{"id":{"repo_id":"athens","oai_identifier":"oai:lib.uoa.gr:uoadl:5420063"},"canonical_url":"https://search.ndltd.org/etd/athens/oai:lib.uoa.gr:uoadl:5420063","repository":{"repo_id":"athens","name":"National and Kapodistrian University of Athens","base_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh"},"display":{"title":"Ο ρόλος της μεταβολομικής στην έγκαιρη διάγνωση και τη θεραπευτική παρέμβαση της νευροφλεγμονής και της ινσουλινοαντίστασης του εγκεφάλου ως σημαντικοί παράγοντες γνωστικής επιδείνωσης και ατροφίας του ιππόκαμπου","abstract":"Η ήπια γνωστική διαταραχή (MCI) και η νόσος Alzheimer (AD) συγκαταλέγονται μεταξύ των πιο διαδεδομένων νευροεκφυλιστικών διαταραχών παγκοσμίως και αποτελούν μείζονες προκλήσεις για τη δημόσια υγεία λόγω της αυξανόμενης επίπτωσής τους και των περιορισμένων θεραπευτικών επιλογών. Αν και τα κλασικά παθολογικά χαρακτηριστικά, όπως οι πλάκες αμυλοειδούς-β και η υπερφωσφορυλιωμένη πρωτεΐνη tau, παραμένουν κεντρικά στοιχεία της AD, αυξανόμενα δεδομένα υποδεικνύουν ότι η μεταβολική δυσλειτουργία, η νευροφλεγμονή και η εγκεφαλική αντίσταση στην ινσουλίνη διαδραματίζουν θεμελιώδη ρόλο στην έναρξη και εξέλιξη της νόσου. Οι πρόσφατες εξελίξεις στη μεταβολομική προσφέρουν νέες δυνατότητες διερεύνησης των πολύπλοκων βιοχημικών μεταβολών που σχετίζονται με τη γνωστική έκπτωση και ενδέχεται να συμβάλουν στην πρωιμότερη διάγνωση και σε πιο εξατομικευμένες θεραπευτικές προσεγγίσεις. Σκοπός: Η παρούσα μελέτη αποσκοπούσε στη διερεύνηση του ρόλου της μεταβολομικής στην έγκαιρη διάγνωση και στη θεραπευτική παρέμβαση της νευροφλεγμονής και της εγκεφαλικής αντίστασης στην ινσουλίνη, ως σημαντικών παραγόντων που συμβάλλουν στη γνωστική έκπτωση και την ατροφία του ιππόκαμπου. Μέθοδοι: Πραγματοποιήθηκε δομημένη ανασκόπηση της βιβλιογραφίας με χρήση μελετών που αντλήθηκαν από επιστημονικές βάσεις δεδομένων, όπως PubMed, Scopus και Google Scholar. Αναλύθηκαν μελέτες που διερευνούν μεταβολομικές μεταβολές σχετιζόμενες με τη νευροφλεγμονή, την αντίσταση στην ινσουλίνη, τον μεταβολισμό των λιπιδίων, τη μιτοχονδριακή δυσλειτουργία και τη γνωστική έκπτωση. Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε σε μεταβολομικούς βιοδείκτες που έχουν εντοπιστεί σε πλάσμα, ορό, εγκεφαλονωτιαίο υγρό και εξωσώματα. Αποτελέσματα: Τα διαθέσιμα δεδομένα έδειξαν με συνέπεια ότι σημαντικές μεταβολικές μεταβολές εμφανίζονται ήδη στα πρώιμα στάδια της γνωστικής διαταραχής. Λιπιδωμικές μελέτες κατέδειξαν μειώσεις στις φωσφατιδυλοχολίνες και μεταβολές στα σφιγγολιπίδια και τα κεραμίδια, οι οποίες σχετίζονται με εκφύλιση των νευρωνικών μεμβρανών και αντίσταση στην ινσουλίνη. Η αυξημένη μεταβολική δραστηριότητα του αραχιδονικού οξέος και τα αυξημένα επίπεδα φλεγμονωδών μεσολαβητών συνδέθηκαν με χρόνια νευροφλεγμονή. Το β-υδροξυβουτυρικό αναδείχθηκε ως σημαντικός βιοδείκτης και εναλλακτικό ενεργειακό υπόστρωμα, με πιθανές αντιφλεγμονώδεις και νευροπροστατευτικές ιδιότητες μέσω αναστολής της δραστηριότητας του φλεγμονοσώματος NLRP3. Η εγκεφαλική αντίσταση στην ινσουλίνη και ο εγκεφαλικός υπομεταβολισμός της γλυκόζης συσχετίστηκαν ισχυρά με τη γνωστική έκπτωση και την ατροφία του ιππόκαμπου. Ο συνδυασμός μεταβολομικών δεδομένων με νευροαπεικονιστικές τεχνικές, όπως MRI και FDG-PET, βελτίωσε περαιτέρω την κατανόηση των μηχανισμών της νόσου. Συμπεράσματα: Η μεταβολομική παρέχει μια ολοκληρωμένη προσέγγιση συστημικής βιολογίας για την κατανόηση των πολύπλοκων αλληλεπιδράσεων μεταξύ μεταβολικής δυσλειτουργίας, νευροφλεγμονής και νευροεκφύλισης. Οι μεταβολομικοί βιοδείκτες ενδέχεται να συμβάλουν στην πρωιμότερη διάγνωση, στη διαστρωμάτωση κινδύνου και στην εφαρμογή εξατομικευμένων θεραπευτικών προσεγγίσεων στη MCI και τη νόσο Alzheimer. Απαιτούνται μελλοντικές μεγάλες, διαχρονικές μελέτες και τυποποίηση των μεθοδολογιών, ώστε να διευκολυνθεί η κλινική αξιοποίηση των ευρημάτων της μεταβολομικής","abstract_html":"Η ήπια γνωστική διαταραχή (MCI) και η νόσος Alzheimer (AD) συγκαταλέγονται μεταξύ των πιο διαδεδομένων νευροεκφυλιστικών διαταραχών παγκοσμίως και αποτελούν μείζονες προκλήσεις για τη δημόσια υγεία λόγω της αυξανόμενης επίπτωσής τους και των περιορισμένων θεραπευτικών επιλογών. Αν και τα κλασικά παθολογικά χαρακτηριστικά, όπως οι πλάκες αμυλοειδούς-β και η υπερφωσφορυλιωμένη πρωτεΐνη tau, παραμένουν κεντρικά στοιχεία της AD, αυξανόμενα δεδομένα υποδεικνύουν ότι η μεταβολική δυσλειτουργία, η νευροφλεγμονή και η εγκεφαλική αντίσταση στην ινσουλίνη διαδραματίζουν θεμελιώδη ρόλο στην έναρξη και εξέλιξη της νόσου. Οι πρόσφατες εξελίξεις στη μεταβολομική προσφέρουν νέες δυνατότητες διερεύνησης των πολύπλοκων βιοχημικών μεταβολών που σχετίζονται με τη γνωστική έκπτωση και ενδέχεται να συμβάλουν στην πρωιμότερη διάγνωση και σε πιο εξατομικευμένες θεραπευτικές προσεγγίσεις. Σκοπός: Η παρούσα μελέτη αποσκοπούσε στη διερεύνηση του ρόλου της μεταβολομικής στην έγκαιρη διάγνωση και στη θεραπευτική παρέμβαση της νευροφλεγμονής και της εγκεφαλικής αντίστασης στην ινσουλίνη, ως σημαντικών παραγόντων που συμβάλλουν στη γνωστική έκπτωση και την ατροφία του ιππόκαμπου. Μέθοδοι: Πραγματοποιήθηκε δομημένη ανασκόπηση της βιβλιογραφίας με χρήση μελετών που αντλήθηκαν από επιστημονικές βάσεις δεδομένων, όπως PubMed, Scopus και Google Scholar. Αναλύθηκαν μελέτες που διερευνούν μεταβολομικές μεταβολές σχετιζόμενες με τη νευροφλεγμονή, την αντίσταση στην ινσουλίνη, τον μεταβολισμό των λιπιδίων, τη μιτοχονδριακή δυσλειτουργία και τη γνωστική έκπτωση. Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε σε μεταβολομικούς βιοδείκτες που έχουν εντοπιστεί σε πλάσμα, ορό, εγκεφαλονωτιαίο υγρό και εξωσώματα. Αποτελέσματα: Τα διαθέσιμα δεδομένα έδειξαν με συνέπεια ότι σημαντικές μεταβολικές μεταβολές εμφανίζονται ήδη στα πρώιμα στάδια της γνωστικής διαταραχής. Λιπιδωμικές μελέτες κατέδειξαν μειώσεις στις φωσφατιδυλοχολίνες και μεταβολές στα σφιγγολιπίδια και τα κεραμίδια, οι οποίες σχετίζονται με εκφύλιση των νευρωνικών μεμβρανών και αντίσταση στην ινσουλίνη. Η αυξημένη μεταβολική δραστηριότητα του αραχιδονικού οξέος και τα αυξημένα επίπεδα φλεγμονωδών μεσολαβητών συνδέθηκαν με χρόνια νευροφλεγμονή. Το β-υδροξυβουτυρικό αναδείχθηκε ως σημαντικός βιοδείκτης και εναλλακτικό ενεργειακό υπόστρωμα, με πιθανές αντιφλεγμονώδεις και νευροπροστατευτικές ιδιότητες μέσω αναστολής της δραστηριότητας του φλεγμονοσώματος NLRP3. Η εγκεφαλική αντίσταση στην ινσουλίνη και ο εγκεφαλικός υπομεταβολισμός της γλυκόζης συσχετίστηκαν ισχυρά με τη γνωστική έκπτωση και την ατροφία του ιππόκαμπου. Ο συνδυασμός μεταβολομικών δεδομένων με νευροαπεικονιστικές τεχνικές, όπως MRI και FDG-PET, βελτίωσε περαιτέρω την κατανόηση των μηχανισμών της νόσου. Συμπεράσματα: Η μεταβολομική παρέχει μια ολοκληρωμένη προσέγγιση συστημικής βιολογίας για την κατανόηση των πολύπλοκων αλληλεπιδράσεων μεταξύ μεταβολικής δυσλειτουργίας, νευροφλεγμονής και νευροεκφύλισης. Οι μεταβολομικοί βιοδείκτες ενδέχεται να συμβάλουν στην πρωιμότερη διάγνωση, στη διαστρωμάτωση κινδύνου και στην εφαρμογή εξατομικευμένων θεραπευτικών προσεγγίσεων στη MCI και τη νόσο Alzheimer. Απαιτούνται μελλοντικές μεγάλες, διαχρονικές μελέτες και τυποποίηση των μεθοδολογιών, ώστε να διευκολυνθεί η κλινική αξιοποίηση των ευρημάτων της μεταβολομικής","abstract_has_math":false,"creators":["Λουκέρης Αθανάσιος","Lοukeris Athanasios"],"institution":null,"degree_name":null,"degree_level":null,"degree_discipline":null,"degree_department":null,"school":null,"contributors":[],"advisors":[],"committee_chairs":[],"committee_members":[],"year":2026,"date_issued":"2026","date_published":"2026","updated_at":"2026-11-19T05:20:06Z","subjects":["Επιστήμες Υγείας","Health Sciences"],"languages":["Ελληνικά","Greek"],"rights":[],"rights_urls":[],"identifier_entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:5420063"],"render_values":[{"text":"uoadl:5420063","href":null,"code":true}]}],"person_identifier_entries":[]},"links":{"outbound_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/5420063","outbound_label":"Repository record","outbound_source":"dc:identifier","record_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/5420063","record_label":"Repository record","record_kind":"record","record_source":"dc:identifier","download_url":null,"download_label":null,"download_source":null,"access_status":null,"embargo_until":null,"access_note":null},"source_record":{"url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh?verb=GetRecord&metadataPrefix=oai_dc&identifier=oai%3Alib.uoa.gr%3Auoadl%3A5420063","prefix":"oai_dc"},"metadata_groups":[{"id":"people","label":"People","entries":[{"key":"dc:creator","label":"Author","values":["Λουκέρης Αθανάσιος","Lοukeris Athanasios"]}]},{"id":"academic_context","label":"Academic Context","entries":[{"key":"dc:date","label":"Dc Date","values":["2026"]},{"key":"dc:type","label":"Dc Type","values":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]}]},{"id":"subjects_keywords","label":"Subjects and Keywords","entries":[{"key":"dc:subject","label":"Dc Subject","values":["Επιστήμες Υγείας","Health Sciences"]}]},{"id":"language_rights","label":"Language and Rights","entries":[{"key":"dc:language","label":"Dc Language","values":["Ελληνικά","Greek"]}]},{"id":"identifiers","label":"Identifiers","entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:5420063","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/5420063"]}]},{"id":"additional","label":"Additional Metadata","entries":[{"key":"dc:description","label":"Description","values":["Η ήπια γνωστική διαταραχή (MCI) και η νόσος Alzheimer (AD) συγκαταλέγονται μεταξύ των πιο διαδεδομένων νευροεκφυλιστικών διαταραχών παγκοσμίως και αποτελούν μείζονες προκλήσεις για τη δημόσια υγεία λόγω της αυξανόμενης επίπτωσής τους και των περιορισμένων θεραπευτικών επιλογών. Αν και τα κλασικά παθολογικά χαρακτηριστικά, όπως οι πλάκες αμυλοειδούς-β και η υπερφωσφορυλιωμένη πρωτεΐνη tau, παραμένουν κεντρικά στοιχεία της AD, αυξανόμενα δεδομένα υποδεικνύουν ότι η μεταβολική δυσλειτουργία, η νευροφλεγμονή και η εγκεφαλική αντίσταση στην ινσουλίνη διαδραματίζουν θεμελιώδη ρόλο στην έναρξη και εξέλιξη της νόσου. Οι πρόσφατες εξελίξεις στη μεταβολομική προσφέρουν νέες δυνατότητες διερεύνησης των πολύπλοκων βιοχημικών μεταβολών που σχετίζονται με τη γνωστική έκπτωση και ενδέχεται να συμβάλουν στην πρωιμότερη διάγνωση και σε πιο εξατομικευμένες θεραπευτικές προσεγγίσεις. Σκοπός: Η παρούσα μελέτη αποσκοπούσε στη διερεύνηση του ρόλου της μεταβολομικής στην έγκαιρη διάγνωση και στη θεραπευτική παρέμβαση της νευροφλεγμονής και της εγκεφαλικής αντίστασης στην ινσουλίνη, ως σημαντικών παραγόντων που συμβάλλουν στη γνωστική έκπτωση και την ατροφία του ιππόκαμπου. Μέθοδοι: Πραγματοποιήθηκε δομημένη ανασκόπηση της βιβλιογραφίας με χρήση μελετών που αντλήθηκαν από επιστημονικές βάσεις δεδομένων, όπως PubMed, Scopus και Google Scholar. Αναλύθηκαν μελέτες που διερευνούν μεταβολομικές μεταβολές σχετιζόμενες με τη νευροφλεγμονή, την αντίσταση στην ινσουλίνη, τον μεταβολισμό των λιπιδίων, τη μιτοχονδριακή δυσλειτουργία και τη γνωστική έκπτωση. Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε σε μεταβολομικούς βιοδείκτες που έχουν εντοπιστεί σε πλάσμα, ορό, εγκεφαλονωτιαίο υγρό και εξωσώματα. Αποτελέσματα: Τα διαθέσιμα δεδομένα έδειξαν με συνέπεια ότι σημαντικές μεταβολικές μεταβολές εμφανίζονται ήδη στα πρώιμα στάδια της γνωστικής διαταραχής. Λιπιδωμικές μελέτες κατέδειξαν μειώσεις στις φωσφατιδυλοχολίνες και μεταβολές στα σφιγγολιπίδια και τα κεραμίδια, οι οποίες σχετίζονται με εκφύλιση των νευρωνικών μεμβρανών και αντίσταση στην ινσουλίνη. Η αυξημένη μεταβολική δραστηριότητα του αραχιδονικού οξέος και τα αυξημένα επίπεδα φλεγμονωδών μεσολαβητών συνδέθηκαν με χρόνια νευροφλεγμονή. Το β-υδροξυβουτυρικό αναδείχθηκε ως σημαντικός βιοδείκτης και εναλλακτικό ενεργειακό υπόστρωμα, με πιθανές αντιφλεγμονώδεις και νευροπροστατευτικές ιδιότητες μέσω αναστολής της δραστηριότητας του φλεγμονοσώματος NLRP3. Η εγκεφαλική αντίσταση στην ινσουλίνη και ο εγκεφαλικός υπομεταβολισμός της γλυκόζης συσχετίστηκαν ισχυρά με τη γνωστική έκπτωση και την ατροφία του ιππόκαμπου. Ο συνδυασμός μεταβολομικών δεδομένων με νευροαπεικονιστικές τεχνικές, όπως MRI και FDG-PET, βελτίωσε περαιτέρω την κατανόηση των μηχανισμών της νόσου. Συμπεράσματα: Η μεταβολομική παρέχει μια ολοκληρωμένη προσέγγιση συστημικής βιολογίας για την κατανόηση των πολύπλοκων αλληλεπιδράσεων μεταξύ μεταβολικής δυσλειτουργίας, νευροφλεγμονής και νευροεκφύλισης. Οι μεταβολομικοί βιοδείκτες ενδέχεται να συμβάλουν στην πρωιμότερη διάγνωση, στη διαστρωμάτωση κινδύνου και στην εφαρμογή εξατομικευμένων θεραπευτικών προσεγγίσεων στη MCI και τη νόσο Alzheimer. Απαιτούνται μελλοντικές μεγάλες, διαχρονικές μελέτες και τυποποίηση των μεθοδολογιών, ώστε να διευκολυνθεί η κλινική αξιοποίηση των ευρημάτων της μεταβολομικής","Mild cognitive impairment (MCI) and Alzheimer's disease (AD) are among the most prevalent neurodegenerative disorders worldwide and represent major public health challenges due to their increasing incidence and limited therapeutic options. Although classical pathological hallmarks such as amyloid-β plaques and hyperphosphorylated tau protein remain central features of AD, increasing evidence suggests that metabolic dysfunction, neuroinflammation, and brain insulin resistance play fundamental roles in disease initiation and progression. Recent advances in metabolomics provide novel opportunities to investigate complex biochemical alterations associated with cognitive decline and may contribute to earlier diagnosis and more individualized therapeutic approaches. Objective: The present study aimed to examine the role of metabolomics in the early diagnosis and therapeutic intervention of neuroinflammation and brain insulin resistance as important contributors to cognitive decline and hippocampal atrophy. Methods: A structured literature review was conducted using studies retrieved from scientific databases including PubMed, Scopus, and Google Scholar. Studies investigating metabolomic alterations associated with neuroinflammation, insulin resistance, lipid metabolism, mitochondrial dysfunction, and cognitive decline were analyzed. Particular emphasis was placed on metabolomic biomarkers identified in plasma, serum, cerebrospinal fluid, and exosomal studies. Results: Evidence consistently demonstrated that significant metabolic alterations occur during the early stages of cognitive impairment. Lipidomic studies identified reductions in phosphatidylcholines and alterations in sphingolipids and ceramides associated with neuronal membrane degeneration and insulin resistance. Increased arachidonic acid metabolism and elevated inflammatory mediators were associated with chronic neuroinflammation. β-hydroxybutyrate emerged as an important biomarker and alternative energy substrate with potential anti-inflammatory and neuroprotective properties through inhibition of NLRP3 inflammasome activity. Brain insulin resistance and cerebral glucose hypometabolism were strongly associated with cognitive decline and hippocampal atrophy. Integration of metabolomic data with neuroimaging approaches such as MRI and FDG-PET further improved understanding of disease mechanisms. Conclusions: Metabolomics provides a comprehensive systems biology approach for understanding the complex interactions among metabolic dysfunction, neuroinflammation, and neurodegeneration. Metabolomic biomarkers may contribute to earlier diagnosis, risk stratification, and precision medicine approaches in MCI and Alzheimer's disease. Future large-scale longitudinal studies and methodological standardization are required to facilitate clinical translation of metabolomic findings."]},{"key":"dc:title","label":"Title","values":["Ο ρόλος της μεταβολομικής στην έγκαιρη διάγνωση και τη θεραπευτική παρέμβαση της νευροφλεγμονής και της ινσουλινοαντίστασης του εγκεφάλου ως σημαντικοί παράγοντες γνωστικής επιδείνωσης και ατροφίας του ιππόκαμπου"]}]}],"canonical_facts":{"dc:creator":["Λουκέρης Αθανάσιος","Lοukeris Athanasios"],"dc:date":["2026"],"dc:description":["Η ήπια γνωστική διαταραχή (MCI) και η νόσος Alzheimer (AD) συγκαταλέγονται μεταξύ των πιο διαδεδομένων νευροεκφυλιστικών διαταραχών παγκοσμίως και αποτελούν μείζονες προκλήσεις για τη δημόσια υγεία λόγω της αυξανόμενης επίπτωσής τους και των περιορισμένων θεραπευτικών επιλογών. Αν και τα κλασικά παθολογικά χαρακτηριστικά, όπως οι πλάκες αμυλοειδούς-β και η υπερφωσφορυλιωμένη πρωτεΐνη tau, παραμένουν κεντρικά στοιχεία της AD, αυξανόμενα δεδομένα υποδεικνύουν ότι η μεταβολική δυσλειτουργία, η νευροφλεγμονή και η εγκεφαλική αντίσταση στην ινσουλίνη διαδραματίζουν θεμελιώδη ρόλο στην έναρξη και εξέλιξη της νόσου. Οι πρόσφατες εξελίξεις στη μεταβολομική προσφέρουν νέες δυνατότητες διερεύνησης των πολύπλοκων βιοχημικών μεταβολών που σχετίζονται με τη γνωστική έκπτωση και ενδέχεται να συμβάλουν στην πρωιμότερη διάγνωση και σε πιο εξατομικευμένες θεραπευτικές προσεγγίσεις. Σκοπός: Η παρούσα μελέτη αποσκοπούσε στη διερεύνηση του ρόλου της μεταβολομικής στην έγκαιρη διάγνωση και στη θεραπευτική παρέμβαση της νευροφλεγμονής και της εγκεφαλικής αντίστασης στην ινσουλίνη, ως σημαντικών παραγόντων που συμβάλλουν στη γνωστική έκπτωση και την ατροφία του ιππόκαμπου. Μέθοδοι: Πραγματοποιήθηκε δομημένη ανασκόπηση της βιβλιογραφίας με χρήση μελετών που αντλήθηκαν από επιστημονικές βάσεις δεδομένων, όπως PubMed, Scopus και Google Scholar. Αναλύθηκαν μελέτες που διερευνούν μεταβολομικές μεταβολές σχετιζόμενες με τη νευροφλεγμονή, την αντίσταση στην ινσουλίνη, τον μεταβολισμό των λιπιδίων, τη μιτοχονδριακή δυσλειτουργία και τη γνωστική έκπτωση. Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε σε μεταβολομικούς βιοδείκτες που έχουν εντοπιστεί σε πλάσμα, ορό, εγκεφαλονωτιαίο υγρό και εξωσώματα. Αποτελέσματα: Τα διαθέσιμα δεδομένα έδειξαν με συνέπεια ότι σημαντικές μεταβολικές μεταβολές εμφανίζονται ήδη στα πρώιμα στάδια της γνωστικής διαταραχής. Λιπιδωμικές μελέτες κατέδειξαν μειώσεις στις φωσφατιδυλοχολίνες και μεταβολές στα σφιγγολιπίδια και τα κεραμίδια, οι οποίες σχετίζονται με εκφύλιση των νευρωνικών μεμβρανών και αντίσταση στην ινσουλίνη. Η αυξημένη μεταβολική δραστηριότητα του αραχιδονικού οξέος και τα αυξημένα επίπεδα φλεγμονωδών μεσολαβητών συνδέθηκαν με χρόνια νευροφλεγμονή. Το β-υδροξυβουτυρικό αναδείχθηκε ως σημαντικός βιοδείκτης και εναλλακτικό ενεργειακό υπόστρωμα, με πιθανές αντιφλεγμονώδεις και νευροπροστατευτικές ιδιότητες μέσω αναστολής της δραστηριότητας του φλεγμονοσώματος NLRP3. Η εγκεφαλική αντίσταση στην ινσουλίνη και ο εγκεφαλικός υπομεταβολισμός της γλυκόζης συσχετίστηκαν ισχυρά με τη γνωστική έκπτωση και την ατροφία του ιππόκαμπου. Ο συνδυασμός μεταβολομικών δεδομένων με νευροαπεικονιστικές τεχνικές, όπως MRI και FDG-PET, βελτίωσε περαιτέρω την κατανόηση των μηχανισμών της νόσου. Συμπεράσματα: Η μεταβολομική παρέχει μια ολοκληρωμένη προσέγγιση συστημικής βιολογίας για την κατανόηση των πολύπλοκων αλληλεπιδράσεων μεταξύ μεταβολικής δυσλειτουργίας, νευροφλεγμονής και νευροεκφύλισης. Οι μεταβολομικοί βιοδείκτες ενδέχεται να συμβάλουν στην πρωιμότερη διάγνωση, στη διαστρωμάτωση κινδύνου και στην εφαρμογή εξατομικευμένων θεραπευτικών προσεγγίσεων στη MCI και τη νόσο Alzheimer. Απαιτούνται μελλοντικές μεγάλες, διαχρονικές μελέτες και τυποποίηση των μεθοδολογιών, ώστε να διευκολυνθεί η κλινική αξιοποίηση των ευρημάτων της μεταβολομικής","Mild cognitive impairment (MCI) and Alzheimer's disease (AD) are among the most prevalent neurodegenerative disorders worldwide and represent major public health challenges due to their increasing incidence and limited therapeutic options. Although classical pathological hallmarks such as amyloid-β plaques and hyperphosphorylated tau protein remain central features of AD, increasing evidence suggests that metabolic dysfunction, neuroinflammation, and brain insulin resistance play fundamental roles in disease initiation and progression. Recent advances in metabolomics provide novel opportunities to investigate complex biochemical alterations associated with cognitive decline and may contribute to earlier diagnosis and more individualized therapeutic approaches. Objective: The present study aimed to examine the role of metabolomics in the early diagnosis and therapeutic intervention of neuroinflammation and brain insulin resistance as important contributors to cognitive decline and hippocampal atrophy. Methods: A structured literature review was conducted using studies retrieved from scientific databases including PubMed, Scopus, and Google Scholar. Studies investigating metabolomic alterations associated with neuroinflammation, insulin resistance, lipid metabolism, mitochondrial dysfunction, and cognitive decline were analyzed. Particular emphasis was placed on metabolomic biomarkers identified in plasma, serum, cerebrospinal fluid, and exosomal studies. Results: Evidence consistently demonstrated that significant metabolic alterations occur during the early stages of cognitive impairment. Lipidomic studies identified reductions in phosphatidylcholines and alterations in sphingolipids and ceramides associated with neuronal membrane degeneration and insulin resistance. Increased arachidonic acid metabolism and elevated inflammatory mediators were associated with chronic neuroinflammation. β-hydroxybutyrate emerged as an important biomarker and alternative energy substrate with potential anti-inflammatory and neuroprotective properties through inhibition of NLRP3 inflammasome activity. Brain insulin resistance and cerebral glucose hypometabolism were strongly associated with cognitive decline and hippocampal atrophy. Integration of metabolomic data with neuroimaging approaches such as MRI and FDG-PET further improved understanding of disease mechanisms. Conclusions: Metabolomics provides a comprehensive systems biology approach for understanding the complex interactions among metabolic dysfunction, neuroinflammation, and neurodegeneration. Metabolomic biomarkers may contribute to earlier diagnosis, risk stratification, and precision medicine approaches in MCI and Alzheimer's disease. Future large-scale longitudinal studies and methodological standardization are required to facilitate clinical translation of metabolomic findings."],"dc:identifier":["uoadl:5420063","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/5420063"],"dc:language":["Ελληνικά","Greek"],"dc:subject":["Επιστήμες Υγείας","Health Sciences"],"dc:title":["Ο ρόλος της μεταβολομικής στην έγκαιρη διάγνωση και τη θεραπευτική παρέμβαση της νευροφλεγμονής και της ινσουλινοαντίστασης του εγκεφάλου ως σημαντικοί παράγοντες γνωστικής επιδείνωσης και ατροφίας του ιππόκαμπου"],"dc:type":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]},"updated_at":"2026-11-19T05:20:06Z"}