκαθάρισης με διακοπή της λειτουργίας και ρευστοποίηση του συνόλου της περιουσίας της, και, από την άλλη πλευρά, του δικαίου του ελεύθερου ανταγωνισμού, το κανονιστικό πλαίσιο του οποίου τυγχάνει ευνοϊκότερης μεταχείρισης, σε περιπτώσεις συγκεντρώσεων επιχειρήσεων, με οικονομικά και τεχνολογικά μέσα προς επιβίωση και οικονομική ανάκαμψη, που φαίνεται να συνιστούν εναλλακτική λύση εξυγίανσης, έναντι εκείνης της παροχής κεφαλαίων. Καθίσταται εμφανές, λοιπόν, πως η περίπτωση των εξυγιαντικών συγκεντρώσεων συνιστά ένα σημείο σύζευξης και αλληλεπίδρασης των δύο νομικών κλάδων, ήτοι του δικαίου της αφερεγγυότητας και του δικαίου του ελεύθερου ανταγωνισμού, αποτελώντας παράλληλα εξαίρεση από την υποκείμενη φιλοσοφία του ελέγχου των συγκεντρώσεων (Κανονισμός ΕΚ 139/20041). Η δυναμική αυτή καθιερώνει ένα μοτίβο σύγκλισης και ταυτόχρονα σύγκρουσης των δύο κλάδων δικαίου, καθώς έκαστος εξ αυτών εξυπηρετεί διαφορετικούς θεμελιώδεις σκοπούς, καθιστώντας κρίσιμη την διατήρηση μίας νομικής ισορροπίας. Η νομική πρακτική και νομολογία, τόσο σε ευρωπαϊκό, όσο και σε εθνικό επίπεδο, προσπαθεί να θέσει αυστηρά όρια και προϋποθέσεις για την εφαρμογή των εξυγιαντικών συγχωνεύσεων, ήτοι της διάσωσης της «προβληματικής» επιχείρησης. Βασικός στόχος του σημερινού πλαισίου ελέγχου συγκεντρώσεων, καθίσταται η έγκριση μόνο εκείνων των συγκεντρώσεων επιχειρήσεων που αποδεδειγμένα συμβάλλουν στην διάσωση της επιχείρησης, εξασφαλίζοντας την διατήρηση της θέσης αυτών στην σχετική αγορά, την συνέχιση και τυχόν ενίσχυση του ανταγωνιστικού τους πλεονεκτήματος, καθώς και την διασφάλιση της συνεχούς παραγωγικότητας και των θέσεων απασχόλησης. Στο πλαίσιο της εν λόγω διπλωματικής εργασίας, θα εστιάσουμε στο σύνθετο πεδίο εφαρμογής των εξυγιαντικών συγκεντρώσεων – άλλως της Failing Firm Defense-, διερευνώντας την αλληλοεπικάλυψη και αλληλεπίδραση μεταξύ του δικαίου της αφερεγγυότητας και του δικαίουτου ελεύθερου ανταγωνισμού, εμπλουτιζόμενο με την παρουσίαση νομολογιακών κριτηρίων και υποθέσεων. Συγκεκριμένα, θα εξετάσουμε τους θεμελιώδεις στόχους του νέου νομοθετικού πλαισίου του δικαίου της αφερεγγυότητας υπό τον Ν. 4738/2020, τις αρχές και προϋποθέσεις που διέπουν την προπτωχευτική διαδικασία εξυγίανσης, καθώς και το νομικό καθεστώς των εξυγιαντικών συγχωνεύσεων, αναλύοντας την θεωρία της Failing Firm Defense – άλλως, της διάσωσης της «προβληματικής» επιχείρησης – κατά το κοινοτικό και εθνικό δίκαιο, δίνοντας έμφαση στους εφαρμοστέους κανόνες, τις κατευθυντήριες γραμμές περί οριζόντιων συγκεντρώσεων2, και τα κρίσιμα ζητήματα που άπτονται της ανταγωνιστικότητας, της βιωσιμότητας, της καινοτομίας, της ψηφιοποίησης, και της δημόσιας τάξης και ασφάλειας, από την πλευρά του δικαίου του ελεύθερου ανταγωνισμού. Σε τελικό στάδιο, επιχειρείται, επίσης, η συνολική αξιολόγηση της λειτουργίας και του νομικού ρόλου των εξυγιαντικών συγκεντρώσεων κατά τις περιόδους οικονομικής και υγειονομικής κρίσης, με ιδιαίτερη έμφαση στις προκλήσεις και ιδιαιτερότητες που επέφερε η πανδημία Covid-19 και η οικονομική κρίση του ελληνικού, και όχι μόνο, χρηματοπιστωτικού συστήματος, στην θεσμική εφαρμογή και άσκηση του ελέγχου συγκεντρώσεων.","abstract_html":"Η μελέτη του δικαίου του ελεύθερου ανταγωνισμού συνιστά καίριο στοιχείο της διασφάλισης ενός υγιούς και δυναμικού οικονομικού περιβάλλοντος, εντός του οποίου οι επιχειρήσεις δύνανται να δραστηριοποιούνται υπό συνθήκες ισότητας και δίκαιου ανταγωνισμού. Η πρόληψη μονοπωλιακών πρακτικών, η αποτροπή της κατάχρησης δεσπόζουσας θέσης, αλλά και η διασφάλιση της απόλυτης ελευθερίας εισόδου νέων ανταγωνιστών στην σχετική αγορά, αποτελούν τα βασικότερα σημεία, χάριν των οποίων, εξασφαλίζεται, υπό το πλαίσιο διατήρησης ενός επιχειρηματικού πλουραλισμού και μίας ανταγωνιστικής δυναμικής, η μείωση των τιμών, η βελτίωση της ποιότητας των προσφερόμενων προϊόντων και υπηρεσιών, ενώ παράλληλα ενισχύεται η έρευνα και ανάπτυξη, συμβάλλοντας στην τόνωση της παραγωγικότητας των επιχειρήσεων. Σε αυτό το πλαίσιο, ο ανταγωνισμός προϋποθέτει την ύπαρξη περισσότερων του ενός υποκειμένων, τα οποία διεκδικούν την κατάκτηση μίας θέσης υπεροχής και την προσέλκυση της πλειοψηφίας των πελατών, ήτοι υποκειμένων που λειτουργούν εντός μίας ανταγωνιστικής οικονομίας ή οικονομίας της αγοράς (competitive ή market economy). Ως κεντρομόλος, λοιπόν, δύναμη των εκατέρωθεν αυτόνομων οικονομικών μονάδων στην αγορά, αποβλέποντας στην διευθέτηση των αντίθετων συμφερόντων με τον πιο αποδοτικό τρόπο, ο ελεύθερος ανταγωνισμός φαίνεται να αποσκοπεί στην διαμόρφωση, με όσο το δυνατόν λιγότερα στοιχεία κρατικής παρέμβασης, ενός συστήματος οικονομικής αποτελεσματικότητας και ελευθερίας. Επιδιώκοντας την επίτευξη μίας βελτιωμένης οικονομικής αποτελεσματικότητας και ευημερίας των υποκειμένων της εκατέρωθεν σχετικής αγοράς, ο ελεύθερος ανταγωνισμός εξετάζει και επιμέρους κρίσιμες παραμέτρους. Βασικότερες αυτών καθίστανται: η προστασία των προσωπικών δεδομένων εντός ψηφιακών πλατφορμών, η οποία αναδεικνύεται ως καίριος παράγοντας ποιότητας και ανταγωνιστικού πλεονεκτήματος, επιβάλλοντας μια αμφίδρομη και στενή συνεργασία μεταξύ των αρμόδιων αρχών προστασίας προσωπικών δεδομένων και αρχών ανταγωνισμού, η εφαρμογή του δικαίου του ανταγωνισμού στις εργασιακές σχέσεις, ρυθμίζοντας καίρια ζητήματα, όπως οι συμφωνίες καθορισμού μισθών, οι απαγορεύσεις πρόσληψης και οι συμφωνίες μη ανταγωνισμού, διασφαλίζοντας την εύρυθμη λειτουργία της αγοράς εργασίας και των εργασιακών δικαιωμάτων, η ενσωμάτωση, στο δίκαιο του ανταγωνισμού, θεμελιωδών αρχών κοινωνικής δικαιοσύνης και δημόσιας τάξης, επιδιώκοντας την ισορροπία μεταξύ οικονομικών ελευθεριών και κοινωνικής προστασίας, θέτοντας ως θεμέλιο την δίκαιη κατανομή ωφελειών στην αγορά, η ένταξη της βιωσιμότητας και εκατέρωθεν περιβαλλοντικών στόχων στις αρμοδιότητες των αρχών ανταγωνισμού, με έμφαση στην προώθηση ασφαλών συνεργασιών επιχειρήσεων που υποστηρίζουν την βιώσιμη ανάπτυξη, η προστασία και ευημερία του καταναλωτή (consumer welfare) ως κεντρικός παράγοντας, επί του οποίου επικεντρώνεται το δίκαιο του ελεύθερου ανταγωνισμού, εξετάζοντας παράλληλα την συνολική ευημερία της αγοράς (total welfare) και τον εκσυγχρονισμό της πολιτικής του μέσω της υιοθέτησης ενός «more economic approach», καθώς και, τέλος, η συμβολή της τεχνητής νοημοσύνης σε προκλήσεις ανταγωνισμού, όπως εν γένει αλγοριθμικές συμπεριφορές που αλλοιώνουν τον ανταγωνισμό, φέρνοντας νέες πολύπλοκες ρυθμιστικές και νομικές προκλήσεις, που καθιστούν αναγκαία μία πιο ευέλικτη και τεχνολογικά ενημερωμένη νομοθετική αναθεώρηση του δικαίου ανταγωνισμού. Το δίκαιο του ελεύθερου ανταγωνισμού αποβλέποντας στην καίρια υποστήριξη για την διασφάλιση της βιωσιμότητας και της αδιάλειπτης λειτουργίας του ανταγωνιστικού μηχανισμούτης αγοράς, αλλά παράλληλα και στην προστασία και διατήρηση υγιών ανταγωνιστικών συνθηκών, καλείται, σε περιόδους κρίσεων, να αποτρέψει συγκεντρώσεις επιχειρήσεων που θα μπορούσαν να περιορίσουν ουσιωδώς τον ανταγωνισμό, αναδεικνύοντας παράλληλα την ανάγκη επιβίωσης και οικονομικής τους ανάκαμψης. Σημείο τομής μεταξύ του δικαίου του ελεύθερου ανταγωνισμού και του δικαίου της αφερεγγυότητας, ως προς την δραστηριότητα των «προβληματικών» αυτών επιχειρήσεων, συνιστά, από την μία, η αποτροπή του κινδύνου αποχώρησής τους από την σχετική αγορά λόγω αφερεγγυότητας, είτε μέσω εξαγοράς ή συγχώνευσης με ανταγωνιστικές επιχειρήσεις, και από την άλλη, η αντιστάθμιση τυχόν αντι- ανταγωνιστικών συνεπειών της εξυγιαντικής συγκέντρωσης, οι οποίες, όταν δεν συνοδεύονται από τις κατάλληλες αποδόσεις (efficiencies), και δεν πληρούν συγκεκριμένα κριτήρια, δύνανται να επιφέρουν σοβαρές αλλοιώσεις των ανταγωνιστικών συνθηκών στην αγορά, υπονομεύοντας την λειτουργική αποτελεσματικότητα του ανταγωνισμού. Οι εξυγιαντικές συγκεντρώσεις, άλλως το επιχείρημα περί προστασίας της «προβληματικής» επιχείρησης (Failing Firm Defense), συνιστά μία κρίσιμη τομή μεταξύ του δικαίου της αφερεγγυότητας και του δικαίου του ελεύθερου ανταγωνισμού. Συγκεκριμένα, μία εξυγιαντική συγκέντρωση αγγίζει, από την μία πλευρά, τα όρια της αναδιοργάνωσης μίας επιχείρησης, η οποία έχει επέλθει σε καθεστώς αφερεγγυότητας, χωρίς να ολοκληρώνεται η διαδικασία εκκαθάρισης με διακοπή της λειτουργίας και ρευστοποίηση του συνόλου της περιουσίας της, και, από την άλλη πλευρά, του δικαίου του ελεύθερου ανταγωνισμού, το κανονιστικό πλαίσιο του οποίου τυγχάνει ευνοϊκότερης μεταχείρισης, σε περιπτώσεις συγκεντρώσεων επιχειρήσεων, με οικονομικά και τεχνολογικά μέσα προς επιβίωση και οικονομική ανάκαμψη, που φαίνεται να συνιστούν εναλλακτική λύση εξυγίανσης, έναντι εκείνης της παροχής κεφαλαίων. Καθίσταται εμφανές, λοιπόν, πως η περίπτωση των εξυγιαντικών συγκεντρώσεων συνιστά ένα σημείο σύζευξης και αλληλεπίδρασης των δύο νομικών κλάδων, ήτοι του δικαίου της αφερεγγυότητας και του δικαίου του ελεύθερου ανταγωνισμού, αποτελώντας παράλληλα εξαίρεση από την υποκείμενη φιλοσοφία του ελέγχου των συγκεντρώσεων (Κανονισμός ΕΚ 139/20041). Η δυναμική αυτή καθιερώνει ένα μοτίβο σύγκλισης και ταυτόχρονα σύγκρουσης των δύο κλάδων δικαίου, καθώς έκαστος εξ αυτών εξυπηρετεί διαφορετικούς θεμελιώδεις σκοπούς, καθιστώντας κρίσιμη την διατήρηση μίας νομικής ισορροπίας. Η νομική πρακτική και νομολογία, τόσο σε ευρωπαϊκό, όσο και σε εθνικό επίπεδο, προσπαθεί να θέσει αυστηρά όρια και προϋποθέσεις για την εφαρμογή των εξυγιαντικών συγχωνεύσεων, ήτοι της διάσωσης της «προβληματικής» επιχείρησης. Βασικός στόχος του σημερινού πλαισίου ελέγχου συγκεντρώσεων, καθίσταται η έγκριση μόνο εκείνων των συγκεντρώσεων επιχειρήσεων που αποδεδειγμένα συμβάλλουν στην διάσωση της επιχείρησης, εξασφαλίζοντας την διατήρηση της θέσης αυτών στην σχετική αγορά, την συνέχιση και τυχόν ενίσχυση του ανταγωνιστικού τους πλεονεκτήματος, καθώς και την διασφάλιση της συνεχούς παραγωγικότητας και των θέσεων απασχόλησης. Στο πλαίσιο της εν λόγω διπλωματικής εργασίας, θα εστιάσουμε στο σύνθετο πεδίο εφαρμογής των εξυγιαντικών συγκεντρώσεων – άλλως της Failing Firm Defense-, διερευνώντας την αλληλοεπικάλυψη και αλληλεπίδραση μεταξύ του δικαίου της αφερεγγυότητας και του δικαίουτου ελεύθερου ανταγωνισμού, εμπλουτιζόμενο με την παρουσίαση νομολογιακών κριτηρίων και υποθέσεων. Συγκεκριμένα, θα εξετάσουμε τους θεμελιώδεις στόχους του νέου νομοθετικού πλαισίου του δικαίου της αφερεγγυότητας υπό τον Ν. 4738/2020, τις αρχές και προϋποθέσεις που διέπουν την προπτωχευτική διαδικασία εξυγίανσης, καθώς και το νομικό καθεστώς των εξυγιαντικών συγχωνεύσεων, αναλύοντας την θεωρία της Failing Firm Defense – άλλως, της διάσωσης της «προβληματικής» επιχείρησης – κατά το κοινοτικό και εθνικό δίκαιο, δίνοντας έμφαση στους εφαρμοστέους κανόνες, τις κατευθυντήριες γραμμές περί οριζόντιων συγκεντρώσεων2, και τα κρίσιμα ζητήματα που άπτονται της ανταγωνιστικότητας, της βιωσιμότητας, της καινοτομίας, της ψηφιοποίησης, και της δημόσιας τάξης και ασφάλειας, από την πλευρά του δικαίου του ελεύθερου ανταγωνισμού. Σε τελικό στάδιο, επιχειρείται, επίσης, η συνολική αξιολόγηση της λειτουργίας και του νομικού ρόλου των εξυγιαντικών συγκεντρώσεων κατά τις περιόδους οικονομικής και υγειονομικής κρίσης, με ιδιαίτερη έμφαση στις προκλήσεις και ιδιαιτερότητες που επέφερε η πανδημία Covid-19 και η οικονομική κρίση του ελληνικού, και όχι μόνο, χρηματοπιστωτικού συστήματος, στην θεσμική εφαρμογή και άσκηση του ελέγχου συγκεντρώσεων.","abstract_has_math":false,"creators":["ΔΡΑΚΟΥ ΑΝΑΣΤΑΣΙΑ ΕΙΡΗΝΗ","DRAKOU ANASTASIA EIRINI"],"institution":null,"degree_name":null,"degree_level":null,"degree_discipline":null,"degree_department":null,"school":null,"contributors":[],"advisors":[],"committee_chairs":[],"committee_members":[],"year":2026,"date_issued":"2026","date_published":"2026","updated_at":"2026-11-19T05:17:36Z","subjects":["Δίκαιο – Νομοθεσία","Law and Legislation"],"languages":["Ελληνικά","Greek"],"rights":[],"rights_urls":[],"identifier_entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:5323382"],"render_values":[{"text":"uoadl:5323382","href":null,"code":true}]}],"person_identifier_entries":[]},"links":{"outbound_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/5323382","outbound_label":"Repository record","outbound_source":"dc:identifier","record_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/5323382","record_label":"Repository record","record_kind":"record","record_source":"dc:identifier","download_url":null,"download_label":null,"download_source":null,"access_status":null,"embargo_until":null,"access_note":null},"source_record":{"url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh?verb=GetRecord&metadataPrefix=oai_dc&identifier=oai%3Alib.uoa.gr%3Auoadl%3A5323382","prefix":"oai_dc"},"metadata_groups":[{"id":"people","label":"People","entries":[{"key":"dc:creator","label":"Author","values":["ΔΡΑΚΟΥ ΑΝΑΣΤΑΣΙΑ ΕΙΡΗΝΗ","DRAKOU ANASTASIA EIRINI"]}]},{"id":"academic_context","label":"Academic Context","entries":[{"key":"dc:date","label":"Dc Date","values":["2026"]},{"key":"dc:type","label":"Dc Type","values":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]}]},{"id":"subjects_keywords","label":"Subjects and Keywords","entries":[{"key":"dc:subject","label":"Dc Subject","values":["Δίκαιο – Νομοθεσία","Law and Legislation"]}]},{"id":"language_rights","label":"Language and Rights","entries":[{"key":"dc:language","label":"Dc Language","values":["Ελληνικά","Greek"]}]},{"id":"identifiers","label":"Identifiers","entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:5323382","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/5323382"]}]},{"id":"additional","label":"Additional Metadata","entries":[{"key":"dc:description","label":"Description","values":["Η μελέτη του δικαίου του ελεύθερου ανταγωνισμού συνιστά καίριο στοιχείο της διασφάλισης ενός υγιούς και δυναμικού οικονομικού περιβάλλοντος, εντός του οποίου οι επιχειρήσεις δύνανται να δραστηριοποιούνται υπό συνθήκες ισότητας και δίκαιου ανταγωνισμού. Η πρόληψη μονοπωλιακών πρακτικών, η αποτροπή της κατάχρησης δεσπόζουσας θέσης, αλλά και η διασφάλιση της απόλυτης ελευθερίας εισόδου νέων ανταγωνιστών στην σχετική αγορά, αποτελούν τα βασικότερα σημεία, χάριν των οποίων, εξασφαλίζεται, υπό το πλαίσιο διατήρησης ενός επιχειρηματικού πλουραλισμού και μίας ανταγωνιστικής δυναμικής, η μείωση των τιμών, η βελτίωση της ποιότητας των προσφερόμενων προϊόντων και υπηρεσιών, ενώ παράλληλα ενισχύεται η έρευνα και ανάπτυξη, συμβάλλοντας στην τόνωση της παραγωγικότητας των επιχειρήσεων. Σε αυτό το πλαίσιο, ο ανταγωνισμός προϋποθέτει την ύπαρξη περισσότερων του ενός υποκειμένων, τα οποία διεκδικούν την κατάκτηση μίας θέσης υπεροχής και την προσέλκυση της πλειοψηφίας των πελατών, ήτοι υποκειμένων που λειτουργούν εντός μίας ανταγωνιστικής οικονομίας ή οικονομίας της αγοράς (competitive ή market economy). Ως κεντρομόλος, λοιπόν, δύναμη των εκατέρωθεν αυτόνομων οικονομικών μονάδων στην αγορά, αποβλέποντας στην διευθέτηση των αντίθετων συμφερόντων με τον πιο αποδοτικό τρόπο, ο ελεύθερος ανταγωνισμός φαίνεται να αποσκοπεί στην διαμόρφωση, με όσο το δυνατόν λιγότερα στοιχεία κρατικής παρέμβασης, ενός συστήματος οικονομικής αποτελεσματικότητας και ελευθερίας. Επιδιώκοντας την επίτευξη μίας βελτιωμένης οικονομικής αποτελεσματικότητας και ευημερίας των υποκειμένων της εκατέρωθεν σχετικής αγοράς, ο ελεύθερος ανταγωνισμός εξετάζει και επιμέρους κρίσιμες παραμέτρους. Βασικότερες αυτών καθίστανται: η προστασία των προσωπικών δεδομένων εντός ψηφιακών πλατφορμών, η οποία αναδεικνύεται ως καίριος παράγοντας ποιότητας και ανταγωνιστικού πλεονεκτήματος, επιβάλλοντας μια αμφίδρομη και στενή συνεργασία μεταξύ των αρμόδιων αρχών προστασίας προσωπικών δεδομένων και αρχών ανταγωνισμού, η εφαρμογή του δικαίου του ανταγωνισμού στις εργασιακές σχέσεις, ρυθμίζοντας καίρια ζητήματα, όπως οι συμφωνίες καθορισμού μισθών, οι απαγορεύσεις πρόσληψης και οι συμφωνίες μη ανταγωνισμού, διασφαλίζοντας την εύρυθμη λειτουργία της αγοράς εργασίας και των εργασιακών δικαιωμάτων, η ενσωμάτωση, στο δίκαιο του ανταγωνισμού, θεμελιωδών αρχών κοινωνικής δικαιοσύνης και δημόσιας τάξης, επιδιώκοντας την ισορροπία μεταξύ οικονομικών ελευθεριών και κοινωνικής προστασίας, θέτοντας ως θεμέλιο την δίκαιη κατανομή ωφελειών στην αγορά, η ένταξη της βιωσιμότητας και εκατέρωθεν περιβαλλοντικών στόχων στις αρμοδιότητες των αρχών ανταγωνισμού, με έμφαση στην προώθηση ασφαλών συνεργασιών επιχειρήσεων που υποστηρίζουν την βιώσιμη ανάπτυξη, η προστασία και ευημερία του καταναλωτή (consumer welfare) ως κεντρικός παράγοντας, επί του οποίου επικεντρώνεται το δίκαιο του ελεύθερου ανταγωνισμού, εξετάζοντας παράλληλα την συνολική ευημερία της αγοράς (total welfare) και τον εκσυγχρονισμό της πολιτικής του μέσω της υιοθέτησης ενός «more economic approach», καθώς και, τέλος, η συμβολή της τεχνητής νοημοσύνης σε προκλήσεις ανταγωνισμού, όπως εν γένει αλγοριθμικές συμπεριφορές που αλλοιώνουν τον ανταγωνισμό, φέρνοντας νέες πολύπλοκες ρυθμιστικές και νομικές προκλήσεις, που καθιστούν αναγκαία μία πιο ευέλικτη και τεχνολογικά ενημερωμένη νομοθετική αναθεώρηση του δικαίου ανταγωνισμού. Το δίκαιο του ελεύθερου ανταγωνισμού αποβλέποντας στην καίρια υποστήριξη για την διασφάλιση της βιωσιμότητας και της αδιάλειπτης λειτουργίας του ανταγωνιστικού μηχανισμούτης αγοράς, αλλά παράλληλα και στην προστασία και διατήρηση υγιών ανταγωνιστικών συνθηκών, καλείται, σε περιόδους κρίσεων, να αποτρέψει συγκεντρώσεις επιχειρήσεων που θα μπορούσαν να περιορίσουν ουσιωδώς τον ανταγωνισμό, αναδεικνύοντας παράλληλα την ανάγκη επιβίωσης και οικονομικής τους ανάκαμψης. Σημείο τομής μεταξύ του δικαίου του ελεύθερου ανταγωνισμού και του δικαίου της αφερεγγυότητας, ως προς την δραστηριότητα των «προβληματικών» αυτών επιχειρήσεων, συνιστά, από την μία, η αποτροπή του κινδύνου αποχώρησής τους από την σχετική αγορά λόγω αφερεγγυότητας, είτε μέσω εξαγοράς ή συγχώνευσης με ανταγωνιστικές επιχειρήσεις, και από την άλλη, η αντιστάθμιση τυχόν αντι- ανταγωνιστικών συνεπειών της εξυγιαντικής συγκέντρωσης, οι οποίες, όταν δεν συνοδεύονται από τις κατάλληλες αποδόσεις (efficiencies), και δεν πληρούν συγκεκριμένα κριτήρια, δύνανται να επιφέρουν σοβαρές αλλοιώσεις των ανταγωνιστικών συνθηκών στην αγορά, υπονομεύοντας την λειτουργική αποτελεσματικότητα του ανταγωνισμού. Οι εξυγιαντικές συγκεντρώσεις, άλλως το επιχείρημα περί προστασίας της «προβληματικής» επιχείρησης (Failing Firm Defense), συνιστά μία κρίσιμη τομή μεταξύ του δικαίου της αφερεγγυότητας και του δικαίου του ελεύθερου ανταγωνισμού. Συγκεκριμένα, μία εξυγιαντική συγκέντρωση αγγίζει, από την μία πλευρά, τα όρια της αναδιοργάνωσης μίας επιχείρησης, η οποία έχει επέλθει σε καθεστώς αφερεγγυότητας, χωρίς να ολοκληρώνεται η διαδικασία εκκαθάρισης με διακοπή της λειτουργίας και ρευστοποίηση του συνόλου της περιουσίας της, και, από την άλλη πλευρά, του δικαίου του ελεύθερου ανταγωνισμού, το κανονιστικό πλαίσιο του οποίου τυγχάνει ευνοϊκότερης μεταχείρισης, σε περιπτώσεις συγκεντρώσεων επιχειρήσεων, με οικονομικά και τεχνολογικά μέσα προς επιβίωση και οικονομική ανάκαμψη, που φαίνεται να συνιστούν εναλλακτική λύση εξυγίανσης, έναντι εκείνης της παροχής κεφαλαίων. Καθίσταται εμφανές, λοιπόν, πως η περίπτωση των εξυγιαντικών συγκεντρώσεων συνιστά ένα σημείο σύζευξης και αλληλεπίδρασης των δύο νομικών κλάδων, ήτοι του δικαίου της αφερεγγυότητας και του δικαίου του ελεύθερου ανταγωνισμού, αποτελώντας παράλληλα εξαίρεση από την υποκείμενη φιλοσοφία του ελέγχου των συγκεντρώσεων (Κανονισμός ΕΚ 139/20041). Η δυναμική αυτή καθιερώνει ένα μοτίβο σύγκλισης και ταυτόχρονα σύγκρουσης των δύο κλάδων δικαίου, καθώς έκαστος εξ αυτών εξυπηρετεί διαφορετικούς θεμελιώδεις σκοπούς, καθιστώντας κρίσιμη την διατήρηση μίας νομικής ισορροπίας. Η νομική πρακτική και νομολογία, τόσο σε ευρωπαϊκό, όσο και σε εθνικό επίπεδο, προσπαθεί να θέσει αυστηρά όρια και προϋποθέσεις για την εφαρμογή των εξυγιαντικών συγχωνεύσεων, ήτοι της διάσωσης της «προβληματικής» επιχείρησης. Βασικός στόχος του σημερινού πλαισίου ελέγχου συγκεντρώσεων, καθίσταται η έγκριση μόνο εκείνων των συγκεντρώσεων επιχειρήσεων που αποδεδειγμένα συμβάλλουν στην διάσωση της επιχείρησης, εξασφαλίζοντας την διατήρηση της θέσης αυτών στην σχετική αγορά, την συνέχιση και τυχόν ενίσχυση του ανταγωνιστικού τους πλεονεκτήματος, καθώς και την διασφάλιση της συνεχούς παραγωγικότητας και των θέσεων απασχόλησης. Στο πλαίσιο της εν λόγω διπλωματικής εργασίας, θα εστιάσουμε στο σύνθετο πεδίο εφαρμογής των εξυγιαντικών συγκεντρώσεων – άλλως της Failing Firm Defense-, διερευνώντας την αλληλοεπικάλυψη και αλληλεπίδραση μεταξύ του δικαίου της αφερεγγυότητας και του δικαίουτου ελεύθερου ανταγωνισμού, εμπλουτιζόμενο με την παρουσίαση νομολογιακών κριτηρίων και υποθέσεων. Συγκεκριμένα, θα εξετάσουμε τους θεμελιώδεις στόχους του νέου νομοθετικού πλαισίου του δικαίου της αφερεγγυότητας υπό τον Ν. 4738/2020, τις αρχές και προϋποθέσεις που διέπουν την προπτωχευτική διαδικασία εξυγίανσης, καθώς και το νομικό καθεστώς των εξυγιαντικών συγχωνεύσεων, αναλύοντας την θεωρία της Failing Firm Defense – άλλως, της διάσωσης της «προβληματικής» επιχείρησης – κατά το κοινοτικό και εθνικό δίκαιο, δίνοντας έμφαση στους εφαρμοστέους κανόνες, τις κατευθυντήριες γραμμές περί οριζόντιων συγκεντρώσεων2, και τα κρίσιμα ζητήματα που άπτονται της ανταγωνιστικότητας, της βιωσιμότητας, της καινοτομίας, της ψηφιοποίησης, και της δημόσιας τάξης και ασφάλειας, από την πλευρά του δικαίου του ελεύθερου ανταγωνισμού. Σε τελικό στάδιο, επιχειρείται, επίσης, η συνολική αξιολόγηση της λειτουργίας και του νομικού ρόλου των εξυγιαντικών συγκεντρώσεων κατά τις περιόδους οικονομικής και υγειονομικής κρίσης, με ιδιαίτερη έμφαση στις προκλήσεις και ιδιαιτερότητες που επέφερε η πανδημία Covid-19 και η οικονομική κρίση του ελληνικού, και όχι μόνο, χρηματοπιστωτικού συστήματος, στην θεσμική εφαρμογή και άσκηση του ελέγχου συγκεντρώσεων.","The study of competition law constitutes a key factor in ensuring a healthy and dynamic economic environment, within which undertakings may operate under conditions of equality and fair competition. The prevention of monopolistic practices, the deterrence of abuses of dominant position, as well as the assurance of absolute freedom of entry for new competitors into the relevant market, form the core principles that secure — within a framework of entrepreneurial pluralism and competitive dynamism — lower prices, improved quality of goods and services, and, simultaneously, the promotion of research and development, thereby contributing to the enhancement of business productivity. In this context, competition presupposes the existence of more than one undertaking, each striving to achieve a position of advantage and attract the majority of consumers — that is, entities operating within a competitive or market economy. As a centripetal force among autonomous market participants, aiming to reconcile opposing interests in the most efficient manner, free competition aspires to shape, with as little state intervention as possible, a system of economic efficiency and freedom. Pursuing improved economic efficiency and the overall welfare of market participants, free competition also encompasses several critical parameters. Among these, the most significant are: the protection of personal data within digital platforms, emerging as a key determinant of quality and competitive advantage, which necessitates close and reciprocal cooperation between data protection authorities and competition authorities; the application of competition law to labour relations, addressing crucial issues such as wage-fixing agreements, no-poach and non-compete provisions, thus ensuring the proper functioning of the labour market and safeguarding employment rights; the incorporation of fundamental principles of social justice and public policy into competition law, seeking to balance economic freedoms with social protection and ensuring the fair distribution of market benefits; the integration of sustainability objectives and environmental goals into the remit of competition authorities, emphasizing the encouragement of legitimate business collaborations supporting sustainable development; consumer welfare as a central pillar of competition law, analysed alongside total market welfare and the modernisation of policy through the adoption of a “more economic approach”; and, lastly, the role of artificial intelligence in competition challenges — such as algorithmic behaviours that distort competition — introducing new, complex regulatory and legal issues that call for a more flexible and technologically informed revision of competition legislation. Competition law, aiming at safeguarding the sustainability and continuous operation of the market’s competitive mechanism, as well as protecting and maintaining healthy competitive conditions, is called upon, particularly in times of crisis, to prevent mergers or acquisitions that could significantly restrict competition — while simultaneously highlighting the need for undertakings’ survival and economic recovery. The intersection between competition law and insolvency law, with respect to the treatment of such “distressed” undertakings, lies, on one hand, in preventing their market exit due to insolvency — either through acquisition or merger with competitors — and, on the other hand, in offsetting any anti-competitive effects of a rescue merger, which, when not accompanied by sufficient efficiencies and failing to meet specific criteria, may substantially distort market competition, undermining its functional effectiveness. Rescue mergers, otherwise known as the “Failing Firm Defense,” constitute a crucial convergence point between insolvency law and competition law. Specifically, a rescue merger touches, on the one hand, the realm of business reorganisation, where an undertaking has entered insolvency proceedings without triggering liquidation and cessation of operations; and, on the other hand, the field of competition law, whose regulatory framework adopts a more favourable approach in cases of concentrations involving undertakings possessing the financial and technological means for survival and recovery — presenting an alternative rescue mechanism compared with mere capital injection. It thus becomes evident that the case of rescue mergers represents an area of overlap and interaction between the two branches of law — insolvency law and competition law — and simultaneously an exception to the fundamental rationale of merger control (Regulation (EC) No. 139/2004). This dynamic establishes a paradigm of both convergence and friction between the two legal spheres, as each serves distinct fundamental objectives, rendering the preservation of a legal balance crucial. Legal practice and case-law, both at the EU and national level, have sought to set strict limits and conditions for the application of rescue mergers — that is, the preservation of a “failing” undertaking. The principal aim of the current merger control framework is to approve only those concentrations that demonstrably contribute to the survival of the undertaking, ensuring the maintenance of its position in the relevant market, the continuity and potential strengthening of its competitive advantage, as well as the preservation of productivity and employment levels. Within the framework of the present thesis, the focus will be on the complex field of rescue mergers — otherwise, the Failing Firm Defense — exploring the overlap and interaction between insolvency law and competition law, enriched with the presentation of case-law criteria and judgments. Specifically, it will examine the fundamental objectives of the new insolvency framework under Law 4738/2020, the principles and conditions governing pre-insolvency restructuring proceedings, and the legal regime governing rescue mergers, analysing the Failing Firm Defense — i.e. the rescue of the “failing” undertaking — under both EU and national law. Emphasis will be placed on the applicable rules, the Horizontal Merger Guidelines, and key issues related to competitiveness, sustainability, innovation, digital transformation, and public order and security from the standpoint of competition law. Finally, a comprehensive evaluation will be conducted regarding the function and legal role of rescue mergers during periods of economic and health crises, with particular focus on the challenges and peculiarities stemming from the Covid-19 pandemic and the financial crisis of the Greek — and broader — banking system, in their institutional effect on merger control enforcement and practice."]},{"key":"dc:title","label":"Title","values":["Εξυγιαντικές συγχωνεύσεις υπό το πρίσμα του δικαίου του ανταγωνισμού και του δικαίου της αφερεγγυότητας: η περίπτωση της Failing Firm Defense"]}]}],"canonical_facts":{"dc:creator":["ΔΡΑΚΟΥ ΑΝΑΣΤΑΣΙΑ ΕΙΡΗΝΗ","DRAKOU ANASTASIA EIRINI"],"dc:date":["2026"],"dc:description":["Η μελέτη του δικαίου του ελεύθερου ανταγωνισμού συνιστά καίριο στοιχείο της διασφάλισης ενός υγιούς και δυναμικού οικονομικού περιβάλλοντος, εντός του οποίου οι επιχειρήσεις δύνανται να δραστηριοποιούνται υπό συνθήκες ισότητας και δίκαιου ανταγωνισμού. Η πρόληψη μονοπωλιακών πρακτικών, η αποτροπή της κατάχρησης δεσπόζουσας θέσης, αλλά και η διασφάλιση της απόλυτης ελευθερίας εισόδου νέων ανταγωνιστών στην σχετική αγορά, αποτελούν τα βασικότερα σημεία, χάριν των οποίων, εξασφαλίζεται, υπό το πλαίσιο διατήρησης ενός επιχειρηματικού πλουραλισμού και μίας ανταγωνιστικής δυναμικής, η μείωση των τιμών, η βελτίωση της ποιότητας των προσφερόμενων προϊόντων και υπηρεσιών, ενώ παράλληλα ενισχύεται η έρευνα και ανάπτυξη, συμβάλλοντας στην τόνωση της παραγωγικότητας των επιχειρήσεων. Σε αυτό το πλαίσιο, ο ανταγωνισμός προϋποθέτει την ύπαρξη περισσότερων του ενός υποκειμένων, τα οποία διεκδικούν την κατάκτηση μίας θέσης υπεροχής και την προσέλκυση της πλειοψηφίας των πελατών, ήτοι υποκειμένων που λειτουργούν εντός μίας ανταγωνιστικής οικονομίας ή οικονομίας της αγοράς (competitive ή market economy). Ως κεντρομόλος, λοιπόν, δύναμη των εκατέρωθεν αυτόνομων οικονομικών μονάδων στην αγορά, αποβλέποντας στην διευθέτηση των αντίθετων συμφερόντων με τον πιο αποδοτικό τρόπο, ο ελεύθερος ανταγωνισμός φαίνεται να αποσκοπεί στην διαμόρφωση, με όσο το δυνατόν λιγότερα στοιχεία κρατικής παρέμβασης, ενός συστήματος οικονομικής αποτελεσματικότητας και ελευθερίας. Επιδιώκοντας την επίτευξη μίας βελτιωμένης οικονομικής αποτελεσματικότητας και ευημερίας των υποκειμένων της εκατέρωθεν σχετικής αγοράς, ο ελεύθερος ανταγωνισμός εξετάζει και επιμέρους κρίσιμες παραμέτρους. Βασικότερες αυτών καθίστανται: η προστασία των προσωπικών δεδομένων εντός ψηφιακών πλατφορμών, η οποία αναδεικνύεται ως καίριος παράγοντας ποιότητας και ανταγωνιστικού πλεονεκτήματος, επιβάλλοντας μια αμφίδρομη και στενή συνεργασία μεταξύ των αρμόδιων αρχών προστασίας προσωπικών δεδομένων και αρχών ανταγωνισμού, η εφαρμογή του δικαίου του ανταγωνισμού στις εργασιακές σχέσεις, ρυθμίζοντας καίρια ζητήματα, όπως οι συμφωνίες καθορισμού μισθών, οι απαγορεύσεις πρόσληψης και οι συμφωνίες μη ανταγωνισμού, διασφαλίζοντας την εύρυθμη λειτουργία της αγοράς εργασίας και των εργασιακών δικαιωμάτων, η ενσωμάτωση, στο δίκαιο του ανταγωνισμού, θεμελιωδών αρχών κοινωνικής δικαιοσύνης και δημόσιας τάξης, επιδιώκοντας την ισορροπία μεταξύ οικονομικών ελευθεριών και κοινωνικής προστασίας, θέτοντας ως θεμέλιο την δίκαιη κατανομή ωφελειών στην αγορά, η ένταξη της βιωσιμότητας και εκατέρωθεν περιβαλλοντικών στόχων στις αρμοδιότητες των αρχών ανταγωνισμού, με έμφαση στην προώθηση ασφαλών συνεργασιών επιχειρήσεων που υποστηρίζουν την βιώσιμη ανάπτυξη, η προστασία και ευημερία του καταναλωτή (consumer welfare) ως κεντρικός παράγοντας, επί του οποίου επικεντρώνεται το δίκαιο του ελεύθερου ανταγωνισμού, εξετάζοντας παράλληλα την συνολική ευημερία της αγοράς (total welfare) και τον εκσυγχρονισμό της πολιτικής του μέσω της υιοθέτησης ενός «more economic approach», καθώς και, τέλος, η συμβολή της τεχνητής νοημοσύνης σε προκλήσεις ανταγωνισμού, όπως εν γένει αλγοριθμικές συμπεριφορές που αλλοιώνουν τον ανταγωνισμό, φέρνοντας νέες πολύπλοκες ρυθμιστικές και νομικές προκλήσεις, που καθιστούν αναγκαία μία πιο ευέλικτη και τεχνολογικά ενημερωμένη νομοθετική αναθεώρηση του δικαίου ανταγωνισμού. Το δίκαιο του ελεύθερου ανταγωνισμού αποβλέποντας στην καίρια υποστήριξη για την διασφάλιση της βιωσιμότητας και της αδιάλειπτης λειτουργίας του ανταγωνιστικού μηχανισμούτης αγοράς, αλλά παράλληλα και στην προστασία και διατήρηση υγιών ανταγωνιστικών συνθηκών, καλείται, σε περιόδους κρίσεων, να αποτρέψει συγκεντρώσεις επιχειρήσεων που θα μπορούσαν να περιορίσουν ουσιωδώς τον ανταγωνισμό, αναδεικνύοντας παράλληλα την ανάγκη επιβίωσης και οικονομικής τους ανάκαμψης. Σημείο τομής μεταξύ του δικαίου του ελεύθερου ανταγωνισμού και του δικαίου της αφερεγγυότητας, ως προς την δραστηριότητα των «προβληματικών» αυτών επιχειρήσεων, συνιστά, από την μία, η αποτροπή του κινδύνου αποχώρησής τους από την σχετική αγορά λόγω αφερεγγυότητας, είτε μέσω εξαγοράς ή συγχώνευσης με ανταγωνιστικές επιχειρήσεις, και από την άλλη, η αντιστάθμιση τυχόν αντι- ανταγωνιστικών συνεπειών της εξυγιαντικής συγκέντρωσης, οι οποίες, όταν δεν συνοδεύονται από τις κατάλληλες αποδόσεις (efficiencies), και δεν πληρούν συγκεκριμένα κριτήρια, δύνανται να επιφέρουν σοβαρές αλλοιώσεις των ανταγωνιστικών συνθηκών στην αγορά, υπονομεύοντας την λειτουργική αποτελεσματικότητα του ανταγωνισμού. Οι εξυγιαντικές συγκεντρώσεις, άλλως το επιχείρημα περί προστασίας της «προβληματικής» επιχείρησης (Failing Firm Defense), συνιστά μία κρίσιμη τομή μεταξύ του δικαίου της αφερεγγυότητας και του δικαίου του ελεύθερου ανταγωνισμού. Συγκεκριμένα, μία εξυγιαντική συγκέντρωση αγγίζει, από την μία πλευρά, τα όρια της αναδιοργάνωσης μίας επιχείρησης, η οποία έχει επέλθει σε καθεστώς αφερεγγυότητας, χωρίς να ολοκληρώνεται η διαδικασία εκκαθάρισης με διακοπή της λειτουργίας και ρευστοποίηση του συνόλου της περιουσίας της, και, από την άλλη πλευρά, του δικαίου του ελεύθερου ανταγωνισμού, το κανονιστικό πλαίσιο του οποίου τυγχάνει ευνοϊκότερης μεταχείρισης, σε περιπτώσεις συγκεντρώσεων επιχειρήσεων, με οικονομικά και τεχνολογικά μέσα προς επιβίωση και οικονομική ανάκαμψη, που φαίνεται να συνιστούν εναλλακτική λύση εξυγίανσης, έναντι εκείνης της παροχής κεφαλαίων. Καθίσταται εμφανές, λοιπόν, πως η περίπτωση των εξυγιαντικών συγκεντρώσεων συνιστά ένα σημείο σύζευξης και αλληλεπίδρασης των δύο νομικών κλάδων, ήτοι του δικαίου της αφερεγγυότητας και του δικαίου του ελεύθερου ανταγωνισμού, αποτελώντας παράλληλα εξαίρεση από την υποκείμενη φιλοσοφία του ελέγχου των συγκεντρώσεων (Κανονισμός ΕΚ 139/20041). Η δυναμική αυτή καθιερώνει ένα μοτίβο σύγκλισης και ταυτόχρονα σύγκρουσης των δύο κλάδων δικαίου, καθώς έκαστος εξ αυτών εξυπηρετεί διαφορετικούς θεμελιώδεις σκοπούς, καθιστώντας κρίσιμη την διατήρηση μίας νομικής ισορροπίας. Η νομική πρακτική και νομολογία, τόσο σε ευρωπαϊκό, όσο και σε εθνικό επίπεδο, προσπαθεί να θέσει αυστηρά όρια και προϋποθέσεις για την εφαρμογή των εξυγιαντικών συγχωνεύσεων, ήτοι της διάσωσης της «προβληματικής» επιχείρησης. Βασικός στόχος του σημερινού πλαισίου ελέγχου συγκεντρώσεων, καθίσταται η έγκριση μόνο εκείνων των συγκεντρώσεων επιχειρήσεων που αποδεδειγμένα συμβάλλουν στην διάσωση της επιχείρησης, εξασφαλίζοντας την διατήρηση της θέσης αυτών στην σχετική αγορά, την συνέχιση και τυχόν ενίσχυση του ανταγωνιστικού τους πλεονεκτήματος, καθώς και την διασφάλιση της συνεχούς παραγωγικότητας και των θέσεων απασχόλησης. Στο πλαίσιο της εν λόγω διπλωματικής εργασίας, θα εστιάσουμε στο σύνθετο πεδίο εφαρμογής των εξυγιαντικών συγκεντρώσεων – άλλως της Failing Firm Defense-, διερευνώντας την αλληλοεπικάλυψη και αλληλεπίδραση μεταξύ του δικαίου της αφερεγγυότητας και του δικαίουτου ελεύθερου ανταγωνισμού, εμπλουτιζόμενο με την παρουσίαση νομολογιακών κριτηρίων και υποθέσεων. Συγκεκριμένα, θα εξετάσουμε τους θεμελιώδεις στόχους του νέου νομοθετικού πλαισίου του δικαίου της αφερεγγυότητας υπό τον Ν. 4738/2020, τις αρχές και προϋποθέσεις που διέπουν την προπτωχευτική διαδικασία εξυγίανσης, καθώς και το νομικό καθεστώς των εξυγιαντικών συγχωνεύσεων, αναλύοντας την θεωρία της Failing Firm Defense – άλλως, της διάσωσης της «προβληματικής» επιχείρησης – κατά το κοινοτικό και εθνικό δίκαιο, δίνοντας έμφαση στους εφαρμοστέους κανόνες, τις κατευθυντήριες γραμμές περί οριζόντιων συγκεντρώσεων2, και τα κρίσιμα ζητήματα που άπτονται της ανταγωνιστικότητας, της βιωσιμότητας, της καινοτομίας, της ψηφιοποίησης, και της δημόσιας τάξης και ασφάλειας, από την πλευρά του δικαίου του ελεύθερου ανταγωνισμού. Σε τελικό στάδιο, επιχειρείται, επίσης, η συνολική αξιολόγηση της λειτουργίας και του νομικού ρόλου των εξυγιαντικών συγκεντρώσεων κατά τις περιόδους οικονομικής και υγειονομικής κρίσης, με ιδιαίτερη έμφαση στις προκλήσεις και ιδιαιτερότητες που επέφερε η πανδημία Covid-19 και η οικονομική κρίση του ελληνικού, και όχι μόνο, χρηματοπιστωτικού συστήματος, στην θεσμική εφαρμογή και άσκηση του ελέγχου συγκεντρώσεων.","The study of competition law constitutes a key factor in ensuring a healthy and dynamic economic environment, within which undertakings may operate under conditions of equality and fair competition. The prevention of monopolistic practices, the deterrence of abuses of dominant position, as well as the assurance of absolute freedom of entry for new competitors into the relevant market, form the core principles that secure — within a framework of entrepreneurial pluralism and competitive dynamism — lower prices, improved quality of goods and services, and, simultaneously, the promotion of research and development, thereby contributing to the enhancement of business productivity. In this context, competition presupposes the existence of more than one undertaking, each striving to achieve a position of advantage and attract the majority of consumers — that is, entities operating within a competitive or market economy. As a centripetal force among autonomous market participants, aiming to reconcile opposing interests in the most efficient manner, free competition aspires to shape, with as little state intervention as possible, a system of economic efficiency and freedom. Pursuing improved economic efficiency and the overall welfare of market participants, free competition also encompasses several critical parameters. Among these, the most significant are: the protection of personal data within digital platforms, emerging as a key determinant of quality and competitive advantage, which necessitates close and reciprocal cooperation between data protection authorities and competition authorities; the application of competition law to labour relations, addressing crucial issues such as wage-fixing agreements, no-poach and non-compete provisions, thus ensuring the proper functioning of the labour market and safeguarding employment rights; the incorporation of fundamental principles of social justice and public policy into competition law, seeking to balance economic freedoms with social protection and ensuring the fair distribution of market benefits; the integration of sustainability objectives and environmental goals into the remit of competition authorities, emphasizing the encouragement of legitimate business collaborations supporting sustainable development; consumer welfare as a central pillar of competition law, analysed alongside total market welfare and the modernisation of policy through the adoption of a “more economic approach”; and, lastly, the role of artificial intelligence in competition challenges — such as algorithmic behaviours that distort competition — introducing new, complex regulatory and legal issues that call for a more flexible and technologically informed revision of competition legislation. Competition law, aiming at safeguarding the sustainability and continuous operation of the market’s competitive mechanism, as well as protecting and maintaining healthy competitive conditions, is called upon, particularly in times of crisis, to prevent mergers or acquisitions that could significantly restrict competition — while simultaneously highlighting the need for undertakings’ survival and economic recovery. The intersection between competition law and insolvency law, with respect to the treatment of such “distressed” undertakings, lies, on one hand, in preventing their market exit due to insolvency — either through acquisition or merger with competitors — and, on the other hand, in offsetting any anti-competitive effects of a rescue merger, which, when not accompanied by sufficient efficiencies and failing to meet specific criteria, may substantially distort market competition, undermining its functional effectiveness. Rescue mergers, otherwise known as the “Failing Firm Defense,” constitute a crucial convergence point between insolvency law and competition law. Specifically, a rescue merger touches, on the one hand, the realm of business reorganisation, where an undertaking has entered insolvency proceedings without triggering liquidation and cessation of operations; and, on the other hand, the field of competition law, whose regulatory framework adopts a more favourable approach in cases of concentrations involving undertakings possessing the financial and technological means for survival and recovery — presenting an alternative rescue mechanism compared with mere capital injection. It thus becomes evident that the case of rescue mergers represents an area of overlap and interaction between the two branches of law — insolvency law and competition law — and simultaneously an exception to the fundamental rationale of merger control (Regulation (EC) No. 139/2004). This dynamic establishes a paradigm of both convergence and friction between the two legal spheres, as each serves distinct fundamental objectives, rendering the preservation of a legal balance crucial. Legal practice and case-law, both at the EU and national level, have sought to set strict limits and conditions for the application of rescue mergers — that is, the preservation of a “failing” undertaking. The principal aim of the current merger control framework is to approve only those concentrations that demonstrably contribute to the survival of the undertaking, ensuring the maintenance of its position in the relevant market, the continuity and potential strengthening of its competitive advantage, as well as the preservation of productivity and employment levels. Within the framework of the present thesis, the focus will be on the complex field of rescue mergers — otherwise, the Failing Firm Defense — exploring the overlap and interaction between insolvency law and competition law, enriched with the presentation of case-law criteria and judgments. Specifically, it will examine the fundamental objectives of the new insolvency framework under Law 4738/2020, the principles and conditions governing pre-insolvency restructuring proceedings, and the legal regime governing rescue mergers, analysing the Failing Firm Defense — i.e. the rescue of the “failing” undertaking — under both EU and national law. Emphasis will be placed on the applicable rules, the Horizontal Merger Guidelines, and key issues related to competitiveness, sustainability, innovation, digital transformation, and public order and security from the standpoint of competition law. Finally, a comprehensive evaluation will be conducted regarding the function and legal role of rescue mergers during periods of economic and health crises, with particular focus on the challenges and peculiarities stemming from the Covid-19 pandemic and the financial crisis of the Greek — and broader — banking system, in their institutional effect on merger control enforcement and practice."],"dc:identifier":["uoadl:5323382","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/5323382"],"dc:language":["Ελληνικά","Greek"],"dc:subject":["Δίκαιο – Νομοθεσία","Law and Legislation"],"dc:title":["Εξυγιαντικές συγχωνεύσεις υπό το πρίσμα του δικαίου του ανταγωνισμού και του δικαίου της αφερεγγυότητας: η περίπτωση της Failing Firm Defense"],"dc:type":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]},"updated_at":"2026-11-19T05:17:36Z"}