{"id":{"repo_id":"athens","oai_identifier":"oai:lib.uoa.gr:uoadl:5431284"},"canonical_url":"https://search.ndltd.org/etd/athens/oai:lib.uoa.gr:uoadl:5431284","repository":{"repo_id":"athens","name":"National and Kapodistrian University of Athens","base_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh"},"display":{"title":"Η συμβολή των δεδομένων από την πραγματική κλινική πρακτική στην έγκριση και την επέκταση ενδείξεων των αναστολέων των σημείων ελέγχου (Immune Checkpoint Inhibitors): Μια κριτική ανάλυση των αποφάσεων του EMA (2020-2025) / The contribution of real-world data to the approval and extension of indications of immune checkpoint inhibitors: A critical analysis of EMA decisions(2020-2025)","abstract":"Σκοπός: Η παρούσα διπλωματική εργασία εξετάζει τη συμβολή των δεδομένων από την πραγματική κλινική πρακτική στις αποφάσεις του European Medicines Agency για την έγκριση και την επέκταση ενδείξεων των αναστολέων των σημείων ελέγχου κατά την πενταετία 2020 με 2025 εστιάζοντας σε ευάλωτες ομάδες ασθενών που υποεκπροσωπούνται στις κεντρικές κλινικές μελέτες. Μεθοδολογία: Πραγματοποιήθηκε βιβλιογραφική ανασκόπηση με αναζήτηση στις βάσεις δεδομένων PubMed, Scopus και Google Scholar για το χρονικό διάστημα 2020–2025, εφαρμόζοντας συγκεκριμένα κριτήρια ένταξης και αποκλεισμού. Οι ομάδες που εξετάστηκαν περιλάμβαναν ασθενείς ηλικίας 75 ετών και άνω, ασθενείς με προϋπάρχοντα αυτοάνοσα νοσήματα, ασθενείς με λειτουργική κατάσταση κατά ECOG ίση ή μεγαλύτερη του 2, ασθενείς με ενεργές εγκεφαλικές μεταστάσεις και ασθενείς με σπάνιους όγκους. Αποτελέσματα: Η διαθεσιμότητα και η ποιότητα των δεδομένων πραγματικής κλινικής πράξης διαφοροποιούνται σημαντικά μεταξύ των ομάδων. Στους ασθενείς με ενεργές εγκεφαλικές μεταστάσεις και στους ασθενείς με σπάνιους όγκους διατίθενται εξειδικευμένες προοπτικές μελέτες, ενώ αντίθετα, στους ηλικιωμένους ασθενείς και στους ασθενείς με προϋπάρχοντα αυτοάνοσα νοσήματα η τεκμηρίωση βασίζεται κυρίως σε αναδρομικές κοόρτες και μελέτες πραγματικής κλινικής πράξης. Για τους ασθενείς με λειτουργική κατάσταση ECOG ≥2, η μελέτη IPSOS αποτέλεσε σημαντικό σημείο αναφοράς. Τα ευρήματα δείχνουν ότι ο EMA αξιοποιεί τα δεδομένα πραγματικής κλινικής πράξης κυρίως ως συμπληρωματική πηγή, ενώ η ανάπτυξη ευρωπαϊκών υποδομών ενισχύει σταδιακά τον ρόλο τους στη ρυθμιστική αξιολόγηση. Η σύγκριση με τον FDA αναδεικνύει διαφορετικές αλλά συμπληρωματικές προσεγγίσεις ως προς την ενσωμάτωση των δεδομένων αυτών στις ρυθμιστικές αποφάσεις. Συμπεράσματα: Τα δεδομένα πραγματικής κλινικής πράξης λειτουργούν ως γέφυρα μεταξύ των ελεγχόμενων συνθηκών των κλινικών μελετών και της καθημερινής κλινικής φροντίδας. Η συμβολή τους διαφοροποιείται σε κάθε ομάδα και είναι ιδιαίτερα σημαντική σε περιπτώσεις όπου η διεξαγωγή μεγάλων προοπτικών μελετών είναι δύσκολη ή αδύνατη.","abstract_html":"Σκοπός: Η παρούσα διπλωματική εργασία εξετάζει τη συμβολή των δεδομένων από την πραγματική κλινική πρακτική στις αποφάσεις του European Medicines Agency για την έγκριση και την επέκταση ενδείξεων των αναστολέων των σημείων ελέγχου κατά την πενταετία 2020 με 2025 εστιάζοντας σε ευάλωτες ομάδες ασθενών που υποεκπροσωπούνται στις κεντρικές κλινικές μελέτες. Μεθοδολογία: Πραγματοποιήθηκε βιβλιογραφική ανασκόπηση με αναζήτηση στις βάσεις δεδομένων PubMed, Scopus και Google Scholar για το χρονικό διάστημα 2020–2025, εφαρμόζοντας συγκεκριμένα κριτήρια ένταξης και αποκλεισμού. Οι ομάδες που εξετάστηκαν περιλάμβαναν ασθενείς ηλικίας 75 ετών και άνω, ασθενείς με προϋπάρχοντα αυτοάνοσα νοσήματα, ασθενείς με λειτουργική κατάσταση κατά ECOG ίση ή μεγαλύτερη του 2, ασθενείς με ενεργές εγκεφαλικές μεταστάσεις και ασθενείς με σπάνιους όγκους. Αποτελέσματα: Η διαθεσιμότητα και η ποιότητα των δεδομένων πραγματικής κλινικής πράξης διαφοροποιούνται σημαντικά μεταξύ των ομάδων. Στους ασθενείς με ενεργές εγκεφαλικές μεταστάσεις και στους ασθενείς με σπάνιους όγκους διατίθενται εξειδικευμένες προοπτικές μελέτες, ενώ αντίθετα, στους ηλικιωμένους ασθενείς και στους ασθενείς με προϋπάρχοντα αυτοάνοσα νοσήματα η τεκμηρίωση βασίζεται κυρίως σε αναδρομικές κοόρτες και μελέτες πραγματικής κλινικής πράξης. Για τους ασθενείς με λειτουργική κατάσταση ECOG ≥2, η μελέτη IPSOS αποτέλεσε σημαντικό σημείο αναφοράς. Τα ευρήματα δείχνουν ότι ο EMA αξιοποιεί τα δεδομένα πραγματικής κλινικής πράξης κυρίως ως συμπληρωματική πηγή, ενώ η ανάπτυξη ευρωπαϊκών υποδομών ενισχύει σταδιακά τον ρόλο τους στη ρυθμιστική αξιολόγηση. Η σύγκριση με τον FDA αναδεικνύει διαφορετικές αλλά συμπληρωματικές προσεγγίσεις ως προς την ενσωμάτωση των δεδομένων αυτών στις ρυθμιστικές αποφάσεις. Συμπεράσματα: Τα δεδομένα πραγματικής κλινικής πράξης λειτουργούν ως γέφυρα μεταξύ των ελεγχόμενων συνθηκών των κλινικών μελετών και της καθημερινής κλινικής φροντίδας. Η συμβολή τους διαφοροποιείται σε κάθε ομάδα και είναι ιδιαίτερα σημαντική σε περιπτώσεις όπου η διεξαγωγή μεγάλων προοπτικών μελετών είναι δύσκολη ή αδύνατη.","abstract_has_math":false,"creators":["Κουμούτσου Βάσια","Koumoutsou Vasia"],"institution":null,"degree_name":null,"degree_level":null,"degree_discipline":null,"degree_department":null,"school":null,"contributors":[],"advisors":[],"committee_chairs":[],"committee_members":[],"year":2026,"date_issued":"2026","date_published":"2026","updated_at":"2026-11-19T05:20:32Z","subjects":["Επιστήμες Υγείας","Health Sciences"],"languages":["Ελληνικά","Greek"],"rights":[],"rights_urls":[],"identifier_entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:5431284"],"render_values":[{"text":"uoadl:5431284","href":null,"code":true}]}],"person_identifier_entries":[]},"links":{"outbound_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/5431284","outbound_label":"Repository record","outbound_source":"dc:identifier","record_url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/5431284","record_label":"Repository record","record_kind":"record","record_source":"dc:identifier","download_url":null,"download_label":null,"download_source":null,"access_status":null,"embargo_until":null,"access_note":null},"source_record":{"url":"https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/frontend/oaipmh?verb=GetRecord&metadataPrefix=oai_dc&identifier=oai%3Alib.uoa.gr%3Auoadl%3A5431284","prefix":"oai_dc"},"metadata_groups":[{"id":"people","label":"People","entries":[{"key":"dc:creator","label":"Author","values":["Κουμούτσου Βάσια","Koumoutsou Vasia"]}]},{"id":"academic_context","label":"Academic Context","entries":[{"key":"dc:date","label":"Dc Date","values":["2026"]},{"key":"dc:type","label":"Dc Type","values":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]}]},{"id":"subjects_keywords","label":"Subjects and Keywords","entries":[{"key":"dc:subject","label":"Dc Subject","values":["Επιστήμες Υγείας","Health Sciences"]}]},{"id":"language_rights","label":"Language and Rights","entries":[{"key":"dc:language","label":"Dc Language","values":["Ελληνικά","Greek"]}]},{"id":"identifiers","label":"Identifiers","entries":[{"key":"dc:identifier","label":"Identifier","values":["uoadl:5431284","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/5431284"]}]},{"id":"additional","label":"Additional Metadata","entries":[{"key":"dc:description","label":"Description","values":["Σκοπός: Η παρούσα διπλωματική εργασία εξετάζει τη συμβολή των δεδομένων από την πραγματική κλινική πρακτική στις αποφάσεις του European Medicines Agency για την έγκριση και την επέκταση ενδείξεων των αναστολέων των σημείων ελέγχου κατά την πενταετία 2020 με 2025 εστιάζοντας σε ευάλωτες ομάδες ασθενών που υποεκπροσωπούνται στις κεντρικές κλινικές μελέτες. Μεθοδολογία: Πραγματοποιήθηκε βιβλιογραφική ανασκόπηση με αναζήτηση στις βάσεις δεδομένων PubMed, Scopus και Google Scholar για το χρονικό διάστημα 2020–2025, εφαρμόζοντας συγκεκριμένα κριτήρια ένταξης και αποκλεισμού. Οι ομάδες που εξετάστηκαν περιλάμβαναν ασθενείς ηλικίας 75 ετών και άνω, ασθενείς με προϋπάρχοντα αυτοάνοσα νοσήματα, ασθενείς με λειτουργική κατάσταση κατά ECOG ίση ή μεγαλύτερη του 2, ασθενείς με ενεργές εγκεφαλικές μεταστάσεις και ασθενείς με σπάνιους όγκους. Αποτελέσματα: Η διαθεσιμότητα και η ποιότητα των δεδομένων πραγματικής κλινικής πράξης διαφοροποιούνται σημαντικά μεταξύ των ομάδων. Στους ασθενείς με ενεργές εγκεφαλικές μεταστάσεις και στους ασθενείς με σπάνιους όγκους διατίθενται εξειδικευμένες προοπτικές μελέτες, ενώ αντίθετα, στους ηλικιωμένους ασθενείς και στους ασθενείς με προϋπάρχοντα αυτοάνοσα νοσήματα η τεκμηρίωση βασίζεται κυρίως σε αναδρομικές κοόρτες και μελέτες πραγματικής κλινικής πράξης. Για τους ασθενείς με λειτουργική κατάσταση ECOG ≥2, η μελέτη IPSOS αποτέλεσε σημαντικό σημείο αναφοράς. Τα ευρήματα δείχνουν ότι ο EMA αξιοποιεί τα δεδομένα πραγματικής κλινικής πράξης κυρίως ως συμπληρωματική πηγή, ενώ η ανάπτυξη ευρωπαϊκών υποδομών ενισχύει σταδιακά τον ρόλο τους στη ρυθμιστική αξιολόγηση. Η σύγκριση με τον FDA αναδεικνύει διαφορετικές αλλά συμπληρωματικές προσεγγίσεις ως προς την ενσωμάτωση των δεδομένων αυτών στις ρυθμιστικές αποφάσεις. Συμπεράσματα: Τα δεδομένα πραγματικής κλινικής πράξης λειτουργούν ως γέφυρα μεταξύ των ελεγχόμενων συνθηκών των κλινικών μελετών και της καθημερινής κλινικής φροντίδας. Η συμβολή τους διαφοροποιείται σε κάθε ομάδα και είναι ιδιαίτερα σημαντική σε περιπτώσεις όπου η διεξαγωγή μεγάλων προοπτικών μελετών είναι δύσκολη ή αδύνατη.","Objective: This dissertation examines the contribution of real-world data (RWD) to European Medicines Agency (EMA) decisions regarding the approval and label expansion of immune checkpoint inhibitors (ICIs) during the period 2020–2025. Particular emphasis is placed on vulnerable patient populations that are traditionally underrepresented in clinical trials. Methodology: A structured literature review was conducted using PubMed, Scopus, and Google Scholar for studies published between 2020 and 2025 and predefined inclusion and exclusion criteria were applied. The populations examined included patients aged 75 years and older, patients with pre-existing autoimmune diseases, patients with an Eastern Cooperative Oncology Group (ECOG) performance status of 2 or higher, patients with active brain metastases, and patients with rare cancers. Results: The availability and quality of real-world evidence varied considerably across patient groups. For patients with active brain metastases and rare cancers, evidence was supported by dedicated prospective studies, whereas data for older adults and patients with autoimmune diseases relied predominantly on retrospective cohorts and observational real-world studies. For patients with ECOG performance status ≥2, the IPSOS trial represented an important source of evidence. The findings indicate that the EMA primarily uses real-world data as supportive evidence complementing clinical trial results, while the development of European infrastructures has progressively strengthened its role in regulatory evaluation. Comparison with the U.S. Food and Drug Administration (FDA) revealed distinct yet complementary approaches to the integration of real-world evidence into regulatory decision-making. Conclusions: Real-world data serve as a bridge between the controlled environment of clinical trials and routine clinical practice. Their contribution varies across patient populations and becomes particularly important when large prospective studies are difficult or impossible to conduct. As regulatory frameworks and data infrastructures continue to evolve, the role of real-world evidence in oncology is expected to expand further."]},{"key":"dc:title","label":"Title","values":["Η συμβολή των δεδομένων από την πραγματική κλινική πρακτική στην έγκριση και την επέκταση ενδείξεων των αναστολέων των σημείων ελέγχου (Immune Checkpoint Inhibitors): Μια κριτική ανάλυση των αποφάσεων του EMA (2020-2025) / The contribution of real-world data to the approval and extension of indications of immune checkpoint inhibitors: A critical analysis of EMA decisions(2020-2025)"]}]}],"canonical_facts":{"dc:creator":["Κουμούτσου Βάσια","Koumoutsou Vasia"],"dc:date":["2026"],"dc:description":["Σκοπός: Η παρούσα διπλωματική εργασία εξετάζει τη συμβολή των δεδομένων από την πραγματική κλινική πρακτική στις αποφάσεις του European Medicines Agency για την έγκριση και την επέκταση ενδείξεων των αναστολέων των σημείων ελέγχου κατά την πενταετία 2020 με 2025 εστιάζοντας σε ευάλωτες ομάδες ασθενών που υποεκπροσωπούνται στις κεντρικές κλινικές μελέτες. Μεθοδολογία: Πραγματοποιήθηκε βιβλιογραφική ανασκόπηση με αναζήτηση στις βάσεις δεδομένων PubMed, Scopus και Google Scholar για το χρονικό διάστημα 2020–2025, εφαρμόζοντας συγκεκριμένα κριτήρια ένταξης και αποκλεισμού. Οι ομάδες που εξετάστηκαν περιλάμβαναν ασθενείς ηλικίας 75 ετών και άνω, ασθενείς με προϋπάρχοντα αυτοάνοσα νοσήματα, ασθενείς με λειτουργική κατάσταση κατά ECOG ίση ή μεγαλύτερη του 2, ασθενείς με ενεργές εγκεφαλικές μεταστάσεις και ασθενείς με σπάνιους όγκους. Αποτελέσματα: Η διαθεσιμότητα και η ποιότητα των δεδομένων πραγματικής κλινικής πράξης διαφοροποιούνται σημαντικά μεταξύ των ομάδων. Στους ασθενείς με ενεργές εγκεφαλικές μεταστάσεις και στους ασθενείς με σπάνιους όγκους διατίθενται εξειδικευμένες προοπτικές μελέτες, ενώ αντίθετα, στους ηλικιωμένους ασθενείς και στους ασθενείς με προϋπάρχοντα αυτοάνοσα νοσήματα η τεκμηρίωση βασίζεται κυρίως σε αναδρομικές κοόρτες και μελέτες πραγματικής κλινικής πράξης. Για τους ασθενείς με λειτουργική κατάσταση ECOG ≥2, η μελέτη IPSOS αποτέλεσε σημαντικό σημείο αναφοράς. Τα ευρήματα δείχνουν ότι ο EMA αξιοποιεί τα δεδομένα πραγματικής κλινικής πράξης κυρίως ως συμπληρωματική πηγή, ενώ η ανάπτυξη ευρωπαϊκών υποδομών ενισχύει σταδιακά τον ρόλο τους στη ρυθμιστική αξιολόγηση. Η σύγκριση με τον FDA αναδεικνύει διαφορετικές αλλά συμπληρωματικές προσεγγίσεις ως προς την ενσωμάτωση των δεδομένων αυτών στις ρυθμιστικές αποφάσεις. Συμπεράσματα: Τα δεδομένα πραγματικής κλινικής πράξης λειτουργούν ως γέφυρα μεταξύ των ελεγχόμενων συνθηκών των κλινικών μελετών και της καθημερινής κλινικής φροντίδας. Η συμβολή τους διαφοροποιείται σε κάθε ομάδα και είναι ιδιαίτερα σημαντική σε περιπτώσεις όπου η διεξαγωγή μεγάλων προοπτικών μελετών είναι δύσκολη ή αδύνατη.","Objective: This dissertation examines the contribution of real-world data (RWD) to European Medicines Agency (EMA) decisions regarding the approval and label expansion of immune checkpoint inhibitors (ICIs) during the period 2020–2025. Particular emphasis is placed on vulnerable patient populations that are traditionally underrepresented in clinical trials. Methodology: A structured literature review was conducted using PubMed, Scopus, and Google Scholar for studies published between 2020 and 2025 and predefined inclusion and exclusion criteria were applied. The populations examined included patients aged 75 years and older, patients with pre-existing autoimmune diseases, patients with an Eastern Cooperative Oncology Group (ECOG) performance status of 2 or higher, patients with active brain metastases, and patients with rare cancers. Results: The availability and quality of real-world evidence varied considerably across patient groups. For patients with active brain metastases and rare cancers, evidence was supported by dedicated prospective studies, whereas data for older adults and patients with autoimmune diseases relied predominantly on retrospective cohorts and observational real-world studies. For patients with ECOG performance status ≥2, the IPSOS trial represented an important source of evidence. The findings indicate that the EMA primarily uses real-world data as supportive evidence complementing clinical trial results, while the development of European infrastructures has progressively strengthened its role in regulatory evaluation. Comparison with the U.S. Food and Drug Administration (FDA) revealed distinct yet complementary approaches to the integration of real-world evidence into regulatory decision-making. Conclusions: Real-world data serve as a bridge between the controlled environment of clinical trials and routine clinical practice. Their contribution varies across patient populations and becomes particularly important when large prospective studies are difficult or impossible to conduct. As regulatory frameworks and data infrastructures continue to evolve, the role of real-world evidence in oncology is expected to expand further."],"dc:identifier":["uoadl:5431284","https://pergamos.lib.uoa.gr/uoa/dl/object/5431284"],"dc:language":["Ελληνικά","Greek"],"dc:subject":["Επιστήμες Υγείας","Health Sciences"],"dc:title":["Η συμβολή των δεδομένων από την πραγματική κλινική πρακτική στην έγκριση και την επέκταση ενδείξεων των αναστολέων των σημείων ελέγχου (Immune Checkpoint Inhibitors): Μια κριτική ανάλυση των αποφάσεων του EMA (2020-2025) / The contribution of real-world data to the approval and extension of indications of immune checkpoint inhibitors: A critical analysis of EMA decisions(2020-2025)"],"dc:type":["born_digital_postgraduate_thesis","Διπλωματική Εργασία","Postgraduate Thesis"]},"updated_at":"2026-11-19T05:20:32Z"}