{"id":{"repo_id":"athens","oai_identifier":"oai:lib.uoa.gr:uoadl:5324486"},"canonical_url":"https://search.ndltd.org/etd/athens/oai:lib.uoa.gr:uoadl:5324486","repository":{"repo_id":"athens","name":"National and Kapodistrian University of Athens","base_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh"},"display":{"title":"Συστηματική ανασκόπηση: Η Λεναλιδομίδη και ο ρόλος των ανοσοτροποποιητικών φαρμάκων στα Β-Λεμφώματα / Systematic Review: Lenalidomide and the role of immunomodulatory drugs at B-cell Lymphomas","abstract":"Εισαγωγή: Η λεναλιδομίδη, ένα από του στόματος ανοσοτροποποιητικό φάρμακο, ασκεί άμεση αντικαρκινική και ανοσορρυθμιστική δράση στα λεμφώματα Β-κυττάρων. Παρότι μελέτες φάσης ΙΙ κατέδειξαν τη σκοπιμότητα της χρήσης της, ο ρόλος της σε τυχαιοποιημένες ελεγχόμενες κλινικές μελέτες (RCTs) φάσης ΙΙΙ παραμένει ασαφής. Μέθοδοι: Η παρούσα συστηματική ανασκόπηση ακολούθησε τις κατευθυντήριες οδηγίες PRISMA 2020. Πραγματοποιήθηκε αναζήτηση στις βάσεις δεδομένων PubMed, Embase και Google Scholar για RCTs φάσης ΙΙΙ που αξιολόγησαν σχήματα βασισμένα στη λεναλιδομίδη σε ενήλικες ασθενείς με λεμφώματα Β-κυττάρων. Τα καταληκτικά σημεία περιλάμβαναν την επιβίωση χωρίς εξέλιξη της νόσου (PFS), τη συνολική επιβίωση (OS), τα συνολικά και πλήρη ποσοστά ανταπόκρισης (ORR, CRR), καθώς και την ασφάλεια. Ο κίνδυνος μεροληψίας εκτιμήθηκε με το εργαλείο Cochrane RoB 2.0. Αποτελέσματα: Συμπεριλήφθηκαν έξι RCTs (n=3.062): AUGMENT, RELEVANCE, ROBUST, REMARC, MCL0208 και SENIOR. Στα υποτροπιάζοντα οζώδη και οριακής ζώνης λεμφώματα, η μελέτη AUGMENT έδειξε όφελος του συνδυασμού ριτουξιμάμπης–λεναλιδομίδης έναντι της ριτουξιμάμπης (PFS HR 0,46· ORR 78% έναντι 53%). Η RELEVANCE κατέδειξε συγκρίσιμη αποτελεσματικότητα της ριτουξιμάμπης–λεναλιδομίδης και της χημειοανοσοθεραπείας σε πρωτοδιαγνωσθέν όζώδες λέμφωμα, με ταυτόσημο CRR (48%). Στις επιθετικές μορφές της νόσου, οι μελέτες ROBUST (ABC-DLBCL) και SENIOR (≥80 ετών) δεν έδειξαν βελτίωση της PFS ή της OS. Οι μελέτες συντήρησης κατέδειξαν εξαρτώμενα από το πλαίσιο οφέλη: η MCL0208 βελτίωσε την τριετή PFS μετά από αυτόλογη μεταμόσχευση στο λέμφωμα από κύτταρα του μανδύα (80% έναντι 64%), ενώ η REMARC παρέτεινε την PFS σε ηλικιωμένους ασθενείς με DLBCL μετά από R-CHOP χωρίς όφελος στη συνολική επιβίωση. Σε όλες τις μελέτες, η λεναλιδομίδη συσχετίστηκε με αυξημένη συχνότητα ουδετεροπενίας βαθμού 3–4, εξανθήματος, διάρροιας και θρομβοεμβολικών επεισοδίων, οδηγώντας σε υψηλότερα ποσοστά διακοπής της θεραπείας. Συμπεράσματα: Η λεναλιδομίδη προσφέρει κλινικό όφελος στα υποτροπιάζοντα λεμφώματα χαμηλής κακοήθειας και ως θεραπεία συντήρησης στο λέμφωμα από κύτταρα του μανδύα. Στο πρωτοδιαγνωσθέν οζώδες λέμφωμα αποτελεί μια εναλλακτική επιλογή χωρίς χημειοθεραπεία με συγκρίσιμη αποτελεσματικότητα. Δεν έχει αποδειχθεί όφελος στις επιθετικές υποομάδες, ενώ η τοξικότητα παραμένει περιοριστικός παράγοντας που επιβάλλει προσεκτική επιλογή ασθενών.","abstract_html":"Εισαγωγή: Η λεναλιδομίδη, ένα από του στόματος ανοσοτροποποιητικό φάρμακο, ασκεί άμεση αντικαρκινική και ανοσορρυθμιστική δράση στα λεμφώματα Β-κυττάρων. Παρότι μελέτες φάσης ΙΙ κατέδειξαν τη σκοπιμότητα της χρήσης της, ο ρόλος της σε τυχαιοποιημένες ελεγχόμενες κλινικές μελέτες (RCTs) φάσης ΙΙΙ παραμένει ασαφής. Μέθοδοι: Η παρούσα συστηματική ανασκόπηση ακολούθησε τις κατευθυντήριες οδηγίες PRISMA 2020. Πραγματοποιήθηκε αναζήτηση στις βάσεις δεδομένων PubMed, Embase και Google Scholar για RCTs φάσης ΙΙΙ που αξιολόγησαν σχήματα βασισμένα στη λεναλιδομίδη σε ενήλικες ασθενείς με λεμφώματα Β-κυττάρων. Τα καταληκτικά σημεία περιλάμβαναν την επιβίωση χωρίς εξέλιξη της νόσου (PFS), τη συνολική επιβίωση (OS), τα συνολικά και πλήρη ποσοστά ανταπόκρισης (ORR, CRR), καθώς και την ασφάλεια. Ο κίνδυνος μεροληψίας εκτιμήθηκε με το εργαλείο Cochrane RoB 2.0. Αποτελέσματα: Συμπεριλήφθηκαν έξι RCTs (n=3.062): AUGMENT, RELEVANCE, ROBUST, REMARC, MCL0208 και SENIOR. Στα υποτροπιάζοντα οζώδη και οριακής ζώνης λεμφώματα, η μελέτη AUGMENT έδειξε όφελος του συνδυασμού ριτουξιμάμπης–λεναλιδομίδης έναντι της ριτουξιμάμπης (PFS HR 0,46· ORR 78% έναντι 53%). Η RELEVANCE κατέδειξε συγκρίσιμη αποτελεσματικότητα της ριτουξιμάμπης–λεναλιδομίδης και της χημειοανοσοθεραπείας σε πρωτοδιαγνωσθέν όζώδες λέμφωμα, με ταυτόσημο CRR (48%). Στις επιθετικές μορφές της νόσου, οι μελέτες ROBUST (ABC-DLBCL) και SENIOR (≥80 ετών) δεν έδειξαν βελτίωση της PFS ή της OS. Οι μελέτες συντήρησης κατέδειξαν εξαρτώμενα από το πλαίσιο οφέλη: η MCL0208 βελτίωσε την τριετή PFS μετά από αυτόλογη μεταμόσχευση στο λέμφωμα από κύτταρα του μανδύα (80% έναντι 64%), ενώ η REMARC παρέτεινε την PFS σε ηλικιωμένους ασθενείς με DLBCL μετά από R-CHOP χωρίς όφελος στη συνολική επιβίωση. Σε όλες τις μελέτες, η λεναλιδομίδη συσχετίστηκε με αυξημένη συχνότητα ουδετεροπενίας βαθμού 3–4, εξανθήματος, διάρροιας και θρομβοεμβολικών επεισοδίων, οδηγώντας σε υψηλότερα ποσοστά διακοπής της θεραπείας. Συμπεράσματα: Η λεναλιδομίδη προσφέρει κλινικό όφελος στα υποτροπιάζοντα λεμφώματα χαμηλής κακοήθειας και ως θεραπεία συντήρησης στο λέμφωμα από κύτταρα του μανδύα. Στο πρωτοδιαγνωσθέν οζώδες λέμφωμα αποτελεί μια εναλλακτική επιλογή χωρίς χημειοθεραπεία με συγκρίσιμη αποτελεσματικότητα. Δεν έχει αποδειχθεί όφελος στις επιθετικές υποομάδες, ενώ η τοξικότητα παραμένει περιοριστικός παράγοντας που επιβάλλει προσεκτική επιλογή ασθενών.","abstract_has_math":false,"creators":["Γεωργίου Δέσποινα","Georgiou Despoina"],"institution":null,"degree_name":null,"degree_level":null,"degree_discipline":null,"degree_department":null,"school":null,"contributors":[],"advisors":[],"committee_chairs":[],"committee_members":[],"year":2026,"date_issued":"2026","date_published":"2026","updated_at":"2026-11-19T05:17:43Z","subjects":["Επιστήμες Υγείας","Health Sciences"],"languages":["English"],"rights":[],"rights_urls":[],"identifier_entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:5324486"],"render_values":[{"text":"uoadl:5324486","href":null,"code":true}]}],"person_identifier_entries":[]},"links":{"outbound_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/5324486","outbound_label":"Repository record","outbound_source":"dc:identifier","record_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/5324486","record_label":"Repository record","record_kind":"record","record_source":"dc:identifier","download_url":null,"download_label":null,"download_source":null,"access_status":null,"embargo_until":null,"access_note":null},"source_record":{"url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh?verb=GetRecord&metadataPrefix=oai_dc&identifier=oai%3Alib.uoa.gr%3Auoadl%3A5324486","prefix":"oai_dc"},"metadata_groups":[{"id":"people","label":"People","entries":[{"key":"dc:creator","label":"Author","values":["Γεωργίου Δέσποινα","Georgiou Despoina"]}]},{"id":"academic_context","label":"Academic Context","entries":[{"key":"dc:date","label":"Dc Date","values":["2026"]},{"key":"dc:type","label":"Dc Type","values":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]}]},{"id":"subjects_keywords","label":"Subjects and Keywords","entries":[{"key":"dc:subject","label":"Dc Subject","values":["Επιστήμες Υγείας","Health Sciences"]}]},{"id":"language_rights","label":"Language and Rights","entries":[{"key":"dc:language","label":"Dc Language","values":["English"]}]},{"id":"identifiers","label":"Identifiers","entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:5324486","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/5324486"]}]},{"id":"additional","label":"Additional Metadata","entries":[{"key":"dc:description","label":"Description","values":["Εισαγωγή: Η λεναλιδομίδη, ένα από του στόματος ανοσοτροποποιητικό φάρμακο, ασκεί άμεση αντικαρκινική και ανοσορρυθμιστική δράση στα λεμφώματα Β-κυττάρων. Παρότι μελέτες φάσης ΙΙ κατέδειξαν τη σκοπιμότητα της χρήσης της, ο ρόλος της σε τυχαιοποιημένες ελεγχόμενες κλινικές μελέτες (RCTs) φάσης ΙΙΙ παραμένει ασαφής. Μέθοδοι: Η παρούσα συστηματική ανασκόπηση ακολούθησε τις κατευθυντήριες οδηγίες PRISMA 2020. Πραγματοποιήθηκε αναζήτηση στις βάσεις δεδομένων PubMed, Embase και Google Scholar για RCTs φάσης ΙΙΙ που αξιολόγησαν σχήματα βασισμένα στη λεναλιδομίδη σε ενήλικες ασθενείς με λεμφώματα Β-κυττάρων. Τα καταληκτικά σημεία περιλάμβαναν την επιβίωση χωρίς εξέλιξη της νόσου (PFS), τη συνολική επιβίωση (OS), τα συνολικά και πλήρη ποσοστά ανταπόκρισης (ORR, CRR), καθώς και την ασφάλεια. Ο κίνδυνος μεροληψίας εκτιμήθηκε με το εργαλείο Cochrane RoB 2.0. Αποτελέσματα: Συμπεριλήφθηκαν έξι RCTs (n=3.062): AUGMENT, RELEVANCE, ROBUST, REMARC, MCL0208 και SENIOR. Στα υποτροπιάζοντα οζώδη και οριακής ζώνης λεμφώματα, η μελέτη AUGMENT έδειξε όφελος του συνδυασμού ριτουξιμάμπης–λεναλιδομίδης έναντι της ριτουξιμάμπης (PFS HR 0,46· ORR 78% έναντι 53%). Η RELEVANCE κατέδειξε συγκρίσιμη αποτελεσματικότητα της ριτουξιμάμπης–λεναλιδομίδης και της χημειοανοσοθεραπείας σε πρωτοδιαγνωσθέν όζώδες λέμφωμα, με ταυτόσημο CRR (48%). Στις επιθετικές μορφές της νόσου, οι μελέτες ROBUST (ABC-DLBCL) και SENIOR (≥80 ετών) δεν έδειξαν βελτίωση της PFS ή της OS. Οι μελέτες συντήρησης κατέδειξαν εξαρτώμενα από το πλαίσιο οφέλη: η MCL0208 βελτίωσε την τριετή PFS μετά από αυτόλογη μεταμόσχευση στο λέμφωμα από κύτταρα του μανδύα (80% έναντι 64%), ενώ η REMARC παρέτεινε την PFS σε ηλικιωμένους ασθενείς με DLBCL μετά από R-CHOP χωρίς όφελος στη συνολική επιβίωση. Σε όλες τις μελέτες, η λεναλιδομίδη συσχετίστηκε με αυξημένη συχνότητα ουδετεροπενίας βαθμού 3–4, εξανθήματος, διάρροιας και θρομβοεμβολικών επεισοδίων, οδηγώντας σε υψηλότερα ποσοστά διακοπής της θεραπείας. Συμπεράσματα: Η λεναλιδομίδη προσφέρει κλινικό όφελος στα υποτροπιάζοντα λεμφώματα χαμηλής κακοήθειας και ως θεραπεία συντήρησης στο λέμφωμα από κύτταρα του μανδύα. Στο πρωτοδιαγνωσθέν οζώδες λέμφωμα αποτελεί μια εναλλακτική επιλογή χωρίς χημειοθεραπεία με συγκρίσιμη αποτελεσματικότητα. Δεν έχει αποδειχθεί όφελος στις επιθετικές υποομάδες, ενώ η τοξικότητα παραμένει περιοριστικός παράγοντας που επιβάλλει προσεκτική επιλογή ασθενών.","Background: Lenalidomide, an oral immunomodulatory drug, exerts direct antitumor and immune-modulating activity in B-cell lymphomas. Although phase II studies showed feasibility, its role in phase III randomized controlled trials (RCTs) remains uncertain. Methods: This systematic review followed PRISMA 2020 guidelines. PubMed, Embase, and Google Scholar were searched for phase III RCTs of lenalidomide-based regimens in adults with B-cell lymphomas. Outcomes included progression-free survival (PFS), overall survival (OS), overall and complete response rates (ORR, CRR), and safety. Risk of bias was assessed using the Cochrane RoB 2.0 tool. Results: Six RCTs (n=3,062) were included: AUGMENT, RELEVANCE, ROBUST, REMARC, MCL0208, and SENIOR. In relapsed follicular and marginal zone lymphoma, AUGMENT showed benefit with rituximab–lenalidomide versus rituximab (PFS HR 0.46; ORR 78% vs 53%). RELEVANCE demonstrated comparable efficacy of rituximab–lenalidomide and chemoimmunotherapy in untreated follicular lymphoma, with identical CRR (48%). In aggressive disease, ROBUST (ABC-DLBCL) and SENIOR (≥80 years) showed no PFS or OS improvement. Maintenance trials showed context-specific advantages: MCL0208 improved three-year PFS after autologous transplantation in mantle cell lymphoma (80% vs 64%), while REMARC prolonged PFS in elderly DLBCL after R-CHOP without OS benefit. Across studies, lenalidomide increased grade 3–4 neutropenia, rash, diarrhea, and thromboembolism, leading to more discontinuations. Conclusions: Lenalidomide provides benefit in relapsed indolent lymphomas and as maintenance in mantle cell lymphoma. In untreated follicular lymphoma, it represents a chemotherapy-free alternative with comparable efficacy. No benefit has been shown in aggressive subtypes, and toxicity remains a limiting factor requiring careful patient selection."]},{"key":"dc:title","label":"Title","values":["Συστηματική ανασκόπηση: Η Λεναλιδομίδη και ο ρόλος των ανοσοτροποποιητικών φαρμάκων στα Β-Λεμφώματα / Systematic Review: Lenalidomide and the role of immunomodulatory drugs at B-cell Lymphomas"]}]}],"canonical_facts":{"dc:creator":["Γεωργίου Δέσποινα","Georgiou Despoina"],"dc:date":["2026"],"dc:description":["Εισαγωγή: Η λεναλιδομίδη, ένα από του στόματος ανοσοτροποποιητικό φάρμακο, ασκεί άμεση αντικαρκινική και ανοσορρυθμιστική δράση στα λεμφώματα Β-κυττάρων. Παρότι μελέτες φάσης ΙΙ κατέδειξαν τη σκοπιμότητα της χρήσης της, ο ρόλος της σε τυχαιοποιημένες ελεγχόμενες κλινικές μελέτες (RCTs) φάσης ΙΙΙ παραμένει ασαφής. Μέθοδοι: Η παρούσα συστηματική ανασκόπηση ακολούθησε τις κατευθυντήριες οδηγίες PRISMA 2020. Πραγματοποιήθηκε αναζήτηση στις βάσεις δεδομένων PubMed, Embase και Google Scholar για RCTs φάσης ΙΙΙ που αξιολόγησαν σχήματα βασισμένα στη λεναλιδομίδη σε ενήλικες ασθενείς με λεμφώματα Β-κυττάρων. Τα καταληκτικά σημεία περιλάμβαναν την επιβίωση χωρίς εξέλιξη της νόσου (PFS), τη συνολική επιβίωση (OS), τα συνολικά και πλήρη ποσοστά ανταπόκρισης (ORR, CRR), καθώς και την ασφάλεια. Ο κίνδυνος μεροληψίας εκτιμήθηκε με το εργαλείο Cochrane RoB 2.0. Αποτελέσματα: Συμπεριλήφθηκαν έξι RCTs (n=3.062): AUGMENT, RELEVANCE, ROBUST, REMARC, MCL0208 και SENIOR. Στα υποτροπιάζοντα οζώδη και οριακής ζώνης λεμφώματα, η μελέτη AUGMENT έδειξε όφελος του συνδυασμού ριτουξιμάμπης–λεναλιδομίδης έναντι της ριτουξιμάμπης (PFS HR 0,46· ORR 78% έναντι 53%). Η RELEVANCE κατέδειξε συγκρίσιμη αποτελεσματικότητα της ριτουξιμάμπης–λεναλιδομίδης και της χημειοανοσοθεραπείας σε πρωτοδιαγνωσθέν όζώδες λέμφωμα, με ταυτόσημο CRR (48%). Στις επιθετικές μορφές της νόσου, οι μελέτες ROBUST (ABC-DLBCL) και SENIOR (≥80 ετών) δεν έδειξαν βελτίωση της PFS ή της OS. Οι μελέτες συντήρησης κατέδειξαν εξαρτώμενα από το πλαίσιο οφέλη: η MCL0208 βελτίωσε την τριετή PFS μετά από αυτόλογη μεταμόσχευση στο λέμφωμα από κύτταρα του μανδύα (80% έναντι 64%), ενώ η REMARC παρέτεινε την PFS σε ηλικιωμένους ασθενείς με DLBCL μετά από R-CHOP χωρίς όφελος στη συνολική επιβίωση. Σε όλες τις μελέτες, η λεναλιδομίδη συσχετίστηκε με αυξημένη συχνότητα ουδετεροπενίας βαθμού 3–4, εξανθήματος, διάρροιας και θρομβοεμβολικών επεισοδίων, οδηγώντας σε υψηλότερα ποσοστά διακοπής της θεραπείας. Συμπεράσματα: Η λεναλιδομίδη προσφέρει κλινικό όφελος στα υποτροπιάζοντα λεμφώματα χαμηλής κακοήθειας και ως θεραπεία συντήρησης στο λέμφωμα από κύτταρα του μανδύα. Στο πρωτοδιαγνωσθέν οζώδες λέμφωμα αποτελεί μια εναλλακτική επιλογή χωρίς χημειοθεραπεία με συγκρίσιμη αποτελεσματικότητα. Δεν έχει αποδειχθεί όφελος στις επιθετικές υποομάδες, ενώ η τοξικότητα παραμένει περιοριστικός παράγοντας που επιβάλλει προσεκτική επιλογή ασθενών.","Background: Lenalidomide, an oral immunomodulatory drug, exerts direct antitumor and immune-modulating activity in B-cell lymphomas. Although phase II studies showed feasibility, its role in phase III randomized controlled trials (RCTs) remains uncertain. Methods: This systematic review followed PRISMA 2020 guidelines. PubMed, Embase, and Google Scholar were searched for phase III RCTs of lenalidomide-based regimens in adults with B-cell lymphomas. Outcomes included progression-free survival (PFS), overall survival (OS), overall and complete response rates (ORR, CRR), and safety. Risk of bias was assessed using the Cochrane RoB 2.0 tool. Results: Six RCTs (n=3,062) were included: AUGMENT, RELEVANCE, ROBUST, REMARC, MCL0208, and SENIOR. In relapsed follicular and marginal zone lymphoma, AUGMENT showed benefit with rituximab–lenalidomide versus rituximab (PFS HR 0.46; ORR 78% vs 53%). RELEVANCE demonstrated comparable efficacy of rituximab–lenalidomide and chemoimmunotherapy in untreated follicular lymphoma, with identical CRR (48%). In aggressive disease, ROBUST (ABC-DLBCL) and SENIOR (≥80 years) showed no PFS or OS improvement. Maintenance trials showed context-specific advantages: MCL0208 improved three-year PFS after autologous transplantation in mantle cell lymphoma (80% vs 64%), while REMARC prolonged PFS in elderly DLBCL after R-CHOP without OS benefit. Across studies, lenalidomide increased grade 3–4 neutropenia, rash, diarrhea, and thromboembolism, leading to more discontinuations. Conclusions: Lenalidomide provides benefit in relapsed indolent lymphomas and as maintenance in mantle cell lymphoma. In untreated follicular lymphoma, it represents a chemotherapy-free alternative with comparable efficacy. No benefit has been shown in aggressive subtypes, and toxicity remains a limiting factor requiring careful patient selection."],"dc:identifier":["uoadl:5324486","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/5324486"],"dc:language":["English"],"dc:subject":["Επιστήμες Υγείας","Health Sciences"],"dc:title":["Συστηματική ανασκόπηση: Η Λεναλιδομίδη και ο ρόλος των ανοσοτροποποιητικών φαρμάκων στα Β-Λεμφώματα / Systematic Review: Lenalidomide and the role of immunomodulatory drugs at B-cell Lymphomas"],"dc:type":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]},"updated_at":"2026-11-19T05:17:43Z"}