{"id":{"repo_id":"athens","oai_identifier":"oai:lib.uoa.gr:uoadl:5413926"},"canonical_url":"https://search.ndltd.org/etd/athens/oai:lib.uoa.gr:uoadl:5413926","repository":{"repo_id":"athens","name":"National and Kapodistrian University of Athens","base_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh"},"display":{"title":"ΟΙ ΚΡΥΠΤΟΧΡΙΣΤΙΑΝΟΙ ΤΗΣ ΜΙΚΡΑΣ ΑΣΙΑΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΠΟΝΤΟΥ(ΙΣΤΟΡΙΚΟΚΑΝΟΝΙΚΗ ΘΕΩΡΗΣΗ)","abstract":"Η παρούσα μεταπτυχιακή εργασία πραγματεύεται το φαινόμενο του κρυπτοχριστιανισμού, δηλαδή της κρυφής διατήρησης της χριστιανικής πίστης υπό συνθήκες εξαναγκαστικού εξισλαμισμού, με ειδική έμφαση στις περιοχές της Μικράς Ασίας και του Πόντου κατά την περίοδο της Οθωμανικής κυριαρχίας. Το έργο εξετάζει το θέμα από διττή οπτική: ιστορική και κανονική. Στο ιστορικό σκέλος ανιχνεύονται οι απαρχές του φαινομένου από τους πρωτοχριστιανικούς διωγμούς και τους «πεπτωκότες» έως την Αραβοκρατούμενη Κρήτη, την υστεροβυζαντινή περίοδο και την ακμή του κρυπτοχριστιανισμού κατά την Τουρκοκρατία. Εξετάζονται γεωγραφικές εκφάνσεις του φαινομένου σε Μικρά Ασία, Πόντο, Καππαδοκία, Ήπειρο, Αλβανία, Κύπρο, Κρήτη και νησιά του Αιγαίου. Ιδιαίτερη προσοχή αποδίδεται στους Ποντίους κρυπτοχριστιανούς — «Σταυριώτες», «κλωστοί», «γυριστοί»— και στον καθοριστικό ρόλο των μεγάλων μοναστηριών (Σουμελά, Περιστερεώτα, Βαζελώνα) ως πνευματικών καταφυγίων. Εξετάζεται επίσης η σχέση νεομαρτύρων και κρυπτοχριστιανών ως δύο διαφορετικών, αν και συμπληρωματικών, μορφών αντίστασης απέναντι στον εξισλαμισμό. Στο κανονικό σκέλος αναλύεται η στάση της Ορθόδοξης Εκκλησίας απέναντι στο φαινόμενο μέσα από τους σχετικούς Αποστολικούς Κανόνες, τους κανόνες της Τοπικής Συνόδου Αγκύρας, της Α΄ Οικουμενικής Συνόδου, της Τοπικής Συνόδου Λαοδικείας, καθώς και τους κανόνες του αγίου Πέτρου Αλεξανδρείας και του Μεγάλου Βασίλειου. Καταδεικνύεται ότι, παρόλο που δεν υφίσταται αμιγώς κανονική πρόβλεψη για τον κρυπτοχριστιανισμό, η Εκκλησία αντιμετώπισε το ζήτημα με διακριτική φιλανθρωπία και ποιμαντική οικονομία, εντάσσοντάς το στο πλαίσιο της κανονικής παράδοσης περί πεπτωκότων. Εξετάζεται τέλος η παρουσία απογόνων κρυπτοχριστιανών στο σύγχρονο γίγνεσθαι, κυρίως στην Τουρκία. Η παρούσα μεταπτυχιακή εργασία πραγματεύεται το φαινόμενο του κρυπτοχριστιανισμού, δηλαδή της κρυφής διατήρησης της χριστιανικής πίστης υπό συνθήκες εξαναγκαστικού εξισλαμισμού, με ειδική έμφαση στις περιοχές της Μικράς Ασίας και του Πόντου κατά την περίοδο της Οθωμανικής κυριαρχίας. Το έργο εξετάζει το θέμα από διττή οπτική: ιστορική και κανονική. Στο ιστορικό σκέλος ανιχνεύονται οι απαρχές του φαινομένου από τους πρωτοχριστιανικούς διωγμούς και τους «πεπτωκότες» έως την Αραβοκρατούμενη Κρήτη, την υστεροβυζαντινή περίοδο και την ακμή του κρυπτοχριστιανισμού κατά την Τουρκοκρατία. Εξετάζονται γεωγραφικές εκφάνσεις του φαινομένου σε Μικρά Ασία, Πόντο, Καππαδοκία, Ήπειρο, Αλβανία, Κύπρο, Κρήτη και νησιά του Αιγαίου. Ιδιαίτερη προσοχή αποδίδεται στους Ποντίους κρυπτοχριστιανούς — «Σταυριώτες», «κλωστοί», «γυριστοί»— και στον καθοριστικό ρόλο των μεγάλων μοναστηριών (Σουμελά, Περιστερεώτα, Βαζελώνα) ως πνευματικών καταφυγίων. Εξετάζεται επίσης η σχέση νεομαρτύρων και κρυπτοχριστιανών ως δύο διαφορετικών, αν και συμπληρωματικών, μορφών αντίστασης απέναντι στον εξισλαμισμό. Στο κανονικό σκέλος αναλύεται η στάση της Ορθόδοξης Εκκλησίας απέναντι στο φαινόμενο μέσα από τους σχετικούς Αποστολικούς Κανόνες, τους κανόνες της Τοπικής Συνόδου Αγκύρας, της Α΄ Οικουμενικής Συνόδου, της Τοπικής Συνόδου Λαοδικείας, καθώς και τους κανόνες του αγίου Πέτρου Αλεξανδρείας και του Μεγάλου Βασίλειου. Καταδεικνύεται ότι, παρόλο που δεν υφίσταται αμιγώς κανονική πρόβλεψη για τον κρυπτοχριστιανισμό, η Εκκλησία αντιμετώπισε το ζήτημα με διακριτική φιλανθρωπία και ποιμαντική οικονομία, εντάσσοντάς το στο πλαίσιο της κανονικής παράδοσης περί πεπτωκότων. Εξετάζεται τέλος η παρουσία απογόνων κρυπτοχριστιανών στο σύγχρονο γίγνεσθαι, κυρίως στην Τουρκία.","abstract_html":"Η παρούσα μεταπτυχιακή εργασία πραγματεύεται το φαινόμενο του κρυπτοχριστιανισμού, δηλαδή της κρυφής διατήρησης της χριστιανικής πίστης υπό συνθήκες εξαναγκαστικού εξισλαμισμού, με ειδική έμφαση στις περιοχές της Μικράς Ασίας και του Πόντου κατά την περίοδο της Οθωμανικής κυριαρχίας. Το έργο εξετάζει το θέμα από διττή οπτική: ιστορική και κανονική. Στο ιστορικό σκέλος ανιχνεύονται οι απαρχές του φαινομένου από τους πρωτοχριστιανικούς διωγμούς και τους «πεπτωκότες» έως την Αραβοκρατούμενη Κρήτη, την υστεροβυζαντινή περίοδο και την ακμή του κρυπτοχριστιανισμού κατά την Τουρκοκρατία. Εξετάζονται γεωγραφικές εκφάνσεις του φαινομένου σε Μικρά Ασία, Πόντο, Καππαδοκία, Ήπειρο, Αλβανία, Κύπρο, Κρήτη και νησιά του Αιγαίου. Ιδιαίτερη προσοχή αποδίδεται στους Ποντίους κρυπτοχριστιανούς — «Σταυριώτες», «κλωστοί», «γυριστοί»— και στον καθοριστικό ρόλο των μεγάλων μοναστηριών (Σουμελά, Περιστερεώτα, Βαζελώνα) ως πνευματικών καταφυγίων. Εξετάζεται επίσης η σχέση νεομαρτύρων και κρυπτοχριστιανών ως δύο διαφορετικών, αν και συμπληρωματικών, μορφών αντίστασης απέναντι στον εξισλαμισμό. Στο κανονικό σκέλος αναλύεται η στάση της Ορθόδοξης Εκκλησίας απέναντι στο φαινόμενο μέσα από τους σχετικούς Αποστολικούς Κανόνες, τους κανόνες της Τοπικής Συνόδου Αγκύρας, της Α΄ Οικουμενικής Συνόδου, της Τοπικής Συνόδου Λαοδικείας, καθώς και τους κανόνες του αγίου Πέτρου Αλεξανδρείας και του Μεγάλου Βασίλειου. Καταδεικνύεται ότι, παρόλο που δεν υφίσταται αμιγώς κανονική πρόβλεψη για τον κρυπτοχριστιανισμό, η Εκκλησία αντιμετώπισε το ζήτημα με διακριτική φιλανθρωπία και ποιμαντική οικονομία, εντάσσοντάς το στο πλαίσιο της κανονικής παράδοσης περί πεπτωκότων. Εξετάζεται τέλος η παρουσία απογόνων κρυπτοχριστιανών στο σύγχρονο γίγνεσθαι, κυρίως στην Τουρκία. Η παρούσα μεταπτυχιακή εργασία πραγματεύεται το φαινόμενο του κρυπτοχριστιανισμού, δηλαδή της κρυφής διατήρησης της χριστιανικής πίστης υπό συνθήκες εξαναγκαστικού εξισλαμισμού, με ειδική έμφαση στις περιοχές της Μικράς Ασίας και του Πόντου κατά την περίοδο της Οθωμανικής κυριαρχίας. Το έργο εξετάζει το θέμα από διττή οπτική: ιστορική και κανονική. Στο ιστορικό σκέλος ανιχνεύονται οι απαρχές του φαινομένου από τους πρωτοχριστιανικούς διωγμούς και τους «πεπτωκότες» έως την Αραβοκρατούμενη Κρήτη, την υστεροβυζαντινή περίοδο και την ακμή του κρυπτοχριστιανισμού κατά την Τουρκοκρατία. Εξετάζονται γεωγραφικές εκφάνσεις του φαινομένου σε Μικρά Ασία, Πόντο, Καππαδοκία, Ήπειρο, Αλβανία, Κύπρο, Κρήτη και νησιά του Αιγαίου. Ιδιαίτερη προσοχή αποδίδεται στους Ποντίους κρυπτοχριστιανούς — «Σταυριώτες», «κλωστοί», «γυριστοί»— και στον καθοριστικό ρόλο των μεγάλων μοναστηριών (Σουμελά, Περιστερεώτα, Βαζελώνα) ως πνευματικών καταφυγίων. Εξετάζεται επίσης η σχέση νεομαρτύρων και κρυπτοχριστιανών ως δύο διαφορετικών, αν και συμπληρωματικών, μορφών αντίστασης απέναντι στον εξισλαμισμό. Στο κανονικό σκέλος αναλύεται η στάση της Ορθόδοξης Εκκλησίας απέναντι στο φαινόμενο μέσα από τους σχετικούς Αποστολικούς Κανόνες, τους κανόνες της Τοπικής Συνόδου Αγκύρας, της Α΄ Οικουμενικής Συνόδου, της Τοπικής Συνόδου Λαοδικείας, καθώς και τους κανόνες του αγίου Πέτρου Αλεξανδρείας και του Μεγάλου Βασίλειου. Καταδεικνύεται ότι, παρόλο που δεν υφίσταται αμιγώς κανονική πρόβλεψη για τον κρυπτοχριστιανισμό, η Εκκλησία αντιμετώπισε το ζήτημα με διακριτική φιλανθρωπία και ποιμαντική οικονομία, εντάσσοντάς το στο πλαίσιο της κανονικής παράδοσης περί πεπτωκότων. Εξετάζεται τέλος η παρουσία απογόνων κρυπτοχριστιανών στο σύγχρονο γίγνεσθαι, κυρίως στην Τουρκία.","abstract_has_math":false,"creators":["ΓΚΙΑΦΗΣ ΙΩΑΝΝΗΣ","GKIAFIS IOANNIS"],"institution":null,"degree_name":null,"degree_level":null,"degree_discipline":null,"degree_department":null,"school":null,"contributors":[],"advisors":[],"committee_chairs":[],"committee_members":[],"year":2026,"date_issued":"2026","date_published":"2026","updated_at":"2026-11-19T05:19:57Z","subjects":["Θρησκεία","Religion"],"languages":["Ελληνικά","Greek"],"rights":[],"rights_urls":[],"identifier_entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:5413926"],"render_values":[{"text":"uoadl:5413926","href":null,"code":true}]}],"person_identifier_entries":[]},"links":{"outbound_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/5413926","outbound_label":"Repository record","outbound_source":"dc:identifier","record_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/5413926","record_label":"Repository record","record_kind":"record","record_source":"dc:identifier","download_url":null,"download_label":null,"download_source":null,"access_status":null,"embargo_until":null,"access_note":null},"source_record":{"url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh?verb=GetRecord&metadataPrefix=oai_dc&identifier=oai%3Alib.uoa.gr%3Auoadl%3A5413926","prefix":"oai_dc"},"metadata_groups":[{"id":"people","label":"People","entries":[{"key":"dc:creator","label":"Author","values":["ΓΚΙΑΦΗΣ ΙΩΑΝΝΗΣ","GKIAFIS IOANNIS"]}]},{"id":"academic_context","label":"Academic Context","entries":[{"key":"dc:date","label":"Dc Date","values":["2026"]},{"key":"dc:type","label":"Dc Type","values":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]}]},{"id":"subjects_keywords","label":"Subjects and Keywords","entries":[{"key":"dc:subject","label":"Dc Subject","values":["Θρησκεία","Religion"]}]},{"id":"language_rights","label":"Language and Rights","entries":[{"key":"dc:language","label":"Dc Language","values":["Ελληνικά","Greek"]}]},{"id":"identifiers","label":"Identifiers","entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:5413926","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/5413926"]}]},{"id":"additional","label":"Additional Metadata","entries":[{"key":"dc:description","label":"Description","values":["Η παρούσα μεταπτυχιακή εργασία πραγματεύεται το φαινόμενο του κρυπτοχριστιανισμού, δηλαδή της κρυφής διατήρησης της χριστιανικής πίστης υπό συνθήκες εξαναγκαστικού εξισλαμισμού, με ειδική έμφαση στις περιοχές της Μικράς Ασίας και του Πόντου κατά την περίοδο της Οθωμανικής κυριαρχίας. Το έργο εξετάζει το θέμα από διττή οπτική: ιστορική και κανονική. Στο ιστορικό σκέλος ανιχνεύονται οι απαρχές του φαινομένου από τους πρωτοχριστιανικούς διωγμούς και τους «πεπτωκότες» έως την Αραβοκρατούμενη Κρήτη, την υστεροβυζαντινή περίοδο και την ακμή του κρυπτοχριστιανισμού κατά την Τουρκοκρατία. Εξετάζονται γεωγραφικές εκφάνσεις του φαινομένου σε Μικρά Ασία, Πόντο, Καππαδοκία, Ήπειρο, Αλβανία, Κύπρο, Κρήτη και νησιά του Αιγαίου. Ιδιαίτερη προσοχή αποδίδεται στους Ποντίους κρυπτοχριστιανούς — «Σταυριώτες», «κλωστοί», «γυριστοί»— και στον καθοριστικό ρόλο των μεγάλων μοναστηριών (Σουμελά, Περιστερεώτα, Βαζελώνα) ως πνευματικών καταφυγίων. Εξετάζεται επίσης η σχέση νεομαρτύρων και κρυπτοχριστιανών ως δύο διαφορετικών, αν και συμπληρωματικών, μορφών αντίστασης απέναντι στον εξισλαμισμό. Στο κανονικό σκέλος αναλύεται η στάση της Ορθόδοξης Εκκλησίας απέναντι στο φαινόμενο μέσα από τους σχετικούς Αποστολικούς Κανόνες, τους κανόνες της Τοπικής Συνόδου Αγκύρας, της Α΄ Οικουμενικής Συνόδου, της Τοπικής Συνόδου Λαοδικείας, καθώς και τους κανόνες του αγίου Πέτρου Αλεξανδρείας και του Μεγάλου Βασίλειου. Καταδεικνύεται ότι, παρόλο που δεν υφίσταται αμιγώς κανονική πρόβλεψη για τον κρυπτοχριστιανισμό, η Εκκλησία αντιμετώπισε το ζήτημα με διακριτική φιλανθρωπία και ποιμαντική οικονομία, εντάσσοντάς το στο πλαίσιο της κανονικής παράδοσης περί πεπτωκότων. Εξετάζεται τέλος η παρουσία απογόνων κρυπτοχριστιανών στο σύγχρονο γίγνεσθαι, κυρίως στην Τουρκία. Η παρούσα μεταπτυχιακή εργασία πραγματεύεται το φαινόμενο του κρυπτοχριστιανισμού, δηλαδή της κρυφής διατήρησης της χριστιανικής πίστης υπό συνθήκες εξαναγκαστικού εξισλαμισμού, με ειδική έμφαση στις περιοχές της Μικράς Ασίας και του Πόντου κατά την περίοδο της Οθωμανικής κυριαρχίας. Το έργο εξετάζει το θέμα από διττή οπτική: ιστορική και κανονική. Στο ιστορικό σκέλος ανιχνεύονται οι απαρχές του φαινομένου από τους πρωτοχριστιανικούς διωγμούς και τους «πεπτωκότες» έως την Αραβοκρατούμενη Κρήτη, την υστεροβυζαντινή περίοδο και την ακμή του κρυπτοχριστιανισμού κατά την Τουρκοκρατία. Εξετάζονται γεωγραφικές εκφάνσεις του φαινομένου σε Μικρά Ασία, Πόντο, Καππαδοκία, Ήπειρο, Αλβανία, Κύπρο, Κρήτη και νησιά του Αιγαίου. Ιδιαίτερη προσοχή αποδίδεται στους Ποντίους κρυπτοχριστιανούς — «Σταυριώτες», «κλωστοί», «γυριστοί»— και στον καθοριστικό ρόλο των μεγάλων μοναστηριών (Σουμελά, Περιστερεώτα, Βαζελώνα) ως πνευματικών καταφυγίων. Εξετάζεται επίσης η σχέση νεομαρτύρων και κρυπτοχριστιανών ως δύο διαφορετικών, αν και συμπληρωματικών, μορφών αντίστασης απέναντι στον εξισλαμισμό. Στο κανονικό σκέλος αναλύεται η στάση της Ορθόδοξης Εκκλησίας απέναντι στο φαινόμενο μέσα από τους σχετικούς Αποστολικούς Κανόνες, τους κανόνες της Τοπικής Συνόδου Αγκύρας, της Α΄ Οικουμενικής Συνόδου, της Τοπικής Συνόδου Λαοδικείας, καθώς και τους κανόνες του αγίου Πέτρου Αλεξανδρείας και του Μεγάλου Βασίλειου. Καταδεικνύεται ότι, παρόλο που δεν υφίσταται αμιγώς κανονική πρόβλεψη για τον κρυπτοχριστιανισμό, η Εκκλησία αντιμετώπισε το ζήτημα με διακριτική φιλανθρωπία και ποιμαντική οικονομία, εντάσσοντάς το στο πλαίσιο της κανονικής παράδοσης περί πεπτωκότων. Εξετάζεται τέλος η παρουσία απογόνων κρυπτοχριστιανών στο σύγχρονο γίγνεσθαι, κυρίως στην Τουρκία.","This master's thesis examines the phenomenon of crypto-Christianity — the covert preservation of Christian faith under conditions of forced Islamization — with particular focus on the regions of Asia Minor and Pontus during the period of Ottoman rule. The study approaches the subject from a dual perspective: historical and canonical. In its historical dimension, the thesis traces the origins of the phenomenon from the early Christian persecutions and the lapsi to Arab-occupied Crete, the Late Byzantine period, and the height of crypto-Christianity under Ottoman rule. The geographical manifestations of the phenomenon are explored across Asia Minor, Pontus, Cappadocia, Epirus, Albania, Cyprus, Crete, and the Aegean islands. Particular attention is devoted to the Pontic crypto-Christians — known variously as 'Stavriotes', 'klostoi', and 'gyristoi' — and to the decisive role played by the great monasteries of Soumela, Peristereota, and Vazelon as spiritual refuges. The relationship between the New Martyrs and the crypto-Christians is also examined as two distinct yet complementary forms of resistance to Islamization. In its canonical dimension, the thesis analyses the position of the Orthodox Church toward the phenomenon through the relevant Apostolic Canons, the canons of the Council of Ancyra, the First Ecumenical Council, the Council of Laodicea, and the canons of Saints Peter of Alexandria and Basil the Great. It demonstrates that, although no canonical provision addresses crypto-Christianity explicitly, the Church responded with pastoral discernment and oikonomia, situating the problem within the existing canonical tradition governing the lapsi. The thesis concludes by examining the continuing presence of descendants of crypto-Christians in contemporary Turkey."]},{"key":"dc:title","label":"Title","values":["ΟΙ ΚΡΥΠΤΟΧΡΙΣΤΙΑΝΟΙ ΤΗΣ ΜΙΚΡΑΣ ΑΣΙΑΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΠΟΝΤΟΥ(ΙΣΤΟΡΙΚΟΚΑΝΟΝΙΚΗ ΘΕΩΡΗΣΗ)"]}]}],"canonical_facts":{"dc:creator":["ΓΚΙΑΦΗΣ ΙΩΑΝΝΗΣ","GKIAFIS IOANNIS"],"dc:date":["2026"],"dc:description":["Η παρούσα μεταπτυχιακή εργασία πραγματεύεται το φαινόμενο του κρυπτοχριστιανισμού, δηλαδή της κρυφής διατήρησης της χριστιανικής πίστης υπό συνθήκες εξαναγκαστικού εξισλαμισμού, με ειδική έμφαση στις περιοχές της Μικράς Ασίας και του Πόντου κατά την περίοδο της Οθωμανικής κυριαρχίας. Το έργο εξετάζει το θέμα από διττή οπτική: ιστορική και κανονική. Στο ιστορικό σκέλος ανιχνεύονται οι απαρχές του φαινομένου από τους πρωτοχριστιανικούς διωγμούς και τους «πεπτωκότες» έως την Αραβοκρατούμενη Κρήτη, την υστεροβυζαντινή περίοδο και την ακμή του κρυπτοχριστιανισμού κατά την Τουρκοκρατία. Εξετάζονται γεωγραφικές εκφάνσεις του φαινομένου σε Μικρά Ασία, Πόντο, Καππαδοκία, Ήπειρο, Αλβανία, Κύπρο, Κρήτη και νησιά του Αιγαίου. Ιδιαίτερη προσοχή αποδίδεται στους Ποντίους κρυπτοχριστιανούς — «Σταυριώτες», «κλωστοί», «γυριστοί»— και στον καθοριστικό ρόλο των μεγάλων μοναστηριών (Σουμελά, Περιστερεώτα, Βαζελώνα) ως πνευματικών καταφυγίων. Εξετάζεται επίσης η σχέση νεομαρτύρων και κρυπτοχριστιανών ως δύο διαφορετικών, αν και συμπληρωματικών, μορφών αντίστασης απέναντι στον εξισλαμισμό. Στο κανονικό σκέλος αναλύεται η στάση της Ορθόδοξης Εκκλησίας απέναντι στο φαινόμενο μέσα από τους σχετικούς Αποστολικούς Κανόνες, τους κανόνες της Τοπικής Συνόδου Αγκύρας, της Α΄ Οικουμενικής Συνόδου, της Τοπικής Συνόδου Λαοδικείας, καθώς και τους κανόνες του αγίου Πέτρου Αλεξανδρείας και του Μεγάλου Βασίλειου. Καταδεικνύεται ότι, παρόλο που δεν υφίσταται αμιγώς κανονική πρόβλεψη για τον κρυπτοχριστιανισμό, η Εκκλησία αντιμετώπισε το ζήτημα με διακριτική φιλανθρωπία και ποιμαντική οικονομία, εντάσσοντάς το στο πλαίσιο της κανονικής παράδοσης περί πεπτωκότων. Εξετάζεται τέλος η παρουσία απογόνων κρυπτοχριστιανών στο σύγχρονο γίγνεσθαι, κυρίως στην Τουρκία. Η παρούσα μεταπτυχιακή εργασία πραγματεύεται το φαινόμενο του κρυπτοχριστιανισμού, δηλαδή της κρυφής διατήρησης της χριστιανικής πίστης υπό συνθήκες εξαναγκαστικού εξισλαμισμού, με ειδική έμφαση στις περιοχές της Μικράς Ασίας και του Πόντου κατά την περίοδο της Οθωμανικής κυριαρχίας. Το έργο εξετάζει το θέμα από διττή οπτική: ιστορική και κανονική. Στο ιστορικό σκέλος ανιχνεύονται οι απαρχές του φαινομένου από τους πρωτοχριστιανικούς διωγμούς και τους «πεπτωκότες» έως την Αραβοκρατούμενη Κρήτη, την υστεροβυζαντινή περίοδο και την ακμή του κρυπτοχριστιανισμού κατά την Τουρκοκρατία. Εξετάζονται γεωγραφικές εκφάνσεις του φαινομένου σε Μικρά Ασία, Πόντο, Καππαδοκία, Ήπειρο, Αλβανία, Κύπρο, Κρήτη και νησιά του Αιγαίου. Ιδιαίτερη προσοχή αποδίδεται στους Ποντίους κρυπτοχριστιανούς — «Σταυριώτες», «κλωστοί», «γυριστοί»— και στον καθοριστικό ρόλο των μεγάλων μοναστηριών (Σουμελά, Περιστερεώτα, Βαζελώνα) ως πνευματικών καταφυγίων. Εξετάζεται επίσης η σχέση νεομαρτύρων και κρυπτοχριστιανών ως δύο διαφορετικών, αν και συμπληρωματικών, μορφών αντίστασης απέναντι στον εξισλαμισμό. Στο κανονικό σκέλος αναλύεται η στάση της Ορθόδοξης Εκκλησίας απέναντι στο φαινόμενο μέσα από τους σχετικούς Αποστολικούς Κανόνες, τους κανόνες της Τοπικής Συνόδου Αγκύρας, της Α΄ Οικουμενικής Συνόδου, της Τοπικής Συνόδου Λαοδικείας, καθώς και τους κανόνες του αγίου Πέτρου Αλεξανδρείας και του Μεγάλου Βασίλειου. Καταδεικνύεται ότι, παρόλο που δεν υφίσταται αμιγώς κανονική πρόβλεψη για τον κρυπτοχριστιανισμό, η Εκκλησία αντιμετώπισε το ζήτημα με διακριτική φιλανθρωπία και ποιμαντική οικονομία, εντάσσοντάς το στο πλαίσιο της κανονικής παράδοσης περί πεπτωκότων. Εξετάζεται τέλος η παρουσία απογόνων κρυπτοχριστιανών στο σύγχρονο γίγνεσθαι, κυρίως στην Τουρκία.","This master's thesis examines the phenomenon of crypto-Christianity — the covert preservation of Christian faith under conditions of forced Islamization — with particular focus on the regions of Asia Minor and Pontus during the period of Ottoman rule. The study approaches the subject from a dual perspective: historical and canonical. In its historical dimension, the thesis traces the origins of the phenomenon from the early Christian persecutions and the lapsi to Arab-occupied Crete, the Late Byzantine period, and the height of crypto-Christianity under Ottoman rule. The geographical manifestations of the phenomenon are explored across Asia Minor, Pontus, Cappadocia, Epirus, Albania, Cyprus, Crete, and the Aegean islands. Particular attention is devoted to the Pontic crypto-Christians — known variously as 'Stavriotes', 'klostoi', and 'gyristoi' — and to the decisive role played by the great monasteries of Soumela, Peristereota, and Vazelon as spiritual refuges. The relationship between the New Martyrs and the crypto-Christians is also examined as two distinct yet complementary forms of resistance to Islamization. In its canonical dimension, the thesis analyses the position of the Orthodox Church toward the phenomenon through the relevant Apostolic Canons, the canons of the Council of Ancyra, the First Ecumenical Council, the Council of Laodicea, and the canons of Saints Peter of Alexandria and Basil the Great. It demonstrates that, although no canonical provision addresses crypto-Christianity explicitly, the Church responded with pastoral discernment and oikonomia, situating the problem within the existing canonical tradition governing the lapsi. The thesis concludes by examining the continuing presence of descendants of crypto-Christians in contemporary Turkey."],"dc:identifier":["uoadl:5413926","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/5413926"],"dc:language":["Ελληνικά","Greek"],"dc:subject":["Θρησκεία","Religion"],"dc:title":["ΟΙ ΚΡΥΠΤΟΧΡΙΣΤΙΑΝΟΙ ΤΗΣ ΜΙΚΡΑΣ ΑΣΙΑΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΠΟΝΤΟΥ(ΙΣΤΟΡΙΚΟΚΑΝΟΝΙΚΗ ΘΕΩΡΗΣΗ)"],"dc:type":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]},"updated_at":"2026-11-19T05:19:57Z"}