{"id":{"repo_id":"athens","oai_identifier":"oai:lib.uoa.gr:uoadl:5324336"},"canonical_url":"https://search.ndltd.org/etd/athens/oai:lib.uoa.gr:uoadl:5324336","repository":{"repo_id":"athens","name":"National and Kapodistrian University of Athens","base_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh"},"display":{"title":"Αντανακλώντας μια Κοινωνική Δυστοπία : Το Περί Τυφλότητας του Ζ. Σαραμάγκου ως πολυμεσικό θεατρικό γεγονός μέσα από τη φιλοσοφία του Τζ. Αγκάμπεν","abstract":"Το παρόν πόνημα επιδιώκει να εξερευνήσει το έργο του Ζ. Σαραμάγκου Περί Τυφλότητας μέσα από το φακό των φιλοσοφικών στοχασμών του Τζ. Αγκάμπεν προκειμένου να μετουσιωθεί σε μια πολυμεσική θεατρική παράσταση που σαν βασικούς θεατρικούς κώδικες θα χρησιμοποιήσει την θεατρική κούκλα, το live cinema με την τεχνική overhead projector puppeteering και τον διακουστικό ήχο μέσω ατομικών ακουστικών στο κοινό. Συνδυάζοντας το δυστοπικό περιβάλλον του Σαραμάγκου με τις φιλοσοφικές σκέψεις του Αγκάμπεν περί ανθρωπολογικής μηχανής και βιοπολιτικής, αυτή η έρευνα φιλοδοξεί να αναλύσει τα περίπλοκα στρώματα του κοινωνικού ελέγχου, της ατομικής αυτονομίας και της ανθρώπινης κατάστασης εν γένει μέσα στον σύγχρονο δυτικό πολιτισμό. Παράλληλα κρίθηκε ενδιαφέρον προς εξερεύνηση το πώς μπορεί ο φιλοσοφικός στοχασμός να μετουσιωθεί σε εικόνα, ήχο και τοπίο παίζοντας πρωτεύοντα ρόλο στην σκηνοθεσία μιας παράστασης. Σε μια εποχή που χαρακτηρίζεται από τεχνολογικές εξελίξεις, πολιτικές ανακατατάξεις και κοινωνικές αλλαγές η τομή ανάμεσα στη λογοτεχνία, την τέχνη και την φιλοσοφία προσφέρει ένα γόνιμο πεδίο προς εξερεύνηση. Σε αυτήν την τομή ακριβώς βρίσκεται το έργο του Σαραμάγκου που αναδεικνύει την πολυπλοκότητα του ανθρώπινου ψυχισμού: από τη μια αντοχή και δύναμη στις αντιξοότητες, θέληση για ζωή και ένστικτο αυτοσυντήρησης και από την άλλη ηθική σήψη μπροστά στις δυσκολίες. Μέσα από την αφήγηση του Πορτογάλου συγγραφέα ξεδιπλώνεται με μαεστρία μια αφήγηση για την ηθική, την επιβίωση και ταυτόχρονα την ευθραυστότητα των κοινωνικών δομών. Ταυτόχρονα η φιλοσοφία του Αγκάμπεν μας προσφέρει ένα πλαίσιο που φωτίζει ακριβώς την περιπλοκότητα της εξουσίας, της κυριαρχίας και του ελέγχου. Μέσα από τις βασικές έννοιες του στοχασμού του, όπως «το καθεστώς εξαίρεσης», «η γυμνή ζωή», «η βιοπολιτική» και η «ανθρωπολογική μηχανή» ο Ιταλός φιλόσοφος μας καλεί να διερευνήσουμε τους μηχανισμούς μέσω των οποίων οι κυβερνήσεις επιβάλλουν την εξουσία πάνω στα άτομα ρυθμίζοντας την ζωή τους. Σε αυτή τη διπλωματική εργασία χρησιμοποιώντας ως βάση τα παραπάνω θα επιχειρήσουμε να αποτυπώσουμε σε εικόνες τις φιλοσοφικές αναζητήσεις, προκειμένου να εξερευνήσουμε τα σημεία τομής ανάμεσα στην φιλοσοφία και στο θέατρο και να αναδείξουμε την ύπαρξη του θεατρικού γεγονότος ως πολιτικού γεγονότος. Με στόχο την εξέλιξη τόσο των πρακτικών όσο και των θεωρητικών της ενδιαφερόντων, που αφορούν κυρίως την σκηνοθεσία και την σκηνογραφία, κατά την διάρκεια του μεταπτυχιακού προγράμματος του ΕΚΠΑ «Ελληνικό και Παγκόσμιο Θέατρο: Δραματουργία, Παράσταση, Εκπαίδευση», η γράφουσα επικέντρωσε το ενδιαφέρον της σε δύο κυρίως άξονες: αφενός στην έρευνα σχετικά με το κουκλοθέατρο και αφετέρου στο σύγχρονο οπτικοακουστικό θέατρο, πράγμα που αποτυπώθηκε σε μία σειρά τριών εργασιών. Αρχικά στην εργασία με τίτλο Dark cabaret και κουκλοθέατρο στους Βατράχους του Αριστοφάνη μελετήθηκαν οι αρχέγονες πρακτικές του κουκλοθεάτρου και η σύνδεσή του με την τελετουργία, με κέντρο την παράσταση Βάτραχοι των Merlin Puppet Theater στην Ε.Λ.Σ, στη συνέχεια στην εργασία Merlin Puppet Theater και σύγχρονο κουκλοθέατρο ερευνήθηκε η σύγχρονη μορφή του κουκλοθεάτρου στην Ελλάδα ενώ στην τρίτη κατά σειρά εργασία με τίτλο The Encounter μελετήθηκαν σύγχρονες πρακτικές του θεάτρου, όπως για παράδειγμα η διακουστικότητα και το devised theater, με αφορμή την παράσταση The Encounter της ομάδας Complicité σε σκηνοθεσία Simon MacBurney. Παίρνοντας έμπνευση και κίνητρο από τις τρεις παραπάνω ερευνητικές εργασίες, τον Σεπτέμβρη του 2022 αποφάσισε να επεκτείνει την έρευνα πάνω στο κουκλοθέατρο μέσω της παρακολούθησης του ετήσιου εργαστηρίου του κουκλοθεάτρου Ayusaya! με δάσκαλο τον Στάθη Μαρκόπουλο. Επρόκειτο για μία εμπειρία που έμελλε να εμπλουτίσει την καλλιτεχνική πορεία της μελετήτριας, καθώς από το 2023 ξεκίνησε να εργάζεται ως κουκλοπαίχτρια τόσο με την προσωπική της δημιουργία με τίτλο Nude που ταξίδεψε σε Ελλάδα και εξωτερικό την σεζόν 2023-2024 όσο και σαν μέλος της κουκλοπαιχτικής ομάδας Κανό στην παράσταση KumkuYamki, δοκιμάζοντας πληθώρα κουκλοπαικτικών πρακτικών και μεθόδων. Ως απόρροια αυτής της καλλιτεχνικής μεταμόρφωσης και των ερευνητικών της ενδιαφερόντων, αποφάσισε να συνεχίσει την έρευνα αφενός πάνω στο κουκλοθέατρο και αφετέρου στην σύμπλευση φιλοσοφίας και θεατρικού γίγνεσθαι. Ο λόγος είναι η έμπνευση που πήρε από τα μαθήματα φιλοσοφίας στο εν λόγω ΠΜΣ, που της άνοιξαν τον δρόμο να επισκεφτεί ξανά ένα έργο-ευσεβή πόθο, το Περί Τυφλότητας του Ζοζέ Σαραμάγκου. Η εργασία χωρίζεται σε δύο μέρη με το πρώτο να εστιάζει στη θεωρητική ανάλυση. Στο πρώτο κεφάλαιο του πρώτου μέρους, με τίτλο «Σαραμάγκου και Περί Τυφλότητας» παρουσιάζεται μια διεξοδική εισαγωγή στον Ζοζέ Σαραμάγκου, την πολιτική του σκέψη και τη γενική θεματολογία του έργου Περί Τυφλότητας. Αναλύεται η δομή, η αφηγηματική τεχνική και τα κεντρικά θέματα του μυθιστορήματος, με ιδιαίτερη προσοχή στις κοινωνικές και πολιτικές κρίσεις που αναδεικνύει καθώς και στην αντιμετώπιση των θηλυκοτήτων ενώ παράλληλα εξερευνάται η σχέση του συγγραφέα με την θρησκεία και η κριτική του στον χριστιανισμό, η οποία διαφαίνεται μέσω των βιβλικών αναφορών στο έργο του. Στο δεύτερο κεφάλαιο με τίτλο «Από τη φιλοσοφία του Τζ. Αγκάμπεν στο Περί Τυφλότητας», η εργασία εισάγει τη φιλοσοφία του Αγκάμπεν, με έμφαση στις έννοιες της «κατάστασης εξαίρεσης», της «ανθρωπολογικής μηχανής» και της «γυμνής ζωής». Με βάση αυτήν τη φιλοσοφική θεώρηση, αναλύεται το έργο του Σαραμάγκου, εστιάζοντας στις αντιφάσεις και τις αντιλήψεις που αναδύονται από την κρίση της κοινωνίας στο πλαίσιο της φιλοσοφικής σκέψης του Ιταλού φιλοσόφου. Στο δεύτερο μέρος, η εργασία προχωρά στη σκηνοθετική πρόταση. Στο πρώτο κεφάλαιο του δεύτερου μέρους με τίτλο «Θεατρική κούκλα, πολιτική και σύγχρονο θέατρο», εξετάζεται η ιστορική και πολιτική προέλευση της κούκλας ως σκηνικού μέσου και η σημασία της ενσωμάτωσής της στην θεατρική παράσταση. Εξετάζονται οι λόγοι για τους οποίους η κούκλα ταιριάζει και αναδεικνύει το έργο καθώς και το πώς έχει τη δυνατότητα να φωτίσει θεματικά και αισθητικά τις έννοιες και την αισθητική του. Στο δεύτερο κεφάλαιο με τίτλο «Φιλοσοφία και πράξη. Μια απόπειρα σκηνοθετικού σχεδιάσματος», αναλύονται οι έννοιες της ετεροτοπίας και του πανοπτισμού, με αναφορά στις θεωρίες του Μισέλ Φουκώ. Με βάση αυτές τις θεωρίες και συνδυαστικά με όλες τις αναλύσεις που έχουν παρουσιαστεί στα προηγούμενα κεφάλαια, προτείνεται η σκηνική αποτύπωση, που περιλαμβάνει κυρίαρχα τη χρήση του projector puppeteering και του διακουστικού ήχου μαζί με την θεατρική κούκλα, ώστε να αποδοθεί αποτελεσματικά η ατμόσφαιρα και οι θεματικές του έργου. Σκοπός της συγκεκριμένης διπλωματικής εργασίας είναι να ανοίξει μια οδό στη γράφουσα στο πρώτο κομμάτι, αυτό της θεωρητικής αναζήτησης -κυρίως από αναλυτικής σκοπιάς αλλά και εύρεσης εργαλείων που ξεπηδούν από την ίδια την ανάλυση του έργου. Η συγκεκριμένη διπλωματική εργασία είναι ένα πείραμα της γράφουσας σχετικά με το θεωρητικό πλαίσιο που ένιωθε πως έχει ανάγκη προκειμένου να ξεκλειδώσει σε δεύτερο χρόνο την σκηνική αποτύπωση. Ένα δευτερεύον κίνητρο είναι να μοιραστεί με τους/-τις υπόλοιπους/-ες ερευνητές/-τριες αφενώς την παραπάνω αγωνία αλλά και τον ενθουσιασμό της σχετικά με το πόσο η φιλοσοφική και πολιτική ανάλυση είναι ικανή να βοηθήσει μία πρακτικό του θεάτρου να ενσκύψει σε σκηνοθετικά εργαλεία που αρχικώς πολύ πιθανό είναι να μην είχε στην αντίληψή της είτε καθόλου αλλά είτε ως αυτά καθεαυτά λειτουργικά για την πρακτική της. Με βάση τα παραπάνω κρίθηκε ταιριαστό να μελετηθεί το Περί Τυφλότητας συνδυαστικά με την φιλοσοφία κυρίαρχα του Αγκάμπεν ̶ που έχει τη δυνατότητα να ξεκλειδώσει τις μυστηριώδεις και βαθιές πτυχές αυτού του αριστουργήματος.","abstract_html":"Το παρόν πόνημα επιδιώκει να εξερευνήσει το έργο του Ζ. Σαραμάγκου Περί Τυφλότητας μέσα από το φακό των φιλοσοφικών στοχασμών του Τζ. Αγκάμπεν προκειμένου να μετουσιωθεί σε μια πολυμεσική θεατρική παράσταση που σαν βασικούς θεατρικούς κώδικες θα χρησιμοποιήσει την θεατρική κούκλα, το live cinema με την τεχνική overhead projector puppeteering και τον διακουστικό ήχο μέσω ατομικών ακουστικών στο κοινό. Συνδυάζοντας το δυστοπικό περιβάλλον του Σαραμάγκου με τις φιλοσοφικές σκέψεις του Αγκάμπεν περί ανθρωπολογικής μηχανής και βιοπολιτικής, αυτή η έρευνα φιλοδοξεί να αναλύσει τα περίπλοκα στρώματα του κοινωνικού ελέγχου, της ατομικής αυτονομίας και της ανθρώπινης κατάστασης εν γένει μέσα στον σύγχρονο δυτικό πολιτισμό. Παράλληλα κρίθηκε ενδιαφέρον προς εξερεύνηση το πώς μπορεί ο φιλοσοφικός στοχασμός να μετουσιωθεί σε εικόνα, ήχο και τοπίο παίζοντας πρωτεύοντα ρόλο στην σκηνοθεσία μιας παράστασης. Σε μια εποχή που χαρακτηρίζεται από τεχνολογικές εξελίξεις, πολιτικές ανακατατάξεις και κοινωνικές αλλαγές η τομή ανάμεσα στη λογοτεχνία, την τέχνη και την φιλοσοφία προσφέρει ένα γόνιμο πεδίο προς εξερεύνηση. Σε αυτήν την τομή ακριβώς βρίσκεται το έργο του Σαραμάγκου που αναδεικνύει την πολυπλοκότητα του ανθρώπινου ψυχισμού: από τη μια αντοχή και δύναμη στις αντιξοότητες, θέληση για ζωή και ένστικτο αυτοσυντήρησης και από την άλλη ηθική σήψη μπροστά στις δυσκολίες. Μέσα από την αφήγηση του Πορτογάλου συγγραφέα ξεδιπλώνεται με μαεστρία μια αφήγηση για την ηθική, την επιβίωση και ταυτόχρονα την ευθραυστότητα των κοινωνικών δομών. Ταυτόχρονα η φιλοσοφία του Αγκάμπεν μας προσφέρει ένα πλαίσιο που φωτίζει ακριβώς την περιπλοκότητα της εξουσίας, της κυριαρχίας και του ελέγχου. Μέσα από τις βασικές έννοιες του στοχασμού του, όπως «το καθεστώς εξαίρεσης», «η γυμνή ζωή», «η βιοπολιτική» και η «ανθρωπολογική μηχανή» ο Ιταλός φιλόσοφος μας καλεί να διερευνήσουμε τους μηχανισμούς μέσω των οποίων οι κυβερνήσεις επιβάλλουν την εξουσία πάνω στα άτομα ρυθμίζοντας την ζωή τους. Σε αυτή τη διπλωματική εργασία χρησιμοποιώντας ως βάση τα παραπάνω θα επιχειρήσουμε να αποτυπώσουμε σε εικόνες τις φιλοσοφικές αναζητήσεις, προκειμένου να εξερευνήσουμε τα σημεία τομής ανάμεσα στην φιλοσοφία και στο θέατρο και να αναδείξουμε την ύπαρξη του θεατρικού γεγονότος ως πολιτικού γεγονότος. Με στόχο την εξέλιξη τόσο των πρακτικών όσο και των θεωρητικών της ενδιαφερόντων, που αφορούν κυρίως την σκηνοθεσία και την σκηνογραφία, κατά την διάρκεια του μεταπτυχιακού προγράμματος του ΕΚΠΑ «Ελληνικό και Παγκόσμιο Θέατρο: Δραματουργία, Παράσταση, Εκπαίδευση», η γράφουσα επικέντρωσε το ενδιαφέρον της σε δύο κυρίως άξονες: αφενός στην έρευνα σχετικά με το κουκλοθέατρο και αφετέρου στο σύγχρονο οπτικοακουστικό θέατρο, πράγμα που αποτυπώθηκε σε μία σειρά τριών εργασιών. Αρχικά στην εργασία με τίτλο Dark cabaret και κουκλοθέατρο στους Βατράχους του Αριστοφάνη μελετήθηκαν οι αρχέγονες πρακτικές του κουκλοθεάτρου και η σύνδεσή του με την τελετουργία, με κέντρο την παράσταση Βάτραχοι των Merlin Puppet Theater στην Ε.Λ.Σ, στη συνέχεια στην εργασία Merlin Puppet Theater και σύγχρονο κουκλοθέατρο ερευνήθηκε η σύγχρονη μορφή του κουκλοθεάτρου στην Ελλάδα ενώ στην τρίτη κατά σειρά εργασία με τίτλο The Encounter μελετήθηκαν σύγχρονες πρακτικές του θεάτρου, όπως για παράδειγμα η διακουστικότητα και το devised theater, με αφορμή την παράσταση The Encounter της ομάδας Complicité σε σκηνοθεσία Simon MacBurney. Παίρνοντας έμπνευση και κίνητρο από τις τρεις παραπάνω ερευνητικές εργασίες, τον Σεπτέμβρη του 2022 αποφάσισε να επεκτείνει την έρευνα πάνω στο κουκλοθέατρο μέσω της παρακολούθησης του ετήσιου εργαστηρίου του κουκλοθεάτρου Ayusaya! με δάσκαλο τον Στάθη Μαρκόπουλο. Επρόκειτο για μία εμπειρία που έμελλε να εμπλουτίσει την καλλιτεχνική πορεία της μελετήτριας, καθώς από το 2023 ξεκίνησε να εργάζεται ως κουκλοπαίχτρια τόσο με την προσωπική της δημιουργία με τίτλο Nude που ταξίδεψε σε Ελλάδα και εξωτερικό την σεζόν 2023-2024 όσο και σαν μέλος της κουκλοπαιχτικής ομάδας Κανό στην παράσταση KumkuYamki, δοκιμάζοντας πληθώρα κουκλοπαικτικών πρακτικών και μεθόδων. Ως απόρροια αυτής της καλλιτεχνικής μεταμόρφωσης και των ερευνητικών της ενδιαφερόντων, αποφάσισε να συνεχίσει την έρευνα αφενός πάνω στο κουκλοθέατρο και αφετέρου στην σύμπλευση φιλοσοφίας και θεατρικού γίγνεσθαι. Ο λόγος είναι η έμπνευση που πήρε από τα μαθήματα φιλοσοφίας στο εν λόγω ΠΜΣ, που της άνοιξαν τον δρόμο να επισκεφτεί ξανά ένα έργο-ευσεβή πόθο, το Περί Τυφλότητας του Ζοζέ Σαραμάγκου. Η εργασία χωρίζεται σε δύο μέρη με το πρώτο να εστιάζει στη θεωρητική ανάλυση. Στο πρώτο κεφάλαιο του πρώτου μέρους, με τίτλο «Σαραμάγκου και Περί Τυφλότητας» παρουσιάζεται μια διεξοδική εισαγωγή στον Ζοζέ Σαραμάγκου, την πολιτική του σκέψη και τη γενική θεματολογία του έργου Περί Τυφλότητας. Αναλύεται η δομή, η αφηγηματική τεχνική και τα κεντρικά θέματα του μυθιστορήματος, με ιδιαίτερη προσοχή στις κοινωνικές και πολιτικές κρίσεις που αναδεικνύει καθώς και στην αντιμετώπιση των θηλυκοτήτων ενώ παράλληλα εξερευνάται η σχέση του συγγραφέα με την θρησκεία και η κριτική του στον χριστιανισμό, η οποία διαφαίνεται μέσω των βιβλικών αναφορών στο έργο του. Στο δεύτερο κεφάλαιο με τίτλο «Από τη φιλοσοφία του Τζ. Αγκάμπεν στο Περί Τυφλότητας», η εργασία εισάγει τη φιλοσοφία του Αγκάμπεν, με έμφαση στις έννοιες της «κατάστασης εξαίρεσης», της «ανθρωπολογικής μηχανής» και της «γυμνής ζωής». Με βάση αυτήν τη φιλοσοφική θεώρηση, αναλύεται το έργο του Σαραμάγκου, εστιάζοντας στις αντιφάσεις και τις αντιλήψεις που αναδύονται από την κρίση της κοινωνίας στο πλαίσιο της φιλοσοφικής σκέψης του Ιταλού φιλοσόφου. Στο δεύτερο μέρος, η εργασία προχωρά στη σκηνοθετική πρόταση. Στο πρώτο κεφάλαιο του δεύτερου μέρους με τίτλο «Θεατρική κούκλα, πολιτική και σύγχρονο θέατρο», εξετάζεται η ιστορική και πολιτική προέλευση της κούκλας ως σκηνικού μέσου και η σημασία της ενσωμάτωσής της στην θεατρική παράσταση. Εξετάζονται οι λόγοι για τους οποίους η κούκλα ταιριάζει και αναδεικνύει το έργο καθώς και το πώς έχει τη δυνατότητα να φωτίσει θεματικά και αισθητικά τις έννοιες και την αισθητική του. Στο δεύτερο κεφάλαιο με τίτλο «Φιλοσοφία και πράξη. Μια απόπειρα σκηνοθετικού σχεδιάσματος», αναλύονται οι έννοιες της ετεροτοπίας και του πανοπτισμού, με αναφορά στις θεωρίες του Μισέλ Φουκώ. Με βάση αυτές τις θεωρίες και συνδυαστικά με όλες τις αναλύσεις που έχουν παρουσιαστεί στα προηγούμενα κεφάλαια, προτείνεται η σκηνική αποτύπωση, που περιλαμβάνει κυρίαρχα τη χρήση του projector puppeteering και του διακουστικού ήχου μαζί με την θεατρική κούκλα, ώστε να αποδοθεί αποτελεσματικά η ατμόσφαιρα και οι θεματικές του έργου. Σκοπός της συγκεκριμένης διπλωματικής εργασίας είναι να ανοίξει μια οδό στη γράφουσα στο πρώτο κομμάτι, αυτό της θεωρητικής αναζήτησης -κυρίως από αναλυτικής σκοπιάς αλλά και εύρεσης εργαλείων που ξεπηδούν από την ίδια την ανάλυση του έργου. Η συγκεκριμένη διπλωματική εργασία είναι ένα πείραμα της γράφουσας σχετικά με το θεωρητικό πλαίσιο που ένιωθε πως έχει ανάγκη προκειμένου να ξεκλειδώσει σε δεύτερο χρόνο την σκηνική αποτύπωση. Ένα δευτερεύον κίνητρο είναι να μοιραστεί με τους/-τις υπόλοιπους/-ες ερευνητές/-τριες αφενώς την παραπάνω αγωνία αλλά και τον ενθουσιασμό της σχετικά με το πόσο η φιλοσοφική και πολιτική ανάλυση είναι ικανή να βοηθήσει μία πρακτικό του θεάτρου να ενσκύψει σε σκηνοθετικά εργαλεία που αρχικώς πολύ πιθανό είναι να μην είχε στην αντίληψή της είτε καθόλου αλλά είτε ως αυτά καθεαυτά λειτουργικά για την πρακτική της. Με βάση τα παραπάνω κρίθηκε ταιριαστό να μελετηθεί το Περί Τυφλότητας συνδυαστικά με την φιλοσοφία κυρίαρχα του Αγκάμπεν ̶ που έχει τη δυνατότητα να ξεκλειδώσει τις μυστηριώδεις και βαθιές πτυχές αυτού του αριστουργήματος.","abstract_has_math":false,"creators":["Μαγγανά Στυλιανή","Mangana Styliani"],"institution":null,"degree_name":null,"degree_level":null,"degree_discipline":null,"degree_department":null,"school":null,"contributors":[],"advisors":[],"committee_chairs":[],"committee_members":[],"year":2026,"date_issued":"2026","date_published":"2026","updated_at":"2026-11-19T05:17:43Z","subjects":["Φιλοσοφία- Ψυχολογία","Philosophy - Psychology"],"languages":["Ελληνικά","Greek"],"rights":[],"rights_urls":[],"identifier_entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:5324336"],"render_values":[{"text":"uoadl:5324336","href":null,"code":true}]}],"person_identifier_entries":[]},"links":{"outbound_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/5324336","outbound_label":"Repository record","outbound_source":"dc:identifier","record_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/5324336","record_label":"Repository record","record_kind":"record","record_source":"dc:identifier","download_url":null,"download_label":null,"download_source":null,"access_status":null,"embargo_until":null,"access_note":null},"source_record":{"url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh?verb=GetRecord&metadataPrefix=oai_dc&identifier=oai%3Alib.uoa.gr%3Auoadl%3A5324336","prefix":"oai_dc"},"metadata_groups":[{"id":"people","label":"People","entries":[{"key":"dc:creator","label":"Author","values":["Μαγγανά Στυλιανή","Mangana Styliani"]}]},{"id":"academic_context","label":"Academic Context","entries":[{"key":"dc:date","label":"Dc Date","values":["2026"]},{"key":"dc:type","label":"Dc Type","values":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]}]},{"id":"subjects_keywords","label":"Subjects and Keywords","entries":[{"key":"dc:subject","label":"Dc Subject","values":["Φιλοσοφία- Ψυχολογία","Philosophy - Psychology"]}]},{"id":"language_rights","label":"Language and Rights","entries":[{"key":"dc:language","label":"Dc Language","values":["Ελληνικά","Greek"]}]},{"id":"identifiers","label":"Identifiers","entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:5324336","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/5324336"]}]},{"id":"additional","label":"Additional Metadata","entries":[{"key":"dc:description","label":"Description","values":["Το παρόν πόνημα επιδιώκει να εξερευνήσει το έργο του Ζ. Σαραμάγκου Περί Τυφλότητας μέσα από το φακό των φιλοσοφικών στοχασμών του Τζ. Αγκάμπεν προκειμένου να μετουσιωθεί σε μια πολυμεσική θεατρική παράσταση που σαν βασικούς θεατρικούς κώδικες θα χρησιμοποιήσει την θεατρική κούκλα, το live cinema με την τεχνική overhead projector puppeteering και τον διακουστικό ήχο μέσω ατομικών ακουστικών στο κοινό. Συνδυάζοντας το δυστοπικό περιβάλλον του Σαραμάγκου με τις φιλοσοφικές σκέψεις του Αγκάμπεν περί ανθρωπολογικής μηχανής και βιοπολιτικής, αυτή η έρευνα φιλοδοξεί να αναλύσει τα περίπλοκα στρώματα του κοινωνικού ελέγχου, της ατομικής αυτονομίας και της ανθρώπινης κατάστασης εν γένει μέσα στον σύγχρονο δυτικό πολιτισμό. Παράλληλα κρίθηκε ενδιαφέρον προς εξερεύνηση το πώς μπορεί ο φιλοσοφικός στοχασμός να μετουσιωθεί σε εικόνα, ήχο και τοπίο παίζοντας πρωτεύοντα ρόλο στην σκηνοθεσία μιας παράστασης. Σε μια εποχή που χαρακτηρίζεται από τεχνολογικές εξελίξεις, πολιτικές ανακατατάξεις και κοινωνικές αλλαγές η τομή ανάμεσα στη λογοτεχνία, την τέχνη και την φιλοσοφία προσφέρει ένα γόνιμο πεδίο προς εξερεύνηση. Σε αυτήν την τομή ακριβώς βρίσκεται το έργο του Σαραμάγκου που αναδεικνύει την πολυπλοκότητα του ανθρώπινου ψυχισμού: από τη μια αντοχή και δύναμη στις αντιξοότητες, θέληση για ζωή και ένστικτο αυτοσυντήρησης και από την άλλη ηθική σήψη μπροστά στις δυσκολίες. Μέσα από την αφήγηση του Πορτογάλου συγγραφέα ξεδιπλώνεται με μαεστρία μια αφήγηση για την ηθική, την επιβίωση και ταυτόχρονα την ευθραυστότητα των κοινωνικών δομών. Ταυτόχρονα η φιλοσοφία του Αγκάμπεν μας προσφέρει ένα πλαίσιο που φωτίζει ακριβώς την περιπλοκότητα της εξουσίας, της κυριαρχίας και του ελέγχου. Μέσα από τις βασικές έννοιες του στοχασμού του, όπως «το καθεστώς εξαίρεσης», «η γυμνή ζωή», «η βιοπολιτική» και η «ανθρωπολογική μηχανή» ο Ιταλός φιλόσοφος μας καλεί να διερευνήσουμε τους μηχανισμούς μέσω των οποίων οι κυβερνήσεις επιβάλλουν την εξουσία πάνω στα άτομα ρυθμίζοντας την ζωή τους. Σε αυτή τη διπλωματική εργασία χρησιμοποιώντας ως βάση τα παραπάνω θα επιχειρήσουμε να αποτυπώσουμε σε εικόνες τις φιλοσοφικές αναζητήσεις, προκειμένου να εξερευνήσουμε τα σημεία τομής ανάμεσα στην φιλοσοφία και στο θέατρο και να αναδείξουμε την ύπαρξη του θεατρικού γεγονότος ως πολιτικού γεγονότος. Με στόχο την εξέλιξη τόσο των πρακτικών όσο και των θεωρητικών της ενδιαφερόντων, που αφορούν κυρίως την σκηνοθεσία και την σκηνογραφία, κατά την διάρκεια του μεταπτυχιακού προγράμματος του ΕΚΠΑ «Ελληνικό και Παγκόσμιο Θέατρο: Δραματουργία, Παράσταση, Εκπαίδευση», η γράφουσα επικέντρωσε το ενδιαφέρον της σε δύο κυρίως άξονες: αφενός στην έρευνα σχετικά με το κουκλοθέατρο και αφετέρου στο σύγχρονο οπτικοακουστικό θέατρο, πράγμα που αποτυπώθηκε σε μία σειρά τριών εργασιών. Αρχικά στην εργασία με τίτλο Dark cabaret και κουκλοθέατρο στους Βατράχους του Αριστοφάνη μελετήθηκαν οι αρχέγονες πρακτικές του κουκλοθεάτρου και η σύνδεσή του με την τελετουργία, με κέντρο την παράσταση Βάτραχοι των Merlin Puppet Theater στην Ε.Λ.Σ, στη συνέχεια στην εργασία Merlin Puppet Theater και σύγχρονο κουκλοθέατρο ερευνήθηκε η σύγχρονη μορφή του κουκλοθεάτρου στην Ελλάδα ενώ στην τρίτη κατά σειρά εργασία με τίτλο The Encounter μελετήθηκαν σύγχρονες πρακτικές του θεάτρου, όπως για παράδειγμα η διακουστικότητα και το devised theater, με αφορμή την παράσταση The Encounter της ομάδας Complicité σε σκηνοθεσία Simon MacBurney. Παίρνοντας έμπνευση και κίνητρο από τις τρεις παραπάνω ερευνητικές εργασίες, τον Σεπτέμβρη του 2022 αποφάσισε να επεκτείνει την έρευνα πάνω στο κουκλοθέατρο μέσω της παρακολούθησης του ετήσιου εργαστηρίου του κουκλοθεάτρου Ayusaya! με δάσκαλο τον Στάθη Μαρκόπουλο. Επρόκειτο για μία εμπειρία που έμελλε να εμπλουτίσει την καλλιτεχνική πορεία της μελετήτριας, καθώς από το 2023 ξεκίνησε να εργάζεται ως κουκλοπαίχτρια τόσο με την προσωπική της δημιουργία με τίτλο Nude που ταξίδεψε σε Ελλάδα και εξωτερικό την σεζόν 2023-2024 όσο και σαν μέλος της κουκλοπαιχτικής ομάδας Κανό στην παράσταση KumkuYamki, δοκιμάζοντας πληθώρα κουκλοπαικτικών πρακτικών και μεθόδων. Ως απόρροια αυτής της καλλιτεχνικής μεταμόρφωσης και των ερευνητικών της ενδιαφερόντων, αποφάσισε να συνεχίσει την έρευνα αφενός πάνω στο κουκλοθέατρο και αφετέρου στην σύμπλευση φιλοσοφίας και θεατρικού γίγνεσθαι. Ο λόγος είναι η έμπνευση που πήρε από τα μαθήματα φιλοσοφίας στο εν λόγω ΠΜΣ, που της άνοιξαν τον δρόμο να επισκεφτεί ξανά ένα έργο-ευσεβή πόθο, το Περί Τυφλότητας του Ζοζέ Σαραμάγκου. Η εργασία χωρίζεται σε δύο μέρη με το πρώτο να εστιάζει στη θεωρητική ανάλυση. Στο πρώτο κεφάλαιο του πρώτου μέρους, με τίτλο «Σαραμάγκου και Περί Τυφλότητας» παρουσιάζεται μια διεξοδική εισαγωγή στον Ζοζέ Σαραμάγκου, την πολιτική του σκέψη και τη γενική θεματολογία του έργου Περί Τυφλότητας. Αναλύεται η δομή, η αφηγηματική τεχνική και τα κεντρικά θέματα του μυθιστορήματος, με ιδιαίτερη προσοχή στις κοινωνικές και πολιτικές κρίσεις που αναδεικνύει καθώς και στην αντιμετώπιση των θηλυκοτήτων ενώ παράλληλα εξερευνάται η σχέση του συγγραφέα με την θρησκεία και η κριτική του στον χριστιανισμό, η οποία διαφαίνεται μέσω των βιβλικών αναφορών στο έργο του. Στο δεύτερο κεφάλαιο με τίτλο «Από τη φιλοσοφία του Τζ. Αγκάμπεν στο Περί Τυφλότητας», η εργασία εισάγει τη φιλοσοφία του Αγκάμπεν, με έμφαση στις έννοιες της «κατάστασης εξαίρεσης», της «ανθρωπολογικής μηχανής» και της «γυμνής ζωής». Με βάση αυτήν τη φιλοσοφική θεώρηση, αναλύεται το έργο του Σαραμάγκου, εστιάζοντας στις αντιφάσεις και τις αντιλήψεις που αναδύονται από την κρίση της κοινωνίας στο πλαίσιο της φιλοσοφικής σκέψης του Ιταλού φιλοσόφου. Στο δεύτερο μέρος, η εργασία προχωρά στη σκηνοθετική πρόταση. Στο πρώτο κεφάλαιο του δεύτερου μέρους με τίτλο «Θεατρική κούκλα, πολιτική και σύγχρονο θέατρο», εξετάζεται η ιστορική και πολιτική προέλευση της κούκλας ως σκηνικού μέσου και η σημασία της ενσωμάτωσής της στην θεατρική παράσταση. Εξετάζονται οι λόγοι για τους οποίους η κούκλα ταιριάζει και αναδεικνύει το έργο καθώς και το πώς έχει τη δυνατότητα να φωτίσει θεματικά και αισθητικά τις έννοιες και την αισθητική του. Στο δεύτερο κεφάλαιο με τίτλο «Φιλοσοφία και πράξη. Μια απόπειρα σκηνοθετικού σχεδιάσματος», αναλύονται οι έννοιες της ετεροτοπίας και του πανοπτισμού, με αναφορά στις θεωρίες του Μισέλ Φουκώ. Με βάση αυτές τις θεωρίες και συνδυαστικά με όλες τις αναλύσεις που έχουν παρουσιαστεί στα προηγούμενα κεφάλαια, προτείνεται η σκηνική αποτύπωση, που περιλαμβάνει κυρίαρχα τη χρήση του projector puppeteering και του διακουστικού ήχου μαζί με την θεατρική κούκλα, ώστε να αποδοθεί αποτελεσματικά η ατμόσφαιρα και οι θεματικές του έργου. Σκοπός της συγκεκριμένης διπλωματικής εργασίας είναι να ανοίξει μια οδό στη γράφουσα στο πρώτο κομμάτι, αυτό της θεωρητικής αναζήτησης -κυρίως από αναλυτικής σκοπιάς αλλά και εύρεσης εργαλείων που ξεπηδούν από την ίδια την ανάλυση του έργου. Η συγκεκριμένη διπλωματική εργασία είναι ένα πείραμα της γράφουσας σχετικά με το θεωρητικό πλαίσιο που ένιωθε πως έχει ανάγκη προκειμένου να ξεκλειδώσει σε δεύτερο χρόνο την σκηνική αποτύπωση. Ένα δευτερεύον κίνητρο είναι να μοιραστεί με τους/-τις υπόλοιπους/-ες ερευνητές/-τριες αφενώς την παραπάνω αγωνία αλλά και τον ενθουσιασμό της σχετικά με το πόσο η φιλοσοφική και πολιτική ανάλυση είναι ικανή να βοηθήσει μία πρακτικό του θεάτρου να ενσκύψει σε σκηνοθετικά εργαλεία που αρχικώς πολύ πιθανό είναι να μην είχε στην αντίληψή της είτε καθόλου αλλά είτε ως αυτά καθεαυτά λειτουργικά για την πρακτική της. Με βάση τα παραπάνω κρίθηκε ταιριαστό να μελετηθεί το Περί Τυφλότητας συνδυαστικά με την φιλοσοφία κυρίαρχα του Αγκάμπεν ̶ που έχει τη δυνατότητα να ξεκλειδώσει τις μυστηριώδεις και βαθιές πτυχές αυτού του αριστουργήματος.","The present study seeks to explore José Saramago’s Blindness through the lens of the philosophical reflections of Giorgio Agamben, with the aim of transforming this exploration into a multimedia theatrical performance. The performance will employ, as its primary theatrical codes, puppetry, live cinema using the overhead-projector puppeteering technique, and binaural sound delivered to the audience through individual headphones. By combining Saramago’s dystopian environment with Agamben’s philosophical ideas on the anthropological machine and biopolitics, this research aspires to analyze the complex layers of social control, individual autonomy, and the human condition in general within contemporary Western civilization. At the same time, it was considered particularly interesting to explore how philosophical thought can be transmuted into image, sound, and landscape, playing a central role in the direction of a theatrical performance. In an era characterized by technological developments, political realignments, and social change, the intersection of literature, art, and philosophy offers a fertile field for exploration. It is precisely at this intersection that Saramago’s work is situated, highlighting the complexity of the human psyche: on the one hand, resilience and strength in the face of adversity, the will to live, and the instinct for self-preservation; on the other, moral decay when confronted with hardship. Through the Portuguese author’s narrative, a masterful account unfolds concerning ethics, survival, and at the same time the fragility of social structures. At the same time, Agamben’s philosophy offers a framework that illuminates precisely the complexity of power, sovereignty, and control. Through the core concepts of his thought—such as the “state of exception,” “bare life,” “biopolitics,” and the “anthropological machine”—the Italian philosopher invites us to investigate the mechanisms through which governments impose power over individuals by regulating their lives. In this thesis, using these concepts as a foundation, we attempt to render philosophical inquiries into images, in order to explore the points of intersection between philosophy and theatre and to highlight the theatrical event as a political event. With the aim of developing both her practical and theoretical interests—primarily related to directing and scenography—during the course of the NKUA postgraduate program Greek and World Theatre: Dramaturgy, Performance, Education, the author focused her attention on two main axes: research on puppetry, and contemporary audiovisual theatre. This focus was reflected in a series of three academic papers. Initially, in the paper titled Dark Cabaret and Puppetry in Aristophanes’ Frogs, the primordial practices of puppetry and their connection to ritual were examined, centered on the production Frogs by Merlin Puppet Theater at the Greek National Opera. Subsequently, in the paper Merlin Puppet Theater and Contemporary Puppetry, the contemporary form of puppetry in Greece was explored. In the third paper, titled The Encounter, contemporary theatrical practices such as binaural sound and devised theatre were studied, inspired by the performance The Encounter by Complicité, directed by Simon McBurney. Drawing inspiration and motivation from these three research projects, in September 2022 the author decided to further extend her research into puppetry by attending the annual puppetry workshop Ayusaya! taught by Stathis Markopoulos. This experience proved pivotal in enriching her artistic trajectory, as from 2023 onward she began working as a puppeteer both in her personal creation titled Nude, which toured Greece and abroad during the 2023–2024 season, and as a member of the puppetry group Kano in the performance KumkuYamki, experimenting with a wide range of puppeteering practices and methods. As a result of this artistic transformation and her research interests, she decided to continue her investigation both into puppetry and into the convergence of philosophy and theatrical practice. This decision was motivated by the inspiration she drew from the philosophy courses within the aforementioned MA program, which led her to revisit a long-cherished work: Blindness by José Saramago. The thesis is divided into two parts, the first of which focuses on theoretical analysis. In the first chapter of Part One, titled Saramago and Blindness, an in-depth introduction to José Saramago is presented, including his political thought and the general thematic framework of Blindness. The structure, narrative technique, and central themes of the novel are analyzed, with particular attention to the social and political crises it highlights, as well as its treatment of femininities. At the same time, the author’s relationship with religion and his critique of Christianity are explored, as revealed through the biblical references present in his work. In the second chapter, titled From Giorgio Agamben’s Philosophy to Blindness, the thesis introduces Agamben’s philosophy, emphasizing the concepts of the “state of exception,” the “anthropological machine,” and “bare life.” Based on this philosophical framework, Saramago’s work is analyzed, focusing on the contradictions and perceptions that emerge from the societal crisis through the lens of the Italian philosopher’s thought. In the second part, the thesis proceeds to the directorial proposal. In the first chapter of Part Two, titled Theatrical Puppet, Politics, and Contemporary Theatre, the historical and political origins of the puppet as a scenic medium are examined, along with the significance of its incorporation into theatrical performance. The reasons why puppetry is particularly suited to highlighting the work are explored, as well as its ability to illuminate the themes and aesthetics of the piece both conceptually and visually. In the second chapter, titled Philosophy and Practice: An Attempt at a Directorial Blueprint, the concepts of heterotopia and panopticism are analyzed, with reference to Michel Foucault’s theories. Based on these theories, in combination with the analyses presented in previous chapters, a stage realization is proposed that prominently includes projector puppeteering and binaural sound alongside theatrical puppetry, in order to effectively convey the atmosphere and thematic concerns of the work. The purpose of this thesis is, first and foremost, to open a path for the author in the domain of theoretical inquiry—primarily from an analytical perspective, as well as through the discovery of tools that emerge from the analysis of the work itself. This thesis constitutes an experiment by the author regarding the theoretical framework she felt was necessary in order to later unlock the stage realization. A secondary motivation is to share with other researchers both this anxiety and her enthusiasm about the extent to which philosophical and political analysis can assist a theatre practitioner in engaging with directorial tools that she may initially not have perceived at all, or not considered inherently functional for her practice. Based on the above, it was deemed appropriate to study Blindness in conjunction primarily with Agamben’s philosophy—which has the potential to unlock the mysterious and profound dimensions of this masterpiece"]},{"key":"dc:title","label":"Title","values":["Αντανακλώντας μια Κοινωνική Δυστοπία : Το Περί Τυφλότητας του Ζ. Σαραμάγκου ως πολυμεσικό θεατρικό γεγονός μέσα από τη φιλοσοφία του Τζ. Αγκάμπεν"]}]}],"canonical_facts":{"dc:creator":["Μαγγανά Στυλιανή","Mangana Styliani"],"dc:date":["2026"],"dc:description":["Το παρόν πόνημα επιδιώκει να εξερευνήσει το έργο του Ζ. Σαραμάγκου Περί Τυφλότητας μέσα από το φακό των φιλοσοφικών στοχασμών του Τζ. Αγκάμπεν προκειμένου να μετουσιωθεί σε μια πολυμεσική θεατρική παράσταση που σαν βασικούς θεατρικούς κώδικες θα χρησιμοποιήσει την θεατρική κούκλα, το live cinema με την τεχνική overhead projector puppeteering και τον διακουστικό ήχο μέσω ατομικών ακουστικών στο κοινό. Συνδυάζοντας το δυστοπικό περιβάλλον του Σαραμάγκου με τις φιλοσοφικές σκέψεις του Αγκάμπεν περί ανθρωπολογικής μηχανής και βιοπολιτικής, αυτή η έρευνα φιλοδοξεί να αναλύσει τα περίπλοκα στρώματα του κοινωνικού ελέγχου, της ατομικής αυτονομίας και της ανθρώπινης κατάστασης εν γένει μέσα στον σύγχρονο δυτικό πολιτισμό. Παράλληλα κρίθηκε ενδιαφέρον προς εξερεύνηση το πώς μπορεί ο φιλοσοφικός στοχασμός να μετουσιωθεί σε εικόνα, ήχο και τοπίο παίζοντας πρωτεύοντα ρόλο στην σκηνοθεσία μιας παράστασης. Σε μια εποχή που χαρακτηρίζεται από τεχνολογικές εξελίξεις, πολιτικές ανακατατάξεις και κοινωνικές αλλαγές η τομή ανάμεσα στη λογοτεχνία, την τέχνη και την φιλοσοφία προσφέρει ένα γόνιμο πεδίο προς εξερεύνηση. Σε αυτήν την τομή ακριβώς βρίσκεται το έργο του Σαραμάγκου που αναδεικνύει την πολυπλοκότητα του ανθρώπινου ψυχισμού: από τη μια αντοχή και δύναμη στις αντιξοότητες, θέληση για ζωή και ένστικτο αυτοσυντήρησης και από την άλλη ηθική σήψη μπροστά στις δυσκολίες. Μέσα από την αφήγηση του Πορτογάλου συγγραφέα ξεδιπλώνεται με μαεστρία μια αφήγηση για την ηθική, την επιβίωση και ταυτόχρονα την ευθραυστότητα των κοινωνικών δομών. Ταυτόχρονα η φιλοσοφία του Αγκάμπεν μας προσφέρει ένα πλαίσιο που φωτίζει ακριβώς την περιπλοκότητα της εξουσίας, της κυριαρχίας και του ελέγχου. Μέσα από τις βασικές έννοιες του στοχασμού του, όπως «το καθεστώς εξαίρεσης», «η γυμνή ζωή», «η βιοπολιτική» και η «ανθρωπολογική μηχανή» ο Ιταλός φιλόσοφος μας καλεί να διερευνήσουμε τους μηχανισμούς μέσω των οποίων οι κυβερνήσεις επιβάλλουν την εξουσία πάνω στα άτομα ρυθμίζοντας την ζωή τους. Σε αυτή τη διπλωματική εργασία χρησιμοποιώντας ως βάση τα παραπάνω θα επιχειρήσουμε να αποτυπώσουμε σε εικόνες τις φιλοσοφικές αναζητήσεις, προκειμένου να εξερευνήσουμε τα σημεία τομής ανάμεσα στην φιλοσοφία και στο θέατρο και να αναδείξουμε την ύπαρξη του θεατρικού γεγονότος ως πολιτικού γεγονότος. Με στόχο την εξέλιξη τόσο των πρακτικών όσο και των θεωρητικών της ενδιαφερόντων, που αφορούν κυρίως την σκηνοθεσία και την σκηνογραφία, κατά την διάρκεια του μεταπτυχιακού προγράμματος του ΕΚΠΑ «Ελληνικό και Παγκόσμιο Θέατρο: Δραματουργία, Παράσταση, Εκπαίδευση», η γράφουσα επικέντρωσε το ενδιαφέρον της σε δύο κυρίως άξονες: αφενός στην έρευνα σχετικά με το κουκλοθέατρο και αφετέρου στο σύγχρονο οπτικοακουστικό θέατρο, πράγμα που αποτυπώθηκε σε μία σειρά τριών εργασιών. Αρχικά στην εργασία με τίτλο Dark cabaret και κουκλοθέατρο στους Βατράχους του Αριστοφάνη μελετήθηκαν οι αρχέγονες πρακτικές του κουκλοθεάτρου και η σύνδεσή του με την τελετουργία, με κέντρο την παράσταση Βάτραχοι των Merlin Puppet Theater στην Ε.Λ.Σ, στη συνέχεια στην εργασία Merlin Puppet Theater και σύγχρονο κουκλοθέατρο ερευνήθηκε η σύγχρονη μορφή του κουκλοθεάτρου στην Ελλάδα ενώ στην τρίτη κατά σειρά εργασία με τίτλο The Encounter μελετήθηκαν σύγχρονες πρακτικές του θεάτρου, όπως για παράδειγμα η διακουστικότητα και το devised theater, με αφορμή την παράσταση The Encounter της ομάδας Complicité σε σκηνοθεσία Simon MacBurney. Παίρνοντας έμπνευση και κίνητρο από τις τρεις παραπάνω ερευνητικές εργασίες, τον Σεπτέμβρη του 2022 αποφάσισε να επεκτείνει την έρευνα πάνω στο κουκλοθέατρο μέσω της παρακολούθησης του ετήσιου εργαστηρίου του κουκλοθεάτρου Ayusaya! με δάσκαλο τον Στάθη Μαρκόπουλο. Επρόκειτο για μία εμπειρία που έμελλε να εμπλουτίσει την καλλιτεχνική πορεία της μελετήτριας, καθώς από το 2023 ξεκίνησε να εργάζεται ως κουκλοπαίχτρια τόσο με την προσωπική της δημιουργία με τίτλο Nude που ταξίδεψε σε Ελλάδα και εξωτερικό την σεζόν 2023-2024 όσο και σαν μέλος της κουκλοπαιχτικής ομάδας Κανό στην παράσταση KumkuYamki, δοκιμάζοντας πληθώρα κουκλοπαικτικών πρακτικών και μεθόδων. Ως απόρροια αυτής της καλλιτεχνικής μεταμόρφωσης και των ερευνητικών της ενδιαφερόντων, αποφάσισε να συνεχίσει την έρευνα αφενός πάνω στο κουκλοθέατρο και αφετέρου στην σύμπλευση φιλοσοφίας και θεατρικού γίγνεσθαι. Ο λόγος είναι η έμπνευση που πήρε από τα μαθήματα φιλοσοφίας στο εν λόγω ΠΜΣ, που της άνοιξαν τον δρόμο να επισκεφτεί ξανά ένα έργο-ευσεβή πόθο, το Περί Τυφλότητας του Ζοζέ Σαραμάγκου. Η εργασία χωρίζεται σε δύο μέρη με το πρώτο να εστιάζει στη θεωρητική ανάλυση. Στο πρώτο κεφάλαιο του πρώτου μέρους, με τίτλο «Σαραμάγκου και Περί Τυφλότητας» παρουσιάζεται μια διεξοδική εισαγωγή στον Ζοζέ Σαραμάγκου, την πολιτική του σκέψη και τη γενική θεματολογία του έργου Περί Τυφλότητας. Αναλύεται η δομή, η αφηγηματική τεχνική και τα κεντρικά θέματα του μυθιστορήματος, με ιδιαίτερη προσοχή στις κοινωνικές και πολιτικές κρίσεις που αναδεικνύει καθώς και στην αντιμετώπιση των θηλυκοτήτων ενώ παράλληλα εξερευνάται η σχέση του συγγραφέα με την θρησκεία και η κριτική του στον χριστιανισμό, η οποία διαφαίνεται μέσω των βιβλικών αναφορών στο έργο του. Στο δεύτερο κεφάλαιο με τίτλο «Από τη φιλοσοφία του Τζ. Αγκάμπεν στο Περί Τυφλότητας», η εργασία εισάγει τη φιλοσοφία του Αγκάμπεν, με έμφαση στις έννοιες της «κατάστασης εξαίρεσης», της «ανθρωπολογικής μηχανής» και της «γυμνής ζωής». Με βάση αυτήν τη φιλοσοφική θεώρηση, αναλύεται το έργο του Σαραμάγκου, εστιάζοντας στις αντιφάσεις και τις αντιλήψεις που αναδύονται από την κρίση της κοινωνίας στο πλαίσιο της φιλοσοφικής σκέψης του Ιταλού φιλοσόφου. Στο δεύτερο μέρος, η εργασία προχωρά στη σκηνοθετική πρόταση. Στο πρώτο κεφάλαιο του δεύτερου μέρους με τίτλο «Θεατρική κούκλα, πολιτική και σύγχρονο θέατρο», εξετάζεται η ιστορική και πολιτική προέλευση της κούκλας ως σκηνικού μέσου και η σημασία της ενσωμάτωσής της στην θεατρική παράσταση. Εξετάζονται οι λόγοι για τους οποίους η κούκλα ταιριάζει και αναδεικνύει το έργο καθώς και το πώς έχει τη δυνατότητα να φωτίσει θεματικά και αισθητικά τις έννοιες και την αισθητική του. Στο δεύτερο κεφάλαιο με τίτλο «Φιλοσοφία και πράξη. Μια απόπειρα σκηνοθετικού σχεδιάσματος», αναλύονται οι έννοιες της ετεροτοπίας και του πανοπτισμού, με αναφορά στις θεωρίες του Μισέλ Φουκώ. Με βάση αυτές τις θεωρίες και συνδυαστικά με όλες τις αναλύσεις που έχουν παρουσιαστεί στα προηγούμενα κεφάλαια, προτείνεται η σκηνική αποτύπωση, που περιλαμβάνει κυρίαρχα τη χρήση του projector puppeteering και του διακουστικού ήχου μαζί με την θεατρική κούκλα, ώστε να αποδοθεί αποτελεσματικά η ατμόσφαιρα και οι θεματικές του έργου. Σκοπός της συγκεκριμένης διπλωματικής εργασίας είναι να ανοίξει μια οδό στη γράφουσα στο πρώτο κομμάτι, αυτό της θεωρητικής αναζήτησης -κυρίως από αναλυτικής σκοπιάς αλλά και εύρεσης εργαλείων που ξεπηδούν από την ίδια την ανάλυση του έργου. Η συγκεκριμένη διπλωματική εργασία είναι ένα πείραμα της γράφουσας σχετικά με το θεωρητικό πλαίσιο που ένιωθε πως έχει ανάγκη προκειμένου να ξεκλειδώσει σε δεύτερο χρόνο την σκηνική αποτύπωση. Ένα δευτερεύον κίνητρο είναι να μοιραστεί με τους/-τις υπόλοιπους/-ες ερευνητές/-τριες αφενώς την παραπάνω αγωνία αλλά και τον ενθουσιασμό της σχετικά με το πόσο η φιλοσοφική και πολιτική ανάλυση είναι ικανή να βοηθήσει μία πρακτικό του θεάτρου να ενσκύψει σε σκηνοθετικά εργαλεία που αρχικώς πολύ πιθανό είναι να μην είχε στην αντίληψή της είτε καθόλου αλλά είτε ως αυτά καθεαυτά λειτουργικά για την πρακτική της. Με βάση τα παραπάνω κρίθηκε ταιριαστό να μελετηθεί το Περί Τυφλότητας συνδυαστικά με την φιλοσοφία κυρίαρχα του Αγκάμπεν ̶ που έχει τη δυνατότητα να ξεκλειδώσει τις μυστηριώδεις και βαθιές πτυχές αυτού του αριστουργήματος.","The present study seeks to explore José Saramago’s Blindness through the lens of the philosophical reflections of Giorgio Agamben, with the aim of transforming this exploration into a multimedia theatrical performance. The performance will employ, as its primary theatrical codes, puppetry, live cinema using the overhead-projector puppeteering technique, and binaural sound delivered to the audience through individual headphones. By combining Saramago’s dystopian environment with Agamben’s philosophical ideas on the anthropological machine and biopolitics, this research aspires to analyze the complex layers of social control, individual autonomy, and the human condition in general within contemporary Western civilization. At the same time, it was considered particularly interesting to explore how philosophical thought can be transmuted into image, sound, and landscape, playing a central role in the direction of a theatrical performance. In an era characterized by technological developments, political realignments, and social change, the intersection of literature, art, and philosophy offers a fertile field for exploration. It is precisely at this intersection that Saramago’s work is situated, highlighting the complexity of the human psyche: on the one hand, resilience and strength in the face of adversity, the will to live, and the instinct for self-preservation; on the other, moral decay when confronted with hardship. Through the Portuguese author’s narrative, a masterful account unfolds concerning ethics, survival, and at the same time the fragility of social structures. At the same time, Agamben’s philosophy offers a framework that illuminates precisely the complexity of power, sovereignty, and control. Through the core concepts of his thought—such as the “state of exception,” “bare life,” “biopolitics,” and the “anthropological machine”—the Italian philosopher invites us to investigate the mechanisms through which governments impose power over individuals by regulating their lives. In this thesis, using these concepts as a foundation, we attempt to render philosophical inquiries into images, in order to explore the points of intersection between philosophy and theatre and to highlight the theatrical event as a political event. With the aim of developing both her practical and theoretical interests—primarily related to directing and scenography—during the course of the NKUA postgraduate program Greek and World Theatre: Dramaturgy, Performance, Education, the author focused her attention on two main axes: research on puppetry, and contemporary audiovisual theatre. This focus was reflected in a series of three academic papers. Initially, in the paper titled Dark Cabaret and Puppetry in Aristophanes’ Frogs, the primordial practices of puppetry and their connection to ritual were examined, centered on the production Frogs by Merlin Puppet Theater at the Greek National Opera. Subsequently, in the paper Merlin Puppet Theater and Contemporary Puppetry, the contemporary form of puppetry in Greece was explored. In the third paper, titled The Encounter, contemporary theatrical practices such as binaural sound and devised theatre were studied, inspired by the performance The Encounter by Complicité, directed by Simon McBurney. Drawing inspiration and motivation from these three research projects, in September 2022 the author decided to further extend her research into puppetry by attending the annual puppetry workshop Ayusaya! taught by Stathis Markopoulos. This experience proved pivotal in enriching her artistic trajectory, as from 2023 onward she began working as a puppeteer both in her personal creation titled Nude, which toured Greece and abroad during the 2023–2024 season, and as a member of the puppetry group Kano in the performance KumkuYamki, experimenting with a wide range of puppeteering practices and methods. As a result of this artistic transformation and her research interests, she decided to continue her investigation both into puppetry and into the convergence of philosophy and theatrical practice. This decision was motivated by the inspiration she drew from the philosophy courses within the aforementioned MA program, which led her to revisit a long-cherished work: Blindness by José Saramago. The thesis is divided into two parts, the first of which focuses on theoretical analysis. In the first chapter of Part One, titled Saramago and Blindness, an in-depth introduction to José Saramago is presented, including his political thought and the general thematic framework of Blindness. The structure, narrative technique, and central themes of the novel are analyzed, with particular attention to the social and political crises it highlights, as well as its treatment of femininities. At the same time, the author’s relationship with religion and his critique of Christianity are explored, as revealed through the biblical references present in his work. In the second chapter, titled From Giorgio Agamben’s Philosophy to Blindness, the thesis introduces Agamben’s philosophy, emphasizing the concepts of the “state of exception,” the “anthropological machine,” and “bare life.” Based on this philosophical framework, Saramago’s work is analyzed, focusing on the contradictions and perceptions that emerge from the societal crisis through the lens of the Italian philosopher’s thought. In the second part, the thesis proceeds to the directorial proposal. In the first chapter of Part Two, titled Theatrical Puppet, Politics, and Contemporary Theatre, the historical and political origins of the puppet as a scenic medium are examined, along with the significance of its incorporation into theatrical performance. The reasons why puppetry is particularly suited to highlighting the work are explored, as well as its ability to illuminate the themes and aesthetics of the piece both conceptually and visually. In the second chapter, titled Philosophy and Practice: An Attempt at a Directorial Blueprint, the concepts of heterotopia and panopticism are analyzed, with reference to Michel Foucault’s theories. Based on these theories, in combination with the analyses presented in previous chapters, a stage realization is proposed that prominently includes projector puppeteering and binaural sound alongside theatrical puppetry, in order to effectively convey the atmosphere and thematic concerns of the work. The purpose of this thesis is, first and foremost, to open a path for the author in the domain of theoretical inquiry—primarily from an analytical perspective, as well as through the discovery of tools that emerge from the analysis of the work itself. This thesis constitutes an experiment by the author regarding the theoretical framework she felt was necessary in order to later unlock the stage realization. A secondary motivation is to share with other researchers both this anxiety and her enthusiasm about the extent to which philosophical and political analysis can assist a theatre practitioner in engaging with directorial tools that she may initially not have perceived at all, or not considered inherently functional for her practice. Based on the above, it was deemed appropriate to study Blindness in conjunction primarily with Agamben’s philosophy—which has the potential to unlock the mysterious and profound dimensions of this masterpiece"],"dc:identifier":["uoadl:5324336","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/5324336"],"dc:language":["Ελληνικά","Greek"],"dc:subject":["Φιλοσοφία- Ψυχολογία","Philosophy - Psychology"],"dc:title":["Αντανακλώντας μια Κοινωνική Δυστοπία : Το Περί Τυφλότητας του Ζ. Σαραμάγκου ως πολυμεσικό θεατρικό γεγονός μέσα από τη φιλοσοφία του Τζ. Αγκάμπεν"],"dc:type":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]},"updated_at":"2026-11-19T05:17:43Z"}