{"id":{"repo_id":"athens","oai_identifier":"oai:lib.uoa.gr:uoadl:5422420"},"canonical_url":"https://search.ndltd.org/etd/athens/oai:lib.uoa.gr:uoadl:5422420","repository":{"repo_id":"athens","name":"National and Kapodistrian University of Athens","base_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh"},"display":{"title":"Η Νεκρώσιμη Ακολουθία : Ιστορικο-θεολογική προσέγγιση","abstract":"Η παρούσα διπλωματική εργασία πραγματεύεται τη Νεκρώσιμη Ακολουθία της Ορθόδοξης Εκκλησίας, προσεγγίζοντάς την υπό το πρίσμα της λειτουργικής θεολογίας, της ιστορικής εξέλιξης και της σύγχρονης ποιμαντικής πραγματικότητας. Σκοπός της έρευνας είναι η διερεύνηση της προέλευσης, της διαμόρφωσης και της θεολογικής φυσιογνωμίας της Εξοδίου Ακολουθίας, καθώς και η ανάδειξη της σημασίας της ως λειτουργικής έκφρασης της εκκλησιαστικής πίστης έναντι του μυστηρίου του θανάτου. Αρχικώς εξετάζεται η έννοια του θανάτου στη βιβλική και πατερική παράδοση, με ιδιαίτερη έμφαση στη χριστιανική εσχατολογία και στην αναστάσιμη προοπτική που εγκαινιάζεται με το σωτηριώδες έργο του Χριστού. Στη συνέχεια αναλύεται η ιστορική εξέλιξη των ταφικών εθίμων και των νεκρωσίμων τελετουργικών από την αρχαία ελληνική και ιουδαϊκή παράδοση έως τη διαμόρφωση της χριστιανικής λειτουργικής πράξης. Ιδιαίτερη βαρύτητα αποδίδεται στη σταδιακή συγκρότηση της Νεκρώσιμης Ακολουθίας μέσα από τις λειτουργικές πηγές, τα Ευχολόγια και τη βυζαντινή υμνογραφική παράδοση. Παράλληλα διερευνώνται τα δομικά και υμνολογικά στοιχεία της Ακολουθίας, αναδεικνύοντας το θεολογικό τους περιεχόμενο και τη σύνδεσή τους με τα θεμελιώδη δόγματα της Ορθόδοξης Εκκλησίας περί αναστάσεως των νεκρών, αιωνίου ζωής και κοινωνίας των αγίων. Η μελέτη καταδεικνύει ότι η Νεκρώσιμη Ακολουθία δεν συνιστά απλώς μία τελετή αποχαιρετισμού του κεκοιμημένου, αλλά αποτελεί κατεξοχήν λειτουργική μαρτυρία της αναστάσιμης πίστεως της Εκκλησίας και έκφραση της ελπίδας για τη μέλλουσα Βασιλεία του Θεού. Τέλος, εξετάζεται η ποιμαντική διάσταση της εκκλησιαστικής κηδείας υπό το φως των σύγχρονων κοινωνικών και πολιτισμικών προκλήσεων, όπως η μεταβολή των αντιλήψεων περί θανάτου, η αυξανόμενη απομάκρυνση από την εκκλησιαστική ζωή και το ζήτημα της αποτέφρωσης των νεκρών. Συμπερασματικά διαπιστώνεται ότι η Νεκρώσιμη Ακολουθία, παρά τις επιμέρους ιστορικές μεταβολές που υπέστη κατά τη διάρκεια των αιώνων, διατηρεί αμετάβλητο τον θεολογικό της πυρήνα, συνεχίζοντας να αποτελεί ζωντανή λειτουργική έκφραση της ορθόδοξης πίστης στη νίκη του Χριστού επί του θανάτου και στην προσδοκία της κοινής αναστάσεως.","abstract_html":"Η παρούσα διπλωματική εργασία πραγματεύεται τη Νεκρώσιμη Ακολουθία της Ορθόδοξης Εκκλησίας, προσεγγίζοντάς την υπό το πρίσμα της λειτουργικής θεολογίας, της ιστορικής εξέλιξης και της σύγχρονης ποιμαντικής πραγματικότητας. Σκοπός της έρευνας είναι η διερεύνηση της προέλευσης, της διαμόρφωσης και της θεολογικής φυσιογνωμίας της Εξοδίου Ακολουθίας, καθώς και η ανάδειξη της σημασίας της ως λειτουργικής έκφρασης της εκκλησιαστικής πίστης έναντι του μυστηρίου του θανάτου. Αρχικώς εξετάζεται η έννοια του θανάτου στη βιβλική και πατερική παράδοση, με ιδιαίτερη έμφαση στη χριστιανική εσχατολογία και στην αναστάσιμη προοπτική που εγκαινιάζεται με το σωτηριώδες έργο του Χριστού. Στη συνέχεια αναλύεται η ιστορική εξέλιξη των ταφικών εθίμων και των νεκρωσίμων τελετουργικών από την αρχαία ελληνική και ιουδαϊκή παράδοση έως τη διαμόρφωση της χριστιανικής λειτουργικής πράξης. Ιδιαίτερη βαρύτητα αποδίδεται στη σταδιακή συγκρότηση της Νεκρώσιμης Ακολουθίας μέσα από τις λειτουργικές πηγές, τα Ευχολόγια και τη βυζαντινή υμνογραφική παράδοση. Παράλληλα διερευνώνται τα δομικά και υμνολογικά στοιχεία της Ακολουθίας, αναδεικνύοντας το θεολογικό τους περιεχόμενο και τη σύνδεσή τους με τα θεμελιώδη δόγματα της Ορθόδοξης Εκκλησίας περί αναστάσεως των νεκρών, αιωνίου ζωής και κοινωνίας των αγίων. Η μελέτη καταδεικνύει ότι η Νεκρώσιμη Ακολουθία δεν συνιστά απλώς μία τελετή αποχαιρετισμού του κεκοιμημένου, αλλά αποτελεί κατεξοχήν λειτουργική μαρτυρία της αναστάσιμης πίστεως της Εκκλησίας και έκφραση της ελπίδας για τη μέλλουσα Βασιλεία του Θεού. Τέλος, εξετάζεται η ποιμαντική διάσταση της εκκλησιαστικής κηδείας υπό το φως των σύγχρονων κοινωνικών και πολιτισμικών προκλήσεων, όπως η μεταβολή των αντιλήψεων περί θανάτου, η αυξανόμενη απομάκρυνση από την εκκλησιαστική ζωή και το ζήτημα της αποτέφρωσης των νεκρών. Συμπερασματικά διαπιστώνεται ότι η Νεκρώσιμη Ακολουθία, παρά τις επιμέρους ιστορικές μεταβολές που υπέστη κατά τη διάρκεια των αιώνων, διατηρεί αμετάβλητο τον θεολογικό της πυρήνα, συνεχίζοντας να αποτελεί ζωντανή λειτουργική έκφραση της ορθόδοξης πίστης στη νίκη του Χριστού επί του θανάτου και στην προσδοκία της κοινής αναστάσεως.","abstract_has_math":false,"creators":["ΡΙΣΑΝΟΣ ΧΡΗΣΤΟΣ","RISANOS CHRISTOS"],"institution":null,"degree_name":null,"degree_level":null,"degree_discipline":null,"degree_department":null,"school":null,"contributors":[],"advisors":[],"committee_chairs":[],"committee_members":[],"year":2026,"date_issued":"2026","date_published":"2026","updated_at":"2026-11-19T05:20:12Z","subjects":["Θρησκεία","Religion"],"languages":["Ελληνικά","Greek"],"rights":[],"rights_urls":[],"identifier_entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:5422420"],"render_values":[{"text":"uoadl:5422420","href":null,"code":true}]}],"person_identifier_entries":[]},"links":{"outbound_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/5422420","outbound_label":"Repository record","outbound_source":"dc:identifier","record_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/5422420","record_label":"Repository record","record_kind":"record","record_source":"dc:identifier","download_url":null,"download_label":null,"download_source":null,"access_status":null,"embargo_until":null,"access_note":null},"source_record":{"url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh?verb=GetRecord&metadataPrefix=oai_dc&identifier=oai%3Alib.uoa.gr%3Auoadl%3A5422420","prefix":"oai_dc"},"metadata_groups":[{"id":"people","label":"People","entries":[{"key":"dc:creator","label":"Author","values":["ΡΙΣΑΝΟΣ ΧΡΗΣΤΟΣ","RISANOS CHRISTOS"]}]},{"id":"academic_context","label":"Academic Context","entries":[{"key":"dc:date","label":"Dc Date","values":["2026"]},{"key":"dc:type","label":"Dc Type","values":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]}]},{"id":"subjects_keywords","label":"Subjects and Keywords","entries":[{"key":"dc:subject","label":"Dc Subject","values":["Θρησκεία","Religion"]}]},{"id":"language_rights","label":"Language and Rights","entries":[{"key":"dc:language","label":"Dc Language","values":["Ελληνικά","Greek"]}]},{"id":"identifiers","label":"Identifiers","entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:5422420","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/5422420"]}]},{"id":"additional","label":"Additional Metadata","entries":[{"key":"dc:description","label":"Description","values":["Η παρούσα διπλωματική εργασία πραγματεύεται τη Νεκρώσιμη Ακολουθία της Ορθόδοξης Εκκλησίας, προσεγγίζοντάς την υπό το πρίσμα της λειτουργικής θεολογίας, της ιστορικής εξέλιξης και της σύγχρονης ποιμαντικής πραγματικότητας. Σκοπός της έρευνας είναι η διερεύνηση της προέλευσης, της διαμόρφωσης και της θεολογικής φυσιογνωμίας της Εξοδίου Ακολουθίας, καθώς και η ανάδειξη της σημασίας της ως λειτουργικής έκφρασης της εκκλησιαστικής πίστης έναντι του μυστηρίου του θανάτου. Αρχικώς εξετάζεται η έννοια του θανάτου στη βιβλική και πατερική παράδοση, με ιδιαίτερη έμφαση στη χριστιανική εσχατολογία και στην αναστάσιμη προοπτική που εγκαινιάζεται με το σωτηριώδες έργο του Χριστού. Στη συνέχεια αναλύεται η ιστορική εξέλιξη των ταφικών εθίμων και των νεκρωσίμων τελετουργικών από την αρχαία ελληνική και ιουδαϊκή παράδοση έως τη διαμόρφωση της χριστιανικής λειτουργικής πράξης. Ιδιαίτερη βαρύτητα αποδίδεται στη σταδιακή συγκρότηση της Νεκρώσιμης Ακολουθίας μέσα από τις λειτουργικές πηγές, τα Ευχολόγια και τη βυζαντινή υμνογραφική παράδοση. Παράλληλα διερευνώνται τα δομικά και υμνολογικά στοιχεία της Ακολουθίας, αναδεικνύοντας το θεολογικό τους περιεχόμενο και τη σύνδεσή τους με τα θεμελιώδη δόγματα της Ορθόδοξης Εκκλησίας περί αναστάσεως των νεκρών, αιωνίου ζωής και κοινωνίας των αγίων. Η μελέτη καταδεικνύει ότι η Νεκρώσιμη Ακολουθία δεν συνιστά απλώς μία τελετή αποχαιρετισμού του κεκοιμημένου, αλλά αποτελεί κατεξοχήν λειτουργική μαρτυρία της αναστάσιμης πίστεως της Εκκλησίας και έκφραση της ελπίδας για τη μέλλουσα Βασιλεία του Θεού. Τέλος, εξετάζεται η ποιμαντική διάσταση της εκκλησιαστικής κηδείας υπό το φως των σύγχρονων κοινωνικών και πολιτισμικών προκλήσεων, όπως η μεταβολή των αντιλήψεων περί θανάτου, η αυξανόμενη απομάκρυνση από την εκκλησιαστική ζωή και το ζήτημα της αποτέφρωσης των νεκρών. Συμπερασματικά διαπιστώνεται ότι η Νεκρώσιμη Ακολουθία, παρά τις επιμέρους ιστορικές μεταβολές που υπέστη κατά τη διάρκεια των αιώνων, διατηρεί αμετάβλητο τον θεολογικό της πυρήνα, συνεχίζοντας να αποτελεί ζωντανή λειτουργική έκφραση της ορθόδοξης πίστης στη νίκη του Χριστού επί του θανάτου και στην προσδοκία της κοινής αναστάσεως.","This thesis deals with the Funeral Service of the Orthodox Church, approaching it from the perspective of liturgical theology, historical development and contemporary pastoral reality. The purpose of the research is to investigate the origin, formation and theological physiognomy of the Exodus Service, as well as to highlight its importance as a liturgical expression of the ecclesiastical faith in relation to the mystery of death. Initially, the concept of death in the biblical and patristic tradition is examined, with particular emphasis on Christian eschatology and the resurrection perspective inaugurated by the salvific work of Christ. Subsequently, the historical development of burial customs and funeral rituals from ancient Greek and Jewish tradition to the formation of Christian liturgical practice is analyzed. Particular importance is given to the gradual formation of the Funeral Service through liturgical sources, the Euchologia and the Byzantine hymnographic tradition. At the same time, the structural and hymnological elements of the Service are explored, highlighting their theological content and their connection with the fundamental doctrines of the Orthodox Church regarding the resurrection of the dead, eternal life and the communion of saints. The study demonstrates that the Funeral Service is not simply a ceremony of farewell to the deceased, but is par excellence a liturgical testimony to the resurrection faith of the Church and an expression of hope for the future Kingdom of God. Finally, the pastoral dimension of the ecclesiastical funeral is examined in the light of contemporary social and cultural challenges, such as changing perceptions of death, the increasing distance from ecclesiastical life and the issue of cremation of the dead. In conclusion, it is established that the Funeral Service, despite the individual historical changes it has undergone over the centuries, maintains its theological core unchanged, continuing to be a living liturgical expression of the Orthodox faith in Christ's victory over death and in the expectation of the common resurrection."]},{"key":"dc:title","label":"Title","values":["Η Νεκρώσιμη Ακολουθία : Ιστορικο-θεολογική προσέγγιση"]}]}],"canonical_facts":{"dc:creator":["ΡΙΣΑΝΟΣ ΧΡΗΣΤΟΣ","RISANOS CHRISTOS"],"dc:date":["2026"],"dc:description":["Η παρούσα διπλωματική εργασία πραγματεύεται τη Νεκρώσιμη Ακολουθία της Ορθόδοξης Εκκλησίας, προσεγγίζοντάς την υπό το πρίσμα της λειτουργικής θεολογίας, της ιστορικής εξέλιξης και της σύγχρονης ποιμαντικής πραγματικότητας. Σκοπός της έρευνας είναι η διερεύνηση της προέλευσης, της διαμόρφωσης και της θεολογικής φυσιογνωμίας της Εξοδίου Ακολουθίας, καθώς και η ανάδειξη της σημασίας της ως λειτουργικής έκφρασης της εκκλησιαστικής πίστης έναντι του μυστηρίου του θανάτου. Αρχικώς εξετάζεται η έννοια του θανάτου στη βιβλική και πατερική παράδοση, με ιδιαίτερη έμφαση στη χριστιανική εσχατολογία και στην αναστάσιμη προοπτική που εγκαινιάζεται με το σωτηριώδες έργο του Χριστού. Στη συνέχεια αναλύεται η ιστορική εξέλιξη των ταφικών εθίμων και των νεκρωσίμων τελετουργικών από την αρχαία ελληνική και ιουδαϊκή παράδοση έως τη διαμόρφωση της χριστιανικής λειτουργικής πράξης. Ιδιαίτερη βαρύτητα αποδίδεται στη σταδιακή συγκρότηση της Νεκρώσιμης Ακολουθίας μέσα από τις λειτουργικές πηγές, τα Ευχολόγια και τη βυζαντινή υμνογραφική παράδοση. Παράλληλα διερευνώνται τα δομικά και υμνολογικά στοιχεία της Ακολουθίας, αναδεικνύοντας το θεολογικό τους περιεχόμενο και τη σύνδεσή τους με τα θεμελιώδη δόγματα της Ορθόδοξης Εκκλησίας περί αναστάσεως των νεκρών, αιωνίου ζωής και κοινωνίας των αγίων. Η μελέτη καταδεικνύει ότι η Νεκρώσιμη Ακολουθία δεν συνιστά απλώς μία τελετή αποχαιρετισμού του κεκοιμημένου, αλλά αποτελεί κατεξοχήν λειτουργική μαρτυρία της αναστάσιμης πίστεως της Εκκλησίας και έκφραση της ελπίδας για τη μέλλουσα Βασιλεία του Θεού. Τέλος, εξετάζεται η ποιμαντική διάσταση της εκκλησιαστικής κηδείας υπό το φως των σύγχρονων κοινωνικών και πολιτισμικών προκλήσεων, όπως η μεταβολή των αντιλήψεων περί θανάτου, η αυξανόμενη απομάκρυνση από την εκκλησιαστική ζωή και το ζήτημα της αποτέφρωσης των νεκρών. Συμπερασματικά διαπιστώνεται ότι η Νεκρώσιμη Ακολουθία, παρά τις επιμέρους ιστορικές μεταβολές που υπέστη κατά τη διάρκεια των αιώνων, διατηρεί αμετάβλητο τον θεολογικό της πυρήνα, συνεχίζοντας να αποτελεί ζωντανή λειτουργική έκφραση της ορθόδοξης πίστης στη νίκη του Χριστού επί του θανάτου και στην προσδοκία της κοινής αναστάσεως.","This thesis deals with the Funeral Service of the Orthodox Church, approaching it from the perspective of liturgical theology, historical development and contemporary pastoral reality. The purpose of the research is to investigate the origin, formation and theological physiognomy of the Exodus Service, as well as to highlight its importance as a liturgical expression of the ecclesiastical faith in relation to the mystery of death. Initially, the concept of death in the biblical and patristic tradition is examined, with particular emphasis on Christian eschatology and the resurrection perspective inaugurated by the salvific work of Christ. Subsequently, the historical development of burial customs and funeral rituals from ancient Greek and Jewish tradition to the formation of Christian liturgical practice is analyzed. Particular importance is given to the gradual formation of the Funeral Service through liturgical sources, the Euchologia and the Byzantine hymnographic tradition. At the same time, the structural and hymnological elements of the Service are explored, highlighting their theological content and their connection with the fundamental doctrines of the Orthodox Church regarding the resurrection of the dead, eternal life and the communion of saints. The study demonstrates that the Funeral Service is not simply a ceremony of farewell to the deceased, but is par excellence a liturgical testimony to the resurrection faith of the Church and an expression of hope for the future Kingdom of God. Finally, the pastoral dimension of the ecclesiastical funeral is examined in the light of contemporary social and cultural challenges, such as changing perceptions of death, the increasing distance from ecclesiastical life and the issue of cremation of the dead. In conclusion, it is established that the Funeral Service, despite the individual historical changes it has undergone over the centuries, maintains its theological core unchanged, continuing to be a living liturgical expression of the Orthodox faith in Christ's victory over death and in the expectation of the common resurrection."],"dc:identifier":["uoadl:5422420","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/5422420"],"dc:language":["Ελληνικά","Greek"],"dc:subject":["Θρησκεία","Religion"],"dc:title":["Η Νεκρώσιμη Ακολουθία : Ιστορικο-θεολογική προσέγγιση"],"dc:type":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]},"updated_at":"2026-11-19T05:20:12Z"}