{"id":{"repo_id":"athens","oai_identifier":"oai:lib.uoa.gr:uoadl:5430959"},"canonical_url":"https://search.ndltd.org/etd/athens/oai:lib.uoa.gr:uoadl:5430959","repository":{"repo_id":"athens","name":"National and Kapodistrian University of Athens","base_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh"},"display":{"title":"Ανίχνευση υψίσυχνων ταλαντώσεων (HFO's) σε εστιακή επιληψία","abstract":"Περίπου ένα τρίτο των περιπτώσεων εστιακής επιληψίας δεν ελέγχεται ικανοποιητικά με την ενδεδειγμένη αντικρισική αγωγή και θεωρείται φαρμακοανθεκτική. Στους ασθενείς αυτούς ενδείκνυται η διερεύνηση πιθανής νευροχειρουργικής αντιμετώπισης. Η χειρουργική της επιληψίας, όταν αυτή αποφασίζεται και υλοποιείται, συνήθως επιτυγχάνει δραστική μείωση ή, αρκετά συχνά, αποδρομή των κρίσεων. Όμως, η χειρουργική της επιληψίας χρησιμοποιείται πολύ λιγότερο από ό,τι θεωρητικά ενδείκνυται, για λόγους εν μέρει ιατρικούς (κίνδυνος μετεγχειρητικών ελλειμμάτων) αλλά και πρακτικούς - οικονομικούς. Ημεγαλύτερη ίσως πρακτική δυσκολία είναι ο ακριβής τοπογραφικός εντοπισμός της Επιληπτογόνου Ζώνης (ΕΖ), η οποία αυστηρώς ορίζεται (αναδρομικά) ως η περιοχή που πρέπει να εκταμεί για να επιτευχθεί μετεγχειρητικώς πλήρης ελευθερία από κρίσεις. Προφανώς, όμως, το ζητούμενο είναι να καθοριστεί και να χαρτογραφηθεί επακριβώς η ΕΖ πριν από την εγχείρηση εκτομής, κατά προτίμηση με συνδυασμό αναίμακτων μεθόδων (ΗΕΓραφικών και απεικονιστικών) και, αν χρειάζεται, με ενδοκράνιο ΗΕΓ. Δυστυχώς γενικά η ΕΖ δεν ταυτίζεται με δομικές βλάβες αναδεικνυόμενες στην MRI, ακόμη και όταν η βλάβη αποτελεί την αιτία της επιληψίας. Η εντόπιση της ΕΖ είναι ακόμη πιο ασαφής στις περιπτώσεις που δεν απεικονίζεται δομική βλάβη. Επιπλέον, το ΗΕΓ γενικώς δεν προσφέρει ακριβή τοπογραφική εντόπιση της ΕΖ, διότι οι μακροσκοπικά εμφανείς μεσοκρισικές ή κρισικές εκφορτίσεις αντικατοπτρίζουν επέκταση της επιληπτικής δραστηριότητας σε εκτεταμένες συνήθως περιοχές. Από μακρόχρονη πείρα έχει γίνει γενικώς δεκτό πως οι πλέον ακριβείς τοπογραφικοί δείκτες της ΕΖ, όπως αναδεικνύονται στο ενδοκράνιο ΗΕΓ, είναι συνδυαστικά (Σχήμα 3): (α) η ζώνη έναρξης κρίσεων (SOZ), δηλαδή η ζώνη έναρξης της κρισικής δραστηριότητας, συνήθως υπό τη μορφή επιληπτικών Υψίσυχνων Ταλαντώσεων (High Frequency Oscillations, HFOs, f > 80 Hz), (β) η ζώνη έναρξης μεσοκρισικών επιληπτικών HFOs (HFO onset Zone, HFO Zone). Παλαιότερα αφαιρείτο μόνο η SOZ, αλλά έγινε αντιληπτό πως και η μεσοκρισική HFO Zone μπορούσε μετεγχειρητικά συχνά να εκλύσει κρίσεις, γι’ αυτό ο πρακτικός, επιχειρησιακός ορισμός της ΕΖ περιλαμβάνει πλέον την SOZ και την HFO Zone. Με δεδομένη την αδιαμφισβήτητη σημασία των επιληπτικών HFOs, άρχισαν προσπάθειες αναίμακτης καταγραφής τους στο εξωκράνιο ΗΕΓ. Παρά τις μεγάλες τεχνικές δυσκολίες, όπως τα ΗΜΓραφικής προέλευσης HFOs, αλλά και τα εγκεφαλικής προέλευσης φυσιολογικά HFOs, με κατάλληλες τεχνικές έχει γίνει δυνατή η αξιόπιστη καταγραφή επιληπτικών HFOs στο εξωκράνιο ΗΕΓ, τουλάχιστον σε περιπτώσεις που η ΕΖ είναι επιφανειακή. Τα εξωκράνια κρισικά και μεσοκρισικά HFOs άρχισαν να αναδεικνύονται σε χρήσιμο τοπογραφικό οδηγό για την τοποθέτηση των ενδοκράνιων ηλεκτροδίων και τον γενικό σχεδιασμό της επέμβασης εκτομής, αλλά η μεθοδολογία είναι ακόμη σε πολύ πρώιμο στάδιο. Σκοπός της προκαταρκτικής αυτής εργασίας ήταν η ανίχνευση και χαρτογράφηση μεσοκρισικών και πρώιμων κρισικών HFOs (f > 80 Hz) δύο ασθενών με φαρμακοανθεκτική εστιακή επιληψία σε εξωκράνιο 24ωρο ΗΕΓ (με 19 ενεργά ηλεκτρόδια του συστήματος 10/20). Για τις αναλύσεις χρησιμοποιήθηκαν δύο εργαλειοθήκες του λογισμικού Matlab: Το ευρέως χρησιμοποιούμενο EEGLAB και το δικής μας κατασκευής EGINWFLAB (Eginition Waveform Lab). Καθότι οι τεχνικές δυσκολίες είναι σημαντικές και δεν υπάρχει προτυπωμένη μεθοδολογία, δοκιμάστηκαν πολλαπλές μέθοδοι ανάλυσης σήματος και γραφικής απεικόνισης των αποτελεσμάτων, ώστε να επιλεγεί ο συνδυασμός μεθόδων προς χρήση σε περαιτέρω αναλύσεις. Στον ασθενή #1 (19 ετών), με φυσιολογική MRI και μεσοκρισικές εκφορτίσεις που εστιάζονται περισσότερο στο C4, η σχεδόν πλήρης έλλειψη κρισικών (στην εγρήγορση) HFOs και η παρουσία σκόρπιων HFOs κυρίως στα P4 & T6 συγκλίνουν στο συμπέρασμα ότι η ΕΖ δεν είναι επιφανειακή, ενώ ως πιθανότερη εντόπιση αναδεικνύεται η δεξιά κροταφοβρεγματική περιοχή. Στην ασθενή #2 (16 ετών), με ασαφώς απεικονιζόμενο δεξιό μετωπιαίο μόρφωμα (πιθανότατα φλοιική δυσπλασία) δεξιά μετωπιαία μεταξύ Fp2 & F4, η μεσοκρισική (στον ύπνο) και η πρώιμη κρισική (στον ύπνο) δραστηριότητα σε συχνότητες >100 Hz εστιαζόταν στο F4, ενώ σε συχνότητες 70-100 Hz εστιαζόταν στα Fp2 & F4. Συνεπώς πιθανότερη φαίνεται η υπόθεση ότι η ΕΖ βρίσκεται προς το οπίσθιο μέρος της βλάβης, κοντά στο F4, ενώ η δραστηριότητα επεκτείνεται και προσθίως προς το Fp2. Τα προκαταρκτικά αυτά αποτελέσματα ανέδειξαν τη δυνατότητα καταγραφής επιληπτικών HFOs ακόμη και σε 24ωρα ΗΕΓ χαμηλής πυκνότητας ηλεκτροδίων που δεν σχεδιάστηκαν για το σκοπό αυτό. Συμπεραίνεται ότι η αναδρομική ανάλυση των HFOs ακόμη και σε παλαιότερα ΗΕΓ χωρίς εξειδικευμένες τεχνικές προδιαγραφές μπορεί να προσφέρει χρήσιμες πληροφορίες, ενώ τονίζεται η ανάγκη άριστων τεχνικών προδιαγραφών και η χρήση ΗΕΓ υψηλής πυκνότητας ηλεκτροδίων σε ασθενείς υποψήφιους χειρουργικής αντιμετώπισης φαρμακοανθεκτικής επιληψίας.","abstract_html":"Περίπου ένα τρίτο των περιπτώσεων εστιακής επιληψίας δεν ελέγχεται ικανοποιητικά με την ενδεδειγμένη αντικρισική αγωγή και θεωρείται φαρμακοανθεκτική. Στους ασθενείς αυτούς ενδείκνυται η διερεύνηση πιθανής νευροχειρουργικής αντιμετώπισης. Η χειρουργική της επιληψίας, όταν αυτή αποφασίζεται και υλοποιείται, συνήθως επιτυγχάνει δραστική μείωση ή, αρκετά συχνά, αποδρομή των κρίσεων. Όμως, η χειρουργική της επιληψίας χρησιμοποιείται πολύ λιγότερο από ό,τι θεωρητικά ενδείκνυται, για λόγους εν μέρει ιατρικούς (κίνδυνος μετεγχειρητικών ελλειμμάτων) αλλά και πρακτικούς - οικονομικούς. Ημεγαλύτερη ίσως πρακτική δυσκολία είναι ο ακριβής τοπογραφικός εντοπισμός της Επιληπτογόνου Ζώνης (ΕΖ), η οποία αυστηρώς ορίζεται (αναδρομικά) ως η περιοχή που πρέπει να εκταμεί για να επιτευχθεί μετεγχειρητικώς πλήρης ελευθερία από κρίσεις. Προφανώς, όμως, το ζητούμενο είναι να καθοριστεί και να χαρτογραφηθεί επακριβώς η ΕΖ πριν από την εγχείρηση εκτομής, κατά προτίμηση με συνδυασμό αναίμακτων μεθόδων (ΗΕΓραφικών και απεικονιστικών) και, αν χρειάζεται, με ενδοκράνιο ΗΕΓ. Δυστυχώς γενικά η ΕΖ δεν ταυτίζεται με δομικές βλάβες αναδεικνυόμενες στην MRI, ακόμη και όταν η βλάβη αποτελεί την αιτία της επιληψίας. Η εντόπιση της ΕΖ είναι ακόμη πιο ασαφής στις περιπτώσεις που δεν απεικονίζεται δομική βλάβη. Επιπλέον, το ΗΕΓ γενικώς δεν προσφέρει ακριβή τοπογραφική εντόπιση της ΕΖ, διότι οι μακροσκοπικά εμφανείς μεσοκρισικές ή κρισικές εκφορτίσεις αντικατοπτρίζουν επέκταση της επιληπτικής δραστηριότητας σε εκτεταμένες συνήθως περιοχές. Από μακρόχρονη πείρα έχει γίνει γενικώς δεκτό πως οι πλέον ακριβείς τοπογραφικοί δείκτες της ΕΖ, όπως αναδεικνύονται στο ενδοκράνιο ΗΕΓ, είναι συνδυαστικά (Σχήμα 3): (α) η ζώνη έναρξης κρίσεων (SOZ), δηλαδή η ζώνη έναρξης της κρισικής δραστηριότητας, συνήθως υπό τη μορφή επιληπτικών Υψίσυχνων Ταλαντώσεων (High Frequency Oscillations, HFOs, f &gt; 80 Hz), (β) η ζώνη έναρξης μεσοκρισικών επιληπτικών HFOs (HFO onset Zone, HFO Zone). Παλαιότερα αφαιρείτο μόνο η SOZ, αλλά έγινε αντιληπτό πως και η μεσοκρισική HFO Zone μπορούσε μετεγχειρητικά συχνά να εκλύσει κρίσεις, γι’ αυτό ο πρακτικός, επιχειρησιακός ορισμός της ΕΖ περιλαμβάνει πλέον την SOZ και την HFO Zone. Με δεδομένη την αδιαμφισβήτητη σημασία των επιληπτικών HFOs, άρχισαν προσπάθειες αναίμακτης καταγραφής τους στο εξωκράνιο ΗΕΓ. Παρά τις μεγάλες τεχνικές δυσκολίες, όπως τα ΗΜΓραφικής προέλευσης HFOs, αλλά και τα εγκεφαλικής προέλευσης φυσιολογικά HFOs, με κατάλληλες τεχνικές έχει γίνει δυνατή η αξιόπιστη καταγραφή επιληπτικών HFOs στο εξωκράνιο ΗΕΓ, τουλάχιστον σε περιπτώσεις που η ΕΖ είναι επιφανειακή. Τα εξωκράνια κρισικά και μεσοκρισικά HFOs άρχισαν να αναδεικνύονται σε χρήσιμο τοπογραφικό οδηγό για την τοποθέτηση των ενδοκράνιων ηλεκτροδίων και τον γενικό σχεδιασμό της επέμβασης εκτομής, αλλά η μεθοδολογία είναι ακόμη σε πολύ πρώιμο στάδιο. Σκοπός της προκαταρκτικής αυτής εργασίας ήταν η ανίχνευση και χαρτογράφηση μεσοκρισικών και πρώιμων κρισικών HFOs (f &gt; 80 Hz) δύο ασθενών με φαρμακοανθεκτική εστιακή επιληψία σε εξωκράνιο 24ωρο ΗΕΓ (με 19 ενεργά ηλεκτρόδια του συστήματος 10/20). Για τις αναλύσεις χρησιμοποιήθηκαν δύο εργαλειοθήκες του λογισμικού Matlab: Το ευρέως χρησιμοποιούμενο EEGLAB και το δικής μας κατασκευής EGINWFLAB (Eginition Waveform Lab). Καθότι οι τεχνικές δυσκολίες είναι σημαντικές και δεν υπάρχει προτυπωμένη μεθοδολογία, δοκιμάστηκαν πολλαπλές μέθοδοι ανάλυσης σήματος και γραφικής απεικόνισης των αποτελεσμάτων, ώστε να επιλεγεί ο συνδυασμός μεθόδων προς χρήση σε περαιτέρω αναλύσεις. Στον ασθενή #1 (19 ετών), με φυσιολογική MRI και μεσοκρισικές εκφορτίσεις που εστιάζονται περισσότερο στο C4, η σχεδόν πλήρης έλλειψη κρισικών (στην εγρήγορση) HFOs και η παρουσία σκόρπιων HFOs κυρίως στα P4 &amp; T6 συγκλίνουν στο συμπέρασμα ότι η ΕΖ δεν είναι επιφανειακή, ενώ ως πιθανότερη εντόπιση αναδεικνύεται η δεξιά κροταφοβρεγματική περιοχή. Στην ασθενή #2 (16 ετών), με ασαφώς απεικονιζόμενο δεξιό μετωπιαίο μόρφωμα (πιθανότατα φλοιική δυσπλασία) δεξιά μετωπιαία μεταξύ Fp2 &amp; F4, η μεσοκρισική (στον ύπνο) και η πρώιμη κρισική (στον ύπνο) δραστηριότητα σε συχνότητες &gt;100 Hz εστιαζόταν στο F4, ενώ σε συχνότητες 70-100 Hz εστιαζόταν στα Fp2 &amp; F4. Συνεπώς πιθανότερη φαίνεται η υπόθεση ότι η ΕΖ βρίσκεται προς το οπίσθιο μέρος της βλάβης, κοντά στο F4, ενώ η δραστηριότητα επεκτείνεται και προσθίως προς το Fp2. Τα προκαταρκτικά αυτά αποτελέσματα ανέδειξαν τη δυνατότητα καταγραφής επιληπτικών HFOs ακόμη και σε 24ωρα ΗΕΓ χαμηλής πυκνότητας ηλεκτροδίων που δεν σχεδιάστηκαν για το σκοπό αυτό. Συμπεραίνεται ότι η αναδρομική ανάλυση των HFOs ακόμη και σε παλαιότερα ΗΕΓ χωρίς εξειδικευμένες τεχνικές προδιαγραφές μπορεί να προσφέρει χρήσιμες πληροφορίες, ενώ τονίζεται η ανάγκη άριστων τεχνικών προδιαγραφών και η χρήση ΗΕΓ υψηλής πυκνότητας ηλεκτροδίων σε ασθενείς υποψήφιους χειρουργικής αντιμετώπισης φαρμακοανθεκτικής επιληψίας.","abstract_has_math":false,"creators":["Γιαμούρη Στυλιανή","Giamouri Styliani"],"institution":null,"degree_name":null,"degree_level":null,"degree_discipline":null,"degree_department":null,"school":null,"contributors":[],"advisors":[],"committee_chairs":[],"committee_members":[],"year":2026,"date_issued":"2026","date_published":"2026","updated_at":"2026-11-19T05:20:26Z","subjects":["Επιστήμες Υγείας","Health Sciences"],"languages":["Ελληνικά","Greek"],"rights":[],"rights_urls":[],"identifier_entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:5430959"],"render_values":[{"text":"uoadl:5430959","href":null,"code":true}]}],"person_identifier_entries":[]},"links":{"outbound_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/5430959","outbound_label":"Repository record","outbound_source":"dc:identifier","record_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/5430959","record_label":"Repository record","record_kind":"record","record_source":"dc:identifier","download_url":null,"download_label":null,"download_source":null,"access_status":null,"embargo_until":null,"access_note":null},"source_record":{"url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh?verb=GetRecord&metadataPrefix=oai_dc&identifier=oai%3Alib.uoa.gr%3Auoadl%3A5430959","prefix":"oai_dc"},"metadata_groups":[{"id":"people","label":"People","entries":[{"key":"dc:creator","label":"Author","values":["Γιαμούρη Στυλιανή","Giamouri Styliani"]}]},{"id":"academic_context","label":"Academic Context","entries":[{"key":"dc:date","label":"Dc Date","values":["2026"]},{"key":"dc:type","label":"Dc Type","values":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]}]},{"id":"subjects_keywords","label":"Subjects and Keywords","entries":[{"key":"dc:subject","label":"Dc Subject","values":["Επιστήμες Υγείας","Health Sciences"]}]},{"id":"language_rights","label":"Language and Rights","entries":[{"key":"dc:language","label":"Dc Language","values":["Ελληνικά","Greek"]}]},{"id":"identifiers","label":"Identifiers","entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:5430959","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/5430959"]}]},{"id":"additional","label":"Additional Metadata","entries":[{"key":"dc:description","label":"Description","values":["Περίπου ένα τρίτο των περιπτώσεων εστιακής επιληψίας δεν ελέγχεται ικανοποιητικά με την ενδεδειγμένη αντικρισική αγωγή και θεωρείται φαρμακοανθεκτική. Στους ασθενείς αυτούς ενδείκνυται η διερεύνηση πιθανής νευροχειρουργικής αντιμετώπισης. Η χειρουργική της επιληψίας, όταν αυτή αποφασίζεται και υλοποιείται, συνήθως επιτυγχάνει δραστική μείωση ή, αρκετά συχνά, αποδρομή των κρίσεων. Όμως, η χειρουργική της επιληψίας χρησιμοποιείται πολύ λιγότερο από ό,τι θεωρητικά ενδείκνυται, για λόγους εν μέρει ιατρικούς (κίνδυνος μετεγχειρητικών ελλειμμάτων) αλλά και πρακτικούς - οικονομικούς. Ημεγαλύτερη ίσως πρακτική δυσκολία είναι ο ακριβής τοπογραφικός εντοπισμός της Επιληπτογόνου Ζώνης (ΕΖ), η οποία αυστηρώς ορίζεται (αναδρομικά) ως η περιοχή που πρέπει να εκταμεί για να επιτευχθεί μετεγχειρητικώς πλήρης ελευθερία από κρίσεις. Προφανώς, όμως, το ζητούμενο είναι να καθοριστεί και να χαρτογραφηθεί επακριβώς η ΕΖ πριν από την εγχείρηση εκτομής, κατά προτίμηση με συνδυασμό αναίμακτων μεθόδων (ΗΕΓραφικών και απεικονιστικών) και, αν χρειάζεται, με ενδοκράνιο ΗΕΓ. Δυστυχώς γενικά η ΕΖ δεν ταυτίζεται με δομικές βλάβες αναδεικνυόμενες στην MRI, ακόμη και όταν η βλάβη αποτελεί την αιτία της επιληψίας. Η εντόπιση της ΕΖ είναι ακόμη πιο ασαφής στις περιπτώσεις που δεν απεικονίζεται δομική βλάβη. Επιπλέον, το ΗΕΓ γενικώς δεν προσφέρει ακριβή τοπογραφική εντόπιση της ΕΖ, διότι οι μακροσκοπικά εμφανείς μεσοκρισικές ή κρισικές εκφορτίσεις αντικατοπτρίζουν επέκταση της επιληπτικής δραστηριότητας σε εκτεταμένες συνήθως περιοχές. Από μακρόχρονη πείρα έχει γίνει γενικώς δεκτό πως οι πλέον ακριβείς τοπογραφικοί δείκτες της ΕΖ, όπως αναδεικνύονται στο ενδοκράνιο ΗΕΓ, είναι συνδυαστικά (Σχήμα 3): (α) η ζώνη έναρξης κρίσεων (SOZ), δηλαδή η ζώνη έναρξης της κρισικής δραστηριότητας, συνήθως υπό τη μορφή επιληπτικών Υψίσυχνων Ταλαντώσεων (High Frequency Oscillations, HFOs, f > 80 Hz), (β) η ζώνη έναρξης μεσοκρισικών επιληπτικών HFOs (HFO onset Zone, HFO Zone). Παλαιότερα αφαιρείτο μόνο η SOZ, αλλά έγινε αντιληπτό πως και η μεσοκρισική HFO Zone μπορούσε μετεγχειρητικά συχνά να εκλύσει κρίσεις, γι’ αυτό ο πρακτικός, επιχειρησιακός ορισμός της ΕΖ περιλαμβάνει πλέον την SOZ και την HFO Zone. Με δεδομένη την αδιαμφισβήτητη σημασία των επιληπτικών HFOs, άρχισαν προσπάθειες αναίμακτης καταγραφής τους στο εξωκράνιο ΗΕΓ. Παρά τις μεγάλες τεχνικές δυσκολίες, όπως τα ΗΜΓραφικής προέλευσης HFOs, αλλά και τα εγκεφαλικής προέλευσης φυσιολογικά HFOs, με κατάλληλες τεχνικές έχει γίνει δυνατή η αξιόπιστη καταγραφή επιληπτικών HFOs στο εξωκράνιο ΗΕΓ, τουλάχιστον σε περιπτώσεις που η ΕΖ είναι επιφανειακή. Τα εξωκράνια κρισικά και μεσοκρισικά HFOs άρχισαν να αναδεικνύονται σε χρήσιμο τοπογραφικό οδηγό για την τοποθέτηση των ενδοκράνιων ηλεκτροδίων και τον γενικό σχεδιασμό της επέμβασης εκτομής, αλλά η μεθοδολογία είναι ακόμη σε πολύ πρώιμο στάδιο. Σκοπός της προκαταρκτικής αυτής εργασίας ήταν η ανίχνευση και χαρτογράφηση μεσοκρισικών και πρώιμων κρισικών HFOs (f > 80 Hz) δύο ασθενών με φαρμακοανθεκτική εστιακή επιληψία σε εξωκράνιο 24ωρο ΗΕΓ (με 19 ενεργά ηλεκτρόδια του συστήματος 10/20). Για τις αναλύσεις χρησιμοποιήθηκαν δύο εργαλειοθήκες του λογισμικού Matlab: Το ευρέως χρησιμοποιούμενο EEGLAB και το δικής μας κατασκευής EGINWFLAB (Eginition Waveform Lab). Καθότι οι τεχνικές δυσκολίες είναι σημαντικές και δεν υπάρχει προτυπωμένη μεθοδολογία, δοκιμάστηκαν πολλαπλές μέθοδοι ανάλυσης σήματος και γραφικής απεικόνισης των αποτελεσμάτων, ώστε να επιλεγεί ο συνδυασμός μεθόδων προς χρήση σε περαιτέρω αναλύσεις. Στον ασθενή #1 (19 ετών), με φυσιολογική MRI και μεσοκρισικές εκφορτίσεις που εστιάζονται περισσότερο στο C4, η σχεδόν πλήρης έλλειψη κρισικών (στην εγρήγορση) HFOs και η παρουσία σκόρπιων HFOs κυρίως στα P4 & T6 συγκλίνουν στο συμπέρασμα ότι η ΕΖ δεν είναι επιφανειακή, ενώ ως πιθανότερη εντόπιση αναδεικνύεται η δεξιά κροταφοβρεγματική περιοχή. Στην ασθενή #2 (16 ετών), με ασαφώς απεικονιζόμενο δεξιό μετωπιαίο μόρφωμα (πιθανότατα φλοιική δυσπλασία) δεξιά μετωπιαία μεταξύ Fp2 & F4, η μεσοκρισική (στον ύπνο) και η πρώιμη κρισική (στον ύπνο) δραστηριότητα σε συχνότητες >100 Hz εστιαζόταν στο F4, ενώ σε συχνότητες 70-100 Hz εστιαζόταν στα Fp2 & F4. Συνεπώς πιθανότερη φαίνεται η υπόθεση ότι η ΕΖ βρίσκεται προς το οπίσθιο μέρος της βλάβης, κοντά στο F4, ενώ η δραστηριότητα επεκτείνεται και προσθίως προς το Fp2. Τα προκαταρκτικά αυτά αποτελέσματα ανέδειξαν τη δυνατότητα καταγραφής επιληπτικών HFOs ακόμη και σε 24ωρα ΗΕΓ χαμηλής πυκνότητας ηλεκτροδίων που δεν σχεδιάστηκαν για το σκοπό αυτό. Συμπεραίνεται ότι η αναδρομική ανάλυση των HFOs ακόμη και σε παλαιότερα ΗΕΓ χωρίς εξειδικευμένες τεχνικές προδιαγραφές μπορεί να προσφέρει χρήσιμες πληροφορίες, ενώ τονίζεται η ανάγκη άριστων τεχνικών προδιαγραφών και η χρήση ΗΕΓ υψηλής πυκνότητας ηλεκτροδίων σε ασθενείς υποψήφιους χειρουργικής αντιμετώπισης φαρμακοανθεκτικής επιληψίας.","Approximately one third of cases of focal epilepsy are not satisfactorily controlled with appropriate antiepileptic treatment and are considered drug-resistant. In these patients, investigation of possible neurosurgical treatment is indicated. Epilepsy surgery, when decided and implemented, usually achieves a significant reduction or remission of seizures. However, epilepsy surgery is much less used than is theoretically indicated, for reasons that are partly medical (risk of post operative deficits) and partly practical - economic. Perhaps the greatest practical difficulty is the precise topographic localisation of the Epileptogenic Zone (EZ), which is strictly defined (retrospectively) as the area to be excised to achieve complete freedom from seizures postoperatively. Obviously, however, the aim is to accurately define and map the EZ prior to resection surgery, preferably by a combination of non-invasive methods (EEG and imaging) and, if necessary, by intracranial EEG. Unfortunately, generally EZ is not identified with structural lesions demonstrated on MRI, even when the lesion is the cause of the epilepsy. The location of EZ is even more unclear in cases where no structural lesion is visualized. The location of EZ is even more unclear in cases where no structural damage is visualised. Furthermore, EEG does not provide an accurate topographic localization of EZ because macroscopically apparent interictal or ictal discharges reflect spread of epileptiform activity over usually extensive areas. It has been accepted from long experience that the most accurate topographic markers of EZ, as highlighted on intracranial EEG, are (Figure 3): (a) the seizure onset zone (SOZ), i.e., the zone of onset of seizure activity, usually in the form of epileptiform High Frequency Oscillations (HFOs, f > 80 Hz); (b) the zone of onset of interictal HFOs (HFO onset zone, HFO Zone). Previously, only the SOZ was removed, but it was realised that the interictal HFO Zone could often trigger seizures postoperatively, so the practical, operational definition of the EZ now includes the SOZ and the HFO Zone. Given the undisputed importance of epileptic HFOs, efforts were initiated to record them in the extracranial EEG. Despite major technical difficulties, such as EMG-derived HFOs, but also brain-derived normal HFOs, appropriate techniques have made it possible to record epileptic HFOs on extracranial EEG, at least in cases where the EZ is superficial. Extracranially recorded ictal and interictal HFOs have begun to emerge as a useful topographic guide for intracranial electrode implantation and the planning of resection surgery, but the methodology is still at a very early stage. The aim of this preliminary work was to detect and map interictal and preictal HFOs (f > 80 Hz) of two patients with drug-resistant focal epilepsy on 24-hour scalp EEG (with 19 active electrodes of the 10/20 system). Two Matlab software toolboxes were used for the analyses: the widely used EEGLAB and our own EGINWFLAB (Eginition Waveform Lab). As the technical difficulties are considerable and there is no established methodology, multiple methods of signal analysis and graphical representation of the results were tested to select the combination of methods to be used in further analyses. In patient #1 (19 years old), with normal MRI and interictal discharges focused more on C4, the almost complete lack of ictal (in wakefulness) HFOs and the presence of sporadic HFOs mainly in P4 & T6 converge to the conclusion that the EZ is not superficial, while the right temporoparietal region emerges as the most likely location. In patient #2 (16 years old), with a vaguely visualized right frontal malformation (probably cortical dysplasia) right frontal between Fp2 & F4, interictal (sleep) and early ictal (sleep) activity at frequencies >100 Hz was focused at F4, while at frequencies 70-100 Hz it was focused at Fp2 & F4. Therefore it seems more likely that the EZ is located towards the posterior part of the lesion, near F4, while the activity extends towards Fp2. These preliminary results demonstrated the possibility of recording epileptic HFOs even on 24-hour low-density electrode EEGs that were not designed for this purpose. It is concluded that retrospective analysis of HFOs even on EEGs without specialized technical specifications can provide useful information, and we highlight the need for excellent technical specifications and the use of high-density electrode EEGs in patients candidates for surgical treatment of drug-resistant epilepsy."]},{"key":"dc:title","label":"Title","values":["Ανίχνευση υψίσυχνων ταλαντώσεων (HFO's) σε εστιακή επιληψία"]}]}],"canonical_facts":{"dc:creator":["Γιαμούρη Στυλιανή","Giamouri Styliani"],"dc:date":["2026"],"dc:description":["Περίπου ένα τρίτο των περιπτώσεων εστιακής επιληψίας δεν ελέγχεται ικανοποιητικά με την ενδεδειγμένη αντικρισική αγωγή και θεωρείται φαρμακοανθεκτική. Στους ασθενείς αυτούς ενδείκνυται η διερεύνηση πιθανής νευροχειρουργικής αντιμετώπισης. Η χειρουργική της επιληψίας, όταν αυτή αποφασίζεται και υλοποιείται, συνήθως επιτυγχάνει δραστική μείωση ή, αρκετά συχνά, αποδρομή των κρίσεων. Όμως, η χειρουργική της επιληψίας χρησιμοποιείται πολύ λιγότερο από ό,τι θεωρητικά ενδείκνυται, για λόγους εν μέρει ιατρικούς (κίνδυνος μετεγχειρητικών ελλειμμάτων) αλλά και πρακτικούς - οικονομικούς. Ημεγαλύτερη ίσως πρακτική δυσκολία είναι ο ακριβής τοπογραφικός εντοπισμός της Επιληπτογόνου Ζώνης (ΕΖ), η οποία αυστηρώς ορίζεται (αναδρομικά) ως η περιοχή που πρέπει να εκταμεί για να επιτευχθεί μετεγχειρητικώς πλήρης ελευθερία από κρίσεις. Προφανώς, όμως, το ζητούμενο είναι να καθοριστεί και να χαρτογραφηθεί επακριβώς η ΕΖ πριν από την εγχείρηση εκτομής, κατά προτίμηση με συνδυασμό αναίμακτων μεθόδων (ΗΕΓραφικών και απεικονιστικών) και, αν χρειάζεται, με ενδοκράνιο ΗΕΓ. Δυστυχώς γενικά η ΕΖ δεν ταυτίζεται με δομικές βλάβες αναδεικνυόμενες στην MRI, ακόμη και όταν η βλάβη αποτελεί την αιτία της επιληψίας. Η εντόπιση της ΕΖ είναι ακόμη πιο ασαφής στις περιπτώσεις που δεν απεικονίζεται δομική βλάβη. Επιπλέον, το ΗΕΓ γενικώς δεν προσφέρει ακριβή τοπογραφική εντόπιση της ΕΖ, διότι οι μακροσκοπικά εμφανείς μεσοκρισικές ή κρισικές εκφορτίσεις αντικατοπτρίζουν επέκταση της επιληπτικής δραστηριότητας σε εκτεταμένες συνήθως περιοχές. Από μακρόχρονη πείρα έχει γίνει γενικώς δεκτό πως οι πλέον ακριβείς τοπογραφικοί δείκτες της ΕΖ, όπως αναδεικνύονται στο ενδοκράνιο ΗΕΓ, είναι συνδυαστικά (Σχήμα 3): (α) η ζώνη έναρξης κρίσεων (SOZ), δηλαδή η ζώνη έναρξης της κρισικής δραστηριότητας, συνήθως υπό τη μορφή επιληπτικών Υψίσυχνων Ταλαντώσεων (High Frequency Oscillations, HFOs, f > 80 Hz), (β) η ζώνη έναρξης μεσοκρισικών επιληπτικών HFOs (HFO onset Zone, HFO Zone). Παλαιότερα αφαιρείτο μόνο η SOZ, αλλά έγινε αντιληπτό πως και η μεσοκρισική HFO Zone μπορούσε μετεγχειρητικά συχνά να εκλύσει κρίσεις, γι’ αυτό ο πρακτικός, επιχειρησιακός ορισμός της ΕΖ περιλαμβάνει πλέον την SOZ και την HFO Zone. Με δεδομένη την αδιαμφισβήτητη σημασία των επιληπτικών HFOs, άρχισαν προσπάθειες αναίμακτης καταγραφής τους στο εξωκράνιο ΗΕΓ. Παρά τις μεγάλες τεχνικές δυσκολίες, όπως τα ΗΜΓραφικής προέλευσης HFOs, αλλά και τα εγκεφαλικής προέλευσης φυσιολογικά HFOs, με κατάλληλες τεχνικές έχει γίνει δυνατή η αξιόπιστη καταγραφή επιληπτικών HFOs στο εξωκράνιο ΗΕΓ, τουλάχιστον σε περιπτώσεις που η ΕΖ είναι επιφανειακή. Τα εξωκράνια κρισικά και μεσοκρισικά HFOs άρχισαν να αναδεικνύονται σε χρήσιμο τοπογραφικό οδηγό για την τοποθέτηση των ενδοκράνιων ηλεκτροδίων και τον γενικό σχεδιασμό της επέμβασης εκτομής, αλλά η μεθοδολογία είναι ακόμη σε πολύ πρώιμο στάδιο. Σκοπός της προκαταρκτικής αυτής εργασίας ήταν η ανίχνευση και χαρτογράφηση μεσοκρισικών και πρώιμων κρισικών HFOs (f > 80 Hz) δύο ασθενών με φαρμακοανθεκτική εστιακή επιληψία σε εξωκράνιο 24ωρο ΗΕΓ (με 19 ενεργά ηλεκτρόδια του συστήματος 10/20). Για τις αναλύσεις χρησιμοποιήθηκαν δύο εργαλειοθήκες του λογισμικού Matlab: Το ευρέως χρησιμοποιούμενο EEGLAB και το δικής μας κατασκευής EGINWFLAB (Eginition Waveform Lab). Καθότι οι τεχνικές δυσκολίες είναι σημαντικές και δεν υπάρχει προτυπωμένη μεθοδολογία, δοκιμάστηκαν πολλαπλές μέθοδοι ανάλυσης σήματος και γραφικής απεικόνισης των αποτελεσμάτων, ώστε να επιλεγεί ο συνδυασμός μεθόδων προς χρήση σε περαιτέρω αναλύσεις. Στον ασθενή #1 (19 ετών), με φυσιολογική MRI και μεσοκρισικές εκφορτίσεις που εστιάζονται περισσότερο στο C4, η σχεδόν πλήρης έλλειψη κρισικών (στην εγρήγορση) HFOs και η παρουσία σκόρπιων HFOs κυρίως στα P4 & T6 συγκλίνουν στο συμπέρασμα ότι η ΕΖ δεν είναι επιφανειακή, ενώ ως πιθανότερη εντόπιση αναδεικνύεται η δεξιά κροταφοβρεγματική περιοχή. Στην ασθενή #2 (16 ετών), με ασαφώς απεικονιζόμενο δεξιό μετωπιαίο μόρφωμα (πιθανότατα φλοιική δυσπλασία) δεξιά μετωπιαία μεταξύ Fp2 & F4, η μεσοκρισική (στον ύπνο) και η πρώιμη κρισική (στον ύπνο) δραστηριότητα σε συχνότητες >100 Hz εστιαζόταν στο F4, ενώ σε συχνότητες 70-100 Hz εστιαζόταν στα Fp2 & F4. Συνεπώς πιθανότερη φαίνεται η υπόθεση ότι η ΕΖ βρίσκεται προς το οπίσθιο μέρος της βλάβης, κοντά στο F4, ενώ η δραστηριότητα επεκτείνεται και προσθίως προς το Fp2. Τα προκαταρκτικά αυτά αποτελέσματα ανέδειξαν τη δυνατότητα καταγραφής επιληπτικών HFOs ακόμη και σε 24ωρα ΗΕΓ χαμηλής πυκνότητας ηλεκτροδίων που δεν σχεδιάστηκαν για το σκοπό αυτό. Συμπεραίνεται ότι η αναδρομική ανάλυση των HFOs ακόμη και σε παλαιότερα ΗΕΓ χωρίς εξειδικευμένες τεχνικές προδιαγραφές μπορεί να προσφέρει χρήσιμες πληροφορίες, ενώ τονίζεται η ανάγκη άριστων τεχνικών προδιαγραφών και η χρήση ΗΕΓ υψηλής πυκνότητας ηλεκτροδίων σε ασθενείς υποψήφιους χειρουργικής αντιμετώπισης φαρμακοανθεκτικής επιληψίας.","Approximately one third of cases of focal epilepsy are not satisfactorily controlled with appropriate antiepileptic treatment and are considered drug-resistant. In these patients, investigation of possible neurosurgical treatment is indicated. Epilepsy surgery, when decided and implemented, usually achieves a significant reduction or remission of seizures. However, epilepsy surgery is much less used than is theoretically indicated, for reasons that are partly medical (risk of post operative deficits) and partly practical - economic. Perhaps the greatest practical difficulty is the precise topographic localisation of the Epileptogenic Zone (EZ), which is strictly defined (retrospectively) as the area to be excised to achieve complete freedom from seizures postoperatively. Obviously, however, the aim is to accurately define and map the EZ prior to resection surgery, preferably by a combination of non-invasive methods (EEG and imaging) and, if necessary, by intracranial EEG. Unfortunately, generally EZ is not identified with structural lesions demonstrated on MRI, even when the lesion is the cause of the epilepsy. The location of EZ is even more unclear in cases where no structural lesion is visualized. The location of EZ is even more unclear in cases where no structural damage is visualised. Furthermore, EEG does not provide an accurate topographic localization of EZ because macroscopically apparent interictal or ictal discharges reflect spread of epileptiform activity over usually extensive areas. It has been accepted from long experience that the most accurate topographic markers of EZ, as highlighted on intracranial EEG, are (Figure 3): (a) the seizure onset zone (SOZ), i.e., the zone of onset of seizure activity, usually in the form of epileptiform High Frequency Oscillations (HFOs, f > 80 Hz); (b) the zone of onset of interictal HFOs (HFO onset zone, HFO Zone). Previously, only the SOZ was removed, but it was realised that the interictal HFO Zone could often trigger seizures postoperatively, so the practical, operational definition of the EZ now includes the SOZ and the HFO Zone. Given the undisputed importance of epileptic HFOs, efforts were initiated to record them in the extracranial EEG. Despite major technical difficulties, such as EMG-derived HFOs, but also brain-derived normal HFOs, appropriate techniques have made it possible to record epileptic HFOs on extracranial EEG, at least in cases where the EZ is superficial. Extracranially recorded ictal and interictal HFOs have begun to emerge as a useful topographic guide for intracranial electrode implantation and the planning of resection surgery, but the methodology is still at a very early stage. The aim of this preliminary work was to detect and map interictal and preictal HFOs (f > 80 Hz) of two patients with drug-resistant focal epilepsy on 24-hour scalp EEG (with 19 active electrodes of the 10/20 system). Two Matlab software toolboxes were used for the analyses: the widely used EEGLAB and our own EGINWFLAB (Eginition Waveform Lab). As the technical difficulties are considerable and there is no established methodology, multiple methods of signal analysis and graphical representation of the results were tested to select the combination of methods to be used in further analyses. In patient #1 (19 years old), with normal MRI and interictal discharges focused more on C4, the almost complete lack of ictal (in wakefulness) HFOs and the presence of sporadic HFOs mainly in P4 & T6 converge to the conclusion that the EZ is not superficial, while the right temporoparietal region emerges as the most likely location. In patient #2 (16 years old), with a vaguely visualized right frontal malformation (probably cortical dysplasia) right frontal between Fp2 & F4, interictal (sleep) and early ictal (sleep) activity at frequencies >100 Hz was focused at F4, while at frequencies 70-100 Hz it was focused at Fp2 & F4. Therefore it seems more likely that the EZ is located towards the posterior part of the lesion, near F4, while the activity extends towards Fp2. These preliminary results demonstrated the possibility of recording epileptic HFOs even on 24-hour low-density electrode EEGs that were not designed for this purpose. It is concluded that retrospective analysis of HFOs even on EEGs without specialized technical specifications can provide useful information, and we highlight the need for excellent technical specifications and the use of high-density electrode EEGs in patients candidates for surgical treatment of drug-resistant epilepsy."],"dc:identifier":["uoadl:5430959","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/5430959"],"dc:language":["Ελληνικά","Greek"],"dc:subject":["Επιστήμες Υγείας","Health Sciences"],"dc:title":["Ανίχνευση υψίσυχνων ταλαντώσεων (HFO's) σε εστιακή επιληψία"],"dc:type":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]},"updated_at":"2026-11-19T05:20:26Z"}