{"id":{"repo_id":"athens","oai_identifier":"oai:lib.uoa.gr:uoadl:5426811"},"canonical_url":"https://search.ndltd.org/etd/athens/oai:lib.uoa.gr:uoadl:5426811","repository":{"repo_id":"athens","name":"National and Kapodistrian University of Athens","base_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh"},"display":{"title":"Μελέτη τροποποιητικών πολυμορφισμών σε φορείς APOE4 στη Νόσο Alzheimer","abstract":"Εισαγωγή: Το γονίδιο APOE4 αποτελεί γενετικό παράγοντα κινδύνου για την ανάπτυξη της πρώιμης νόσου Alzheimer (AD), καθώς και επιβαρυντικό παράγοντα για άλλες μορφές άνοιας. Ωστόσο, με βάση την διεθνή βιβλιογραφία, παρατηρείται σημαντική διακύμανση τόσο στην ηλικία έναρξης όσο και στην εξέλιξη της νόσου, ακόμη και μεταξύ των ομοζυγωτών APOE4/4. Πολλοί πολυμορφισμοί άλλων γονιδίων διερευνώνται ως πιθανοί τροποποιητικοί παράγοντες του κινδύνου για τη νόσο Alzheimer που σχετίζεται με το APOE4. Η πρωτεΐνη Klotho, ένας διαμεμβρανικός και εκκρινόμενος παράγοντας μακροζωίας, καθώς και η εξωκυττάρια πρωτεΐνη θεμέλιας ουσίας Φιμπρονεκτίνη (Fibronectin, FN1), έχουν προταθεί ως προστατευτικοί παράγοντες όταν υπερεκφράζονται, ενώ ο ρόλος τους μελετάται εκτενώς σε εγκεφάλους ασθενών με άνοια. Σκοπός: Σκοπός της παρούσας μελέτης ήταν η ανάπτυξη αξιόπιστων μεθόδων γονοτύπησης δύο πολυμορφισμών αλλαγής αμινοξέων στα γονίδια KLOTHO και FN1,καθώς και η διερεύνηση της επίδρασής τους στα κλινικά και βιοχημικά χαρακτηριστικά ασθενών με άνοια που είναι φορείς του APOE4. Μέθοδοι: Στην πιλοτική αυτή μελέτη (χρηματοδότηση BRAIN Precision TAEDR-0535850) συμπεριλήφθηκαν ογδόντα (80) Έλληνες ασθενείς με άνοια, φορείς του APOE4, για τους οποίους ήταν διαθέσιμα δεδομένα βιοχημικών δεικτών στο εγκεφαλονωτιαίο υγρό (Aβ42, ολική tau, p-tau181 και οι αντίστοιχοι λόγοι τους). Οι βιοχημικοί δείκτες προσδιορίστηκαν με τα κιτ Fujirebio INNOTEST ELISA. Τα αντιδραστήρια για τη γονοτύπηση των δύο SNPs (rs140926439, FN1 NG_012196.1.16777G>A, p.Gly357Glu και rs9536314, KLOTHO NG_011485.2.42760T>G, p.Phe352Val) παραχωρήθηκαν από τη Roche Diagnostics Hellas (χρηματοδότηση ΕΛΚΕ ΕΚΠΑ #19635). Η ανάλυση αλληλούχισης DNA πραγματοποιήθηκε στην πλατφόρμα SeqStudio (ABI). Η στατιστική ανάλυση πραγματοποιήθηκε με το εργαλείο SNPStats και το λογισμικό SPSS έκδοση 30 (IBM). Αποτελέσματα: Αναπτύχθηκαν και επικυρώθηκαν επιτυχώς μέθοδοι γονοτύπησης με Real-Time qPCR και ανάλυση καμπυλών τήξης στην πλατφόρμα LightCycler 480 (Roche). Οι 80 ανοϊκοί ασθενείς ταξινομήθηκαν τελικά ως πάσχοντες από νόσο Alzheimer (n=23), συννοσούντες της νόσου Alzheimer (n=35) ή με άλλες μορφές άνοιας, σύμφωνα με το βιοχημικό τους προφίλ και τα κλινικά χαρακτηριστικά τους (εύρος ηλικίας προσέλευσης: 52–85 έτη). Δεκαεπτά ασθενείς ήταν ομοζυγώτες APOE4/4. Δεν ανιχνεύθηκε καμία μεταβολή στο γονίδιο FN1. Η παραλλαγή G του KLOTHO ανιχνεύθηκε σε 14 (22%) ετεροζυγώτες APOE3/4 και σε 5 (29%) ομοζυγώτες APOE4/4 (Hardy–Weinberg, p>0,05). Τα αποτελέσματα της γονοτύπησης επιβεβαιώθηκαν με αλληλούχιση DNA. Εστιάζοντας μόνο στους ασθενείς με τελική διάγνωση AD (n=58) -καθώς εκεί υπήρχε κανονικότητα των παραμέτρων που εξετάστηκαν-, παρατηρήθηκε ότι η ηλικία εμφάνισης της νόσου (μέση τιμή ± SE: 69,7±2 έναντι 70,2±1) δε διέφερε μεταξύ των φορέων και των μη-φορέων της παραλλαγής KLOTHO, ενώ οι ENY βιοδείκτες αμυλοειδούς και ολικής tau εμφάνισαν χειρότερες τιμές στους φορείς της παραλλαγής σε σύγκριση με το υπόλοιπο του πληθυσμού με άνοια (μέση τιμή ± SE: 477±45 έναντι 517±30 pg/ml για το β-αμυλοειδές και 623±158 έναντι 505±47 pg/ml για την ολική tau), όμως χωρίς στατιστική σημαντικότητα (T-Test). Η ίδια τάση, ελαφρά ενισχυμένη, παρατηρήθηκε και κατά την ανάλυση του πιο ομοιογενούς υποσυνόλου ασθενών ετεροζυγωτών APOE3/E4 με νόσο Alzheimer ή/και συννοσούντων με AD (n=41). Συγκεκριμένα η ηλικία εμφάνισης της νόσου (μέση τιμή ± SE: 69,4±3 έναντι 72±1) δε διέφερε μεταξύ των φορέων και των μη- φορέων της παραλλαγής KLOTHO, ενώ οι ΕΝΥ βιοδείκτες αμυλοειδούς και ολικής tau εμφάνισαν χειρότερες τιμές στους φορείς της παραλλαγής σε σύγκριση με το σύνολο του πληθυσμού με άνοια (μέση τιμή ± SE: 488±56 έναντι 578±35 pg/ml για το αμυλοειδές και 678±233 έναντι 499±60 pg/ml για την ολική tau), πάλι όμως χωρίς στατιστική σημαντικότητα (t-Test). Η έλλειψη στατιστικής σημαντικότητας, πιθανότατα οφείλεται στο μικρό μέγεθος του δείγματος. Συμπεράσματα: Με δεδομένο τα αντικρουόμενων ευρημάτων της διεθνούς βιβλιογραφίας σχετικά με τους συγκεκριμένους τροποποιητικούς πολυμορφισμούς, απαιτούνται περαιτέρω λειτουργικές μελέτες προκειμένου να επιβεβαιωθεί ο πιθανός ρόλος των δύο πολυμορφισμών στην τροποποίηση του κινδύνου και της κλινικής έκφρασης της άνοιας σε φορείς του APOE4.","abstract_html":"Εισαγωγή: Το γονίδιο APOE4 αποτελεί γενετικό παράγοντα κινδύνου για την ανάπτυξη της πρώιμης νόσου Alzheimer (AD), καθώς και επιβαρυντικό παράγοντα για άλλες μορφές άνοιας. Ωστόσο, με βάση την διεθνή βιβλιογραφία, παρατηρείται σημαντική διακύμανση τόσο στην ηλικία έναρξης όσο και στην εξέλιξη της νόσου, ακόμη και μεταξύ των ομοζυγωτών APOE4/4. Πολλοί πολυμορφισμοί άλλων γονιδίων διερευνώνται ως πιθανοί τροποποιητικοί παράγοντες του κινδύνου για τη νόσο Alzheimer που σχετίζεται με το APOE4. Η πρωτεΐνη Klotho, ένας διαμεμβρανικός και εκκρινόμενος παράγοντας μακροζωίας, καθώς και η εξωκυττάρια πρωτεΐνη θεμέλιας ουσίας Φιμπρονεκτίνη (Fibronectin, FN1), έχουν προταθεί ως προστατευτικοί παράγοντες όταν υπερεκφράζονται, ενώ ο ρόλος τους μελετάται εκτενώς σε εγκεφάλους ασθενών με άνοια. Σκοπός: Σκοπός της παρούσας μελέτης ήταν η ανάπτυξη αξιόπιστων μεθόδων γονοτύπησης δύο πολυμορφισμών αλλαγής αμινοξέων στα γονίδια KLOTHO και FN1,καθώς και η διερεύνηση της επίδρασής τους στα κλινικά και βιοχημικά χαρακτηριστικά ασθενών με άνοια που είναι φορείς του APOE4. Μέθοδοι: Στην πιλοτική αυτή μελέτη (χρηματοδότηση BRAIN Precision TAEDR-0535850) συμπεριλήφθηκαν ογδόντα (80) Έλληνες ασθενείς με άνοια, φορείς του APOE4, για τους οποίους ήταν διαθέσιμα δεδομένα βιοχημικών δεικτών στο εγκεφαλονωτιαίο υγρό (Aβ42, ολική tau, p-tau181 και οι αντίστοιχοι λόγοι τους). Οι βιοχημικοί δείκτες προσδιορίστηκαν με τα κιτ Fujirebio INNOTEST ELISA. Τα αντιδραστήρια για τη γονοτύπηση των δύο SNPs (rs140926439, FN1 NG_012196.1.16777G&gt;A, p.Gly357Glu και rs9536314, KLOTHO NG_011485.2.42760T&gt;G, p.Phe352Val) παραχωρήθηκαν από τη Roche Diagnostics Hellas (χρηματοδότηση ΕΛΚΕ ΕΚΠΑ #19635). Η ανάλυση αλληλούχισης DNA πραγματοποιήθηκε στην πλατφόρμα SeqStudio (ABI). Η στατιστική ανάλυση πραγματοποιήθηκε με το εργαλείο SNPStats και το λογισμικό SPSS έκδοση 30 (IBM). Αποτελέσματα: Αναπτύχθηκαν και επικυρώθηκαν επιτυχώς μέθοδοι γονοτύπησης με Real-Time qPCR και ανάλυση καμπυλών τήξης στην πλατφόρμα LightCycler 480 (Roche). Οι 80 ανοϊκοί ασθενείς ταξινομήθηκαν τελικά ως πάσχοντες από νόσο Alzheimer (n=23), συννοσούντες της νόσου Alzheimer (n=35) ή με άλλες μορφές άνοιας, σύμφωνα με το βιοχημικό τους προφίλ και τα κλινικά χαρακτηριστικά τους (εύρος ηλικίας προσέλευσης: 52–85 έτη). Δεκαεπτά ασθενείς ήταν ομοζυγώτες APOE4/4. Δεν ανιχνεύθηκε καμία μεταβολή στο γονίδιο FN1. Η παραλλαγή G του KLOTHO ανιχνεύθηκε σε 14 (22%) ετεροζυγώτες APOE3/4 και σε 5 (29%) ομοζυγώτες APOE4/4 (Hardy–Weinberg, p&gt;0,05). Τα αποτελέσματα της γονοτύπησης επιβεβαιώθηκαν με αλληλούχιση DNA. Εστιάζοντας μόνο στους ασθενείς με τελική διάγνωση AD (n=58) -καθώς εκεί υπήρχε κανονικότητα των παραμέτρων που εξετάστηκαν-, παρατηρήθηκε ότι η ηλικία εμφάνισης της νόσου (μέση τιμή ± SE: 69,7±2 έναντι 70,2±1) δε διέφερε μεταξύ των φορέων και των μη-φορέων της παραλλαγής KLOTHO, ενώ οι ENY βιοδείκτες αμυλοειδούς και ολικής tau εμφάνισαν χειρότερες τιμές στους φορείς της παραλλαγής σε σύγκριση με το υπόλοιπο του πληθυσμού με άνοια (μέση τιμή ± SE: 477±45 έναντι 517±30 pg/ml για το β-αμυλοειδές και 623±158 έναντι 505±47 pg/ml για την ολική tau), όμως χωρίς στατιστική σημαντικότητα (T-Test). Η ίδια τάση, ελαφρά ενισχυμένη, παρατηρήθηκε και κατά την ανάλυση του πιο ομοιογενούς υποσυνόλου ασθενών ετεροζυγωτών APOE3/E4 με νόσο Alzheimer ή/και συννοσούντων με AD (n=41). Συγκεκριμένα η ηλικία εμφάνισης της νόσου (μέση τιμή ± SE: 69,4±3 έναντι 72±1) δε διέφερε μεταξύ των φορέων και των μη- φορέων της παραλλαγής KLOTHO, ενώ οι ΕΝΥ βιοδείκτες αμυλοειδούς και ολικής tau εμφάνισαν χειρότερες τιμές στους φορείς της παραλλαγής σε σύγκριση με το σύνολο του πληθυσμού με άνοια (μέση τιμή ± SE: 488±56 έναντι 578±35 pg/ml για το αμυλοειδές και 678±233 έναντι 499±60 pg/ml για την ολική tau), πάλι όμως χωρίς στατιστική σημαντικότητα (t-Test). Η έλλειψη στατιστικής σημαντικότητας, πιθανότατα οφείλεται στο μικρό μέγεθος του δείγματος. Συμπεράσματα: Με δεδομένο τα αντικρουόμενων ευρημάτων της διεθνούς βιβλιογραφίας σχετικά με τους συγκεκριμένους τροποποιητικούς πολυμορφισμούς, απαιτούνται περαιτέρω λειτουργικές μελέτες προκειμένου να επιβεβαιωθεί ο πιθανός ρόλος των δύο πολυμορφισμών στην τροποποίηση του κινδύνου και της κλινικής έκφρασης της άνοιας σε φορείς του APOE4.","abstract_has_math":false,"creators":["ΑΝΑΓΝΩΣΤΟΥ ΑΝΤΩΝΙΟΣ","ANAGNOSTOU ANTONIOS"],"institution":null,"degree_name":null,"degree_level":null,"degree_discipline":null,"degree_department":null,"school":null,"contributors":[],"advisors":[],"committee_chairs":[],"committee_members":[],"year":2026,"date_issued":"2026","date_published":"2026","updated_at":"2026-11-19T05:20:21Z","subjects":["Θετικές Επιστήμες","Science"],"languages":["Ελληνικά","Greek"],"rights":[],"rights_urls":[],"identifier_entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:5426811"],"render_values":[{"text":"uoadl:5426811","href":null,"code":true}]}],"person_identifier_entries":[]},"links":{"outbound_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/5426811","outbound_label":"Repository record","outbound_source":"dc:identifier","record_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/5426811","record_label":"Repository record","record_kind":"record","record_source":"dc:identifier","download_url":null,"download_label":null,"download_source":null,"access_status":null,"embargo_until":null,"access_note":null},"source_record":{"url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh?verb=GetRecord&metadataPrefix=oai_dc&identifier=oai%3Alib.uoa.gr%3Auoadl%3A5426811","prefix":"oai_dc"},"metadata_groups":[{"id":"people","label":"People","entries":[{"key":"dc:creator","label":"Author","values":["ΑΝΑΓΝΩΣΤΟΥ ΑΝΤΩΝΙΟΣ","ANAGNOSTOU ANTONIOS"]}]},{"id":"academic_context","label":"Academic Context","entries":[{"key":"dc:date","label":"Dc Date","values":["2026"]},{"key":"dc:type","label":"Dc Type","values":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]}]},{"id":"subjects_keywords","label":"Subjects and Keywords","entries":[{"key":"dc:subject","label":"Dc Subject","values":["Θετικές Επιστήμες","Science"]}]},{"id":"language_rights","label":"Language and Rights","entries":[{"key":"dc:language","label":"Dc Language","values":["Ελληνικά","Greek"]}]},{"id":"identifiers","label":"Identifiers","entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:5426811","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/5426811"]}]},{"id":"additional","label":"Additional Metadata","entries":[{"key":"dc:description","label":"Description","values":["Εισαγωγή: Το γονίδιο APOE4 αποτελεί γενετικό παράγοντα κινδύνου για την ανάπτυξη της πρώιμης νόσου Alzheimer (AD), καθώς και επιβαρυντικό παράγοντα για άλλες μορφές άνοιας. Ωστόσο, με βάση την διεθνή βιβλιογραφία, παρατηρείται σημαντική διακύμανση τόσο στην ηλικία έναρξης όσο και στην εξέλιξη της νόσου, ακόμη και μεταξύ των ομοζυγωτών APOE4/4. Πολλοί πολυμορφισμοί άλλων γονιδίων διερευνώνται ως πιθανοί τροποποιητικοί παράγοντες του κινδύνου για τη νόσο Alzheimer που σχετίζεται με το APOE4. Η πρωτεΐνη Klotho, ένας διαμεμβρανικός και εκκρινόμενος παράγοντας μακροζωίας, καθώς και η εξωκυττάρια πρωτεΐνη θεμέλιας ουσίας Φιμπρονεκτίνη (Fibronectin, FN1), έχουν προταθεί ως προστατευτικοί παράγοντες όταν υπερεκφράζονται, ενώ ο ρόλος τους μελετάται εκτενώς σε εγκεφάλους ασθενών με άνοια. Σκοπός: Σκοπός της παρούσας μελέτης ήταν η ανάπτυξη αξιόπιστων μεθόδων γονοτύπησης δύο πολυμορφισμών αλλαγής αμινοξέων στα γονίδια KLOTHO και FN1,καθώς και η διερεύνηση της επίδρασής τους στα κλινικά και βιοχημικά χαρακτηριστικά ασθενών με άνοια που είναι φορείς του APOE4. Μέθοδοι: Στην πιλοτική αυτή μελέτη (χρηματοδότηση BRAIN Precision TAEDR-0535850) συμπεριλήφθηκαν ογδόντα (80) Έλληνες ασθενείς με άνοια, φορείς του APOE4, για τους οποίους ήταν διαθέσιμα δεδομένα βιοχημικών δεικτών στο εγκεφαλονωτιαίο υγρό (Aβ42, ολική tau, p-tau181 και οι αντίστοιχοι λόγοι τους). Οι βιοχημικοί δείκτες προσδιορίστηκαν με τα κιτ Fujirebio INNOTEST ELISA. Τα αντιδραστήρια για τη γονοτύπηση των δύο SNPs (rs140926439, FN1 NG_012196.1.16777G>A, p.Gly357Glu και rs9536314, KLOTHO NG_011485.2.42760T>G, p.Phe352Val) παραχωρήθηκαν από τη Roche Diagnostics Hellas (χρηματοδότηση ΕΛΚΕ ΕΚΠΑ #19635). Η ανάλυση αλληλούχισης DNA πραγματοποιήθηκε στην πλατφόρμα SeqStudio (ABI). Η στατιστική ανάλυση πραγματοποιήθηκε με το εργαλείο SNPStats και το λογισμικό SPSS έκδοση 30 (IBM). Αποτελέσματα: Αναπτύχθηκαν και επικυρώθηκαν επιτυχώς μέθοδοι γονοτύπησης με Real-Time qPCR και ανάλυση καμπυλών τήξης στην πλατφόρμα LightCycler 480 (Roche). Οι 80 ανοϊκοί ασθενείς ταξινομήθηκαν τελικά ως πάσχοντες από νόσο Alzheimer (n=23), συννοσούντες της νόσου Alzheimer (n=35) ή με άλλες μορφές άνοιας, σύμφωνα με το βιοχημικό τους προφίλ και τα κλινικά χαρακτηριστικά τους (εύρος ηλικίας προσέλευσης: 52–85 έτη). Δεκαεπτά ασθενείς ήταν ομοζυγώτες APOE4/4. Δεν ανιχνεύθηκε καμία μεταβολή στο γονίδιο FN1. Η παραλλαγή G του KLOTHO ανιχνεύθηκε σε 14 (22%) ετεροζυγώτες APOE3/4 και σε 5 (29%) ομοζυγώτες APOE4/4 (Hardy–Weinberg, p>0,05). Τα αποτελέσματα της γονοτύπησης επιβεβαιώθηκαν με αλληλούχιση DNA. Εστιάζοντας μόνο στους ασθενείς με τελική διάγνωση AD (n=58) -καθώς εκεί υπήρχε κανονικότητα των παραμέτρων που εξετάστηκαν-, παρατηρήθηκε ότι η ηλικία εμφάνισης της νόσου (μέση τιμή ± SE: 69,7±2 έναντι 70,2±1) δε διέφερε μεταξύ των φορέων και των μη-φορέων της παραλλαγής KLOTHO, ενώ οι ENY βιοδείκτες αμυλοειδούς και ολικής tau εμφάνισαν χειρότερες τιμές στους φορείς της παραλλαγής σε σύγκριση με το υπόλοιπο του πληθυσμού με άνοια (μέση τιμή ± SE: 477±45 έναντι 517±30 pg/ml για το β-αμυλοειδές και 623±158 έναντι 505±47 pg/ml για την ολική tau), όμως χωρίς στατιστική σημαντικότητα (T-Test). Η ίδια τάση, ελαφρά ενισχυμένη, παρατηρήθηκε και κατά την ανάλυση του πιο ομοιογενούς υποσυνόλου ασθενών ετεροζυγωτών APOE3/E4 με νόσο Alzheimer ή/και συννοσούντων με AD (n=41). Συγκεκριμένα η ηλικία εμφάνισης της νόσου (μέση τιμή ± SE: 69,4±3 έναντι 72±1) δε διέφερε μεταξύ των φορέων και των μη- φορέων της παραλλαγής KLOTHO, ενώ οι ΕΝΥ βιοδείκτες αμυλοειδούς και ολικής tau εμφάνισαν χειρότερες τιμές στους φορείς της παραλλαγής σε σύγκριση με το σύνολο του πληθυσμού με άνοια (μέση τιμή ± SE: 488±56 έναντι 578±35 pg/ml για το αμυλοειδές και 678±233 έναντι 499±60 pg/ml για την ολική tau), πάλι όμως χωρίς στατιστική σημαντικότητα (t-Test). Η έλλειψη στατιστικής σημαντικότητας, πιθανότατα οφείλεται στο μικρό μέγεθος του δείγματος. Συμπεράσματα: Με δεδομένο τα αντικρουόμενων ευρημάτων της διεθνούς βιβλιογραφίας σχετικά με τους συγκεκριμένους τροποποιητικούς πολυμορφισμούς, απαιτούνται περαιτέρω λειτουργικές μελέτες προκειμένου να επιβεβαιωθεί ο πιθανός ρόλος των δύο πολυμορφισμών στην τροποποίηση του κινδύνου και της κλινικής έκφρασης της άνοιας σε φορείς του APOE4.","Background: APOE4 is an established genetic risk factor for the development of late-onset Alzheimer’s disease (AD) and a detrimental factor for other dementias; however, there is a substantial variation in disease onset and progression, even among 4/4 homozygotes. Many polymorphisms in other genes are being examined as APOE4 risk modifiers. Klotho, a longevity membrane-bound secreted factor and ECM protein fibronectin are postulated to exert neuroprotective effects when up-regulated and their role is examined extensively in demented brains. The aim of our study was to develop methods for accurate genotyping of two missense polymorphisms in KLOTHO and FN1 (fibronectin) genes that affect their expression and investigate their impact on clinical and biochemical characteristics of dementia APOE4 carriers. Methods: Eighty (80) consecutive Greek APOE4 dementia patients with available data in CSF biochemical markers (amyloid b42, tau, p-tau181 and their ratios) were recruited and genotyped in this pilot study (BRAIN Precision TAEDR-0535850 funding). The Fujirebio INNOTEST ELISA kits were used for the biomarkers’ measurements. The reagents for genotyping of the two SNPs (rs140926439, FN1 NG_012196.1:g.16777G>A, p.Gly357Glu and rs9536314, KLOTHO NG_011485.2:g.42760T>G, p.Phe352Val) were provided by Roche Diagnostics Hellas (ELKE NKUA #19635 funding). DNA Sequencing analysis was executed on a SeqStudio platform (ABI). Statistical analysis was carried with the SNPStats tool and the SPSS vs.30 software (IBM). Results: Real-time qPCR genotyping methods with melting curve analysis were developed in the LightCycler 480 platform (Roche) and validated adequately. The 80 patients were ascertained either as AD (n=23), AD mixed with other dementia (n=35) or other dementia according to their biochemical profile and clinical characteristics (presentation age range 52-85y). Seventeen of the patients were homozygotes APOE4/4. No fibronectin alteration was detected. The KLOTHO G alteration was detected in 14 (22%) of APOE3/4 heterozygotes and in 5 (29%) APOE4/4 homozygotes (Hardy-Weinberg p>0.05). Genotyping results were verified by DNA Sequencing. Focusing exclusively on patients with a final diagnosis of Alzheimer's disease (AD) (n = 58), for whom the examined parameters followed a normal distribution, the age at disease onset (mean ± SE: 69.7±2 vs. 70.2± 1 years) did not differ between carriers and non-carriers of the KLOTHO variant. Cerebrospinal fluid amyloid and total tau biomarkers showed less favorable values in KLOTHO variant carriers compared with the rest of the dementia population (mean ± SE: 477±45 vs. 517±30 pg/mL for amyloid, and 623±158 vs. 505±47 pg/mL for total tau); however, these differences did not reach statistical significance (t-test). A similar trend was observed in the more homogeneous subgroup analysis of heterozygote APOE3/E4 patients with Alzheimer's disease and/or patients with comorbid AD (n = 41). Specifically, the age at disease onset (mean ± SE: 69.4±3 vs. 72±1 years) did not differ between carriers and non-carriers of the KLOTHO variant. CSF biomarkers amyloid and total tau biomarkers exhibited again less favorable values in KLOTHO variant carriers compared with the overall dementia population (mean ± SE: 488 ± 56 vs. 578 ± 35 pg/mL for amyloid, and 678 ± 233 vs. 499 ± 60 pg/mL for total tau); however, again these differences were not statistically significant (t-test).The lack of statistical significance is most likely attributable to the relatively small sample size. Conclusion: Due to conflicting data with other literature reports on these modifying SNPs, further functional studies are needed to corroborate the postulations on APOE4 dementia patients."]},{"key":"dc:title","label":"Title","values":["Μελέτη τροποποιητικών πολυμορφισμών σε φορείς APOE4 στη Νόσο Alzheimer"]}]}],"canonical_facts":{"dc:creator":["ΑΝΑΓΝΩΣΤΟΥ ΑΝΤΩΝΙΟΣ","ANAGNOSTOU ANTONIOS"],"dc:date":["2026"],"dc:description":["Εισαγωγή: Το γονίδιο APOE4 αποτελεί γενετικό παράγοντα κινδύνου για την ανάπτυξη της πρώιμης νόσου Alzheimer (AD), καθώς και επιβαρυντικό παράγοντα για άλλες μορφές άνοιας. Ωστόσο, με βάση την διεθνή βιβλιογραφία, παρατηρείται σημαντική διακύμανση τόσο στην ηλικία έναρξης όσο και στην εξέλιξη της νόσου, ακόμη και μεταξύ των ομοζυγωτών APOE4/4. Πολλοί πολυμορφισμοί άλλων γονιδίων διερευνώνται ως πιθανοί τροποποιητικοί παράγοντες του κινδύνου για τη νόσο Alzheimer που σχετίζεται με το APOE4. Η πρωτεΐνη Klotho, ένας διαμεμβρανικός και εκκρινόμενος παράγοντας μακροζωίας, καθώς και η εξωκυττάρια πρωτεΐνη θεμέλιας ουσίας Φιμπρονεκτίνη (Fibronectin, FN1), έχουν προταθεί ως προστατευτικοί παράγοντες όταν υπερεκφράζονται, ενώ ο ρόλος τους μελετάται εκτενώς σε εγκεφάλους ασθενών με άνοια. Σκοπός: Σκοπός της παρούσας μελέτης ήταν η ανάπτυξη αξιόπιστων μεθόδων γονοτύπησης δύο πολυμορφισμών αλλαγής αμινοξέων στα γονίδια KLOTHO και FN1,καθώς και η διερεύνηση της επίδρασής τους στα κλινικά και βιοχημικά χαρακτηριστικά ασθενών με άνοια που είναι φορείς του APOE4. Μέθοδοι: Στην πιλοτική αυτή μελέτη (χρηματοδότηση BRAIN Precision TAEDR-0535850) συμπεριλήφθηκαν ογδόντα (80) Έλληνες ασθενείς με άνοια, φορείς του APOE4, για τους οποίους ήταν διαθέσιμα δεδομένα βιοχημικών δεικτών στο εγκεφαλονωτιαίο υγρό (Aβ42, ολική tau, p-tau181 και οι αντίστοιχοι λόγοι τους). Οι βιοχημικοί δείκτες προσδιορίστηκαν με τα κιτ Fujirebio INNOTEST ELISA. Τα αντιδραστήρια για τη γονοτύπηση των δύο SNPs (rs140926439, FN1 NG_012196.1.16777G>A, p.Gly357Glu και rs9536314, KLOTHO NG_011485.2.42760T>G, p.Phe352Val) παραχωρήθηκαν από τη Roche Diagnostics Hellas (χρηματοδότηση ΕΛΚΕ ΕΚΠΑ #19635). Η ανάλυση αλληλούχισης DNA πραγματοποιήθηκε στην πλατφόρμα SeqStudio (ABI). Η στατιστική ανάλυση πραγματοποιήθηκε με το εργαλείο SNPStats και το λογισμικό SPSS έκδοση 30 (IBM). Αποτελέσματα: Αναπτύχθηκαν και επικυρώθηκαν επιτυχώς μέθοδοι γονοτύπησης με Real-Time qPCR και ανάλυση καμπυλών τήξης στην πλατφόρμα LightCycler 480 (Roche). Οι 80 ανοϊκοί ασθενείς ταξινομήθηκαν τελικά ως πάσχοντες από νόσο Alzheimer (n=23), συννοσούντες της νόσου Alzheimer (n=35) ή με άλλες μορφές άνοιας, σύμφωνα με το βιοχημικό τους προφίλ και τα κλινικά χαρακτηριστικά τους (εύρος ηλικίας προσέλευσης: 52–85 έτη). Δεκαεπτά ασθενείς ήταν ομοζυγώτες APOE4/4. Δεν ανιχνεύθηκε καμία μεταβολή στο γονίδιο FN1. Η παραλλαγή G του KLOTHO ανιχνεύθηκε σε 14 (22%) ετεροζυγώτες APOE3/4 και σε 5 (29%) ομοζυγώτες APOE4/4 (Hardy–Weinberg, p>0,05). Τα αποτελέσματα της γονοτύπησης επιβεβαιώθηκαν με αλληλούχιση DNA. Εστιάζοντας μόνο στους ασθενείς με τελική διάγνωση AD (n=58) -καθώς εκεί υπήρχε κανονικότητα των παραμέτρων που εξετάστηκαν-, παρατηρήθηκε ότι η ηλικία εμφάνισης της νόσου (μέση τιμή ± SE: 69,7±2 έναντι 70,2±1) δε διέφερε μεταξύ των φορέων και των μη-φορέων της παραλλαγής KLOTHO, ενώ οι ENY βιοδείκτες αμυλοειδούς και ολικής tau εμφάνισαν χειρότερες τιμές στους φορείς της παραλλαγής σε σύγκριση με το υπόλοιπο του πληθυσμού με άνοια (μέση τιμή ± SE: 477±45 έναντι 517±30 pg/ml για το β-αμυλοειδές και 623±158 έναντι 505±47 pg/ml για την ολική tau), όμως χωρίς στατιστική σημαντικότητα (T-Test). Η ίδια τάση, ελαφρά ενισχυμένη, παρατηρήθηκε και κατά την ανάλυση του πιο ομοιογενούς υποσυνόλου ασθενών ετεροζυγωτών APOE3/E4 με νόσο Alzheimer ή/και συννοσούντων με AD (n=41). Συγκεκριμένα η ηλικία εμφάνισης της νόσου (μέση τιμή ± SE: 69,4±3 έναντι 72±1) δε διέφερε μεταξύ των φορέων και των μη- φορέων της παραλλαγής KLOTHO, ενώ οι ΕΝΥ βιοδείκτες αμυλοειδούς και ολικής tau εμφάνισαν χειρότερες τιμές στους φορείς της παραλλαγής σε σύγκριση με το σύνολο του πληθυσμού με άνοια (μέση τιμή ± SE: 488±56 έναντι 578±35 pg/ml για το αμυλοειδές και 678±233 έναντι 499±60 pg/ml για την ολική tau), πάλι όμως χωρίς στατιστική σημαντικότητα (t-Test). Η έλλειψη στατιστικής σημαντικότητας, πιθανότατα οφείλεται στο μικρό μέγεθος του δείγματος. Συμπεράσματα: Με δεδομένο τα αντικρουόμενων ευρημάτων της διεθνούς βιβλιογραφίας σχετικά με τους συγκεκριμένους τροποποιητικούς πολυμορφισμούς, απαιτούνται περαιτέρω λειτουργικές μελέτες προκειμένου να επιβεβαιωθεί ο πιθανός ρόλος των δύο πολυμορφισμών στην τροποποίηση του κινδύνου και της κλινικής έκφρασης της άνοιας σε φορείς του APOE4.","Background: APOE4 is an established genetic risk factor for the development of late-onset Alzheimer’s disease (AD) and a detrimental factor for other dementias; however, there is a substantial variation in disease onset and progression, even among 4/4 homozygotes. Many polymorphisms in other genes are being examined as APOE4 risk modifiers. Klotho, a longevity membrane-bound secreted factor and ECM protein fibronectin are postulated to exert neuroprotective effects when up-regulated and their role is examined extensively in demented brains. The aim of our study was to develop methods for accurate genotyping of two missense polymorphisms in KLOTHO and FN1 (fibronectin) genes that affect their expression and investigate their impact on clinical and biochemical characteristics of dementia APOE4 carriers. Methods: Eighty (80) consecutive Greek APOE4 dementia patients with available data in CSF biochemical markers (amyloid b42, tau, p-tau181 and their ratios) were recruited and genotyped in this pilot study (BRAIN Precision TAEDR-0535850 funding). The Fujirebio INNOTEST ELISA kits were used for the biomarkers’ measurements. The reagents for genotyping of the two SNPs (rs140926439, FN1 NG_012196.1:g.16777G>A, p.Gly357Glu and rs9536314, KLOTHO NG_011485.2:g.42760T>G, p.Phe352Val) were provided by Roche Diagnostics Hellas (ELKE NKUA #19635 funding). DNA Sequencing analysis was executed on a SeqStudio platform (ABI). Statistical analysis was carried with the SNPStats tool and the SPSS vs.30 software (IBM). Results: Real-time qPCR genotyping methods with melting curve analysis were developed in the LightCycler 480 platform (Roche) and validated adequately. The 80 patients were ascertained either as AD (n=23), AD mixed with other dementia (n=35) or other dementia according to their biochemical profile and clinical characteristics (presentation age range 52-85y). Seventeen of the patients were homozygotes APOE4/4. No fibronectin alteration was detected. The KLOTHO G alteration was detected in 14 (22%) of APOE3/4 heterozygotes and in 5 (29%) APOE4/4 homozygotes (Hardy-Weinberg p>0.05). Genotyping results were verified by DNA Sequencing. Focusing exclusively on patients with a final diagnosis of Alzheimer's disease (AD) (n = 58), for whom the examined parameters followed a normal distribution, the age at disease onset (mean ± SE: 69.7±2 vs. 70.2± 1 years) did not differ between carriers and non-carriers of the KLOTHO variant. Cerebrospinal fluid amyloid and total tau biomarkers showed less favorable values in KLOTHO variant carriers compared with the rest of the dementia population (mean ± SE: 477±45 vs. 517±30 pg/mL for amyloid, and 623±158 vs. 505±47 pg/mL for total tau); however, these differences did not reach statistical significance (t-test). A similar trend was observed in the more homogeneous subgroup analysis of heterozygote APOE3/E4 patients with Alzheimer's disease and/or patients with comorbid AD (n = 41). Specifically, the age at disease onset (mean ± SE: 69.4±3 vs. 72±1 years) did not differ between carriers and non-carriers of the KLOTHO variant. CSF biomarkers amyloid and total tau biomarkers exhibited again less favorable values in KLOTHO variant carriers compared with the overall dementia population (mean ± SE: 488 ± 56 vs. 578 ± 35 pg/mL for amyloid, and 678 ± 233 vs. 499 ± 60 pg/mL for total tau); however, again these differences were not statistically significant (t-test).The lack of statistical significance is most likely attributable to the relatively small sample size. Conclusion: Due to conflicting data with other literature reports on these modifying SNPs, further functional studies are needed to corroborate the postulations on APOE4 dementia patients."],"dc:identifier":["uoadl:5426811","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/5426811"],"dc:language":["Ελληνικά","Greek"],"dc:subject":["Θετικές Επιστήμες","Science"],"dc:title":["Μελέτη τροποποιητικών πολυμορφισμών σε φορείς APOE4 στη Νόσο Alzheimer"],"dc:type":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]},"updated_at":"2026-11-19T05:20:21Z"}