{"id":{"repo_id":"athens","oai_identifier":"oai:lib.uoa.gr:uoadl:5413560"},"canonical_url":"https://search.ndltd.org/etd/athens/oai:lib.uoa.gr:uoadl:5413560","repository":{"repo_id":"athens","name":"National and Kapodistrian University of Athens","base_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh"},"display":{"title":"Οδοντιατρικές επεμβάσεις σε ασθενείς υπό αντιοστεοκλαστική θεραπεία: κίνδυνοι και κλινική διαχείριση","abstract":"Η οδοντιατρική αντιμετώπιση ασθενών που λαμβάνουν αντιοστεοκλαστικούς ή αντιαγγειογενετικούς παράγοντες απαιτεί ιδιαίτερη προσοχή, καθώς η φαρμακευτική τροποποίηση του οστικού μεταβολισμού μπορεί να επηρεάσει την επούλωση των γνάθων και να αυξήσει τον κίνδυνο MRONJ. Η παρούσα εργασία εξετάζει συνολικά τη σχέση μεταξύ των φαρμακευτικών αυτών παραγόντων και των οδοντιατρικών παρεμβάσεων, εστιάζοντας στους παθογενετικούς μηχανισμούς, τους παράγοντες κινδύνου και τις σύγχρονες στρατηγικές πρόληψης και διαχείρισης. Πραγματοποιήθηκε εκτενής ανασκόπηση της διεθνούς βιβλιογραφίας, συμπεριλαμβανομένων συστηματικών ανασκοπήσεων, μετα-αναλύσεων και κατευθυντήριων οδηγιών (AAOMS 2022), καλύπτοντας δεδομένα από ασθενείς με οστεοπόρωση και ογκολογικούς ασθενείς. Τα αποτελέσματα δείχνουν ότι η MRONJ αποτελεί πολυπαραγοντική επιπλοκή, η οποία σχετίζεται κυρίως με τη δοσοεξαρτώμενη καταστολή της οστικής ανακατασκευής, τη μειωμένη αγγειογένεση και τη μικροβιακή επιμόλυνση. Ο κίνδυνος εμφάνισης είναι σημαντικά υψηλότερος σε ογκολογικούς ασθενείς που λαμβάνουν υψηλές δόσεις ενδοφλέβιων διφωσφονικών ή denosumab, σε σύγκριση με ασθενείς που λαμβάνουν θεραπεία για οστεοπόρωση. Οι οδοντιατρικές εξαγωγές αναγνωρίζονται ως ο κύριος εκλυτικός παράγοντας, ωστόσο η σύγχρονη βιβλιογραφία αναδεικνύει τον καθοριστικό ρόλο της προϋπάρχουσας φλεγμονής και λοίμωξης ως βασικών προδιαθεσικών παραγόντων. Παράλληλα, η ενδοδοντική θεραπεία προτείνεται ως ασφαλέστερη εναλλακτική έναντι της εξαγωγής, ενώ η τοποθέτηση εμφυτευμάτων μπορεί να θεωρηθεί αποδεκτή σε επιλεγμένες περιπτώσεις χαμηλού κινδύνου. Οι επιπλοκές που σχετίζονται με τη θεραπεία περιλαμβάνουν καθυστερημένη επούλωση, λοιμώξεις, φλεγμονή και πιθανή αποτυχία εμφυτευμάτων, οι οποίες συχνά αλληλεπιδρούν μεταξύ τους επιδεινώνοντας την κλινική εικόνα. Η πρόληψη αποτελεί τον σημαντικότερο παράγοντα μείωσης του κινδύνου MRONJ και περιλαμβάνει την προθεραπευτική οδοντιατρική αξιολόγηση, τον έλεγχο των λοιμώξεων και τη διατήρηση άριστης στοματικής υγιεινής. Η κλινική διαχείριση των ασθενών αυτών απαιτεί εξατομικευμένη προσέγγιση, χρήση ατραυματικών τεχνικών και στενή συνεργασία μεταξύ οδοντιάτρων και ιατρών. Συμπερασματικά, η ορθή κατανόηση των μηχανισμών και η εφαρμογή τεκμηριωμένων πρωτοκόλλων συμβάλλουν ουσιαστικά στη μείωση των επιπλοκών και στη βελτίωση της πρόγνωσης των ασθενών.","abstract_html":"Η οδοντιατρική αντιμετώπιση ασθενών που λαμβάνουν αντιοστεοκλαστικούς ή αντιαγγειογενετικούς παράγοντες απαιτεί ιδιαίτερη προσοχή, καθώς η φαρμακευτική τροποποίηση του οστικού μεταβολισμού μπορεί να επηρεάσει την επούλωση των γνάθων και να αυξήσει τον κίνδυνο MRONJ. Η παρούσα εργασία εξετάζει συνολικά τη σχέση μεταξύ των φαρμακευτικών αυτών παραγόντων και των οδοντιατρικών παρεμβάσεων, εστιάζοντας στους παθογενετικούς μηχανισμούς, τους παράγοντες κινδύνου και τις σύγχρονες στρατηγικές πρόληψης και διαχείρισης. Πραγματοποιήθηκε εκτενής ανασκόπηση της διεθνούς βιβλιογραφίας, συμπεριλαμβανομένων συστηματικών ανασκοπήσεων, μετα-αναλύσεων και κατευθυντήριων οδηγιών (AAOMS 2022), καλύπτοντας δεδομένα από ασθενείς με οστεοπόρωση και ογκολογικούς ασθενείς. Τα αποτελέσματα δείχνουν ότι η MRONJ αποτελεί πολυπαραγοντική επιπλοκή, η οποία σχετίζεται κυρίως με τη δοσοεξαρτώμενη καταστολή της οστικής ανακατασκευής, τη μειωμένη αγγειογένεση και τη μικροβιακή επιμόλυνση. Ο κίνδυνος εμφάνισης είναι σημαντικά υψηλότερος σε ογκολογικούς ασθενείς που λαμβάνουν υψηλές δόσεις ενδοφλέβιων διφωσφονικών ή denosumab, σε σύγκριση με ασθενείς που λαμβάνουν θεραπεία για οστεοπόρωση. Οι οδοντιατρικές εξαγωγές αναγνωρίζονται ως ο κύριος εκλυτικός παράγοντας, ωστόσο η σύγχρονη βιβλιογραφία αναδεικνύει τον καθοριστικό ρόλο της προϋπάρχουσας φλεγμονής και λοίμωξης ως βασικών προδιαθεσικών παραγόντων. Παράλληλα, η ενδοδοντική θεραπεία προτείνεται ως ασφαλέστερη εναλλακτική έναντι της εξαγωγής, ενώ η τοποθέτηση εμφυτευμάτων μπορεί να θεωρηθεί αποδεκτή σε επιλεγμένες περιπτώσεις χαμηλού κινδύνου. Οι επιπλοκές που σχετίζονται με τη θεραπεία περιλαμβάνουν καθυστερημένη επούλωση, λοιμώξεις, φλεγμονή και πιθανή αποτυχία εμφυτευμάτων, οι οποίες συχνά αλληλεπιδρούν μεταξύ τους επιδεινώνοντας την κλινική εικόνα. Η πρόληψη αποτελεί τον σημαντικότερο παράγοντα μείωσης του κινδύνου MRONJ και περιλαμβάνει την προθεραπευτική οδοντιατρική αξιολόγηση, τον έλεγχο των λοιμώξεων και τη διατήρηση άριστης στοματικής υγιεινής. Η κλινική διαχείριση των ασθενών αυτών απαιτεί εξατομικευμένη προσέγγιση, χρήση ατραυματικών τεχνικών και στενή συνεργασία μεταξύ οδοντιάτρων και ιατρών. Συμπερασματικά, η ορθή κατανόηση των μηχανισμών και η εφαρμογή τεκμηριωμένων πρωτοκόλλων συμβάλλουν ουσιαστικά στη μείωση των επιπλοκών και στη βελτίωση της πρόγνωσης των ασθενών.","abstract_has_math":false,"creators":["Τσικούρης Θεόδωρος","Tsikouris Theodoros"],"institution":null,"degree_name":null,"degree_level":null,"degree_discipline":null,"degree_department":null,"school":null,"contributors":[],"advisors":[],"committee_chairs":[],"committee_members":[],"year":2026,"date_issued":"2026","date_published":"2026","updated_at":"2026-11-19T05:19:57Z","subjects":["Επιστήμες Υγείας","Health Sciences"],"languages":["Ελληνικά","Greek"],"rights":[],"rights_urls":[],"identifier_entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:5413560"],"render_values":[{"text":"uoadl:5413560","href":null,"code":true}]}],"person_identifier_entries":[]},"links":{"outbound_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/5413560","outbound_label":"Repository record","outbound_source":"dc:identifier","record_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/5413560","record_label":"Repository record","record_kind":"record","record_source":"dc:identifier","download_url":null,"download_label":null,"download_source":null,"access_status":null,"embargo_until":null,"access_note":null},"source_record":{"url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh?verb=GetRecord&metadataPrefix=oai_dc&identifier=oai%3Alib.uoa.gr%3Auoadl%3A5413560","prefix":"oai_dc"},"metadata_groups":[{"id":"people","label":"People","entries":[{"key":"dc:creator","label":"Author","values":["Τσικούρης Θεόδωρος","Tsikouris Theodoros"]}]},{"id":"academic_context","label":"Academic Context","entries":[{"key":"dc:date","label":"Dc Date","values":["2026"]},{"key":"dc:type","label":"Dc Type","values":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]}]},{"id":"subjects_keywords","label":"Subjects and Keywords","entries":[{"key":"dc:subject","label":"Dc Subject","values":["Επιστήμες Υγείας","Health Sciences"]}]},{"id":"language_rights","label":"Language and Rights","entries":[{"key":"dc:language","label":"Dc Language","values":["Ελληνικά","Greek"]}]},{"id":"identifiers","label":"Identifiers","entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:5413560","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/5413560"]}]},{"id":"additional","label":"Additional Metadata","entries":[{"key":"dc:description","label":"Description","values":["Η οδοντιατρική αντιμετώπιση ασθενών που λαμβάνουν αντιοστεοκλαστικούς ή αντιαγγειογενετικούς παράγοντες απαιτεί ιδιαίτερη προσοχή, καθώς η φαρμακευτική τροποποίηση του οστικού μεταβολισμού μπορεί να επηρεάσει την επούλωση των γνάθων και να αυξήσει τον κίνδυνο MRONJ. Η παρούσα εργασία εξετάζει συνολικά τη σχέση μεταξύ των φαρμακευτικών αυτών παραγόντων και των οδοντιατρικών παρεμβάσεων, εστιάζοντας στους παθογενετικούς μηχανισμούς, τους παράγοντες κινδύνου και τις σύγχρονες στρατηγικές πρόληψης και διαχείρισης. Πραγματοποιήθηκε εκτενής ανασκόπηση της διεθνούς βιβλιογραφίας, συμπεριλαμβανομένων συστηματικών ανασκοπήσεων, μετα-αναλύσεων και κατευθυντήριων οδηγιών (AAOMS 2022), καλύπτοντας δεδομένα από ασθενείς με οστεοπόρωση και ογκολογικούς ασθενείς. Τα αποτελέσματα δείχνουν ότι η MRONJ αποτελεί πολυπαραγοντική επιπλοκή, η οποία σχετίζεται κυρίως με τη δοσοεξαρτώμενη καταστολή της οστικής ανακατασκευής, τη μειωμένη αγγειογένεση και τη μικροβιακή επιμόλυνση. Ο κίνδυνος εμφάνισης είναι σημαντικά υψηλότερος σε ογκολογικούς ασθενείς που λαμβάνουν υψηλές δόσεις ενδοφλέβιων διφωσφονικών ή denosumab, σε σύγκριση με ασθενείς που λαμβάνουν θεραπεία για οστεοπόρωση. Οι οδοντιατρικές εξαγωγές αναγνωρίζονται ως ο κύριος εκλυτικός παράγοντας, ωστόσο η σύγχρονη βιβλιογραφία αναδεικνύει τον καθοριστικό ρόλο της προϋπάρχουσας φλεγμονής και λοίμωξης ως βασικών προδιαθεσικών παραγόντων. Παράλληλα, η ενδοδοντική θεραπεία προτείνεται ως ασφαλέστερη εναλλακτική έναντι της εξαγωγής, ενώ η τοποθέτηση εμφυτευμάτων μπορεί να θεωρηθεί αποδεκτή σε επιλεγμένες περιπτώσεις χαμηλού κινδύνου. Οι επιπλοκές που σχετίζονται με τη θεραπεία περιλαμβάνουν καθυστερημένη επούλωση, λοιμώξεις, φλεγμονή και πιθανή αποτυχία εμφυτευμάτων, οι οποίες συχνά αλληλεπιδρούν μεταξύ τους επιδεινώνοντας την κλινική εικόνα. Η πρόληψη αποτελεί τον σημαντικότερο παράγοντα μείωσης του κινδύνου MRONJ και περιλαμβάνει την προθεραπευτική οδοντιατρική αξιολόγηση, τον έλεγχο των λοιμώξεων και τη διατήρηση άριστης στοματικής υγιεινής. Η κλινική διαχείριση των ασθενών αυτών απαιτεί εξατομικευμένη προσέγγιση, χρήση ατραυματικών τεχνικών και στενή συνεργασία μεταξύ οδοντιάτρων και ιατρών. Συμπερασματικά, η ορθή κατανόηση των μηχανισμών και η εφαρμογή τεκμηριωμένων πρωτοκόλλων συμβάλλουν ουσιαστικά στη μείωση των επιπλοκών και στη βελτίωση της πρόγνωσης των ασθενών.","Dental interventions in patients receiving antiresorptive or antiangiogenic therapy represent a major clinical challenge due to the increased risk of medication-related osteonecrosis of the jaw (MRONJ). This study reviews the relationship between these pharmacological agents and dental procedures, focusing on pathogenic mechanisms, risk factors, prevention, and clinical management strategies. An extensive literature review was conducted using international databases, including PubMed, Scopus, and Embase. Systematic reviews, meta-analyses, and clinical guidelines, particularly the 2022 American Association of Oral and Maxillofacial Surgeons (AAOMS) position paper, were analyzed. The review included evidence from both osteoporotic and oncologic patients. The findings indicate that MRONJ is a multifactorial complication associated mainly with dose-dependent suppression of bone remodeling, impaired angiogenesis, and microbial contamination. The risk is significantly higher in oncologic patients receiving high-dose intravenous bisphosphonates or denosumab compared with patients treated for osteoporosis. Tooth extractions are considered the primary triggering factor; however, recent evidence emphasizes the important role of pre-existing inflammation and infection. Endodontic treatment appears to be a safer alternative to extraction, while dental implant placement may be acceptable in carefully selected low-risk patients. Reported complications include delayed healing, infection, inflammation, and implant failure. Prevention remains the cornerstone of MRONJ management and includes pre-treatment dental evaluation, infection control, and maintenance of excellent oral hygiene. Individualized treatment planning, minimally traumatic surgical techniques, and interdisciplinary collaboration are essential for reducing complications and improving patient outcomes."]},{"key":"dc:title","label":"Title","values":["Οδοντιατρικές επεμβάσεις σε ασθενείς υπό αντιοστεοκλαστική θεραπεία: κίνδυνοι και κλινική διαχείριση"]}]}],"canonical_facts":{"dc:creator":["Τσικούρης Θεόδωρος","Tsikouris Theodoros"],"dc:date":["2026"],"dc:description":["Η οδοντιατρική αντιμετώπιση ασθενών που λαμβάνουν αντιοστεοκλαστικούς ή αντιαγγειογενετικούς παράγοντες απαιτεί ιδιαίτερη προσοχή, καθώς η φαρμακευτική τροποποίηση του οστικού μεταβολισμού μπορεί να επηρεάσει την επούλωση των γνάθων και να αυξήσει τον κίνδυνο MRONJ. Η παρούσα εργασία εξετάζει συνολικά τη σχέση μεταξύ των φαρμακευτικών αυτών παραγόντων και των οδοντιατρικών παρεμβάσεων, εστιάζοντας στους παθογενετικούς μηχανισμούς, τους παράγοντες κινδύνου και τις σύγχρονες στρατηγικές πρόληψης και διαχείρισης. Πραγματοποιήθηκε εκτενής ανασκόπηση της διεθνούς βιβλιογραφίας, συμπεριλαμβανομένων συστηματικών ανασκοπήσεων, μετα-αναλύσεων και κατευθυντήριων οδηγιών (AAOMS 2022), καλύπτοντας δεδομένα από ασθενείς με οστεοπόρωση και ογκολογικούς ασθενείς. Τα αποτελέσματα δείχνουν ότι η MRONJ αποτελεί πολυπαραγοντική επιπλοκή, η οποία σχετίζεται κυρίως με τη δοσοεξαρτώμενη καταστολή της οστικής ανακατασκευής, τη μειωμένη αγγειογένεση και τη μικροβιακή επιμόλυνση. Ο κίνδυνος εμφάνισης είναι σημαντικά υψηλότερος σε ογκολογικούς ασθενείς που λαμβάνουν υψηλές δόσεις ενδοφλέβιων διφωσφονικών ή denosumab, σε σύγκριση με ασθενείς που λαμβάνουν θεραπεία για οστεοπόρωση. Οι οδοντιατρικές εξαγωγές αναγνωρίζονται ως ο κύριος εκλυτικός παράγοντας, ωστόσο η σύγχρονη βιβλιογραφία αναδεικνύει τον καθοριστικό ρόλο της προϋπάρχουσας φλεγμονής και λοίμωξης ως βασικών προδιαθεσικών παραγόντων. Παράλληλα, η ενδοδοντική θεραπεία προτείνεται ως ασφαλέστερη εναλλακτική έναντι της εξαγωγής, ενώ η τοποθέτηση εμφυτευμάτων μπορεί να θεωρηθεί αποδεκτή σε επιλεγμένες περιπτώσεις χαμηλού κινδύνου. Οι επιπλοκές που σχετίζονται με τη θεραπεία περιλαμβάνουν καθυστερημένη επούλωση, λοιμώξεις, φλεγμονή και πιθανή αποτυχία εμφυτευμάτων, οι οποίες συχνά αλληλεπιδρούν μεταξύ τους επιδεινώνοντας την κλινική εικόνα. Η πρόληψη αποτελεί τον σημαντικότερο παράγοντα μείωσης του κινδύνου MRONJ και περιλαμβάνει την προθεραπευτική οδοντιατρική αξιολόγηση, τον έλεγχο των λοιμώξεων και τη διατήρηση άριστης στοματικής υγιεινής. Η κλινική διαχείριση των ασθενών αυτών απαιτεί εξατομικευμένη προσέγγιση, χρήση ατραυματικών τεχνικών και στενή συνεργασία μεταξύ οδοντιάτρων και ιατρών. Συμπερασματικά, η ορθή κατανόηση των μηχανισμών και η εφαρμογή τεκμηριωμένων πρωτοκόλλων συμβάλλουν ουσιαστικά στη μείωση των επιπλοκών και στη βελτίωση της πρόγνωσης των ασθενών.","Dental interventions in patients receiving antiresorptive or antiangiogenic therapy represent a major clinical challenge due to the increased risk of medication-related osteonecrosis of the jaw (MRONJ). This study reviews the relationship between these pharmacological agents and dental procedures, focusing on pathogenic mechanisms, risk factors, prevention, and clinical management strategies. An extensive literature review was conducted using international databases, including PubMed, Scopus, and Embase. Systematic reviews, meta-analyses, and clinical guidelines, particularly the 2022 American Association of Oral and Maxillofacial Surgeons (AAOMS) position paper, were analyzed. The review included evidence from both osteoporotic and oncologic patients. The findings indicate that MRONJ is a multifactorial complication associated mainly with dose-dependent suppression of bone remodeling, impaired angiogenesis, and microbial contamination. The risk is significantly higher in oncologic patients receiving high-dose intravenous bisphosphonates or denosumab compared with patients treated for osteoporosis. Tooth extractions are considered the primary triggering factor; however, recent evidence emphasizes the important role of pre-existing inflammation and infection. Endodontic treatment appears to be a safer alternative to extraction, while dental implant placement may be acceptable in carefully selected low-risk patients. Reported complications include delayed healing, infection, inflammation, and implant failure. Prevention remains the cornerstone of MRONJ management and includes pre-treatment dental evaluation, infection control, and maintenance of excellent oral hygiene. Individualized treatment planning, minimally traumatic surgical techniques, and interdisciplinary collaboration are essential for reducing complications and improving patient outcomes."],"dc:identifier":["uoadl:5413560","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/5413560"],"dc:language":["Ελληνικά","Greek"],"dc:subject":["Επιστήμες Υγείας","Health Sciences"],"dc:title":["Οδοντιατρικές επεμβάσεις σε ασθενείς υπό αντιοστεοκλαστική θεραπεία: κίνδυνοι και κλινική διαχείριση"],"dc:type":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]},"updated_at":"2026-11-19T05:19:57Z"}