{"id":{"repo_id":"athens","oai_identifier":"oai:lib.uoa.gr:uoadl:5416025"},"canonical_url":"https://search.ndltd.org/etd/athens/oai:lib.uoa.gr:uoadl:5416025","repository":{"repo_id":"athens","name":"National and Kapodistrian University of Athens","base_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh"},"display":{"title":"Βιοποικιλότητα μικροβιακών πληθυσμών υγροτόπων νησιών του Αιγαίου με προσεγγίσεις αλληλούχησης υψηλής απόδοσης του eDNA","abstract":"Οι εξελίξεις στις τεχνολογίες αλληλούχησης υψηλής απόδοσης και στις βιοπληροφορικές μεθοδολογίες έχουν μεταμορφώσει τη μικροβιακή οικολογία επιτρέποντας τη μελέτη πολύπλοκων μικροβιακών κοινοτήτων από περιβαλλοντικά δείγματα χωρίς την ανάγκη καλλιέργειας των μικροοργανισμών. Στόχος της παρούσας εργασίας είναι η διερεύνηση της βαθιάς βιοποικιλότητας των βακτηριακών πληθυσμών υγροτόπων, μέσω ανάλυσης περιβαλλοντικού DNA (eDNA) με αλληλούχιση μεταγραμμικού κώδικα (metabarcoding). Πραγματοποιήθηκαν δειγματοληψίες από το νερό 46 υγροτόπων σε 7 νησιά του Αιγαίου (Άνδρος, Τήνος, Μύκονος, Κάρπαθος, Λήμνος, Ρόδος και Ικαρία). Η ανάλυση βασίστηκε σε αλληλούχηση υψηλής απόδοσης της V3-V4 υπερμεταβλητής περιοχής του 16S rRNA και για τη βιοπληροφορική επεξεργασία των ακατέργαστων αλληλουχιών χρησιμοποιήθηκε το λογισμικό Μothur. Η συναρμολόγηση των αλληλουχιών, ο ποιοτικός έλεγχος, η απομάκρυνση χιμαιρικών αλληλουχιών, η ταξινομική κατάταξη και η εξαγωγή Παραλλαγών Αλληλουχίας Αμπλικονίων (Amplicon Sequence Variants, ASV), οδήγησαν στο τελικό σύνολο δεδομένων που περιλάμβανε 22.153 βακτηριακά ASVs. Για τη διερεύνηση των μοτίβων της κυρίαρχης βακτηριακής κοινότητας, δημιουργήθηκε ένα υποσύνολο δεδομένων που περιλάμβανε ASVs με σχετική αφθονία μεγαλύτερη από το 0,01% των συνολικών reads. Αναλύσεις για τον υπολογισμό α- και β-ποικιλότητας πραγματοποιήθηκαν με τη χρήση του λογισμικού R. Ως κυρίαρχες βακτηριακές κλάσεις εντοπίστηκαν οι Alphaproteobacteria, Actinobacteria, Gammaproteobacteria και Bacteroidia. Η α-ποικιλότητα παρουσίασε διακύμανση μεταξύ των υγροτόπων, χωρίς ωστόσο να ανιχνευθούν στατιστικά σημαντικές διαφορές μεταξύ των νησιών. Οι αναλύσεις β-ποικιλότητας αποκάλυψαν αντικατάσταση των ειδών και διαφοροποίηση της σύνθεσης των κοινοτήτων μεταξύ των υγροτόπων. Η Ανάλυση Κανονικών Αντιστοιχιών (Canonical Correspondence Analysis, CCA) έδειξε ότι η αλατότητα αποτελεί τον σημαντικότερο περιβαλλοντικό παράγοντα που διαμορφώνει τη δομή των βακτηριακών κοινοτήτων. Σε υγροτόπους με ακραίες περιβαλλοντικές συνθήκες, εντοπίστηκαν εξειδικευμένες βακτηριακές συναθροίσεις, συμπεριλαμβανομένων αλόφιλων κοινοτήτων σε υπεράλμυρα συστήματα και μιας οξεόφιλης κοινότητας σε περιβάλλον χαμηλού pH. Η χρήση των ASV παρείχε υψηλή ταξινομική διακριτικότητα στη διερεύνηση της μικροβιακής κατανομής και των μοτίβων διασποράς. Παρά το γεγονός ότι πολλά βακτηριακά γένη εμφάνισαν ευρεία διασπορά, η κατανομή στο επίπεδο των ASV ήταν σημαντικά πιο περιορισμένη. Η χαμηλή συνεισφορά του εγκιβωτισμού, έδειξε ότι οι βακτηριακές κοινότητες διαμορφώνονται κυρίως μέσω αντικατάστασης ταξινομικών μονάδων μεταξύ υγροτόπων και όχι ως υποσύνολα μιας κοινής δεξαμενής ειδών. Επιπλέον, σπάνια ASV με σχετικά ευρεία κατανομή δεν φάνηκε να παρουσιάζουν κάποιο χωρικό ή περιβαλλοντικό μοτίβο διασποράς, υποδεικνύοντας ότι η διασπορά ενδέχεται να προκύπτει σε μεγάλο βαθμό με στοχαστικό τρόπο. Ωστόσο, παρότι η παρουσία ορισμένων ASV σε γεωγραφικά απομακρυσμένα νησιά υποδηλώνει ότι ορισμένα βακτηριακά taxa είναι ικανά για διασπορά σε μεγάλες αποστάσεις, η πλειονότητα των ASV παρουσίασε ιδιαίτερα περιορισμένη γεωγραφική κατανομή, απαντώντας σε λίγους μόνο υγροτόπους. Συνολικά, τα αποτελέσματα υποδεικνύουν ότι η συγκρότηση των βακτηριακών κοινοτήτων διαμορφώνεται από την αλληλεπίδραση του περιορισμού της διασποράς και της περιβαλλοντικής επιλογής. Η επιτυχημένη εγκατάσταση των οργανισμών επομένως εξαρτάται τόσο από την ικανότητά τους να φτάσουν σε νέους βιότοπους όσο και από την καταλληλότητα των τοπικών περιβαλλοντικών συνθηκών. Η παρούσα εργασία ανέδειξε τη σημασία του συνδυασμού τεχνολογιών αλληλούχησης υψηλής απόδοσης, βιοπληροφορικής επεξεργασίας και οικολογικών αναλύσεων για τη μελέτη της μικροβιακής ποικιλότητας υγροτοπικά συστήματα. Τα αποτελέσματα συμβάλλουν στην καλύτερη κατανόηση των μηχανισμών συνάθροισης και των προτύπων διασποράς των μικροβιακών κοινοτήτων σε χωρικά απομονωμένα περιβάλλοντα.","abstract_html":"Οι εξελίξεις στις τεχνολογίες αλληλούχησης υψηλής απόδοσης και στις βιοπληροφορικές μεθοδολογίες έχουν μεταμορφώσει τη μικροβιακή οικολογία επιτρέποντας τη μελέτη πολύπλοκων μικροβιακών κοινοτήτων από περιβαλλοντικά δείγματα χωρίς την ανάγκη καλλιέργειας των μικροοργανισμών. Στόχος της παρούσας εργασίας είναι η διερεύνηση της βαθιάς βιοποικιλότητας των βακτηριακών πληθυσμών υγροτόπων, μέσω ανάλυσης περιβαλλοντικού DNA (eDNA) με αλληλούχιση μεταγραμμικού κώδικα (metabarcoding). Πραγματοποιήθηκαν δειγματοληψίες από το νερό 46 υγροτόπων σε 7 νησιά του Αιγαίου (Άνδρος, Τήνος, Μύκονος, Κάρπαθος, Λήμνος, Ρόδος και Ικαρία). Η ανάλυση βασίστηκε σε αλληλούχηση υψηλής απόδοσης της V3-V4 υπερμεταβλητής περιοχής του 16S rRNA και για τη βιοπληροφορική επεξεργασία των ακατέργαστων αλληλουχιών χρησιμοποιήθηκε το λογισμικό Μothur. Η συναρμολόγηση των αλληλουχιών, ο ποιοτικός έλεγχος, η απομάκρυνση χιμαιρικών αλληλουχιών, η ταξινομική κατάταξη και η εξαγωγή Παραλλαγών Αλληλουχίας Αμπλικονίων (Amplicon Sequence Variants, ASV), οδήγησαν στο τελικό σύνολο δεδομένων που περιλάμβανε 22.153 βακτηριακά ASVs. Για τη διερεύνηση των μοτίβων της κυρίαρχης βακτηριακής κοινότητας, δημιουργήθηκε ένα υποσύνολο δεδομένων που περιλάμβανε ASVs με σχετική αφθονία μεγαλύτερη από το 0,01% των συνολικών reads. Αναλύσεις για τον υπολογισμό α- και β-ποικιλότητας πραγματοποιήθηκαν με τη χρήση του λογισμικού R. Ως κυρίαρχες βακτηριακές κλάσεις εντοπίστηκαν οι Alphaproteobacteria, Actinobacteria, Gammaproteobacteria και Bacteroidia. Η α-ποικιλότητα παρουσίασε διακύμανση μεταξύ των υγροτόπων, χωρίς ωστόσο να ανιχνευθούν στατιστικά σημαντικές διαφορές μεταξύ των νησιών. Οι αναλύσεις β-ποικιλότητας αποκάλυψαν αντικατάσταση των ειδών και διαφοροποίηση της σύνθεσης των κοινοτήτων μεταξύ των υγροτόπων. Η Ανάλυση Κανονικών Αντιστοιχιών (Canonical Correspondence Analysis, CCA) έδειξε ότι η αλατότητα αποτελεί τον σημαντικότερο περιβαλλοντικό παράγοντα που διαμορφώνει τη δομή των βακτηριακών κοινοτήτων. Σε υγροτόπους με ακραίες περιβαλλοντικές συνθήκες, εντοπίστηκαν εξειδικευμένες βακτηριακές συναθροίσεις, συμπεριλαμβανομένων αλόφιλων κοινοτήτων σε υπεράλμυρα συστήματα και μιας οξεόφιλης κοινότητας σε περιβάλλον χαμηλού pH. Η χρήση των ASV παρείχε υψηλή ταξινομική διακριτικότητα στη διερεύνηση της μικροβιακής κατανομής και των μοτίβων διασποράς. Παρά το γεγονός ότι πολλά βακτηριακά γένη εμφάνισαν ευρεία διασπορά, η κατανομή στο επίπεδο των ASV ήταν σημαντικά πιο περιορισμένη. Η χαμηλή συνεισφορά του εγκιβωτισμού, έδειξε ότι οι βακτηριακές κοινότητες διαμορφώνονται κυρίως μέσω αντικατάστασης ταξινομικών μονάδων μεταξύ υγροτόπων και όχι ως υποσύνολα μιας κοινής δεξαμενής ειδών. Επιπλέον, σπάνια ASV με σχετικά ευρεία κατανομή δεν φάνηκε να παρουσιάζουν κάποιο χωρικό ή περιβαλλοντικό μοτίβο διασποράς, υποδεικνύοντας ότι η διασπορά ενδέχεται να προκύπτει σε μεγάλο βαθμό με στοχαστικό τρόπο. Ωστόσο, παρότι η παρουσία ορισμένων ASV σε γεωγραφικά απομακρυσμένα νησιά υποδηλώνει ότι ορισμένα βακτηριακά taxa είναι ικανά για διασπορά σε μεγάλες αποστάσεις, η πλειονότητα των ASV παρουσίασε ιδιαίτερα περιορισμένη γεωγραφική κατανομή, απαντώντας σε λίγους μόνο υγροτόπους. Συνολικά, τα αποτελέσματα υποδεικνύουν ότι η συγκρότηση των βακτηριακών κοινοτήτων διαμορφώνεται από την αλληλεπίδραση του περιορισμού της διασποράς και της περιβαλλοντικής επιλογής. Η επιτυχημένη εγκατάσταση των οργανισμών επομένως εξαρτάται τόσο από την ικανότητά τους να φτάσουν σε νέους βιότοπους όσο και από την καταλληλότητα των τοπικών περιβαλλοντικών συνθηκών. Η παρούσα εργασία ανέδειξε τη σημασία του συνδυασμού τεχνολογιών αλληλούχησης υψηλής απόδοσης, βιοπληροφορικής επεξεργασίας και οικολογικών αναλύσεων για τη μελέτη της μικροβιακής ποικιλότητας υγροτοπικά συστήματα. Τα αποτελέσματα συμβάλλουν στην καλύτερη κατανόηση των μηχανισμών συνάθροισης και των προτύπων διασποράς των μικροβιακών κοινοτήτων σε χωρικά απομονωμένα περιβάλλοντα.","abstract_has_math":false,"creators":["ΔΟΜΕΝΙΚΟΥ ΘΑΛΕΙΑ-ΗΡΩ","DOMENIKOU THALEIA-IRO"],"institution":null,"degree_name":null,"degree_level":null,"degree_discipline":null,"degree_department":null,"school":null,"contributors":[],"advisors":[],"committee_chairs":[],"committee_members":[],"year":2026,"date_issued":"2026","date_published":"2026","updated_at":"2026-11-19T05:19:59Z","subjects":["Θετικές Επιστήμες","Science"],"languages":["Ελληνικά","English","Greek"],"rights":[],"rights_urls":[],"identifier_entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:5416025"],"render_values":[{"text":"uoadl:5416025","href":null,"code":true}]}],"person_identifier_entries":[]},"links":{"outbound_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/5416025","outbound_label":"Repository record","outbound_source":"dc:identifier","record_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/5416025","record_label":"Repository record","record_kind":"record","record_source":"dc:identifier","download_url":null,"download_label":null,"download_source":null,"access_status":null,"embargo_until":null,"access_note":null},"source_record":{"url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh?verb=GetRecord&metadataPrefix=oai_dc&identifier=oai%3Alib.uoa.gr%3Auoadl%3A5416025","prefix":"oai_dc"},"metadata_groups":[{"id":"people","label":"People","entries":[{"key":"dc:creator","label":"Author","values":["ΔΟΜΕΝΙΚΟΥ ΘΑΛΕΙΑ-ΗΡΩ","DOMENIKOU THALEIA-IRO"]}]},{"id":"academic_context","label":"Academic Context","entries":[{"key":"dc:date","label":"Dc Date","values":["2026"]},{"key":"dc:type","label":"Dc Type","values":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]}]},{"id":"subjects_keywords","label":"Subjects and Keywords","entries":[{"key":"dc:subject","label":"Dc Subject","values":["Θετικές Επιστήμες","Science"]}]},{"id":"language_rights","label":"Language and Rights","entries":[{"key":"dc:language","label":"Dc Language","values":["Ελληνικά","English","Greek"]}]},{"id":"identifiers","label":"Identifiers","entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:5416025","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/5416025"]}]},{"id":"additional","label":"Additional Metadata","entries":[{"key":"dc:description","label":"Description","values":["Οι εξελίξεις στις τεχνολογίες αλληλούχησης υψηλής απόδοσης και στις βιοπληροφορικές μεθοδολογίες έχουν μεταμορφώσει τη μικροβιακή οικολογία επιτρέποντας τη μελέτη πολύπλοκων μικροβιακών κοινοτήτων από περιβαλλοντικά δείγματα χωρίς την ανάγκη καλλιέργειας των μικροοργανισμών. Στόχος της παρούσας εργασίας είναι η διερεύνηση της βαθιάς βιοποικιλότητας των βακτηριακών πληθυσμών υγροτόπων, μέσω ανάλυσης περιβαλλοντικού DNA (eDNA) με αλληλούχιση μεταγραμμικού κώδικα (metabarcoding). Πραγματοποιήθηκαν δειγματοληψίες από το νερό 46 υγροτόπων σε 7 νησιά του Αιγαίου (Άνδρος, Τήνος, Μύκονος, Κάρπαθος, Λήμνος, Ρόδος και Ικαρία). Η ανάλυση βασίστηκε σε αλληλούχηση υψηλής απόδοσης της V3-V4 υπερμεταβλητής περιοχής του 16S rRNA και για τη βιοπληροφορική επεξεργασία των ακατέργαστων αλληλουχιών χρησιμοποιήθηκε το λογισμικό Μothur. Η συναρμολόγηση των αλληλουχιών, ο ποιοτικός έλεγχος, η απομάκρυνση χιμαιρικών αλληλουχιών, η ταξινομική κατάταξη και η εξαγωγή Παραλλαγών Αλληλουχίας Αμπλικονίων (Amplicon Sequence Variants, ASV), οδήγησαν στο τελικό σύνολο δεδομένων που περιλάμβανε 22.153 βακτηριακά ASVs. Για τη διερεύνηση των μοτίβων της κυρίαρχης βακτηριακής κοινότητας, δημιουργήθηκε ένα υποσύνολο δεδομένων που περιλάμβανε ASVs με σχετική αφθονία μεγαλύτερη από το 0,01% των συνολικών reads. Αναλύσεις για τον υπολογισμό α- και β-ποικιλότητας πραγματοποιήθηκαν με τη χρήση του λογισμικού R. Ως κυρίαρχες βακτηριακές κλάσεις εντοπίστηκαν οι Alphaproteobacteria, Actinobacteria, Gammaproteobacteria και Bacteroidia. Η α-ποικιλότητα παρουσίασε διακύμανση μεταξύ των υγροτόπων, χωρίς ωστόσο να ανιχνευθούν στατιστικά σημαντικές διαφορές μεταξύ των νησιών. Οι αναλύσεις β-ποικιλότητας αποκάλυψαν αντικατάσταση των ειδών και διαφοροποίηση της σύνθεσης των κοινοτήτων μεταξύ των υγροτόπων. Η Ανάλυση Κανονικών Αντιστοιχιών (Canonical Correspondence Analysis, CCA) έδειξε ότι η αλατότητα αποτελεί τον σημαντικότερο περιβαλλοντικό παράγοντα που διαμορφώνει τη δομή των βακτηριακών κοινοτήτων. Σε υγροτόπους με ακραίες περιβαλλοντικές συνθήκες, εντοπίστηκαν εξειδικευμένες βακτηριακές συναθροίσεις, συμπεριλαμβανομένων αλόφιλων κοινοτήτων σε υπεράλμυρα συστήματα και μιας οξεόφιλης κοινότητας σε περιβάλλον χαμηλού pH. Η χρήση των ASV παρείχε υψηλή ταξινομική διακριτικότητα στη διερεύνηση της μικροβιακής κατανομής και των μοτίβων διασποράς. Παρά το γεγονός ότι πολλά βακτηριακά γένη εμφάνισαν ευρεία διασπορά, η κατανομή στο επίπεδο των ASV ήταν σημαντικά πιο περιορισμένη. Η χαμηλή συνεισφορά του εγκιβωτισμού, έδειξε ότι οι βακτηριακές κοινότητες διαμορφώνονται κυρίως μέσω αντικατάστασης ταξινομικών μονάδων μεταξύ υγροτόπων και όχι ως υποσύνολα μιας κοινής δεξαμενής ειδών. Επιπλέον, σπάνια ASV με σχετικά ευρεία κατανομή δεν φάνηκε να παρουσιάζουν κάποιο χωρικό ή περιβαλλοντικό μοτίβο διασποράς, υποδεικνύοντας ότι η διασπορά ενδέχεται να προκύπτει σε μεγάλο βαθμό με στοχαστικό τρόπο. Ωστόσο, παρότι η παρουσία ορισμένων ASV σε γεωγραφικά απομακρυσμένα νησιά υποδηλώνει ότι ορισμένα βακτηριακά taxa είναι ικανά για διασπορά σε μεγάλες αποστάσεις, η πλειονότητα των ASV παρουσίασε ιδιαίτερα περιορισμένη γεωγραφική κατανομή, απαντώντας σε λίγους μόνο υγροτόπους. Συνολικά, τα αποτελέσματα υποδεικνύουν ότι η συγκρότηση των βακτηριακών κοινοτήτων διαμορφώνεται από την αλληλεπίδραση του περιορισμού της διασποράς και της περιβαλλοντικής επιλογής. Η επιτυχημένη εγκατάσταση των οργανισμών επομένως εξαρτάται τόσο από την ικανότητά τους να φτάσουν σε νέους βιότοπους όσο και από την καταλληλότητα των τοπικών περιβαλλοντικών συνθηκών. Η παρούσα εργασία ανέδειξε τη σημασία του συνδυασμού τεχνολογιών αλληλούχησης υψηλής απόδοσης, βιοπληροφορικής επεξεργασίας και οικολογικών αναλύσεων για τη μελέτη της μικροβιακής ποικιλότητας υγροτοπικά συστήματα. Τα αποτελέσματα συμβάλλουν στην καλύτερη κατανόηση των μηχανισμών συνάθροισης και των προτύπων διασποράς των μικροβιακών κοινοτήτων σε χωρικά απομονωμένα περιβάλλοντα.","Advances in high-throughput sequencing and bioinformatic methodologies have transformed microbial ecology by enabling the culture-independent characterization of complex microbial communities from environmental samples. In this dissertation, environmental DNA (eDNA) metabarcoding and bioinformatic analyses were used to investigate the diversity, composition and spatial distribution of bacterioplankton communities across 46 wetlands located on seven Aegean islands (Andros, Tinos, Mykonos, Rhodes, Karpathos, Lemnos and Ikaria). Raw Illumina MiSeq sequences targeting the V3-V4 region of the 16S rRNA gene were processed using a bioinformatic workflow implemented in Mothur. Sequence assembly, quality filtering, chimera removal, taxonomic assignment and Amplicon Sequence Variant (ASV) inference resulted in a final dataset comprising 22,153 bacterial ASVs. To investigate dominant community patterns, a secondary dataset containing ASVs representing more than 0.01% of total reads was generated. Alpha- and beta-diversity analyses were subsequently applied using R. The bacterial communities were dominated by Alphaproteobacteria, Actinobacteria, Gammaproteobacteria and Bacteroidia. Alpha-diversity varied among wetlands, although no significant differences were detected among islands. Beta-diversity analyses revealed community turnover and variation in community composition among wetlands. Canonical Correspondence Analysis demonstrated that salinity was the principal factor shaping bacterial community structure. Environmentally extreme wetlands hosted specialized bacterial assemblages including halophilic communities in hypersaline systems and an acidophilic community in a low-pH environment. The ASV-based approach provided high taxonomic resolution for investigating microbial distribution and dispersal patterns. Although multiple bacterial genera appeared widely dispersed, individual ASVs exhibited more restricted distributions. Low nestedness indicated that bacterial communities were structured primarily by taxonomic replacement among wetlands than through nested subsets of a common species pool. Furthermore, rare but relatively dispersed ASVs showed no clear spatial or environmental distribution pattern, suggesting that dispersal may occur in a largely stochastic manner. While the occurrence of several ASVs across geographically distant islands indicates that some bacterial taxa are capable of long-distance dispersal, the majority of ASVs remained highly localized. Together, these findings suggest that bacterial community assembly is shaped by the interaction of dispersal limitation and environmental selection, with successful establishment depending on both the ability of taxa to reach new habitats and the suitability of local environmental conditions. Overall, this dissertation demonstrated the value of integrating high-throughput sequencing, bioinformatic processing and ecological analyses to investigate microbial diversity in wetland ecosystems. The results contribute to a broader understanding of microbial community assembly and dispersal patterns in spatially isolated environments."]},{"key":"dc:title","label":"Title","values":["Βιοποικιλότητα μικροβιακών πληθυσμών υγροτόπων νησιών του Αιγαίου με προσεγγίσεις αλληλούχησης υψηλής απόδοσης του eDNA"]}]}],"canonical_facts":{"dc:creator":["ΔΟΜΕΝΙΚΟΥ ΘΑΛΕΙΑ-ΗΡΩ","DOMENIKOU THALEIA-IRO"],"dc:date":["2026"],"dc:description":["Οι εξελίξεις στις τεχνολογίες αλληλούχησης υψηλής απόδοσης και στις βιοπληροφορικές μεθοδολογίες έχουν μεταμορφώσει τη μικροβιακή οικολογία επιτρέποντας τη μελέτη πολύπλοκων μικροβιακών κοινοτήτων από περιβαλλοντικά δείγματα χωρίς την ανάγκη καλλιέργειας των μικροοργανισμών. Στόχος της παρούσας εργασίας είναι η διερεύνηση της βαθιάς βιοποικιλότητας των βακτηριακών πληθυσμών υγροτόπων, μέσω ανάλυσης περιβαλλοντικού DNA (eDNA) με αλληλούχιση μεταγραμμικού κώδικα (metabarcoding). Πραγματοποιήθηκαν δειγματοληψίες από το νερό 46 υγροτόπων σε 7 νησιά του Αιγαίου (Άνδρος, Τήνος, Μύκονος, Κάρπαθος, Λήμνος, Ρόδος και Ικαρία). Η ανάλυση βασίστηκε σε αλληλούχηση υψηλής απόδοσης της V3-V4 υπερμεταβλητής περιοχής του 16S rRNA και για τη βιοπληροφορική επεξεργασία των ακατέργαστων αλληλουχιών χρησιμοποιήθηκε το λογισμικό Μothur. Η συναρμολόγηση των αλληλουχιών, ο ποιοτικός έλεγχος, η απομάκρυνση χιμαιρικών αλληλουχιών, η ταξινομική κατάταξη και η εξαγωγή Παραλλαγών Αλληλουχίας Αμπλικονίων (Amplicon Sequence Variants, ASV), οδήγησαν στο τελικό σύνολο δεδομένων που περιλάμβανε 22.153 βακτηριακά ASVs. Για τη διερεύνηση των μοτίβων της κυρίαρχης βακτηριακής κοινότητας, δημιουργήθηκε ένα υποσύνολο δεδομένων που περιλάμβανε ASVs με σχετική αφθονία μεγαλύτερη από το 0,01% των συνολικών reads. Αναλύσεις για τον υπολογισμό α- και β-ποικιλότητας πραγματοποιήθηκαν με τη χρήση του λογισμικού R. Ως κυρίαρχες βακτηριακές κλάσεις εντοπίστηκαν οι Alphaproteobacteria, Actinobacteria, Gammaproteobacteria και Bacteroidia. Η α-ποικιλότητα παρουσίασε διακύμανση μεταξύ των υγροτόπων, χωρίς ωστόσο να ανιχνευθούν στατιστικά σημαντικές διαφορές μεταξύ των νησιών. Οι αναλύσεις β-ποικιλότητας αποκάλυψαν αντικατάσταση των ειδών και διαφοροποίηση της σύνθεσης των κοινοτήτων μεταξύ των υγροτόπων. Η Ανάλυση Κανονικών Αντιστοιχιών (Canonical Correspondence Analysis, CCA) έδειξε ότι η αλατότητα αποτελεί τον σημαντικότερο περιβαλλοντικό παράγοντα που διαμορφώνει τη δομή των βακτηριακών κοινοτήτων. Σε υγροτόπους με ακραίες περιβαλλοντικές συνθήκες, εντοπίστηκαν εξειδικευμένες βακτηριακές συναθροίσεις, συμπεριλαμβανομένων αλόφιλων κοινοτήτων σε υπεράλμυρα συστήματα και μιας οξεόφιλης κοινότητας σε περιβάλλον χαμηλού pH. Η χρήση των ASV παρείχε υψηλή ταξινομική διακριτικότητα στη διερεύνηση της μικροβιακής κατανομής και των μοτίβων διασποράς. Παρά το γεγονός ότι πολλά βακτηριακά γένη εμφάνισαν ευρεία διασπορά, η κατανομή στο επίπεδο των ASV ήταν σημαντικά πιο περιορισμένη. Η χαμηλή συνεισφορά του εγκιβωτισμού, έδειξε ότι οι βακτηριακές κοινότητες διαμορφώνονται κυρίως μέσω αντικατάστασης ταξινομικών μονάδων μεταξύ υγροτόπων και όχι ως υποσύνολα μιας κοινής δεξαμενής ειδών. Επιπλέον, σπάνια ASV με σχετικά ευρεία κατανομή δεν φάνηκε να παρουσιάζουν κάποιο χωρικό ή περιβαλλοντικό μοτίβο διασποράς, υποδεικνύοντας ότι η διασπορά ενδέχεται να προκύπτει σε μεγάλο βαθμό με στοχαστικό τρόπο. Ωστόσο, παρότι η παρουσία ορισμένων ASV σε γεωγραφικά απομακρυσμένα νησιά υποδηλώνει ότι ορισμένα βακτηριακά taxa είναι ικανά για διασπορά σε μεγάλες αποστάσεις, η πλειονότητα των ASV παρουσίασε ιδιαίτερα περιορισμένη γεωγραφική κατανομή, απαντώντας σε λίγους μόνο υγροτόπους. Συνολικά, τα αποτελέσματα υποδεικνύουν ότι η συγκρότηση των βακτηριακών κοινοτήτων διαμορφώνεται από την αλληλεπίδραση του περιορισμού της διασποράς και της περιβαλλοντικής επιλογής. Η επιτυχημένη εγκατάσταση των οργανισμών επομένως εξαρτάται τόσο από την ικανότητά τους να φτάσουν σε νέους βιότοπους όσο και από την καταλληλότητα των τοπικών περιβαλλοντικών συνθηκών. Η παρούσα εργασία ανέδειξε τη σημασία του συνδυασμού τεχνολογιών αλληλούχησης υψηλής απόδοσης, βιοπληροφορικής επεξεργασίας και οικολογικών αναλύσεων για τη μελέτη της μικροβιακής ποικιλότητας υγροτοπικά συστήματα. Τα αποτελέσματα συμβάλλουν στην καλύτερη κατανόηση των μηχανισμών συνάθροισης και των προτύπων διασποράς των μικροβιακών κοινοτήτων σε χωρικά απομονωμένα περιβάλλοντα.","Advances in high-throughput sequencing and bioinformatic methodologies have transformed microbial ecology by enabling the culture-independent characterization of complex microbial communities from environmental samples. In this dissertation, environmental DNA (eDNA) metabarcoding and bioinformatic analyses were used to investigate the diversity, composition and spatial distribution of bacterioplankton communities across 46 wetlands located on seven Aegean islands (Andros, Tinos, Mykonos, Rhodes, Karpathos, Lemnos and Ikaria). Raw Illumina MiSeq sequences targeting the V3-V4 region of the 16S rRNA gene were processed using a bioinformatic workflow implemented in Mothur. Sequence assembly, quality filtering, chimera removal, taxonomic assignment and Amplicon Sequence Variant (ASV) inference resulted in a final dataset comprising 22,153 bacterial ASVs. To investigate dominant community patterns, a secondary dataset containing ASVs representing more than 0.01% of total reads was generated. Alpha- and beta-diversity analyses were subsequently applied using R. The bacterial communities were dominated by Alphaproteobacteria, Actinobacteria, Gammaproteobacteria and Bacteroidia. Alpha-diversity varied among wetlands, although no significant differences were detected among islands. Beta-diversity analyses revealed community turnover and variation in community composition among wetlands. Canonical Correspondence Analysis demonstrated that salinity was the principal factor shaping bacterial community structure. Environmentally extreme wetlands hosted specialized bacterial assemblages including halophilic communities in hypersaline systems and an acidophilic community in a low-pH environment. The ASV-based approach provided high taxonomic resolution for investigating microbial distribution and dispersal patterns. Although multiple bacterial genera appeared widely dispersed, individual ASVs exhibited more restricted distributions. Low nestedness indicated that bacterial communities were structured primarily by taxonomic replacement among wetlands than through nested subsets of a common species pool. Furthermore, rare but relatively dispersed ASVs showed no clear spatial or environmental distribution pattern, suggesting that dispersal may occur in a largely stochastic manner. While the occurrence of several ASVs across geographically distant islands indicates that some bacterial taxa are capable of long-distance dispersal, the majority of ASVs remained highly localized. Together, these findings suggest that bacterial community assembly is shaped by the interaction of dispersal limitation and environmental selection, with successful establishment depending on both the ability of taxa to reach new habitats and the suitability of local environmental conditions. Overall, this dissertation demonstrated the value of integrating high-throughput sequencing, bioinformatic processing and ecological analyses to investigate microbial diversity in wetland ecosystems. The results contribute to a broader understanding of microbial community assembly and dispersal patterns in spatially isolated environments."],"dc:identifier":["uoadl:5416025","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/5416025"],"dc:language":["Ελληνικά","English","Greek"],"dc:subject":["Θετικές Επιστήμες","Science"],"dc:title":["Βιοποικιλότητα μικροβιακών πληθυσμών υγροτόπων νησιών του Αιγαίου με προσεγγίσεις αλληλούχησης υψηλής απόδοσης του eDNA"],"dc:type":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]},"updated_at":"2026-11-19T05:19:59Z"}