{"id":{"repo_id":"athens","oai_identifier":"oai:lib.uoa.gr:uoadl:5410807"},"canonical_url":"https://search.ndltd.org/etd/athens/oai:lib.uoa.gr:uoadl:5410807","repository":{"repo_id":"athens","name":"National and Kapodistrian University of Athens","base_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh"},"display":{"title":"Μορφο-φωνολογική περιγραφή των συνωνύμων και αντιθέτων της Ελληνικής Νοηματικής Γλώσσας","abstract":"Η παρούσα διπλωματική εργασία επικεντρώνεται στη μελέτη των σημασιολογικών σχέσεων της συνωνυμίας και της αντωνυμίας στην Ελληνική Νοηματική Γλώσσα (ΕΝΓ). Σκοπός της είναι η περιγραφή και ανάλυση των μηχανισμών παραγωγής συνωνύμων και αντωνύμων στη νοηματική γλώσσα, μέσα από τη παρατήρηση και ανάλυση γλωσσικών δεδομένων από λεξικά της ΕΝΓ. Για την επίτευξη του σκοπού αυτού, ακολουθήθηκε ποιοτική και ποσοτική μεθοδολογία εξετάζοντας δεδομένα που αντλήθηκαν από δύο βασικούς λεξικογραφικούς πόρους: το δίγλωσσο λεξικό ΝΟΗΜΑ+ και το εκπαιδευτικό γλωσσάρι “Θεμέλια Ελληνικής Νοηματικής Γλώσσας: Μπες στο Νόημα.” Η έρευνα περιλαμβάνει τη συλλογή και καταγραφή λημμάτων που συνδέονται με τις σημασιολογικές σχέσεις συνωνυμίας και αντωνυμίας, την ανάλυση των επιμέρους χαρακτηριστικών των νοημάτων (χειρομορφές, κίνηση, προσανατολισμός παλάμης, μη χειριμικά στοιχεία) συγκριτικα στα δυο λεξικά. Τα αποτελέσματα της ανάλυσης ανέδειξαν ότι η συνωνυμία στην ΕΝΓ εκδηλώνεται κυρίως μέσω λεξικού εμπλουτισμού και φωνολογικών παραλλαγών, ενώ η αντωνυμικότητα προκύπτει από αλλαγή προσανατολισμού παλάμης ή κατεύθυνσης κίνησης, αλλά κυρίως χρησιμοποιεί εξαρχής διαφορετική ρίζα. Η εργασία αποσκοπεί να συμβάλλει στην επιστημονική τεκμηρίωση της ΕΝΓ ως φυσικής γλώσσας, εμπλουτίζοντας τη λεξικογραφική και γλωσσολογική της περιγραφή σε ένα πεδίο που δεν έχει μελετηθεί εκτενώς. Αποτελεί μια πρώτη προσέγγιση της καταγραφής σχηματισμού σημασιολογικών σχέσεων δίνοντας έναυσμα για περαιτέρω μελέτη. Επίσης επιδιώκει να υπογραμμίσει τη σημασία των ψηφιακών λεξικογραφικών πόρων ανοιχτού κώδικα ως εργαλείων έρευνας, εκπαίδευσης και διάδοσης της νοηματικής γλώσσας.","abstract_html":"Η παρούσα διπλωματική εργασία επικεντρώνεται στη μελέτη των σημασιολογικών σχέσεων της συνωνυμίας και της αντωνυμίας στην Ελληνική Νοηματική Γλώσσα (ΕΝΓ). Σκοπός της είναι η περιγραφή και ανάλυση των μηχανισμών παραγωγής συνωνύμων και αντωνύμων στη νοηματική γλώσσα, μέσα από τη παρατήρηση και ανάλυση γλωσσικών δεδομένων από λεξικά της ΕΝΓ. Για την επίτευξη του σκοπού αυτού, ακολουθήθηκε ποιοτική και ποσοτική μεθοδολογία εξετάζοντας δεδομένα που αντλήθηκαν από δύο βασικούς λεξικογραφικούς πόρους: το δίγλωσσο λεξικό ΝΟΗΜΑ+ και το εκπαιδευτικό γλωσσάρι “Θεμέλια Ελληνικής Νοηματικής Γλώσσας: Μπες στο Νόημα.” Η έρευνα περιλαμβάνει τη συλλογή και καταγραφή λημμάτων που συνδέονται με τις σημασιολογικές σχέσεις συνωνυμίας και αντωνυμίας, την ανάλυση των επιμέρους χαρακτηριστικών των νοημάτων (χειρομορφές, κίνηση, προσανατολισμός παλάμης, μη χειριμικά στοιχεία) συγκριτικα στα δυο λεξικά. Τα αποτελέσματα της ανάλυσης ανέδειξαν ότι η συνωνυμία στην ΕΝΓ εκδηλώνεται κυρίως μέσω λεξικού εμπλουτισμού και φωνολογικών παραλλαγών, ενώ η αντωνυμικότητα προκύπτει από αλλαγή προσανατολισμού παλάμης ή κατεύθυνσης κίνησης, αλλά κυρίως χρησιμοποιεί εξαρχής διαφορετική ρίζα. Η εργασία αποσκοπεί να συμβάλλει στην επιστημονική τεκμηρίωση της ΕΝΓ ως φυσικής γλώσσας, εμπλουτίζοντας τη λεξικογραφική και γλωσσολογική της περιγραφή σε ένα πεδίο που δεν έχει μελετηθεί εκτενώς. Αποτελεί μια πρώτη προσέγγιση της καταγραφής σχηματισμού σημασιολογικών σχέσεων δίνοντας έναυσμα για περαιτέρω μελέτη. Επίσης επιδιώκει να υπογραμμίσει τη σημασία των ψηφιακών λεξικογραφικών πόρων ανοιχτού κώδικα ως εργαλείων έρευνας, εκπαίδευσης και διάδοσης της νοηματικής γλώσσας.","abstract_has_math":false,"creators":["Μουρά Ιωάννα","Moura Ioanna"],"institution":null,"degree_name":null,"degree_level":null,"degree_discipline":null,"degree_department":null,"school":null,"contributors":[],"advisors":[],"committee_chairs":[],"committee_members":[],"year":2026,"date_issued":"2026","date_published":"2026","updated_at":"2026-11-19T05:19:49Z","subjects":["Θετικές Επιστήμες","Science"],"languages":["Ελληνικά","Greek"],"rights":[],"rights_urls":[],"identifier_entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:5410807"],"render_values":[{"text":"uoadl:5410807","href":null,"code":true}]}],"person_identifier_entries":[]},"links":{"outbound_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/5410807","outbound_label":"Repository record","outbound_source":"dc:identifier","record_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/5410807","record_label":"Repository record","record_kind":"record","record_source":"dc:identifier","download_url":null,"download_label":null,"download_source":null,"access_status":null,"embargo_until":null,"access_note":null},"source_record":{"url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh?verb=GetRecord&metadataPrefix=oai_dc&identifier=oai%3Alib.uoa.gr%3Auoadl%3A5410807","prefix":"oai_dc"},"metadata_groups":[{"id":"people","label":"People","entries":[{"key":"dc:creator","label":"Author","values":["Μουρά Ιωάννα","Moura Ioanna"]}]},{"id":"academic_context","label":"Academic Context","entries":[{"key":"dc:date","label":"Dc Date","values":["2026"]},{"key":"dc:type","label":"Dc Type","values":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]}]},{"id":"subjects_keywords","label":"Subjects and Keywords","entries":[{"key":"dc:subject","label":"Dc Subject","values":["Θετικές Επιστήμες","Science"]}]},{"id":"language_rights","label":"Language and Rights","entries":[{"key":"dc:language","label":"Dc Language","values":["Ελληνικά","Greek"]}]},{"id":"identifiers","label":"Identifiers","entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:5410807","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/5410807"]}]},{"id":"additional","label":"Additional Metadata","entries":[{"key":"dc:description","label":"Description","values":["Η παρούσα διπλωματική εργασία επικεντρώνεται στη μελέτη των σημασιολογικών σχέσεων της συνωνυμίας και της αντωνυμίας στην Ελληνική Νοηματική Γλώσσα (ΕΝΓ). Σκοπός της είναι η περιγραφή και ανάλυση των μηχανισμών παραγωγής συνωνύμων και αντωνύμων στη νοηματική γλώσσα, μέσα από τη παρατήρηση και ανάλυση γλωσσικών δεδομένων από λεξικά της ΕΝΓ. Για την επίτευξη του σκοπού αυτού, ακολουθήθηκε ποιοτική και ποσοτική μεθοδολογία εξετάζοντας δεδομένα που αντλήθηκαν από δύο βασικούς λεξικογραφικούς πόρους: το δίγλωσσο λεξικό ΝΟΗΜΑ+ και το εκπαιδευτικό γλωσσάρι “Θεμέλια Ελληνικής Νοηματικής Γλώσσας: Μπες στο Νόημα.” Η έρευνα περιλαμβάνει τη συλλογή και καταγραφή λημμάτων που συνδέονται με τις σημασιολογικές σχέσεις συνωνυμίας και αντωνυμίας, την ανάλυση των επιμέρους χαρακτηριστικών των νοημάτων (χειρομορφές, κίνηση, προσανατολισμός παλάμης, μη χειριμικά στοιχεία) συγκριτικα στα δυο λεξικά. Τα αποτελέσματα της ανάλυσης ανέδειξαν ότι η συνωνυμία στην ΕΝΓ εκδηλώνεται κυρίως μέσω λεξικού εμπλουτισμού και φωνολογικών παραλλαγών, ενώ η αντωνυμικότητα προκύπτει από αλλαγή προσανατολισμού παλάμης ή κατεύθυνσης κίνησης, αλλά κυρίως χρησιμοποιεί εξαρχής διαφορετική ρίζα. Η εργασία αποσκοπεί να συμβάλλει στην επιστημονική τεκμηρίωση της ΕΝΓ ως φυσικής γλώσσας, εμπλουτίζοντας τη λεξικογραφική και γλωσσολογική της περιγραφή σε ένα πεδίο που δεν έχει μελετηθεί εκτενώς. Αποτελεί μια πρώτη προσέγγιση της καταγραφής σχηματισμού σημασιολογικών σχέσεων δίνοντας έναυσμα για περαιτέρω μελέτη. Επίσης επιδιώκει να υπογραμμίσει τη σημασία των ψηφιακών λεξικογραφικών πόρων ανοιχτού κώδικα ως εργαλείων έρευνας, εκπαίδευσης και διάδοσης της νοηματικής γλώσσας.","The present thesis falls within the field of lexicography and the semantics of sign languages and focuses on the study of the semantic relations of synonymy and antonymy in Greek Sign Language (GSL). The aim is to describe and analyze the mechanisms through which synonyms and antonyms are formed in sign language, through the observation and analysis of linguistic data drawn from GSL dictionaries. To achieve this goal, both qualitative and quantitative methodologies were followed, examining data derived from two main lexicographic resources: bilingual dictionary NOHMA+ and the educational glossary Foundations of Greek Sign Language: Enter the Meaning. The research includes a collection documentation of lexical entries associated with the semantic relations of synonymy and antonymy, as well as a comparative analysis of the individual features of signs (handshapes, movement, palm orientation, and non-manual markers) across the two dictionaries. The results of the analysis revealed that synonyms in sign language are manifested mainly through lexical enrichment and phonological variation, whereas antonyms arise from changes in palm orientation or movement direction, but more commonly involve the use of entirely different lexical roots. This thesis seeks to contribute to the scholarly documentation of GSL as a natural language by enriching its lexicographic and linguistic description in a field that has not yet been extensively studied. It constitutes an initial approach to recording the formation of semantic relations and provides impetus for further research. It also aims to underscore the importance of open-source digital lexicographic resources as tools for research, education, and the dissemination of sign language."]},{"key":"dc:title","label":"Title","values":["Μορφο-φωνολογική περιγραφή των συνωνύμων και αντιθέτων της Ελληνικής Νοηματικής Γλώσσας"]}]}],"canonical_facts":{"dc:creator":["Μουρά Ιωάννα","Moura Ioanna"],"dc:date":["2026"],"dc:description":["Η παρούσα διπλωματική εργασία επικεντρώνεται στη μελέτη των σημασιολογικών σχέσεων της συνωνυμίας και της αντωνυμίας στην Ελληνική Νοηματική Γλώσσα (ΕΝΓ). Σκοπός της είναι η περιγραφή και ανάλυση των μηχανισμών παραγωγής συνωνύμων και αντωνύμων στη νοηματική γλώσσα, μέσα από τη παρατήρηση και ανάλυση γλωσσικών δεδομένων από λεξικά της ΕΝΓ. Για την επίτευξη του σκοπού αυτού, ακολουθήθηκε ποιοτική και ποσοτική μεθοδολογία εξετάζοντας δεδομένα που αντλήθηκαν από δύο βασικούς λεξικογραφικούς πόρους: το δίγλωσσο λεξικό ΝΟΗΜΑ+ και το εκπαιδευτικό γλωσσάρι “Θεμέλια Ελληνικής Νοηματικής Γλώσσας: Μπες στο Νόημα.” Η έρευνα περιλαμβάνει τη συλλογή και καταγραφή λημμάτων που συνδέονται με τις σημασιολογικές σχέσεις συνωνυμίας και αντωνυμίας, την ανάλυση των επιμέρους χαρακτηριστικών των νοημάτων (χειρομορφές, κίνηση, προσανατολισμός παλάμης, μη χειριμικά στοιχεία) συγκριτικα στα δυο λεξικά. Τα αποτελέσματα της ανάλυσης ανέδειξαν ότι η συνωνυμία στην ΕΝΓ εκδηλώνεται κυρίως μέσω λεξικού εμπλουτισμού και φωνολογικών παραλλαγών, ενώ η αντωνυμικότητα προκύπτει από αλλαγή προσανατολισμού παλάμης ή κατεύθυνσης κίνησης, αλλά κυρίως χρησιμοποιεί εξαρχής διαφορετική ρίζα. Η εργασία αποσκοπεί να συμβάλλει στην επιστημονική τεκμηρίωση της ΕΝΓ ως φυσικής γλώσσας, εμπλουτίζοντας τη λεξικογραφική και γλωσσολογική της περιγραφή σε ένα πεδίο που δεν έχει μελετηθεί εκτενώς. Αποτελεί μια πρώτη προσέγγιση της καταγραφής σχηματισμού σημασιολογικών σχέσεων δίνοντας έναυσμα για περαιτέρω μελέτη. Επίσης επιδιώκει να υπογραμμίσει τη σημασία των ψηφιακών λεξικογραφικών πόρων ανοιχτού κώδικα ως εργαλείων έρευνας, εκπαίδευσης και διάδοσης της νοηματικής γλώσσας.","The present thesis falls within the field of lexicography and the semantics of sign languages and focuses on the study of the semantic relations of synonymy and antonymy in Greek Sign Language (GSL). The aim is to describe and analyze the mechanisms through which synonyms and antonyms are formed in sign language, through the observation and analysis of linguistic data drawn from GSL dictionaries. To achieve this goal, both qualitative and quantitative methodologies were followed, examining data derived from two main lexicographic resources: bilingual dictionary NOHMA+ and the educational glossary Foundations of Greek Sign Language: Enter the Meaning. The research includes a collection documentation of lexical entries associated with the semantic relations of synonymy and antonymy, as well as a comparative analysis of the individual features of signs (handshapes, movement, palm orientation, and non-manual markers) across the two dictionaries. The results of the analysis revealed that synonyms in sign language are manifested mainly through lexical enrichment and phonological variation, whereas antonyms arise from changes in palm orientation or movement direction, but more commonly involve the use of entirely different lexical roots. This thesis seeks to contribute to the scholarly documentation of GSL as a natural language by enriching its lexicographic and linguistic description in a field that has not yet been extensively studied. It constitutes an initial approach to recording the formation of semantic relations and provides impetus for further research. It also aims to underscore the importance of open-source digital lexicographic resources as tools for research, education, and the dissemination of sign language."],"dc:identifier":["uoadl:5410807","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/5410807"],"dc:language":["Ελληνικά","Greek"],"dc:subject":["Θετικές Επιστήμες","Science"],"dc:title":["Μορφο-φωνολογική περιγραφή των συνωνύμων και αντιθέτων της Ελληνικής Νοηματικής Γλώσσας"],"dc:type":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]},"updated_at":"2026-11-19T05:19:49Z"}