{"id":{"repo_id":"athens","oai_identifier":"oai:lib.uoa.gr:uoadl:5324742"},"canonical_url":"https://search.ndltd.org/etd/athens/oai:lib.uoa.gr:uoadl:5324742","repository":{"repo_id":"athens","name":"National and Kapodistrian University of Athens","base_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh"},"display":{"title":"Συστηματική ανασκόπηση κλινικών μελετών για γονιδιακές θεραπείες της β-θαλασσαιμίας / Systematic Review of clinical trials for gene therapies of β-thalassemia","abstract":"Σκοπός: Η γονιδιακή θεραπεία αποτελεί μια καινοτόμο προσέγγιση, με κύριο στόχο τη μόνιμη αποκατάσταση της λειτουργίας του γονιδίου της β-σφαιρίνης. Σκοπός της παρούσας συστηματικής ανασκόπησης είναι η αξιολόγηση της αποτελεσματικότητας και της ασφάλειας της γονιδιακής θεραπείας σε μεταγγισιο-εξαρτώμενους ασθενείς με β-θαλασσαιμία, αναδεικνύοντας τις προοπτικές της στην κλινική πρακτική. Μεθοδολογία: Η συστηματική αυτή ανασκόπηση πραγματοποιήθηκε σύμφωνα με τις κατευθυντήριες οδηγίες του PRISMA (Preferred Reporting Items for Systematic reviews and Meta-Analyses). Πραγματοποιήθηκε αναζήτηση στις βάσεις PubMed, Cochrane Library και ClinicalTrials.gov (NIH) για δημοσιευμένα δεδομένα κλινικών μελετών φάσης I-III από τον Ιανουάριο του 2018 έως το Σεπτέμβριο του 2024. Επιλέχθηκαν μελέτες που αξιολογούν την αποτελεσματικότητα (επίτευξη ανεξαρτησίας μεταγγίσεων) και την ασφάλεια (ανεπιθύμητα συμβάντα-ΑΣ) οποιασδήποτε μορφής γονιδιακής θεραπείας. Επιπλέον, ο κίνδυνος μεροληψίας αξιολογήθηκε με το εργαλείο ROBINS-I (Risk Of Bias In Non-randomized Studies-I). Αποτελέσματα: Συμπεριλήφθηκαν οκτώ μη τυχαιοποιημένες open-label μελέτες με συνολικά 113 (παιδιατρικούς και μη) ασθενείς. Οι έξι εξ αυτών χρησιμοποίησαν ως προσέγγιση την προσθήκη γονιδίου μέσω λεντι-ιικών φορέων (είτε του φυσιολογικού HBB είτε ενός διαγονιδίου που κωδικοποιεί για την βA−T87Q-σφαιρίνη), ενώ οι υπόλοιπες δύο αφορούσαν γονιδιακή επεξεργασία (gene editing) του BCL11A με CRISPR/Cas9. Τα υψηλότερα ποσοστά ανεξαρτησίας από μεταγγίσεις καταγράφηκαν σε μελέτες που αξιοποίησαν είτε το διαγονίδιο με T87Q είτε τη γονιδιακή επεξεργασία. Ακόμη, σε μελέτες με διαθέσιμα δεδομένα, το σύνολο των ασθενών εμφάνισε τουλάχιστον ένα ΑΣ, κυρίως βαθμού ≥3 (εμπύρετη ουδετεροπενία, στοματίτιδα, αναιμία και θρομβοπενία), χωρίς αναφερόμενα ΑΣ που να οδήγησαν σε θάνατο. Σοβαρά Ανεπιθύμητα Συμβάντα (ΣΑΣ) ήταν λιγότερο συχνά, με συχνότερο τη φλεβική αποφρακτική ηπατική νόσο. Μόνο 3 μελέτες ανέφεραν ανεπιθύμητες ενέργειες (ΑΕ) πιθανώς σχετιζόμενες με την αγωγή, κυρίως ήπιες. Συμπεράσματα: Η παρούσα συστηματική ανασκόπηση αναδεικνύει τη γονιδιακή θεραπεία ως μια πολλά υποσχόμενη θεραπευτική επιλογή για ασθενείς με μεταγγισιοεξαρτώμενη β-θαλασσαιμία, παρουσιάζοντας υψηλά ποσοστά επίτευξης ανεξαρτησίας από μεταγγίσεις και αποδεκτό προφίλ ασφάλειας. Ωστόσο, απαιτείται περαιτέρω μελέτη σε μεγαλύτερους και πιο ετερογενείς πληθυσμούς, καθώς και παρακολούθηση σε βάθος χρόνου, προκειμένου να τεκμηριωθεί πλήρως η μακροχρόνια αποτελεσματικότητα και ασφάλεια, και να επιβεβαιωθεί η δυνατότητά της να προσφέρει πλήρη ίαση.","abstract_html":"Σκοπός: Η γονιδιακή θεραπεία αποτελεί μια καινοτόμο προσέγγιση, με κύριο στόχο τη μόνιμη αποκατάσταση της λειτουργίας του γονιδίου της β-σφαιρίνης. Σκοπός της παρούσας συστηματικής ανασκόπησης είναι η αξιολόγηση της αποτελεσματικότητας και της ασφάλειας της γονιδιακής θεραπείας σε μεταγγισιο-εξαρτώμενους ασθενείς με β-θαλασσαιμία, αναδεικνύοντας τις προοπτικές της στην κλινική πρακτική. Μεθοδολογία: Η συστηματική αυτή ανασκόπηση πραγματοποιήθηκε σύμφωνα με τις κατευθυντήριες οδηγίες του PRISMA (Preferred Reporting Items for Systematic reviews and Meta-Analyses). Πραγματοποιήθηκε αναζήτηση στις βάσεις PubMed, Cochrane Library και ClinicalTrials.gov (NIH) για δημοσιευμένα δεδομένα κλινικών μελετών φάσης I-III από τον Ιανουάριο του 2018 έως το Σεπτέμβριο του 2024. Επιλέχθηκαν μελέτες που αξιολογούν την αποτελεσματικότητα (επίτευξη ανεξαρτησίας μεταγγίσεων) και την ασφάλεια (ανεπιθύμητα συμβάντα-ΑΣ) οποιασδήποτε μορφής γονιδιακής θεραπείας. Επιπλέον, ο κίνδυνος μεροληψίας αξιολογήθηκε με το εργαλείο ROBINS-I (Risk Of Bias In Non-randomized Studies-I). Αποτελέσματα: Συμπεριλήφθηκαν οκτώ μη τυχαιοποιημένες open-label μελέτες με συνολικά 113 (παιδιατρικούς και μη) ασθενείς. Οι έξι εξ αυτών χρησιμοποίησαν ως προσέγγιση την προσθήκη γονιδίου μέσω λεντι-ιικών φορέων (είτε του φυσιολογικού HBB είτε ενός διαγονιδίου που κωδικοποιεί για την βA−T87Q-σφαιρίνη), ενώ οι υπόλοιπες δύο αφορούσαν γονιδιακή επεξεργασία (gene editing) του BCL11A με CRISPR/Cas9. Τα υψηλότερα ποσοστά ανεξαρτησίας από μεταγγίσεις καταγράφηκαν σε μελέτες που αξιοποίησαν είτε το διαγονίδιο με T87Q είτε τη γονιδιακή επεξεργασία. Ακόμη, σε μελέτες με διαθέσιμα δεδομένα, το σύνολο των ασθενών εμφάνισε τουλάχιστον ένα ΑΣ, κυρίως βαθμού ≥3 (εμπύρετη ουδετεροπενία, στοματίτιδα, αναιμία και θρομβοπενία), χωρίς αναφερόμενα ΑΣ που να οδήγησαν σε θάνατο. Σοβαρά Ανεπιθύμητα Συμβάντα (ΣΑΣ) ήταν λιγότερο συχνά, με συχνότερο τη φλεβική αποφρακτική ηπατική νόσο. Μόνο 3 μελέτες ανέφεραν ανεπιθύμητες ενέργειες (ΑΕ) πιθανώς σχετιζόμενες με την αγωγή, κυρίως ήπιες. Συμπεράσματα: Η παρούσα συστηματική ανασκόπηση αναδεικνύει τη γονιδιακή θεραπεία ως μια πολλά υποσχόμενη θεραπευτική επιλογή για ασθενείς με μεταγγισιοεξαρτώμενη β-θαλασσαιμία, παρουσιάζοντας υψηλά ποσοστά επίτευξης ανεξαρτησίας από μεταγγίσεις και αποδεκτό προφίλ ασφάλειας. Ωστόσο, απαιτείται περαιτέρω μελέτη σε μεγαλύτερους και πιο ετερογενείς πληθυσμούς, καθώς και παρακολούθηση σε βάθος χρόνου, προκειμένου να τεκμηριωθεί πλήρως η μακροχρόνια αποτελεσματικότητα και ασφάλεια, και να επιβεβαιωθεί η δυνατότητά της να προσφέρει πλήρη ίαση.","abstract_has_math":false,"creators":["Δουρούκη Αντωνία","Dourouki Antonia"],"institution":null,"degree_name":null,"degree_level":null,"degree_discipline":null,"degree_department":null,"school":null,"contributors":[],"advisors":[],"committee_chairs":[],"committee_members":[],"year":2026,"date_issued":"2026","date_published":"2026","updated_at":"2026-11-19T05:17:43Z","subjects":["Επιστήμες Υγείας","Health Sciences"],"languages":["Ελληνικά","Greek"],"rights":[],"rights_urls":[],"identifier_entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:5324742"],"render_values":[{"text":"uoadl:5324742","href":null,"code":true}]}],"person_identifier_entries":[]},"links":{"outbound_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/5324742","outbound_label":"Repository record","outbound_source":"dc:identifier","record_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/5324742","record_label":"Repository record","record_kind":"record","record_source":"dc:identifier","download_url":null,"download_label":null,"download_source":null,"access_status":null,"embargo_until":null,"access_note":null},"source_record":{"url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh?verb=GetRecord&metadataPrefix=oai_dc&identifier=oai%3Alib.uoa.gr%3Auoadl%3A5324742","prefix":"oai_dc"},"metadata_groups":[{"id":"people","label":"People","entries":[{"key":"dc:creator","label":"Author","values":["Δουρούκη Αντωνία","Dourouki Antonia"]}]},{"id":"academic_context","label":"Academic Context","entries":[{"key":"dc:date","label":"Dc Date","values":["2026"]},{"key":"dc:type","label":"Dc Type","values":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]}]},{"id":"subjects_keywords","label":"Subjects and Keywords","entries":[{"key":"dc:subject","label":"Dc Subject","values":["Επιστήμες Υγείας","Health Sciences"]}]},{"id":"language_rights","label":"Language and Rights","entries":[{"key":"dc:language","label":"Dc Language","values":["Ελληνικά","Greek"]}]},{"id":"identifiers","label":"Identifiers","entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:5324742","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/5324742"]}]},{"id":"additional","label":"Additional Metadata","entries":[{"key":"dc:description","label":"Description","values":["Σκοπός: Η γονιδιακή θεραπεία αποτελεί μια καινοτόμο προσέγγιση, με κύριο στόχο τη μόνιμη αποκατάσταση της λειτουργίας του γονιδίου της β-σφαιρίνης. Σκοπός της παρούσας συστηματικής ανασκόπησης είναι η αξιολόγηση της αποτελεσματικότητας και της ασφάλειας της γονιδιακής θεραπείας σε μεταγγισιο-εξαρτώμενους ασθενείς με β-θαλασσαιμία, αναδεικνύοντας τις προοπτικές της στην κλινική πρακτική. Μεθοδολογία: Η συστηματική αυτή ανασκόπηση πραγματοποιήθηκε σύμφωνα με τις κατευθυντήριες οδηγίες του PRISMA (Preferred Reporting Items for Systematic reviews and Meta-Analyses). Πραγματοποιήθηκε αναζήτηση στις βάσεις PubMed, Cochrane Library και ClinicalTrials.gov (NIH) για δημοσιευμένα δεδομένα κλινικών μελετών φάσης I-III από τον Ιανουάριο του 2018 έως το Σεπτέμβριο του 2024. Επιλέχθηκαν μελέτες που αξιολογούν την αποτελεσματικότητα (επίτευξη ανεξαρτησίας μεταγγίσεων) και την ασφάλεια (ανεπιθύμητα συμβάντα-ΑΣ) οποιασδήποτε μορφής γονιδιακής θεραπείας. Επιπλέον, ο κίνδυνος μεροληψίας αξιολογήθηκε με το εργαλείο ROBINS-I (Risk Of Bias In Non-randomized Studies-I). Αποτελέσματα: Συμπεριλήφθηκαν οκτώ μη τυχαιοποιημένες open-label μελέτες με συνολικά 113 (παιδιατρικούς και μη) ασθενείς. Οι έξι εξ αυτών χρησιμοποίησαν ως προσέγγιση την προσθήκη γονιδίου μέσω λεντι-ιικών φορέων (είτε του φυσιολογικού HBB είτε ενός διαγονιδίου που κωδικοποιεί για την βA−T87Q-σφαιρίνη), ενώ οι υπόλοιπες δύο αφορούσαν γονιδιακή επεξεργασία (gene editing) του BCL11A με CRISPR/Cas9. Τα υψηλότερα ποσοστά ανεξαρτησίας από μεταγγίσεις καταγράφηκαν σε μελέτες που αξιοποίησαν είτε το διαγονίδιο με T87Q είτε τη γονιδιακή επεξεργασία. Ακόμη, σε μελέτες με διαθέσιμα δεδομένα, το σύνολο των ασθενών εμφάνισε τουλάχιστον ένα ΑΣ, κυρίως βαθμού ≥3 (εμπύρετη ουδετεροπενία, στοματίτιδα, αναιμία και θρομβοπενία), χωρίς αναφερόμενα ΑΣ που να οδήγησαν σε θάνατο. Σοβαρά Ανεπιθύμητα Συμβάντα (ΣΑΣ) ήταν λιγότερο συχνά, με συχνότερο τη φλεβική αποφρακτική ηπατική νόσο. Μόνο 3 μελέτες ανέφεραν ανεπιθύμητες ενέργειες (ΑΕ) πιθανώς σχετιζόμενες με την αγωγή, κυρίως ήπιες. Συμπεράσματα: Η παρούσα συστηματική ανασκόπηση αναδεικνύει τη γονιδιακή θεραπεία ως μια πολλά υποσχόμενη θεραπευτική επιλογή για ασθενείς με μεταγγισιοεξαρτώμενη β-θαλασσαιμία, παρουσιάζοντας υψηλά ποσοστά επίτευξης ανεξαρτησίας από μεταγγίσεις και αποδεκτό προφίλ ασφάλειας. Ωστόσο, απαιτείται περαιτέρω μελέτη σε μεγαλύτερους και πιο ετερογενείς πληθυσμούς, καθώς και παρακολούθηση σε βάθος χρόνου, προκειμένου να τεκμηριωθεί πλήρως η μακροχρόνια αποτελεσματικότητα και ασφάλεια, και να επιβεβαιωθεί η δυνατότητά της να προσφέρει πλήρη ίαση.","Objective: Gene therapy constitutes an innovative approach, aiming mainly at the permanent restoration of β-globin gene function. The purpose of this systematic review is to assess the efficacy and safety of gene therapy in transfusion-dependent β-thalassemia (TDT) patients, highlighting its potential role in clinical practice. Methods: This systematic review was performed following the PRISMA (Preferred Reporting Items for Systematic Reviews and Meta-Analyses) guidelines. A systematic database search was conducted in PubMed, Cochrane Library, and ClinicalTrials.gov (NIH) for published phase I-III clinical trial data from January 2018 to September 2024. Studies evaluating the efficacy (achievement of transfusion independence) and safety (adverse events-AEs) of any form of gene therapy were included. Furthermore, the risk of bias was assessed using the ROBINS-I tool (Risk Of Bias In Non-randomized Studies-I). Results: Eight non-randomized, open-label studies involving a total of 113 patients (pediatric and adult) were analyzed. Out of these, six studies applied gene addition strategies using lentiviral vectors (either encoding the wild-type HBB gene or a transgene encoding βA−T87Q -globin), while the remaining two studies used gene editing approaches targeting the BCL11A enhancer via CRISPR/Cas9. Higher rates of transfusion independence were observed in trials using either the βA−T87Q transgene or gene editing. In studies with available safety data, all patients experienced at least one adverse event, primarily of grade ≥3 (febrile neutropenia, stomatitis, anemia, and thrombocytopenia), with no treatment-related deaths reported. Serious adverse events were less common, with hepatic veno-occlusive disease being the most frequently reported. Only three studies documented adverse reactions possibly related to the intervention, most of which were mild. Conclusions: This systematic review highlights gene therapy as a promising therapeutic option for patients with transfusion-dependent β-thalassemia, demonstrating high rates of transfusion independence and an acceptable safety profile. However, further studies in larger and more heterogeneous populations, as well as long-term follow-up, are required in order to fully establish the long-term efficacy and safety of these therapies and confirm their potential to offer a definitive cure."]},{"key":"dc:title","label":"Title","values":["Συστηματική ανασκόπηση κλινικών μελετών για γονιδιακές θεραπείες της β-θαλασσαιμίας / Systematic Review of clinical trials for gene therapies of β-thalassemia"]}]}],"canonical_facts":{"dc:creator":["Δουρούκη Αντωνία","Dourouki Antonia"],"dc:date":["2026"],"dc:description":["Σκοπός: Η γονιδιακή θεραπεία αποτελεί μια καινοτόμο προσέγγιση, με κύριο στόχο τη μόνιμη αποκατάσταση της λειτουργίας του γονιδίου της β-σφαιρίνης. Σκοπός της παρούσας συστηματικής ανασκόπησης είναι η αξιολόγηση της αποτελεσματικότητας και της ασφάλειας της γονιδιακής θεραπείας σε μεταγγισιο-εξαρτώμενους ασθενείς με β-θαλασσαιμία, αναδεικνύοντας τις προοπτικές της στην κλινική πρακτική. Μεθοδολογία: Η συστηματική αυτή ανασκόπηση πραγματοποιήθηκε σύμφωνα με τις κατευθυντήριες οδηγίες του PRISMA (Preferred Reporting Items for Systematic reviews and Meta-Analyses). Πραγματοποιήθηκε αναζήτηση στις βάσεις PubMed, Cochrane Library και ClinicalTrials.gov (NIH) για δημοσιευμένα δεδομένα κλινικών μελετών φάσης I-III από τον Ιανουάριο του 2018 έως το Σεπτέμβριο του 2024. Επιλέχθηκαν μελέτες που αξιολογούν την αποτελεσματικότητα (επίτευξη ανεξαρτησίας μεταγγίσεων) και την ασφάλεια (ανεπιθύμητα συμβάντα-ΑΣ) οποιασδήποτε μορφής γονιδιακής θεραπείας. Επιπλέον, ο κίνδυνος μεροληψίας αξιολογήθηκε με το εργαλείο ROBINS-I (Risk Of Bias In Non-randomized Studies-I). Αποτελέσματα: Συμπεριλήφθηκαν οκτώ μη τυχαιοποιημένες open-label μελέτες με συνολικά 113 (παιδιατρικούς και μη) ασθενείς. Οι έξι εξ αυτών χρησιμοποίησαν ως προσέγγιση την προσθήκη γονιδίου μέσω λεντι-ιικών φορέων (είτε του φυσιολογικού HBB είτε ενός διαγονιδίου που κωδικοποιεί για την βA−T87Q-σφαιρίνη), ενώ οι υπόλοιπες δύο αφορούσαν γονιδιακή επεξεργασία (gene editing) του BCL11A με CRISPR/Cas9. Τα υψηλότερα ποσοστά ανεξαρτησίας από μεταγγίσεις καταγράφηκαν σε μελέτες που αξιοποίησαν είτε το διαγονίδιο με T87Q είτε τη γονιδιακή επεξεργασία. Ακόμη, σε μελέτες με διαθέσιμα δεδομένα, το σύνολο των ασθενών εμφάνισε τουλάχιστον ένα ΑΣ, κυρίως βαθμού ≥3 (εμπύρετη ουδετεροπενία, στοματίτιδα, αναιμία και θρομβοπενία), χωρίς αναφερόμενα ΑΣ που να οδήγησαν σε θάνατο. Σοβαρά Ανεπιθύμητα Συμβάντα (ΣΑΣ) ήταν λιγότερο συχνά, με συχνότερο τη φλεβική αποφρακτική ηπατική νόσο. Μόνο 3 μελέτες ανέφεραν ανεπιθύμητες ενέργειες (ΑΕ) πιθανώς σχετιζόμενες με την αγωγή, κυρίως ήπιες. Συμπεράσματα: Η παρούσα συστηματική ανασκόπηση αναδεικνύει τη γονιδιακή θεραπεία ως μια πολλά υποσχόμενη θεραπευτική επιλογή για ασθενείς με μεταγγισιοεξαρτώμενη β-θαλασσαιμία, παρουσιάζοντας υψηλά ποσοστά επίτευξης ανεξαρτησίας από μεταγγίσεις και αποδεκτό προφίλ ασφάλειας. Ωστόσο, απαιτείται περαιτέρω μελέτη σε μεγαλύτερους και πιο ετερογενείς πληθυσμούς, καθώς και παρακολούθηση σε βάθος χρόνου, προκειμένου να τεκμηριωθεί πλήρως η μακροχρόνια αποτελεσματικότητα και ασφάλεια, και να επιβεβαιωθεί η δυνατότητά της να προσφέρει πλήρη ίαση.","Objective: Gene therapy constitutes an innovative approach, aiming mainly at the permanent restoration of β-globin gene function. The purpose of this systematic review is to assess the efficacy and safety of gene therapy in transfusion-dependent β-thalassemia (TDT) patients, highlighting its potential role in clinical practice. Methods: This systematic review was performed following the PRISMA (Preferred Reporting Items for Systematic Reviews and Meta-Analyses) guidelines. A systematic database search was conducted in PubMed, Cochrane Library, and ClinicalTrials.gov (NIH) for published phase I-III clinical trial data from January 2018 to September 2024. Studies evaluating the efficacy (achievement of transfusion independence) and safety (adverse events-AEs) of any form of gene therapy were included. Furthermore, the risk of bias was assessed using the ROBINS-I tool (Risk Of Bias In Non-randomized Studies-I). Results: Eight non-randomized, open-label studies involving a total of 113 patients (pediatric and adult) were analyzed. Out of these, six studies applied gene addition strategies using lentiviral vectors (either encoding the wild-type HBB gene or a transgene encoding βA−T87Q -globin), while the remaining two studies used gene editing approaches targeting the BCL11A enhancer via CRISPR/Cas9. Higher rates of transfusion independence were observed in trials using either the βA−T87Q transgene or gene editing. In studies with available safety data, all patients experienced at least one adverse event, primarily of grade ≥3 (febrile neutropenia, stomatitis, anemia, and thrombocytopenia), with no treatment-related deaths reported. Serious adverse events were less common, with hepatic veno-occlusive disease being the most frequently reported. Only three studies documented adverse reactions possibly related to the intervention, most of which were mild. Conclusions: This systematic review highlights gene therapy as a promising therapeutic option for patients with transfusion-dependent β-thalassemia, demonstrating high rates of transfusion independence and an acceptable safety profile. However, further studies in larger and more heterogeneous populations, as well as long-term follow-up, are required in order to fully establish the long-term efficacy and safety of these therapies and confirm their potential to offer a definitive cure."],"dc:identifier":["uoadl:5324742","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/5324742"],"dc:language":["Ελληνικά","Greek"],"dc:subject":["Επιστήμες Υγείας","Health Sciences"],"dc:title":["Συστηματική ανασκόπηση κλινικών μελετών για γονιδιακές θεραπείες της β-θαλασσαιμίας / Systematic Review of clinical trials for gene therapies of β-thalassemia"],"dc:type":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]},"updated_at":"2026-11-19T05:17:43Z"}