{"id":{"repo_id":"athens","oai_identifier":"oai:lib.uoa.gr:uoadl:5324636"},"canonical_url":"https://search.ndltd.org/etd/athens/oai:lib.uoa.gr:uoadl:5324636","repository":{"repo_id":"athens","name":"National and Kapodistrian University of Athens","base_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh"},"display":{"title":"Μελέτη ρυθμιστικών στοιχείων για την υπερέκφραση γονιδίων σε πρωτεοβακτηριακό φορέα κλωνοποίησης","abstract":"Το βακτήριο Zymomonas mobilis είναι α-πρωτεοβακτήριο βιοτεχνολογικής και βιομηχανικής σημασίας, καθώς καταβολίζει απλά σάκχαρα προς παραγωγή αιθανόλης. Η τελευταία, στην περίπτωση της γλυκόζης, αγγίζει απόδοση σχεδόν ίση με τη θεωρητική. Εργαλεία που συμβάλουν στη μελέτη και γενετική τροποποίηση του Z. mobilis αναπτύσσονται συνεχώς, με σκοπό την δημιουργία στελεχών που φέρουν επιθυμητά χαρακτηριστικά όπως ανθεκτικότητα σε στρες και τοξικούς παράγοντες ή μεταβολική διεύρυνση προς καταβολισμό διαφορετικών πηγών άνθρακα και παραγωγή εναλλακτικών προϊόντων. Στα πλαίσια της παρούσας εργασίας και για σκοπούς ετερόλογης έκφρασης γονιδίων, μελετήθηκαν στοιχεία του ισχυρού ενδογενούς υποκινητή του Z. mobilis, αυτού του γονιδίου της πυροσταφυλικής αποκαρβοξυλάσης (pdc), Ppdc. Ο Ppdc, μαζί με τους Pgap και Peno – υποκινητές των γονιδίων της αφυδρογονάσης της 3-φωσφορικής γλυκεραλδεϋδης (gap) και ενολάσης (eno) – αποτελούν υποκινητές γονιδίων του ισχυρού Entner-Doudoroff γλυκολυτικού μονοπατιού του Z. mobilis και είναι οι ευρύτερα χρησιμοποιούμενοι σε φορείς κλωνοποίησης για τον οργανισμό. Εφόσον η πυροσταφυλική αποκαρβοξυλάση αποτελεί άνω του 5% των κυτταροπλασματικών ενζύμων σε ζυμωτικά κύτταρα Z. mobilis, ο δε Ppdc είναι καλά διακριτός ανοδικά του pdc (σε αντίθεση με τον Ρgap που εδράζεται ανάμεσα σε συνοργανωμένα γονίδια) κρίθηκε χρήσιμο να μελετηθεί και κατόπιν χρησιμοποιηθεί σε φορείς υπερέκφρασης γονιδίων, σταθερούς για τον οργανισμό. Η ευρύτερη περιοχή ανοδικά του γονιδίου pdc είναι εξαιρετικά συντηρημένη ανάμεσα στα πιο παραγωγά στελέχη Z. mobilis, γεγονός που αποδεικνύει τη σημασία της. Μεταγραφικές συντήξεις τριών διαφορετικών τμημάτων ανοδικά του pdc με το γονίδιο αναφοράς της β-γαλακτοσιδάσης (lacZ), τέτοιων που να περιλαμβάνουν: (i) μεγάλη έκταση της διαγονιδιακής περιοχής ανοδικά του pdc μαζί με δύο αδιευκρίνιστης λειτουργίας μικρές προβλεπόμενες ORFs (Ppdc500), (ii) μία εκ των δύο ORFs (Ppdc300), ή (iii) καμία εκ των ORFs (Ppdc200), και έλεγχοι ενεργότητας β-γαλακτοσιδάσης, απέδειξαν ότι τα δύο πρώτα τμήματα έχουν εφάμιλλη υψηλή ενεργότητα ενώ το τρίτο την έχει απωλέσει. Στην κοινή αλληλουχία των δύο πρώτων αναγνωρίστηκαν ασθενή στοιχεία -35 και -10 σ70 υποκινητή. Η εγγύτητα του lacZ στον κλωνοποιημένο υποκινητή φάνηκε να παίζει σημαντικό ρόλο στην υπερέκφραση, με μέγιστη αυτήν όπου το μεταφραστικό πλαίσιο τοποθετείτο ακριβώς όπως του pdc στην αυθεντική αρχιτεκτονική της περιοχής, η δε ενεργότητα υποκινητή αυξανόταν κατά τη βακτηριακή αύξηση. Είναι ενδιαφέρον ότι ο Ppdc300, ως η μικρότερη εκδοχή του Ρpdc με πλήρη λειτουργικότητα, φάνηκε να είναι εξαιρετικά ενεργός όχι μόνο στο Z. mobilis, όπου έγιναν τα άνω πειράματα, αλλά και στο γ-πρωτεοβακτήριο E. coli. Oι άνω Ρpdc-lacZ μεταγραφικές συντήξεις έλαβαν υποδοχή στον ευρέως φάσματος ξενιστών πλασμιδιακό φορέα pBBR1MCS, που είναι διεθνώς χρησιμοποιούμενος και αρκετά σταθερός στο Z. mobilis. Κατόπιν της διαπίστωσης της αυτάρκειας του Ppdc300, το τμήμα αυτό κλωνοποιήθηκε ανοδικά του πολυσυνδέσμου του pBBR1MCS, δημιουργώντας φορέα έτοιμο να υπερεκφράσει γονίδια με δυνατότητα κλωνοποίησης στο εγγύτερο σημείο βέλτιστης έκφρασης. Επίσης, κλωνοποιήθηκε στον εξαιρετικά σταθερό υβριδικό φορέα pJAD, που έχει κατασκευαστεί στο εργαστήριο και αποτελεί προϊόν σύντηξης του ενδογενούς πλασμιδίου pZA1003 του Z. mobilis NCIMB 11163 και του φορέα pBluescript, καθώς και σε ελλειμματικές εκδοχές του pJAD με καλύτερη μετασχηματιστική ικανότητα, τα pJAD1 και pJAD2 (mob+ και mob-, αντίστοιχα). Μελετώντας Ρpdc300-lacZ σύντηξη φερόμενη στο pJAD εντός του Z. mobilis, φάνηκε ότι η ενεργότητα του υποκινητή στο pJAD είναι 1,5 φορά μεγαλύτερη συγκριτικά με αυτήν στο pBBR1MCS και φτάνει τις 46 φορές εν συνόλω. Για να εκτιμηθεί αν η παρατηρούμενη υπερέκφραση του lacZ οφειλόταν σε μεταγραφική δεινότητα του Ppdc ή στον αριθμό αντιγράφων των φορέων (copy number) εντός του Z. mobilis, ακολούθησε προσδιορισμός του τελευταίου. Κατ’ αρχήν, οι φορείς της οικογένειας του pJAD ποσοτικοποιήθηκαν σε ηλεκτροφόρηση και φάνηκαν να έχουν παρόμοιους αριθμούς αντιγράφων ανεξαρτήτως μεγέθους. Δευτερευόντως, οι άνω και το pBBR1MCS ποσοτικοποιήθηκαν στο Z. mobilis με μέθοδο qPCR βασιζόμενη στο γονίδιο cat (Cmr) για τους φορείς, και τα γονίδια recA και ybcH για το χρωμόσωμα και το ενδογενές πλασμίδιο pCP4.2 (EU709732) ως μάρτυρες. Φάνηκε ότι τα πλασμίδια της γενεαλογίας του pJAD και το pBBR1MCS έχουν 2 και 2,5 φορές αντιγραφικότητα σε σχέση με το χρωμόσωμα, το δε ενδογενές pCP4.2 είναι σχεδόν ίδιου αριθμού αντιγράφων με το χρωμόσωμα. Τέλος, οι Ppdc500 και Ppdc300 ελέγχθηκαν ως προς την υπερέκφραση, εκτός ενός γονιδίου αναφοράς όπως το lacZ, και βιοτεχνολογικά χρήσιμων γονιδίων εντός του Z. mobilis, όπως της ισομεράσης της φωσφορικής τριόζης (tpi) και της ενδογενούς ενδογλυκανάσης endY. Η συμβολή του πρώτου απέδειξε 13,22 φορές αύξηση της βιοχημικής ενεργότητας του ενζύμου TPI σε σχέση με τον μάρτυρα (Prof. U. Kalnenieks, προσωπική επικοινωνία) και του δεύτερου αμυδρή ενεργότητα διάσπασης κυτταρίνης σε τρυβλία καρβοξυ-μεθυλ-κυτταρίνης (CMC) και Congo red, δοκιμασίας που χρήζει επανάληψης.","abstract_html":"Το βακτήριο Zymomonas mobilis είναι α-πρωτεοβακτήριο βιοτεχνολογικής και βιομηχανικής σημασίας, καθώς καταβολίζει απλά σάκχαρα προς παραγωγή αιθανόλης. Η τελευταία, στην περίπτωση της γλυκόζης, αγγίζει απόδοση σχεδόν ίση με τη θεωρητική. Εργαλεία που συμβάλουν στη μελέτη και γενετική τροποποίηση του Z. mobilis αναπτύσσονται συνεχώς, με σκοπό την δημιουργία στελεχών που φέρουν επιθυμητά χαρακτηριστικά όπως ανθεκτικότητα σε στρες και τοξικούς παράγοντες ή μεταβολική διεύρυνση προς καταβολισμό διαφορετικών πηγών άνθρακα και παραγωγή εναλλακτικών προϊόντων. Στα πλαίσια της παρούσας εργασίας και για σκοπούς ετερόλογης έκφρασης γονιδίων, μελετήθηκαν στοιχεία του ισχυρού ενδογενούς υποκινητή του Z. mobilis, αυτού του γονιδίου της πυροσταφυλικής αποκαρβοξυλάσης (pdc), Ppdc. Ο Ppdc, μαζί με τους Pgap και Peno – υποκινητές των γονιδίων της αφυδρογονάσης της 3-φωσφορικής γλυκεραλδεϋδης (gap) και ενολάσης (eno) – αποτελούν υποκινητές γονιδίων του ισχυρού Entner-Doudoroff γλυκολυτικού μονοπατιού του Z. mobilis και είναι οι ευρύτερα χρησιμοποιούμενοι σε φορείς κλωνοποίησης για τον οργανισμό. Εφόσον η πυροσταφυλική αποκαρβοξυλάση αποτελεί άνω του 5% των κυτταροπλασματικών ενζύμων σε ζυμωτικά κύτταρα Z. mobilis, ο δε Ppdc είναι καλά διακριτός ανοδικά του pdc (σε αντίθεση με τον Ρgap που εδράζεται ανάμεσα σε συνοργανωμένα γονίδια) κρίθηκε χρήσιμο να μελετηθεί και κατόπιν χρησιμοποιηθεί σε φορείς υπερέκφρασης γονιδίων, σταθερούς για τον οργανισμό. Η ευρύτερη περιοχή ανοδικά του γονιδίου pdc είναι εξαιρετικά συντηρημένη ανάμεσα στα πιο παραγωγά στελέχη Z. mobilis, γεγονός που αποδεικνύει τη σημασία της. Μεταγραφικές συντήξεις τριών διαφορετικών τμημάτων ανοδικά του pdc με το γονίδιο αναφοράς της β-γαλακτοσιδάσης (lacZ), τέτοιων που να περιλαμβάνουν: (i) μεγάλη έκταση της διαγονιδιακής περιοχής ανοδικά του pdc μαζί με δύο αδιευκρίνιστης λειτουργίας μικρές προβλεπόμενες ORFs (Ppdc500), (ii) μία εκ των δύο ORFs (Ppdc300), ή (iii) καμία εκ των ORFs (Ppdc200), και έλεγχοι ενεργότητας β-γαλακτοσιδάσης, απέδειξαν ότι τα δύο πρώτα τμήματα έχουν εφάμιλλη υψηλή ενεργότητα ενώ το τρίτο την έχει απωλέσει. Στην κοινή αλληλουχία των δύο πρώτων αναγνωρίστηκαν ασθενή στοιχεία -35 και -10 σ70 υποκινητή. Η εγγύτητα του lacZ στον κλωνοποιημένο υποκινητή φάνηκε να παίζει σημαντικό ρόλο στην υπερέκφραση, με μέγιστη αυτήν όπου το μεταφραστικό πλαίσιο τοποθετείτο ακριβώς όπως του pdc στην αυθεντική αρχιτεκτονική της περιοχής, η δε ενεργότητα υποκινητή αυξανόταν κατά τη βακτηριακή αύξηση. Είναι ενδιαφέρον ότι ο Ppdc300, ως η μικρότερη εκδοχή του Ρpdc με πλήρη λειτουργικότητα, φάνηκε να είναι εξαιρετικά ενεργός όχι μόνο στο Z. mobilis, όπου έγιναν τα άνω πειράματα, αλλά και στο γ-πρωτεοβακτήριο E. coli. Oι άνω Ρpdc-lacZ μεταγραφικές συντήξεις έλαβαν υποδοχή στον ευρέως φάσματος ξενιστών πλασμιδιακό φορέα pBBR1MCS, που είναι διεθνώς χρησιμοποιούμενος και αρκετά σταθερός στο Z. mobilis. Κατόπιν της διαπίστωσης της αυτάρκειας του Ppdc300, το τμήμα αυτό κλωνοποιήθηκε ανοδικά του πολυσυνδέσμου του pBBR1MCS, δημιουργώντας φορέα έτοιμο να υπερεκφράσει γονίδια με δυνατότητα κλωνοποίησης στο εγγύτερο σημείο βέλτιστης έκφρασης. Επίσης, κλωνοποιήθηκε στον εξαιρετικά σταθερό υβριδικό φορέα pJAD, που έχει κατασκευαστεί στο εργαστήριο και αποτελεί προϊόν σύντηξης του ενδογενούς πλασμιδίου pZA1003 του Z. mobilis NCIMB 11163 και του φορέα pBluescript, καθώς και σε ελλειμματικές εκδοχές του pJAD με καλύτερη μετασχηματιστική ικανότητα, τα pJAD1 και pJAD2 (mob+ και mob-, αντίστοιχα). Μελετώντας Ρpdc300-lacZ σύντηξη φερόμενη στο pJAD εντός του Z. mobilis, φάνηκε ότι η ενεργότητα του υποκινητή στο pJAD είναι 1,5 φορά μεγαλύτερη συγκριτικά με αυτήν στο pBBR1MCS και φτάνει τις 46 φορές εν συνόλω. Για να εκτιμηθεί αν η παρατηρούμενη υπερέκφραση του lacZ οφειλόταν σε μεταγραφική δεινότητα του Ppdc ή στον αριθμό αντιγράφων των φορέων (copy number) εντός του Z. mobilis, ακολούθησε προσδιορισμός του τελευταίου. Κατ’ αρχήν, οι φορείς της οικογένειας του pJAD ποσοτικοποιήθηκαν σε ηλεκτροφόρηση και φάνηκαν να έχουν παρόμοιους αριθμούς αντιγράφων ανεξαρτήτως μεγέθους. Δευτερευόντως, οι άνω και το pBBR1MCS ποσοτικοποιήθηκαν στο Z. mobilis με μέθοδο qPCR βασιζόμενη στο γονίδιο cat (Cmr) για τους φορείς, και τα γονίδια recA και ybcH για το χρωμόσωμα και το ενδογενές πλασμίδιο pCP4.2 (EU709732) ως μάρτυρες. Φάνηκε ότι τα πλασμίδια της γενεαλογίας του pJAD και το pBBR1MCS έχουν 2 και 2,5 φορές αντιγραφικότητα σε σχέση με το χρωμόσωμα, το δε ενδογενές pCP4.2 είναι σχεδόν ίδιου αριθμού αντιγράφων με το χρωμόσωμα. Τέλος, οι Ppdc500 και Ppdc300 ελέγχθηκαν ως προς την υπερέκφραση, εκτός ενός γονιδίου αναφοράς όπως το lacZ, και βιοτεχνολογικά χρήσιμων γονιδίων εντός του Z. mobilis, όπως της ισομεράσης της φωσφορικής τριόζης (tpi) και της ενδογενούς ενδογλυκανάσης endY. Η συμβολή του πρώτου απέδειξε 13,22 φορές αύξηση της βιοχημικής ενεργότητας του ενζύμου TPI σε σχέση με τον μάρτυρα (Prof. U. Kalnenieks, προσωπική επικοινωνία) και του δεύτερου αμυδρή ενεργότητα διάσπασης κυτταρίνης σε τρυβλία καρβοξυ-μεθυλ-κυτταρίνης (CMC) και Congo red, δοκιμασίας που χρήζει επανάληψης.","abstract_has_math":false,"creators":["ΓΕΡΑΝΤΩΝΗΣ ΠΡΟΚΟΠΙΟΣ","GERANTONIS PROKOPIOS"],"institution":null,"degree_name":null,"degree_level":null,"degree_discipline":null,"degree_department":null,"school":null,"contributors":[],"advisors":[],"committee_chairs":[],"committee_members":[],"year":2026,"date_issued":"2026","date_published":"2026","updated_at":"2026-11-19T05:17:43Z","subjects":["Θετικές Επιστήμες","Science"],"languages":["Ελληνικά","Greek"],"rights":[],"rights_urls":[],"identifier_entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:5324636"],"render_values":[{"text":"uoadl:5324636","href":null,"code":true}]}],"person_identifier_entries":[]},"links":{"outbound_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/5324636","outbound_label":"Repository record","outbound_source":"dc:identifier","record_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/5324636","record_label":"Repository record","record_kind":"record","record_source":"dc:identifier","download_url":null,"download_label":null,"download_source":null,"access_status":null,"embargo_until":null,"access_note":null},"source_record":{"url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh?verb=GetRecord&metadataPrefix=oai_dc&identifier=oai%3Alib.uoa.gr%3Auoadl%3A5324636","prefix":"oai_dc"},"metadata_groups":[{"id":"people","label":"People","entries":[{"key":"dc:creator","label":"Author","values":["ΓΕΡΑΝΤΩΝΗΣ ΠΡΟΚΟΠΙΟΣ","GERANTONIS PROKOPIOS"]}]},{"id":"academic_context","label":"Academic Context","entries":[{"key":"dc:date","label":"Dc Date","values":["2026"]},{"key":"dc:type","label":"Dc Type","values":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]}]},{"id":"subjects_keywords","label":"Subjects and Keywords","entries":[{"key":"dc:subject","label":"Dc Subject","values":["Θετικές Επιστήμες","Science"]}]},{"id":"language_rights","label":"Language and Rights","entries":[{"key":"dc:language","label":"Dc Language","values":["Ελληνικά","Greek"]}]},{"id":"identifiers","label":"Identifiers","entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:5324636","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/5324636"]}]},{"id":"additional","label":"Additional Metadata","entries":[{"key":"dc:description","label":"Description","values":["Το βακτήριο Zymomonas mobilis είναι α-πρωτεοβακτήριο βιοτεχνολογικής και βιομηχανικής σημασίας, καθώς καταβολίζει απλά σάκχαρα προς παραγωγή αιθανόλης. Η τελευταία, στην περίπτωση της γλυκόζης, αγγίζει απόδοση σχεδόν ίση με τη θεωρητική. Εργαλεία που συμβάλουν στη μελέτη και γενετική τροποποίηση του Z. mobilis αναπτύσσονται συνεχώς, με σκοπό την δημιουργία στελεχών που φέρουν επιθυμητά χαρακτηριστικά όπως ανθεκτικότητα σε στρες και τοξικούς παράγοντες ή μεταβολική διεύρυνση προς καταβολισμό διαφορετικών πηγών άνθρακα και παραγωγή εναλλακτικών προϊόντων. Στα πλαίσια της παρούσας εργασίας και για σκοπούς ετερόλογης έκφρασης γονιδίων, μελετήθηκαν στοιχεία του ισχυρού ενδογενούς υποκινητή του Z. mobilis, αυτού του γονιδίου της πυροσταφυλικής αποκαρβοξυλάσης (pdc), Ppdc. Ο Ppdc, μαζί με τους Pgap και Peno – υποκινητές των γονιδίων της αφυδρογονάσης της 3-φωσφορικής γλυκεραλδεϋδης (gap) και ενολάσης (eno) – αποτελούν υποκινητές γονιδίων του ισχυρού Entner-Doudoroff γλυκολυτικού μονοπατιού του Z. mobilis και είναι οι ευρύτερα χρησιμοποιούμενοι σε φορείς κλωνοποίησης για τον οργανισμό. Εφόσον η πυροσταφυλική αποκαρβοξυλάση αποτελεί άνω του 5% των κυτταροπλασματικών ενζύμων σε ζυμωτικά κύτταρα Z. mobilis, ο δε Ppdc είναι καλά διακριτός ανοδικά του pdc (σε αντίθεση με τον Ρgap που εδράζεται ανάμεσα σε συνοργανωμένα γονίδια) κρίθηκε χρήσιμο να μελετηθεί και κατόπιν χρησιμοποιηθεί σε φορείς υπερέκφρασης γονιδίων, σταθερούς για τον οργανισμό. Η ευρύτερη περιοχή ανοδικά του γονιδίου pdc είναι εξαιρετικά συντηρημένη ανάμεσα στα πιο παραγωγά στελέχη Z. mobilis, γεγονός που αποδεικνύει τη σημασία της. Μεταγραφικές συντήξεις τριών διαφορετικών τμημάτων ανοδικά του pdc με το γονίδιο αναφοράς της β-γαλακτοσιδάσης (lacZ), τέτοιων που να περιλαμβάνουν: (i) μεγάλη έκταση της διαγονιδιακής περιοχής ανοδικά του pdc μαζί με δύο αδιευκρίνιστης λειτουργίας μικρές προβλεπόμενες ORFs (Ppdc500), (ii) μία εκ των δύο ORFs (Ppdc300), ή (iii) καμία εκ των ORFs (Ppdc200), και έλεγχοι ενεργότητας β-γαλακτοσιδάσης, απέδειξαν ότι τα δύο πρώτα τμήματα έχουν εφάμιλλη υψηλή ενεργότητα ενώ το τρίτο την έχει απωλέσει. Στην κοινή αλληλουχία των δύο πρώτων αναγνωρίστηκαν ασθενή στοιχεία -35 και -10 σ70 υποκινητή. Η εγγύτητα του lacZ στον κλωνοποιημένο υποκινητή φάνηκε να παίζει σημαντικό ρόλο στην υπερέκφραση, με μέγιστη αυτήν όπου το μεταφραστικό πλαίσιο τοποθετείτο ακριβώς όπως του pdc στην αυθεντική αρχιτεκτονική της περιοχής, η δε ενεργότητα υποκινητή αυξανόταν κατά τη βακτηριακή αύξηση. Είναι ενδιαφέρον ότι ο Ppdc300, ως η μικρότερη εκδοχή του Ρpdc με πλήρη λειτουργικότητα, φάνηκε να είναι εξαιρετικά ενεργός όχι μόνο στο Z. mobilis, όπου έγιναν τα άνω πειράματα, αλλά και στο γ-πρωτεοβακτήριο E. coli. Oι άνω Ρpdc-lacZ μεταγραφικές συντήξεις έλαβαν υποδοχή στον ευρέως φάσματος ξενιστών πλασμιδιακό φορέα pBBR1MCS, που είναι διεθνώς χρησιμοποιούμενος και αρκετά σταθερός στο Z. mobilis. Κατόπιν της διαπίστωσης της αυτάρκειας του Ppdc300, το τμήμα αυτό κλωνοποιήθηκε ανοδικά του πολυσυνδέσμου του pBBR1MCS, δημιουργώντας φορέα έτοιμο να υπερεκφράσει γονίδια με δυνατότητα κλωνοποίησης στο εγγύτερο σημείο βέλτιστης έκφρασης. Επίσης, κλωνοποιήθηκε στον εξαιρετικά σταθερό υβριδικό φορέα pJAD, που έχει κατασκευαστεί στο εργαστήριο και αποτελεί προϊόν σύντηξης του ενδογενούς πλασμιδίου pZA1003 του Z. mobilis NCIMB 11163 και του φορέα pBluescript, καθώς και σε ελλειμματικές εκδοχές του pJAD με καλύτερη μετασχηματιστική ικανότητα, τα pJAD1 και pJAD2 (mob+ και mob-, αντίστοιχα). Μελετώντας Ρpdc300-lacZ σύντηξη φερόμενη στο pJAD εντός του Z. mobilis, φάνηκε ότι η ενεργότητα του υποκινητή στο pJAD είναι 1,5 φορά μεγαλύτερη συγκριτικά με αυτήν στο pBBR1MCS και φτάνει τις 46 φορές εν συνόλω. Για να εκτιμηθεί αν η παρατηρούμενη υπερέκφραση του lacZ οφειλόταν σε μεταγραφική δεινότητα του Ppdc ή στον αριθμό αντιγράφων των φορέων (copy number) εντός του Z. mobilis, ακολούθησε προσδιορισμός του τελευταίου. Κατ’ αρχήν, οι φορείς της οικογένειας του pJAD ποσοτικοποιήθηκαν σε ηλεκτροφόρηση και φάνηκαν να έχουν παρόμοιους αριθμούς αντιγράφων ανεξαρτήτως μεγέθους. Δευτερευόντως, οι άνω και το pBBR1MCS ποσοτικοποιήθηκαν στο Z. mobilis με μέθοδο qPCR βασιζόμενη στο γονίδιο cat (Cmr) για τους φορείς, και τα γονίδια recA και ybcH για το χρωμόσωμα και το ενδογενές πλασμίδιο pCP4.2 (EU709732) ως μάρτυρες. Φάνηκε ότι τα πλασμίδια της γενεαλογίας του pJAD και το pBBR1MCS έχουν 2 και 2,5 φορές αντιγραφικότητα σε σχέση με το χρωμόσωμα, το δε ενδογενές pCP4.2 είναι σχεδόν ίδιου αριθμού αντιγράφων με το χρωμόσωμα. Τέλος, οι Ppdc500 και Ppdc300 ελέγχθηκαν ως προς την υπερέκφραση, εκτός ενός γονιδίου αναφοράς όπως το lacZ, και βιοτεχνολογικά χρήσιμων γονιδίων εντός του Z. mobilis, όπως της ισομεράσης της φωσφορικής τριόζης (tpi) και της ενδογενούς ενδογλυκανάσης endY. Η συμβολή του πρώτου απέδειξε 13,22 φορές αύξηση της βιοχημικής ενεργότητας του ενζύμου TPI σε σχέση με τον μάρτυρα (Prof. U. Kalnenieks, προσωπική επικοινωνία) και του δεύτερου αμυδρή ενεργότητα διάσπασης κυτταρίνης σε τρυβλία καρβοξυ-μεθυλ-κυτταρίνης (CMC) και Congo red, δοκιμασίας που χρήζει επανάληψης.","The bacterium Zymomonas mobilis is an α-proteobacterium of biotechnological and industrial importance, as it metabolizes simple sugars to produce ethanol with yields nearly equal to the theoretical maximum, in the case of catabolizing glucose. Tools that contribute to the study and genetic modification of Z. mobilis are continuously being developed, with the aim of creating strains that carry desirable characteristics such as resistance to stress and toxic factors or the metabolic expansion of Z. mobilis toward catabolizing different carbon sources and production of alternative products. Within the framework of the present work and for the purposes of heterologous gene expression, elements of the strong endogenous promoter of Z. mobilis, that of the pyruvate decarboxylase gene (pdc), Ppdc, were studied. The Ppdc, together with Pgap and Peno – promoters of the 3-phosphoglyceraldehyde dehydrogenase (gap) and enolase (eno) genes – constitute promoters of genes of the strong Entner-Doudoroff glycolytic pathway of Z. mobilis and are the most widely used in cloning vectors for the organism. Since pyruvate decarboxylase constitutes more than 5% of the cytoplasmic enzymes in fermentative Z. mobilis cells, and Ppdc is well-distinguished upstream of pdc (in contrast to Pgap which is situated between co-organized genes), it was deemed useful to study and subsequently use it in gene overexpression vectors that are stable for the organism. The broader region upstream of the pdc gene is extremely conserved among the most productive Z. mobilis strains, a fact that demonstrates its importance. Transcriptional fusions of three different segments upstream of pdc with the β-galactosidase reference gene (lacZ), such that they include: (i) a large extent of the intergenic region upstream of pdc together with two small predicted ORFs of unclear function (Ppdc500), (ii) one of the two ORFs (Ppdc300), or (iii) none of the ORFs (Ppdc200), and β-galactosidase activity assays, demonstrated that the first two segments have comparable high activity while the third has lost it. In the common sequence of the first two, weak -35 and -10 σ70 promoter elements were identified. The proximity of lacZ to the cloned promoter appeared to play a significant role in overexpression, reaching maximum expression where the translational frame was positioned exactly as that of pdc in the authentic architecture of the region. Promoter activity increased during bacterial growth. It is interesting that Ppdc300, as the smallest version of Ppdc with full functionality, appeared to be extremely active not only in Z. mobilis, where the above experiments were conducted, but also in the γ-proteobacterium E. coli. The above Ppdc-lacZ transcriptional fusions were accommodated in the broad-host-range plasmid vector pBBR1MCS, which is internationally used and quite stable in Z. mobilis. Following the confirmation of the self-sufficiency of Ppdc300, this segment was cloned upstream of the polylinker of pBBR1MCS, creating a vector ready to overexpress genes with the ability to clone at the closest point of optimal expression. It was also cloned into the extremely stable hybrid vector pJAD, which has been constructed in the laboratory and constitutes a fusion product of the endogenous plasmid pZA1003 of Z. mobilis NCIMB 11163 and the pBluescript vector, as well as in deletion derivatives of pJAD with better transformative capacity, pJAD1 and pJAD2 (mob+ and mob-, respectively). Studying the Ppdc300-lacZ fusion carried in pJAD within Z. mobilis, it appeared that the promoter activity in pJAD is 1.5 times greater compared to that in pBBR1MCS and reaches 46 times in total. To assess whether the observed overexpression of lacZ was due to the transcriptional strength of Ppdc or due to the copy number of the vectors within Z. mobilis, determination of the latter followed. Initially, the vectors of the pJAD family were quantified by electrophoresis and appeared to have similar copy numbers regardless of size. Subsequently, the above and pBBR1MCS were quantified in Z. mobilis using a qPCR method based on the cat gene (Cmr) for the vectors, and the recA and ybcH genes for the chromosome and the endogenous plasmid pCP4.2 (EU709732) as controls. It appeared that the plasmids of the pJAD lineage and pBBR1MCS have 2 and 2.5 times replication capacity relative to the chromosome, while the endogenous pCP4.2 is of nearly the same copy number as the chromosome. Finally, Ppdc500 and Ppdc300 were tested for overexpression, beyond a reference gene like lacZ, of biotechnologically useful genes within Z. mobilis, such as triose phosphate isomerase (tpi) and the endogenous endoglucanase endY. The contribution of the first demonstrated a 13.22-fold increase in the biochemical activity of the TPI enzyme compared to the control (Prof. U. Kalnenieks, personal communication) and the second showed faint cellulose degradation activity on carboxymethyl cellulose (CMC) and Congo red plates, an assay that requires repetition."]},{"key":"dc:title","label":"Title","values":["Μελέτη ρυθμιστικών στοιχείων για την υπερέκφραση γονιδίων σε πρωτεοβακτηριακό φορέα κλωνοποίησης"]}]}],"canonical_facts":{"dc:creator":["ΓΕΡΑΝΤΩΝΗΣ ΠΡΟΚΟΠΙΟΣ","GERANTONIS PROKOPIOS"],"dc:date":["2026"],"dc:description":["Το βακτήριο Zymomonas mobilis είναι α-πρωτεοβακτήριο βιοτεχνολογικής και βιομηχανικής σημασίας, καθώς καταβολίζει απλά σάκχαρα προς παραγωγή αιθανόλης. Η τελευταία, στην περίπτωση της γλυκόζης, αγγίζει απόδοση σχεδόν ίση με τη θεωρητική. Εργαλεία που συμβάλουν στη μελέτη και γενετική τροποποίηση του Z. mobilis αναπτύσσονται συνεχώς, με σκοπό την δημιουργία στελεχών που φέρουν επιθυμητά χαρακτηριστικά όπως ανθεκτικότητα σε στρες και τοξικούς παράγοντες ή μεταβολική διεύρυνση προς καταβολισμό διαφορετικών πηγών άνθρακα και παραγωγή εναλλακτικών προϊόντων. Στα πλαίσια της παρούσας εργασίας και για σκοπούς ετερόλογης έκφρασης γονιδίων, μελετήθηκαν στοιχεία του ισχυρού ενδογενούς υποκινητή του Z. mobilis, αυτού του γονιδίου της πυροσταφυλικής αποκαρβοξυλάσης (pdc), Ppdc. Ο Ppdc, μαζί με τους Pgap και Peno – υποκινητές των γονιδίων της αφυδρογονάσης της 3-φωσφορικής γλυκεραλδεϋδης (gap) και ενολάσης (eno) – αποτελούν υποκινητές γονιδίων του ισχυρού Entner-Doudoroff γλυκολυτικού μονοπατιού του Z. mobilis και είναι οι ευρύτερα χρησιμοποιούμενοι σε φορείς κλωνοποίησης για τον οργανισμό. Εφόσον η πυροσταφυλική αποκαρβοξυλάση αποτελεί άνω του 5% των κυτταροπλασματικών ενζύμων σε ζυμωτικά κύτταρα Z. mobilis, ο δε Ppdc είναι καλά διακριτός ανοδικά του pdc (σε αντίθεση με τον Ρgap που εδράζεται ανάμεσα σε συνοργανωμένα γονίδια) κρίθηκε χρήσιμο να μελετηθεί και κατόπιν χρησιμοποιηθεί σε φορείς υπερέκφρασης γονιδίων, σταθερούς για τον οργανισμό. Η ευρύτερη περιοχή ανοδικά του γονιδίου pdc είναι εξαιρετικά συντηρημένη ανάμεσα στα πιο παραγωγά στελέχη Z. mobilis, γεγονός που αποδεικνύει τη σημασία της. Μεταγραφικές συντήξεις τριών διαφορετικών τμημάτων ανοδικά του pdc με το γονίδιο αναφοράς της β-γαλακτοσιδάσης (lacZ), τέτοιων που να περιλαμβάνουν: (i) μεγάλη έκταση της διαγονιδιακής περιοχής ανοδικά του pdc μαζί με δύο αδιευκρίνιστης λειτουργίας μικρές προβλεπόμενες ORFs (Ppdc500), (ii) μία εκ των δύο ORFs (Ppdc300), ή (iii) καμία εκ των ORFs (Ppdc200), και έλεγχοι ενεργότητας β-γαλακτοσιδάσης, απέδειξαν ότι τα δύο πρώτα τμήματα έχουν εφάμιλλη υψηλή ενεργότητα ενώ το τρίτο την έχει απωλέσει. Στην κοινή αλληλουχία των δύο πρώτων αναγνωρίστηκαν ασθενή στοιχεία -35 και -10 σ70 υποκινητή. Η εγγύτητα του lacZ στον κλωνοποιημένο υποκινητή φάνηκε να παίζει σημαντικό ρόλο στην υπερέκφραση, με μέγιστη αυτήν όπου το μεταφραστικό πλαίσιο τοποθετείτο ακριβώς όπως του pdc στην αυθεντική αρχιτεκτονική της περιοχής, η δε ενεργότητα υποκινητή αυξανόταν κατά τη βακτηριακή αύξηση. Είναι ενδιαφέρον ότι ο Ppdc300, ως η μικρότερη εκδοχή του Ρpdc με πλήρη λειτουργικότητα, φάνηκε να είναι εξαιρετικά ενεργός όχι μόνο στο Z. mobilis, όπου έγιναν τα άνω πειράματα, αλλά και στο γ-πρωτεοβακτήριο E. coli. Oι άνω Ρpdc-lacZ μεταγραφικές συντήξεις έλαβαν υποδοχή στον ευρέως φάσματος ξενιστών πλασμιδιακό φορέα pBBR1MCS, που είναι διεθνώς χρησιμοποιούμενος και αρκετά σταθερός στο Z. mobilis. Κατόπιν της διαπίστωσης της αυτάρκειας του Ppdc300, το τμήμα αυτό κλωνοποιήθηκε ανοδικά του πολυσυνδέσμου του pBBR1MCS, δημιουργώντας φορέα έτοιμο να υπερεκφράσει γονίδια με δυνατότητα κλωνοποίησης στο εγγύτερο σημείο βέλτιστης έκφρασης. Επίσης, κλωνοποιήθηκε στον εξαιρετικά σταθερό υβριδικό φορέα pJAD, που έχει κατασκευαστεί στο εργαστήριο και αποτελεί προϊόν σύντηξης του ενδογενούς πλασμιδίου pZA1003 του Z. mobilis NCIMB 11163 και του φορέα pBluescript, καθώς και σε ελλειμματικές εκδοχές του pJAD με καλύτερη μετασχηματιστική ικανότητα, τα pJAD1 και pJAD2 (mob+ και mob-, αντίστοιχα). Μελετώντας Ρpdc300-lacZ σύντηξη φερόμενη στο pJAD εντός του Z. mobilis, φάνηκε ότι η ενεργότητα του υποκινητή στο pJAD είναι 1,5 φορά μεγαλύτερη συγκριτικά με αυτήν στο pBBR1MCS και φτάνει τις 46 φορές εν συνόλω. Για να εκτιμηθεί αν η παρατηρούμενη υπερέκφραση του lacZ οφειλόταν σε μεταγραφική δεινότητα του Ppdc ή στον αριθμό αντιγράφων των φορέων (copy number) εντός του Z. mobilis, ακολούθησε προσδιορισμός του τελευταίου. Κατ’ αρχήν, οι φορείς της οικογένειας του pJAD ποσοτικοποιήθηκαν σε ηλεκτροφόρηση και φάνηκαν να έχουν παρόμοιους αριθμούς αντιγράφων ανεξαρτήτως μεγέθους. Δευτερευόντως, οι άνω και το pBBR1MCS ποσοτικοποιήθηκαν στο Z. mobilis με μέθοδο qPCR βασιζόμενη στο γονίδιο cat (Cmr) για τους φορείς, και τα γονίδια recA και ybcH για το χρωμόσωμα και το ενδογενές πλασμίδιο pCP4.2 (EU709732) ως μάρτυρες. Φάνηκε ότι τα πλασμίδια της γενεαλογίας του pJAD και το pBBR1MCS έχουν 2 και 2,5 φορές αντιγραφικότητα σε σχέση με το χρωμόσωμα, το δε ενδογενές pCP4.2 είναι σχεδόν ίδιου αριθμού αντιγράφων με το χρωμόσωμα. Τέλος, οι Ppdc500 και Ppdc300 ελέγχθηκαν ως προς την υπερέκφραση, εκτός ενός γονιδίου αναφοράς όπως το lacZ, και βιοτεχνολογικά χρήσιμων γονιδίων εντός του Z. mobilis, όπως της ισομεράσης της φωσφορικής τριόζης (tpi) και της ενδογενούς ενδογλυκανάσης endY. Η συμβολή του πρώτου απέδειξε 13,22 φορές αύξηση της βιοχημικής ενεργότητας του ενζύμου TPI σε σχέση με τον μάρτυρα (Prof. U. Kalnenieks, προσωπική επικοινωνία) και του δεύτερου αμυδρή ενεργότητα διάσπασης κυτταρίνης σε τρυβλία καρβοξυ-μεθυλ-κυτταρίνης (CMC) και Congo red, δοκιμασίας που χρήζει επανάληψης.","The bacterium Zymomonas mobilis is an α-proteobacterium of biotechnological and industrial importance, as it metabolizes simple sugars to produce ethanol with yields nearly equal to the theoretical maximum, in the case of catabolizing glucose. Tools that contribute to the study and genetic modification of Z. mobilis are continuously being developed, with the aim of creating strains that carry desirable characteristics such as resistance to stress and toxic factors or the metabolic expansion of Z. mobilis toward catabolizing different carbon sources and production of alternative products. Within the framework of the present work and for the purposes of heterologous gene expression, elements of the strong endogenous promoter of Z. mobilis, that of the pyruvate decarboxylase gene (pdc), Ppdc, were studied. The Ppdc, together with Pgap and Peno – promoters of the 3-phosphoglyceraldehyde dehydrogenase (gap) and enolase (eno) genes – constitute promoters of genes of the strong Entner-Doudoroff glycolytic pathway of Z. mobilis and are the most widely used in cloning vectors for the organism. Since pyruvate decarboxylase constitutes more than 5% of the cytoplasmic enzymes in fermentative Z. mobilis cells, and Ppdc is well-distinguished upstream of pdc (in contrast to Pgap which is situated between co-organized genes), it was deemed useful to study and subsequently use it in gene overexpression vectors that are stable for the organism. The broader region upstream of the pdc gene is extremely conserved among the most productive Z. mobilis strains, a fact that demonstrates its importance. Transcriptional fusions of three different segments upstream of pdc with the β-galactosidase reference gene (lacZ), such that they include: (i) a large extent of the intergenic region upstream of pdc together with two small predicted ORFs of unclear function (Ppdc500), (ii) one of the two ORFs (Ppdc300), or (iii) none of the ORFs (Ppdc200), and β-galactosidase activity assays, demonstrated that the first two segments have comparable high activity while the third has lost it. In the common sequence of the first two, weak -35 and -10 σ70 promoter elements were identified. The proximity of lacZ to the cloned promoter appeared to play a significant role in overexpression, reaching maximum expression where the translational frame was positioned exactly as that of pdc in the authentic architecture of the region. Promoter activity increased during bacterial growth. It is interesting that Ppdc300, as the smallest version of Ppdc with full functionality, appeared to be extremely active not only in Z. mobilis, where the above experiments were conducted, but also in the γ-proteobacterium E. coli. The above Ppdc-lacZ transcriptional fusions were accommodated in the broad-host-range plasmid vector pBBR1MCS, which is internationally used and quite stable in Z. mobilis. Following the confirmation of the self-sufficiency of Ppdc300, this segment was cloned upstream of the polylinker of pBBR1MCS, creating a vector ready to overexpress genes with the ability to clone at the closest point of optimal expression. It was also cloned into the extremely stable hybrid vector pJAD, which has been constructed in the laboratory and constitutes a fusion product of the endogenous plasmid pZA1003 of Z. mobilis NCIMB 11163 and the pBluescript vector, as well as in deletion derivatives of pJAD with better transformative capacity, pJAD1 and pJAD2 (mob+ and mob-, respectively). Studying the Ppdc300-lacZ fusion carried in pJAD within Z. mobilis, it appeared that the promoter activity in pJAD is 1.5 times greater compared to that in pBBR1MCS and reaches 46 times in total. To assess whether the observed overexpression of lacZ was due to the transcriptional strength of Ppdc or due to the copy number of the vectors within Z. mobilis, determination of the latter followed. Initially, the vectors of the pJAD family were quantified by electrophoresis and appeared to have similar copy numbers regardless of size. Subsequently, the above and pBBR1MCS were quantified in Z. mobilis using a qPCR method based on the cat gene (Cmr) for the vectors, and the recA and ybcH genes for the chromosome and the endogenous plasmid pCP4.2 (EU709732) as controls. It appeared that the plasmids of the pJAD lineage and pBBR1MCS have 2 and 2.5 times replication capacity relative to the chromosome, while the endogenous pCP4.2 is of nearly the same copy number as the chromosome. Finally, Ppdc500 and Ppdc300 were tested for overexpression, beyond a reference gene like lacZ, of biotechnologically useful genes within Z. mobilis, such as triose phosphate isomerase (tpi) and the endogenous endoglucanase endY. The contribution of the first demonstrated a 13.22-fold increase in the biochemical activity of the TPI enzyme compared to the control (Prof. U. Kalnenieks, personal communication) and the second showed faint cellulose degradation activity on carboxymethyl cellulose (CMC) and Congo red plates, an assay that requires repetition."],"dc:identifier":["uoadl:5324636","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/5324636"],"dc:language":["Ελληνικά","Greek"],"dc:subject":["Θετικές Επιστήμες","Science"],"dc:title":["Μελέτη ρυθμιστικών στοιχείων για την υπερέκφραση γονιδίων σε πρωτεοβακτηριακό φορέα κλωνοποίησης"],"dc:type":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]},"updated_at":"2026-11-19T05:17:43Z"}